- 7 saat önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Ukrayna'da isteğimi sürüyor. NATO'nun 5. maddesi ne sağdığı hızlıyor? O önemli bir vurgu beklenendi.
00:06Bu en önemlisi. Çünkü Amerika Birleşik Devletleri bu birlikten 77 yıllık bu ittifaktan çekilecek mi çekinmeyecek mi tartışmalar arasında kağıttan
00:14kaplan diyerek çekileceğim, ceza vereceğim hatta müttefikleri diyerek ve daha bu sabah müttefikleri tehdit eden bir Amerikan Başkanı Donald Trump'tan
00:22söz ediyoruz.
00:22Dolayısıyla böyle bir ortamda bu 5. maddeye bağlılık vurgusunun yani kolektif savunmanın yapılacağının ki bu aslında en temel maddesi Başkanı
00:30Antlaşması'nın bir ülkeye yapılan bir müttefiğe yapılan saldırı hepimize yapılmış saldırıdır maddesi.
00:36Dolayısıyla birlikte karşı koyacağız buna maddesinden söz ediyoruz. En temel maddesi Başkanı Antlaşması'nın ve tarihte sadece Amerika Birleşik Devletleri
00:44için 11 Eylül sonrasında kullanılmıştı.
00:46Bunun vurgusunun yapılması çok önemli yani aslında bu bildiriyle her ne kadar içeride tartışmalar çok hararetli olduğunu kesin gözüyle bakabiliriz
00:54ama en azından bildiri de şunu anlıyoruz ki Amerika Birleşik Devletleri en azından şimdilik bu ittifaktan çekilmiyor ve NATO birliğini
01:03koruyor mesajı deniliyor.
01:05Çünkü burada şu ifade de önemli biz geleceği inşa ediyoruz daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa ve
01:12modernize edilmiş bir ittifak ifadesi dikkat çekiyor.
01:15Yine bildirdiği güçlü Avrupa vurgusu senin de dediğin gibi atıf var ve geleceğimiz daha güçlü Avrupa ve modernize edilmiş bir
01:23ittifak ifadeleri yer alıyor ve müttefikler 50 milyar dolar savunma tedarikini de açıklamış bulunuyor.
01:31Bu en krisik maddelerden biri. Şimdi biz bu zirveye daha başlarken haftalar öncesinden NATO Genel Sekreterleri öncelikli maddeleri ortaya koymuştu.
01:38Zaten geçen yılki lahir zirvesinde %5 hedefi ortaya koymuştu savunma harcamaları açısından ama bu vaat kondu ama bir yılda karneler
01:46verildi aslında bugün kim ne yaptı diye sunumlar yapıldı elbette içeride.
01:50Ama bunun ötesinde bu harcanan paralar nasıl somut kapasiteye çevrilecek diye hatta Türkiye'nin de işte o somut kapasiteye sahip
01:57olmasını bu yüzden biz vurguluyorduk.
01:59Şimdi burada baktığımızda şu ifadelerin kullanılmış olması elbette önemli.
02:03Az önce senin aktardıklarından 50 milyar doların üzerinde yeni savunma tedariği açıkladığımızı duyuruyoruz.
02:09Yani aslında Ankara'dan verilen mesajlar bir anlamda Rusya'ya, Çin'e, İsrail'e, diğer dikkatle izleyen hasımlara, rakiplere, yine müttefiklere
02:17de verilmiş mesajlar.
02:18Buradaki mesajlar da şimdi özellikle şundan bahsediliyor.
02:22Bu savunma harcamalarının artması kapasiteye dönüştürmesi için bunun temel hedefi olduğuna bir kez daha vurgu var.
02:29Yine bir diğer önemli husus da müttefikler arasındaki savunma ticaretine yönelik engelleri kaldırma çalışmalarını sürdüreceğiz.
02:35Aynı zamanda NATO ortaklarından azamiye ölçüde yararlanarak savunma sanayi kapasitesini ve iş birliğini güçlendireceğiz mesajı da aslında oldukça dikkat çeken
02:46ve beklenen mesajlardan da biriydi.
02:49Savunma sanayi başlığı.
02:50Bu başlı başına Ankara'nın istediği mesajlardan biriydi.
02:53Geçen yılda bunu da çok ısrar etmişti ve bu yılda zaten diplomatlarımız haftalardır, aylardır metne daha taslak bildiriyken bu ifadenin
03:00geçmesi için çok çalıştılar.
03:02Zaten verilen kamera önündeki her mesajda da sosyal medya paylaşımlarında da Türk yetkililerinin bu vurgu hep ön plana çıkmıştı.
03:08Çünkü Türkiye böylesine bir potansiyele sahip olmasına rağmen, somut kapasiteye sahip olmasına rağmen yıllarca örtülü açıklanan vargolara maruz kalmıştı.
03:16Ama şimdi bu maddenin en azından metne geçmiş olması elbette Türkiye etkisi diyebilirsin.
03:22Şimdi madde madde gidelim seninle birlikte.
03:25NATO'dan Ukrayna'ya destek sözü, aynı zamanda Ukrayna'ya 70 milyar avro yardı, NATO'dan ortak savunma mesajı, bunların aslında bu
03:34üç saydığımda beklentiler arasındaydı.
03:36Neyse beklentiler arasındaydı.
03:37Birliğimiz güçlü mesajı yine ön plana çıkıyor.
03:40Aynı zamanda Rusya tehdidi vurgulandı bir kez daha yine bu da beklentiler arasındaydı.
03:45Hatırlarsın Rutte'nin yaptığı açıklamada da sabah saatlerinde yine bu vurgu vardı.
03:50İran'a nükleer uyarısı ve İran'a hürmüz çağrısı yine açıklamada yer alıyor.
03:55Aynı zamanda savunma harcamalarının arttırılması vurgusu da var ve savunma sanayinin güçlendirilmesi de yine alt başlık olarak yer alıyor ve
04:04yapay zeka savunmada kullanılacak.
04:07Bu da üzerine konuşulması gereken başlıklardan biri NATO'dan 50 milyar dolarlık alım az önce altını çizdik ve NATO'dan Türkiye'ye
04:15teşekkür bir kez daha bu da var yine bildiride ve müttefiklerden birlik mesajı ve 5. maddeye bağlılık da yenilendi.
04:22Aynı zamanda NATO'dan güçlü ittifak vurgusu da dediğin gibi içeride kavga olabilir, tartışma olabilir ama dışarıdan tabloya baktığımızda güçlü NATO
04:34vurgusu bugün yinelendi mi?
04:35Yinelendi çünkü Amerika Birleşik Devletleri artık biz burada sadece yük paylaşımından değil yük devrinden söz ediyoruz.
04:41Amerika Birleşik Devletleri yıllarca geçtiğimiz yıllarda o yükü aslında mali yükü yüklendiği için şimdi tehdit ediyor ittifak.
04:48Mali yükü de çekebilirim, mali desteğimi de çekebilirim aslında eğer şimdi ödevinizi yapmazsanız diyor ve bunu Avrupalı müttefikler de kabul
04:55ediyor çok büyük bir orantısızlık vardı diye.
04:57Dolayısıyla şimdi Avrupa artık Amerika Birleşik Devletleri'nden o yükü devralıyor ve şimdi aralarında paylaşacaklar.
05:04Dolayısıyla yüzde beş hedefine ulaşmak için de sadece para değil bununla birlikte somut kapasiteyi ortaya koyabilmek için de çok daha
05:11fazla iş birliği yapmaları gerekiyor.
05:13Bu anlamda birbirlerine her ne kadar yıllarca rakip olarak çalışmış olsalar da firmalar özel sektörde ya da devletlere bağlı elbette
05:20her hassas bilgilerini birlikte paylaşmayacaklar.
05:23Ama şunu söylüyor aslında bu ortam NATO yılda ittiği ortam bu.
05:27Böylesine savaşlar yaşanırken artık tehditler 360 derece sadece topla tüfekle karadan cephede değil uzaydan internetten sanal medyadan her yerden gelirken
05:38dolayısıyla artık bizim bu tehditlere hazır olmamız lazım.
05:42Teknoloji yatırımı da yapmamız lazım.
05:43Dikkat çeken başlık yapay zekada mesela bu üzerine çok konuşulacak ve belki de nasıl olması gerektiği yolda somut adımlar atıldıkça
05:53da sık sık dile getirecek yapay zekanın savunmada kullanılması.
05:57Çünkü artık günümüz teknolojilerinde geldiğimiz her noktada yapay zeka kullanılırken NATO'ya da bunu entegre etme aslında bildiri de yer
06:04almış.
06:05Duygu çok önemli çünkü aslında bize yaşadığımız son çatışmalar savaşlar bunu gösteriyor ve Bay Karşı Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar
06:12da Asel Sandası'ndan NATO parlamenterlerine sunum yaparken
06:15Kızıl Elma'yı anlatırken Türkiye'nin somut yeteneklerini elindeki gücü anlatırken şunu söylemişti.
06:20Belki işte bir 30 yıl sonra biz o savaş uçaklarını görmeyeceğiz çünkü başka teknolojiler geliyor ve artık çok hızlı bir
06:27gelişim var.
06:28Dolayısıyla tüm dünyanın da buna adapte olması gerekiyor.
06:30Artık tehditler de çok farklı noktalardan geliyor. Bu savaşlar sadece cephede topla tüfekle yaşanmıyor.
06:36Diğer taraftan altyapılar zarar görüyor. Elektrik kabloları, demizaltı kabloları yine saldırılara uğrayabiliyor.
06:42Dolayısıyla şimdi bu yatırımların yapılması, somut kapasite ve yeteneğe dönüştürmesi elbette bu anlamda çok kritik.
06:50Altını çizmeniz gereken belki de önemli hususlardan biri de tekrardan vurgulanması gereken müttefiklerin savunma engeli kalkmalı.
06:58Bu noktada yine bildirde olması beklenen bir başlıkta ama acaba içeride de hararetli tartışmaya sebep olmuş mudur?
07:06Duygu mu? Bildirdeki biz ifadeleri konuşuyoruz. Bu ifadenin buraya geçmiş olması çok büyük bir emek.
07:10Türk diplomatların dediğimiz gibi aylardır üzerinde çalıştığı, ilmek ilmek çalıştığı bir maddeden söz ediyoruz.
07:16Bu anlamda Türkiye etkisi burada çok net görülüyor. 360 derecede savunma sanayi engellerinin kaldırılmasını.
07:22Ama şimdi aslında gerçekçi olmamız gerekirse, bu kayda geçse bile, çabalar buna yönelse bile, pratikte biz bunu görecek miyiz?
07:28Uygulamada bunu görecek miyiz? Diğer her şeyde konuştuğumuz gibi yine o noktaya geliyoruz.
07:33Çünkü aslında yıllarca rakip çalışan ve hukuki altyapıları farklı ülkelerden bahsediyoruz.
07:37Her ne kadar müttefik olsalarda pek çok farklılık var yaklaşımlarında, çalışma şekillerinde.
07:42Dolayısıyla bunu bize söyleyen Avrupalı diplomatlar da olmuştu açık açık.
07:45Tamam işbirliği yapalım ama örneğin sizin ülkenizde özel sektörde çalışan savunma sanayi firmaları da var, devlete bağlı çalışanlar da var.
07:52Bizdekilerin hepsi özel. Hangi bilgiyi seninle paylaşacak ya da paylaşmayacak?
07:57Hukuki olarak hangisine müsaade edecek ya da etmeyecek sistem?
08:00Dolayısıyla şimdi bu anlamda evet dünya bu ittifakı birlikte üretin, daha fazla üretin.
08:06Kim bir sipariş verecekse birlikte verin ki daha ucuz, daha hızlı olsun. Fabrikalar sürekli çalıştığına zorluyor.
08:12Şunu da biliyoruz Mark Rutte geldiğinde özellikle Tulsaç ziyaretinde çok fazla genç istihdamın olmasına çok şaşırmıştı.
08:19Bir savunma sanayi devrimi yaşanıyor ülkenizde demiştim.
08:23Şimdi elbette soracağımız çok kritik sorular var.
08:25Bu işbirliği nereye kadar derinleşebilir?
08:28Bu anlamda elbette her ülke her hassas bilgisini paylaşmayacak birbiriyle müttefik olsa da kaldı ki müttefikler arasında da zaman zaman
08:36anlaşmazlıkların hala sürdüğünü,
08:38daha sabah Trump'ın açıklamalarından da müttefiklere doğrudan birbirleri arasında tehditlerin bile sürdüğünü görüyoruz.
08:45O yüzden biraz da gerçekçi yaklaşmamız gerekiyor, uygulamaya baklamamız gerekiyor.
08:48Yine bir altını çizeceğimiz başlık Ukrayna'ya 70 milyar avro yardım, yardım olması bekleniyordu.
08:55Yapılan aslında iki gündür açıklamalar bunun sinyalini vermişti.
08:59Bugünler önce uluslararası haberi röjansı düşmüştü.
09:00Evet düşmüştü. Peki bu yardımın devamlılığı olur mu?
09:05Bu çok önemli çünkü Ukrayna'ya uzun vadeli destek verilmesi bizim beklediğimiz maddelerden biriydi.
09:11Bununla birlikte zaten Zelenski burada Ankara'da şimdi Trump'la görüşecek.
09:15O görüşmeden bakalım neler çıkacak.
09:17Trump bugün ona nasıl davranacak? Bunu bilmiyoruz.
09:19Şimdi orada sahada işler daha da kızışmış durumda.
09:22İran bitiyor derken Ukrayna mı yeniden kızışıyor dedik ama İran'ın da yeniden artık ateşkes bitti diyerek.
09:27Zaten odağı kaydırdı Trump bu sabah.
09:29Böyle bir sorunumuz var zaten.
09:31Ukrayna burada daha fazla konuşulacaktı ama sabahki açıklamalardan sonra kuşkusuz İran orada çok uzun tartışıldı.
09:37Dolayısıyla şimdi Ukrayna bu odağın kendisinden gitmesini elbette istemiyor ya çok rahatsızdır.
09:42Zelenski bu stresle girecek o görüşmeye.
09:43Ve bununla birlikte şimdi o yardımlar nasıl olacak?
09:47Elbette bu aslında ülkelerin savunma harcamalarına da ek oluyor Ukrayna için yaptıkları yardımlar.
09:52Böyle bir katkıda da bulunmuş oluyor.
09:54Hem ülkelere de böyle bir kolaylık sağlanmış oluyor ama elbette Ukrayna'nın lisi hava savunma sistemleri.
09:59Çünkü füzelerle mücadele de zorlanıyor.
10:02Ve şimdi tam artık havanın sıcak olduğu yaz mevsimi Rusya'nın belki de daha fazla bastırmak isteyeceği bir ortamdadır.
10:09NATO bu savaşı bir an önce bitirmek mi istiyor yoksa Ukrayna'yı en güçlü şekilde masaya oturtmak mı istiyor?
10:15Ve NATO ittifakındaki ülkeler bu tehdidi aynı şekilde hissediyor mu?
10:19Örneğin doğudaki Polonya ile batıdaki başka bir Avrupalı müttefik bunu aynı hissetmeyebiliyor.
10:24Göreceli farklı olabiliyor elbette.
10:26Dolayısıyla bu anlamda da yine Trump...
10:30Bir yandan Ukrayna'ya 70 milyar avro yardım açıklanırken, bildirde yer alırken diğer yandan da Rus tehdidi vurgusu da önemli.
10:40Burada Rusya'nın birinci tehdidi olduğu, terörün de ikinci tehdidi olduğu vurgusu çok önemli.
10:44Geçen yıl Lahey zilvesinde de vardı.
10:46Şimdi bu zilvedeki bildirde de yer almış olması elbette çok önemli.
10:50Evet, oldukça önemli.
10:52Terör vurgusu Türkiye'nin istediği bir vurgu zaten.
10:54Terörle mücadele edilmesi gerektiği vurgusu o da yine Türkiye'nin emeğiyle.
10:58Sabah Cumhurbaşkanı Erdoğan yaptığı açıklamada da zaten terörle mücadeleyi mutlaka o cümlesinin sonuna da eklemişti.
11:05Orada da vurgu yapılmıştı.
11:07Şimdi burada baktığımızda 360 derece.
11:09Türkiye yıllarca bu ittifaka sadece doğuda değil tehditledi.
11:13Güneyde bakın istikrarsızlıklar devam ediyor, Orta Doğu'daki krizler devam ediyor, göç var ve bir dizi krizle karşı karşıyayız.
11:19Doğu Akdeniz'deki gerilimlere kadar bunları daha da çeşitlendirebiliriz.
11:23Dolayısıyla hep buna dikkat çekmişti.
11:25Şimdi bu yine Türkiye'nin aslında bastırmasıyla olmuş bir madde olduğunu söyleyebiliriz.
11:30360 derece yaklaşımı vurgusunun da.
Yorumlar