00:04İNTRO
00:05Ankara'dan merhabalar.
00:07Ukrayna ile 600 km yaşayan uzun sınırı ve Karadeniz'e doğrudan kıyısı bulunması nedeniyle
00:13NATO İttifakı'nın Rusya'ya karşı doğu sınırındaki en kritik güvenlik kalkanlarından biri de Romanya.
00:19Hem Avrupa Birliği hem de NATO üyesi olan Romanya yaklaşık 15 yıldır da Türkiye'nin stratejik ortağı konumunda.
00:26Öyle ki Romanya Cumhurbaşkanı Sayın Nikuşo'dan sadece 20 gün içinde ikinci kez ve bu kez NATO zirvesi vesilesiyle Türkiye'de ve
00:36yine zirve marşında da CNN Türk'ün sorularını yanıtlayacak.
00:40Sayın Cumhurbaşkanı Türkiye'ye yeniden hoş geldiniz. Bize zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz.
00:44Sizinle konuşmak bizim için büyük bir memnuniyet.
00:48Sayın Cumhurbaşkanı izninizle Türkiye'nin NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahipliği yapan ülke olarak düzenlediği bu tarihi zirveyle başlamak
00:55istiyorum.
00:56Siz Ankara zirvesi içerik zamanlama ve sembolik anlam açısından neden bu kadar önemli?
01:01Önceki NATO zirvelerinden hangi yönlerle ayrılıyor?
01:09Öncelikle biz NATO'ya 22 yıl önce İstanbul'da üye olduk. Bu nedenle bu toplantı bizim için sembolik bir anlam taşıyor.
01:15Ancak genel olarak bu zirvenin önemi iki nedenden kaynaklanıyor.
01:18Birincisi karmaşık bir dönemde ittifakın birliği konusunda mesaj vermesi.
01:22İkincisi ise Lahey zirvesinden bir yıl sonra yapılması.
01:25Orada savunmaya ayırdığımız parayı arttırmak için bazı taahhütlerde bulunmuştuk.
01:29Şimdi de ciddi olduğumuzu göstermek için iyi bir zaman.
01:32Hepimiz ciddiyiz. Romanya ciddi.
01:34Dolayısıyla savunmaya ayrılan kaynağın arttırılması yolunda ciddi şekilde ilerliyoruz.
01:39Şimdi soru şu, bu parayı ne kadar hızlı bir şekilde kabiliyete dönüştürebiliriz?
01:45Rus-Ukrayna Savaşı nedeniyle NATO'nun doğu kanadında insansız hava araçlarıyla ilgili olayların sayısındaki artış ciddi endişe yaratıyor.
01:53Geçen yıl Polonya'nın ardından Romanya, hava sahasında Rusya'ya ait bir insansız hava aracı tespit eden ikinci NATO üyesi
01:59olmuştu.
02:00Yaklaşık iki ay önce ise bir ırk yasının Galahiy'de bir apartmanı isabet ettiği bildirildi.
02:04Bu gelişmeler sizi ne ölçüde endişelendiriyor?
02:10Endişeliyiz ancak ilerlemede kaydediyoruz.
02:12Öncelikle ne olduğuna bakalım.
02:14Ukraynalılar Rus saldırıları nedeniyle Karadeniz'deki limanlarını kullanamıyor.
02:17Bu yüzden Tuna Nehri üzerindeki limanları kullanmaya başladılar.
02:20Ukrayna ile 60 kilometrelik bir sınırımız var.
02:23Ruslar bu limanlara saldırdıkça Ukraynalılar daha da batıya doğru yöneliyor.
02:27Reni Limanı'na 10 kilometre mesafede bulunan büyük bir kentimiz var.
02:30Adı Galati.
02:31Tam da bahsettiğimiz şey gerçekleşti.
02:33Bir drone bir apartmana isabet etti.
02:35Neyse ki bu konuda ilerleme kaydediyoruz.
02:37Bazı NATO ülkeleri bize ekipman sağlıyor.
02:40Ayrıca Safe adlı Avrupa programı kapsamında yeni ekipmanlar için yürüttüğümüz bir programımız da var.
02:44Bu arada bizi korumak için bazı kabiliyetlere sahip NATO ülkelerinden destek aldık.
02:48Tamamen koruma altındayız demiyorum.
02:50Ancak bu konuda iyi bir ilerleme sağladık.
02:52Türkiye bu ülkelerden biri mi?
02:56Hayır.
02:57Bazı Avrupa ülkeleri var.
02:58Fransa, Portekiz, İspanya, İtalya, Slovakya.
03:02Evet.
03:05Sayın Cumhurbaşkanı 3. Karadeniz'e gelecek olursak Türkiye Monta Sözleşmesi'ne büyük önem vermeye sürdürüyor.
03:112024 yılında Türkiye, Bulgaristan ve Romanya ile birlikte Karadeniz'de deniz ulaşımın tehdiğiyle mayınların temizlenmesi için ortak girişim başlattı.
03:19Elinizdeki son bilgilere göre Karadeniz'de seyir güvenliğinin mevcut durumu nedir?
03:23Gündemde yeni girişimler veya planlar var mı?
03:29Öncelikle mayın temizleme konusunda Türkiye ve Bulgaristan ile bu iş birliğini yürütmüş olmaktan memnunuz.
03:34Bu sayede deniz, seyir-i sefer açısından oldukça güvenli hale geldi.
03:38Ayrıca şundan da memnunum.
03:39Tam da bugünlerde bakanlarımız bu programı kritik altyapıyı da kapsayacak şekilde genişletmek üzere imza attılar.
03:45Çünkü Karadeniz'de bulduğumuz gazı kullanmak bizim de, Türkiye için de önemli.
03:49Dolayısıyla programın bu şekilde genişletilmesiyle bu enerji kaynağından yararlanmak daha güvenli hale gelecektir.
04:00Sayın Cumhurbaşkanı, NATO'nun dolu kanadını işlendirme çöpleri kapsamında Avrupa'nın en büyük naturizliği 2040 yılına kadar Romanya'da kurulması planlanıyor.
04:09Üstün Moldova ve Transmiti'ye yakınlığı dikkat çekiyor.
04:12Bu nedenle açık ve doğrudan sormak isterim.
04:15Romanya'nın Moldova ile birleşmeye yönelik herhangi bir neyiz ve uzun vadeli bir planı var mı?
04:21Moldova egemen bir ülke.
04:23Romanya Parlamentosu'nun 2018 yılında bir deklarasyonu vardı.
04:27Romanya Parlamentosu, Moldova vatandaşları biz bu birliği istiyoruz dediği anda Romanya'nın buna hazır olacağını söyledi.
04:33Şu anda bütün mesele Moldova vatandaşlarının iradesidir.
04:36Biz onların iradesine saygı duyuyoruz.
04:38Şu an için devlet statülerini korumak istiyorlar.
04:40Biz de onlarla sahip olduğumuz tarihsel bağlar nedeniyle istedikleri her konuda onlara yardımcı olmaya çalışacağız.
04:46Onlar için en önemli konu Avrupa Birliği'ne katılım süreci.
04:52Sayın Cumhurbaşkanı, böylesine kritik bir dönemde NATO'nun birliği, cadiriciliği ve geleceği yeniden tartışmaların merkezinde yer alıyor.
04:59Geçmişte ittifaktan çekilme tehdidinde bulunan ve NATO'yu kağıttan kaplan olarak nitelendiren Trump yönetimi son dönemde NATO 3-0 vizyonunu
05:06ortaya koydu.
05:07Bu vizyona göre Avrupa kendi savunması konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmeli ve ittifak daha dengeli bir yapıya dönüşmeli.
05:14Siz bu vizyonu nasıl değerlendiriyorsunuz?
05:16Amerika Birleşik Devletleri'nin NATO'ya mali desteğini azaltabileceğine yönelik tartışmaları nasıl yorumluyorsunuz?
05:28Burada dürüst olmamız gerekiyor.
05:30Avrupa güvenliği konusunda Amerika Birleşik Devletleri'nin katkısıyla Avrupa Devletleri'nin katkısı arasında bir dengesizlik vardı.
05:36Başkan Trump tarafından birçok kez bir yıl önce de doğrudan dile getirilen şey buydu.
05:40Avrupa ülkelerinin buna yanıtı ise şuydu.
05:42Buna katılıyoruz ve güvenlik için yaptığımız harcamaları artırmalıyız.
05:46Şu anda bu yoldayız.
05:47Bence ilişkide bir denge noktasına ulaşacağız.
05:50Elbette Avrupa ülkeleri içindeki Amerika Birleşik Devletleri varlığı Avrupa savunması açısından hala önemlidir.
05:56Önümüzdeki yıllarda da önemli olmaya devam edecektir.
05:59Ben onların burada olmaya devam edeceği konusunda oldukça ilimserim.
06:06Cumhurbaşkanı Avrupa'nın kendi savunma kapasitesine değinmişken,
06:09Türkiye'nin şekillenmekte olan Avrupa güvenlik mimarisindeki rolünü nasıl görüyorsunuz?
06:13Ülkeniz, Türkiye'nin Avrupa güvenliği ve savunmasında daha güçlü bir rol üstlenmesine teşvik etmek ve desteklemek adına hangi somut adımları
06:20atıyor?
06:23Öncelikle Türkiye, NATO için son derece önemli.
06:26Türkiye, NATO içindeki ikinci en büyük ordu.
06:28Ve Avrupa, Kafkasya ile Orta Doğu arasında stratejik bir konuma sahip.
06:33Ayrıca Türkiye'nin her konudaki olgun tutumunu da takdir ediyorum.
06:36Türkiye, NATO içinde, Romanya içinde son derece önemlidir.
06:39Farklı konularda ayrışma değil, işbirliği sağlanması için Avrupa ülkeleriyle Türkiye arasındaki işbirliğini teşvik ediyoruz.
06:47Sayın Cumhurbaşkanı, Türkiye etkililere göre Avrupa Birliği üyeliği, savunma işbirliğinin çok ötesinde Türkiye için stratejik bir öncelik olmayı sürdürüyor.
06:55Romanya, Türkiye'nin Avrupa Birliği'nin tam üyeliğini destekliyor mu?
07:01Evet, Avrupa tarafıyla Türk tarafı arasındaki son görüşmenin 2019 yılında Romanya'nın Avrupa Birliği dönem başkanlığı sırasında yapıldığını hatırlıyorum.
07:10Biz Türkiye'yi destekliyoruz.
07:12Ayrıca Avrupa Birliği'nin Batı Balkan ülkeleriyle Moldova ve Ukrayna ile genişlemesini de destekliyoruz.
07:21Açılışta birleşmiştim. Tekrar vurgulamak istiyorum.
07:24Bu son 20 gün içinde Türkiye'ye gerçekleştirdiğiniz ikinci ziyaret.
07:28Bu ayın başında katıldığınız teslim töreniyle birlikte Türkiye, ilk kez bir NATO ve Avrupa Birliği üyesi ülkeye savaş gemisi ihraç
07:34etmiş oldu.
07:34Romanya ile Türkiye arasındaki ikili ilişkilerin mevcut seviyesini nasıl değerlendiriyorsunuz?
07:39Son dönemde üzerinde uzlaşılan yeni kararlar, girişimler veya işbirliği alanları olacak.
07:47Evet, öncelikle belirttiğiniz gibi askeri alanda çok iyi bir işbirliğimiz var.
07:51Romanya'da hali hazırda faaliyet gösteren Türk şirketleri var.
07:54Örneğin otokar, zırhlı araç üretimi yapıyor.
07:56Bunun yanında daha genel anlamda ekonomik alanda da çok ilginç bir işbirliği var.
08:00İki tarafta da iş yapan çok sayıda şirket bulunuyor.
08:03Bence bunu geliştirmek için alan var.
08:05Ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı Romanya'da ağırlamayı bekliyoruz.
08:08Bunun için belirli bir takvim var mı?
08:11Bunun bu yıl, yıl sonuna kadar gerçekleşmesini umuyoruz.
08:15O vesileyle Türkiye ve Romanya şirketleri arasında büyük bir iş forumu düzenlemeyi planlıyoruz.
08:20Amacımız ekonomik işbirliğini artırmak.
08:39Özellikle Gazze için önerilen tüm barış planlarının uygulanmasını destekliyoruz.
08:43Bildiğiniz gibi bölgeden çok sayıda öğrencimiz oldu.
08:46Dolayısıyla İsrail tarafıyla da, Filistinlilerle de ve bölgedeki diğer ülkelerle de iyi ilişkilerimiz var.
08:52Bu nedenle bölgede barış sağlanması için diplomatik görüşmeleri destekliyoruz.
08:58İki devletli çözümü mü kastediyorsunuz?
09:01Evet, iki devletli çözümü sanırım 40 yıl önce kabul ettik.
09:04Ayrıca insani alanda da aktifiz.
09:07Bir ülke bir ülkeye silah satıyorsa bu barış sürecini desteklemek olur mu?
09:16Bu diplomatik tartışmanın bir parçası.
09:19Diplomatik görüşmelere yardımcı olmaya çalışan ülkeler arasındaki işbirliğinin sınırının nerede olacağı meselesi.
09:24Her durumda biz, bölgede barışa giden diplomatik yolu destekleyenlerdeniz.
09:29Sayın Cumhurbaşkanı, samimi yanıtlarınız için çok teşekkür ederim.
09:33Efendim, Romanya Cumhurbaşkanı Sayın Niko Şorçtan'la röportajımızı gerçekleştirdik Ankara'da.
09:39Burada veda edelim.
Yorumlar