00:00Obruklar aslında tabii ki karşılık yeryüzü şekilleri ama son yıllardaki sayıca hızlı artışın temel nedeni yeraltı seviyesindeki dalgalanmalar olarak söyleyebiliriz.
00:11Yeraltı seviyesi her geçen yıl düşüyor, tarımsal sezonda ciddi bir şekilde düşüyor daha sonra kısmen yükseliyor.
00:17Bu hareketler esnasında obruk oluşumlar da artıyor.
00:20Tabii yeraltı seviyesinin düşmesiyle özellikle gevşek tutturulmuş örtü malzemesi içerisindeki efektif gerilme azaldığı için tanrılar arasındaki sıkışmayla karşılanıyor.
00:30Bölge içerisinde bu sıkışmalar kimi yerde obruk olarak kimi yerde de yer çatlağı olarak karşımıza çıkıyor.
00:36Obruklarla birlikte yer çatlaklarda son derece ciddi riskler haline gelmeye başladı.
00:42Obruk sayısındaki duruma baktığımız zaman her geçen yıl havzada beklenen yerlerde ve bazı alanlarda beklenmeyen noktalarda obrukların oluştuğunu gözlemleyebiliyoruz.
00:54Özellikle son dönemlerde Seydişehirçi ve Arna meydana gelmiş olan obruklar bunlara örnek olarak verilebilir.
01:00Tabii bölge içerisinde Karapınar, Çumra, Karatay gibi ilçelerimizin olduğu bölgelerde obruklar olmaya devam ediyor.
01:08Buradaki obrukların önemli bir bölümü geçtiğimiz 4-5 yıllık periyot içerisinde sadece en yüksek seviyelerine ulaşmış durumda.
01:16Bu yıl için henüz çalışmalarımız devam ediyor.
01:18Sağdaki envanter çalışmaları güncelleniyor.
01:21Güncel rakamlar daha sonra vermek gerekir ama genel trend bakıldığı zaman obruk sayısının arttığını gösteriyor.
01:28Tabii obruklar tek başına doğal, jeolojik olaylar olarak bakıldığı zaman bir sorun değil ama insanları, yerleşim alanlarını, enerji yatırım alanlarını,
01:40tarım alanlarını, enerji iletim hatlarını ya da diğer altyapı yapılarını, karayollar, demiryolları gibi yapılar da etkilediği için tehlike haline gelmeye
01:49başladı.
01:50Bu obrukların sayıcı arttığını temel nedeni dediğimiz bir yeraltı seviyesindeki ciddi oynamalar burada da en temel faktör insan faktörü.
01:59Tabii ki içinde bulunduğumuz kuraklık yeraltı seviyesinin düşümüne ciddi bir etken ama asıl önemli etken insanların yeraltı suyu kullanımı olarak
02:06söyleyebiliyoruz.
02:07Bu yeraltı suyu kullanımı dışında da kontrol edebileceğimiz çok önemli bir faktör yok.
02:12O yüzden yeraltı suyunu kullanımını eğer kontrol edebilirsek orta uzun vadede obruk oluşumlarında kontrol edebiliriz diye düşünüyorum.
02:20Havzadaki yeraltı su seviyesinin düşümünün temel nedeni yeraltı suyu kullanımı demiştik.
02:25Yeraltı suyu kullanımında ise ciddi sorunlar yaşıyoruz şu anda.
02:29Devlet su işlerinin kendi açtığı kooperatif kuyuları ya da diğer kullanma amaçlı açılan kuyuların yanı sıra vatandaşların belgeli kuyuları
02:37ve belki bütün bunların toplamının 3 katı kadar belgesiz kuyu varlığı çok ciddi bir sorun olarak karşımızda duruyor.
02:44Havzadaki 30-35 bin belgeli kuyuya karşılık 100 binin üzerine belki 140 bine ulaşan belgesiz kuyu varlığı çok ciddi bir
02:52problem.
02:53Belgesiz kuyular bir taraftan yeraltı su seviyesinin düşümünü ciddi bir şekilde etkilerken
02:57öte yandan herhangi bir teknik nezaretten yoksun açıldıkları için yani bir jeoloji mühendisi desteği almadıkları için
03:03kuyu açımı ve takibi esnasında yapılması gereken teknik bazı işlemler yapılmıyor
03:08ve özellikle kapalı geçilmesi gereken bazı tuzlu ve niteliksiz sular
03:14daha alttaki nitelikli sularla karışarak suyun kalitesini de düşürebiliyor.
03:19Bu da ciddi bir çevresel sorun olarak karşımıza geliyor.
03:22Vatandaş kuyudan bir su üretiyor ama ürettiği suyun niteliği ne tarımsal kullanım için
03:27ne de insan tüketim amaçı olarak kullanılacak nitelikte değil.
03:30O nedenle yeraltı suylarının açılması ve takibi gerçekten teknik bir işlem.
03:35Bunun teknik elemanlar nezaretinde ve bir deysenin lisanslandırdığı kuyular şeklinde yapılması gerekiyor.
03:42Havzadaki kaçak yeraltı suyu üretim kuyularla ilgili olarak da
03:45devletin ilgili kurumlarının ciddi önlemler alması gerekiyor.
