00:08All of us are depending on the world.
00:11Here we go.
00:14Let's go.
00:16Ayan, ayan.
00:17We need to protect ourselves.
00:21Wow.
00:23I'm Miguel Tan Felix.
00:24I'm Benalik.
00:27Sama-sama natin libutin ang magagandang lugar ng ating bayan.
00:31Ganda dito na dapat natin protektahan at mahalin.
00:36Simulan natin ang adventure.
00:43Yo! Dito magsisimula ang ating adventure for today.
00:46Explorers, let's do this!
00:48Ang goal natin ay makagain ng real-life XP upang mag-level up ang ating kaalaman
00:53sa iba't ibang lugar sa ating bansa.
00:55Ngayong araw, kilalani natin ang isang community na nakadepende sa kalikasan.
01:00Dito yan sa Cavinti, Laguna.
01:02Susubukan natin ma-experience kung paano sila mabuhay.
01:06At aalamin natin kung paano nila sineselebrate ang simbolo ng kanilang pag-asa
01:11na regalo sa kanila ng kalikasan.
01:14Tara G, sa Planet XT!
01:29Explorers, ang pin location natin ngayon ay Cavinti, Laguna.
01:32At ang adventure natin today ay siyempre, hindi mawawalan ng missions yan.
01:36Number one, aalamin natin kung paano ginagawa itong sambalilo.
01:40Ang sambalilo.
01:41Hindi lang ito panlaban sa init o tag-ulan,
01:44kundi simbolo rin ito ng pag-asa sa bayan ng Cavinti, Laguna.
01:47Paano? Yan ang ating aalamin.
01:50At siyempre, bilang reward pupuntahan natin ang isa sa mga pinagmamalaking lugar nila dito.
01:57Ah! Ito na ang ating 3 missions for today.
02:06Mission 1!
02:08Uy! May extra gear!
02:10Astig tong challenge na to!
02:12Mission 2!
02:13Mukhang macha-challenge ang lakas ko dito ah.
02:16Kakayanin ko kaya?
02:18Mission 3!
02:20Wow! Parang ito ang pinakamadaling mission ko ah.
02:23Sina G ako?
02:26Explorers, simulan na natin ang adventure.
02:29Simaan niyo ako. Tara G!
02:36Explorers, nandito tayo ngayon sa barangay Sisilmin sa Cavinti, Laguna.
02:41Nakikita niyo, medyo maraming puno, parang gubat,
02:43pero dito natin may kilala yung tutulong sa mission natin.
02:47Ito siya.
02:47Siya si Ronald Ramos, hepe sa barangay Tibatib.
02:51Katabi lang ito ng lugar kung saan kami nakita.
02:54Dito kasi siya nag-harvest ng dahon ng pandan.
02:57Madalas, mga babae raw ang nag-harvest ng dahon ng pandan.
03:00Pero si Kuya Ronald, tulad ng maraming residente dito,
03:05marunong din ang gawain ito,
03:07na itinuro sa kanila nung bata pa sila.
03:09Kaya tamang tama na siya ang magturo sa atin kung paano mag-ani ng dahon na ginagamit sa paggawa ng
03:15sambalilo.
03:16Saan ho gawa itong sombrero ko?
03:19Dito po. Dito po. Dito po yan dito.
03:35Dito po sa laki ng mga dahon.
03:36Iba pala ang pandan na ginagamit sa pagluluto.
03:39Ang dahon na yun ay mas makitid, mas malambot, at mas mabango.
03:45Pero itong OG na puno ng pandan, malahigante ang tangkad.
03:49Makapal kapal at mahaba ang tangkay.
03:52At ang mga dahon nito, mahahaba at matitigas.
03:55Meron pang mga tinig sa gilid.
03:57Kaya delikadong hawakan.
03:59Pero kahit nakakasugat, mahal pa rin ang mga taga-Kavinti ang punong ito.
04:04Dito kami kumukuha laging kinabubuhay ng mga tao dito.
04:07Simula nung bata pa ako, sinasama ko ng aking nanay sa pangunguhan ito.
04:11Sa pag-aniho, anong mga kailangan?
04:14Kuchilyo, itak.
04:15Saka may nakikita po kung ginagamit yung parang nakakabit sa kawayan.
04:18Ayun po halabas. Pagka matakas na ay nakalabas na yan.
04:21Pwede niyo bang turuan?
04:23Pwede.
04:23Para sumukan natin, explorers.
04:24Ano kung pwede kong kukunan ito?
04:26Mukhang madali lang to.
04:28Pwede.
04:29Baba, baba, baba, baba.
04:30Baba ako pa kung ano.
04:31Sige, sige, yan.
04:32Yan?
04:33Oy!
04:34Yun lang.
04:36Teka, teka, magre-reset lang ako.
04:39Ready?
04:40Let's go.
04:42Ayan, ayan.
04:43Ayaw maulog sa akin.
04:45Buti na lang, sumuport si Kuya Ronald.
04:47Kung makikita nyo, may mga tulis yung pandan.
04:51Ayan, o.
04:52May mga tulis-tulis siya, o.
04:54So, kailangan mag-ingat.
04:55Yun, magtatanggalin naman ni Nana yan.
04:57Kailangan mag-ingat sa pagkuhan nito kasi, ayun, o.
05:01Tulis, tulis, pati dito.
05:04Anong ginagawa natin dito, Nay?
05:06Magtatanggal po ng tinik ng pandan.
05:09Ah.
05:10Si Nanay Mili ang magtuturo sa akin kung paano magtanggal ng tinik sa dahon ng pandan.
05:15At alam nyo ba, 35 years niya na itong ginagawa.
05:19Pro na pro.
05:21Explorers, safety tips sa pagtanggal ng mga tinik.
05:24Kailangan magsuot ng gloves para hindi masugatan.
05:28Kailangan din may eksperto na aalalay sa inyo, lalo na sa paghawak na matulis na bagay.
05:33Paano po ito?
05:33Oo nga, matulis nga.
05:36Dulo lang po dapat.
05:42Galing, di ba?
05:44Galing nga.
05:46Tapos explorers, dapat yung talim, dapat away sa inyo.
05:50Tapos yung habas nyo, palayo.
05:53Bagong skills na naman ang kailangan dito.
05:56Kumaga sa gaming, new skill unlocked.
05:59Paano po ito?
06:00Ganyan?
06:01Tapos sa palangpuno.
06:03Buti na lang, veteran ang coach ko.
06:06Yan.
06:10At ito medyo mahirap sa gitna.
06:13Sinubukan kong mag-shortcut?
06:15Pwede ba yan?
06:17Hehehehe.
06:18Natatanggal lang.
06:19Hehehehe.
06:20Dapat ganyang kakapal.
06:23Galing ba ate?
06:45Hehehehe.
06:46Ang dahon?
06:47Hahatiin pa ulit ito.
06:48Hanggang sa makagawa ka ng apat na strip sa bawat dahon.
06:52Satisfying nung ano eh, paghiwa ng mga tinik.
06:55Sarap sa tinga.
06:56At bago ang next step?
06:58Salamat po sa pagtuturo sa akin.
07:01Hehehehe.
07:01Ki Ronald, ano ang gagawin natin?
07:03Ah, tatanilan natin para madala na natin.
07:07Sige ako, subukan ko magtali.
07:09Yung dahon din ang pinangtatale kasi matibay rin ito.
07:13Kita nyo naman.
07:15Hanggang sa dulo,
07:16napaka-generous ni Kuya Ronald sa pagtuturo sa akin.
07:20Pero, hindi lang bagong kaalaman ang binigay niya sa akin.
07:23Magkano po ito lahat?
07:24Libre na lang yan.
07:25Maraming salamat to, Kuya Ronald.
07:27Nice meeting you po.
07:28Salamat po rin.
07:29Ingat po kayo.
07:30Gawin ko na ko itong sambalin ko.
07:31Sige, side na nyo lang.
07:32Salamat to.
07:33Okay, Explorers.
07:35Achievement Unlocked.
07:36Nakakuha na tayo ng sapat na pandan
07:38para makagawaan itong sambalilo.
07:42Wow! Mission accomplished!
07:45Yo!
07:46Ito. Sige.
07:48Punta na tayo sa next mission natin
07:49para malaman natin kung paano magiging sambalilo itong mga pandan na nakuha natin.
07:54Let's go, Explorers!
08:00Meron tayong wildlife na may spotan dito sa Cavinti.
08:04And yes, dito sila sa Kagubata nakatira.
08:06Kaya, let's go.
08:08Philippine long-tailed macac ang tawag sa mga unggoy na makikita dito sa Kagubata ng Cavinti.
08:13Pero, napubuhay din sila sa ibang lugar sa Luzon, Visayas at Mindanao.
08:18Pero, ang bida sa araw na to ay hindi sa puno nakatira.
08:22Hindi rin sa wild.
08:24Pero, kilalang kilala niya ang lugar na ito.
08:27Meet Junjun, ang aspi na alaga ni Kuya Ronald.
08:31Junjun!
08:32Silang taon na po si Junjun na mahihain?
08:34Mga apat na taon na siguro yan.
08:38Paano nyo na ako siya nakuha?
08:39Simula ba, tahinigin ko sa aking kabigan.
08:41Akala ko ang pangalan niya nung una, Blackie.
08:47Hindi ka nagatang joke ko ha.
08:50Dito siya lumaki at laging bisita sa Kagubatan.
08:53Para rin siyang guide sa mga turistang bumibisita dito.
08:56Minsan, nauuna siya.
08:58Batakbatakbo sa mga madulas at maputik na daan.
09:01At kung may nahuhuli sa paglalakad,
09:02ay binabalikan pa ni Junjun ang bisita.
09:05Hey Ronald, tingin mo,
09:06from 1 to 10, ganang kakilala ni Junjun itong buong lugar?
09:09Siguro yung mga 8 dahil dito na ito lumaki.
09:12Natural sa mga aso na protektahan ang kanilang mga human.
09:15Kaya maraming aspin o asong Pinoy ay tinatawag na bantay.
09:20Ganon daw kasi yun, explorers.
09:22Pag minahal at inalagaan mo ang isang aso,
09:24ibabalik nyo sa'yo ang pagmamahal mo.
09:27Hindi lang siya magiging loyal friend mo.
09:29Poprotektahan ka pa niya sa paraan at kaya na alam niya.
09:32Para kay Junjun, hindi lang amo si Kuya Ronald,
09:35kundi kaibigan at bahagi ng pamilyang dapat inaalagaan.
Comments