- 2 ay önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:29İzlediğiniz için teşekkürler.
00:00:30Hatta bakıldığı zaman ABD Başkanı Donald Trump İran'ın isteği üzerine bugün Katar'da görüşeceklerini açıkladı.
00:00:40Artık yeni güne girdik.
00:00:42İran Dışişleri Bakanlığı ise Katar'a bir heyet göndereceklerini ama ABD ile görüşmeyeceklerini duyurdu.
00:00:50Peki bugün Doha'da neler olacak?
00:00:54ABD mi İran mı doğruyu söylüyor?
00:00:57Görüşme konusunda bile anlaşamayan bu iki ülke gerçekten nihai bir anlaşmaya varabilir mi?
00:01:05Bu sorular önemli.
00:01:06Konuşacağız konuklarımızla birlikte.
00:01:09Katar Lüseyil Üniversitesi öğretim üyesi Doktor Muhammed Mahzar Şahin ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doktor Muhammed Berdibek bizimle birlikte uzaktan bağlantıyla
00:01:20yayınıma katılıyor.
00:01:21Konuklarım iki konuğuma da hoş geldiniz diyorum.
00:01:26Hoş bulduk.
00:01:27Hoş bulduk. İyi yayınlar.
00:01:28Hoş bulduk. İyi gecelerler.
00:01:29Tabii artık çok uzun zamandır konuşuyoruz.
00:01:32Ne oluyor? Ne olacak savaş diye.
00:01:34Bugün hala bir mütabakat zaptı imzalamış iki ülkenin görüşüp görüşmeyeceğini konuşuyoruz.
00:01:41Çünkü biraz önce de bir özet geçtim.
00:01:44Saha sıcak çatışmalar karşılıklı olarak ara ara devam ediyordu.
00:01:49Şimdi o çatışma durdu.
00:01:50Saldırı olur mu olmaz mı?
00:01:52Aslında diken üstündeyiz tüm uluslararası ülkeler kuruluşlar.
00:01:57Şimdi bu noktada Muhammed Hocam sizinle başlayalım.
00:02:01Yani Sayın Şahin sizinle başlayalım.
00:02:03Katar'dasınız yarın Doha'da iki ülke heyetlerinin bir şekilde bir araya gelmesi bekleniyor.
00:02:10Orada hazırlıklar ne?
00:02:12Yerel medyada neler konuşuluyor?
00:02:16Yani Samet Bey işin gerçeği Doha'da şu anda henüz bir hazırlığa şahit olmadık.
00:02:21Çünkü tarafların birbirinden farklı açıklamaları, çelişkili açıklamaları biraz daha şunu gösteriyor.
00:02:26Bence sanki Katar tarafı İran tarafını bu görüşmeleri yapma konusunda ikna etmeye çalışıyor gibi bir izlenim var.
00:02:35Çünkü İran'ın burada yapmak istediği görüşme daha çok dondurulmuş mal varlıklarının serbest kalması üzerine ve bunu da Katar'la
00:02:44yürütmek istiyorlar.
00:02:45Katar üzerinden bu diyaloğu yürütmek istiyorlar.
00:02:47Çünkü şu anda istemiş oldukları dondurulmuş mal varlığının 6 milyar dolarlık kısmı ki Pezeşkihan'da açıkladı bunu.
00:02:55Ve o Katar'da bulunuyor ve Amerika'nın blokesinde.
00:02:59Şimdi Katar üzerinden bir o blokajın kaldırılmasını istiyor İran.
00:03:04Tabii Trump bunu bizimle görüşmek istediler diye okumuş olabilir.
00:03:09Gerçekten görüşmek istemiş olabilirler ancak bu görüşme talebinin gizli yürümesini istiyor olabilir İran tarafı.
00:03:15Çünkü böyle görüşmelerin şöyle sıkıntılı sonuçları olabilir.
00:03:21Kuşkusuz ki Trump da nükleer meselenin hallolmasını istiyor.
00:03:25İran tarafı da hızlı bir şekilde dondurulmuş mal varlıklarını almak istiyor.
00:03:29Peki Katar ne istiyor?
00:03:30Katar ise İsrail'in bölgede çıkmasını hedeflediği bir çatışmanın önüne geçmeyi ve bir çatışmasızlık ortamının zeminini oluşturmayı,
00:03:40arada bir irtibatın kurulmasını ve en azından bu çatışma sonucunda bölgede tekrar bir savaş ortamına girilmesinin önüne geçmeyi hedefliyor.
00:03:50Şimdi bu üç tarafın talebi buyken üzerinde anlaşılması en makul talep Katar'ın sunmuş olduğu talep gibi duruyor.
00:03:59Yarın ben heyetlerin baş başa görüşmesini pek beklemiyorum.
00:04:04Daha çok farklı merkezlerde İran heyetiyle Katar heyetinin, Amerika heyetiyle Katar heyetinin görüşmesini kuvvetle muhtemel görüyorum.
00:04:13Çünkü Arap medyası da şu anda Katar dışişlerine dayandırdığı herhangi bir bilgi paylaşmıyor.
00:04:19Burada ciddi bir sessizlik hakim.
00:04:22Burada iki tarafında ayrı ayrı ziyareti bekleniyor.
00:04:25Katar'ın şu anda uğraşı iki tarafı masaya oturtmak yönünde diye aslında düşünebiliriz.
00:04:30Çünkü El Cezira Amerika'nın ilk açıklamasından sonra da mesela bu görüşmeye Doha'nın ev sahipliği yapmasının kıymetli bir durum
00:04:39olacağını ve önümüzdeki saatlerde dışişlerinden açıklama gelebileceğini söylemişti.
00:04:43Fakat İran'ın biz onlarla görüşmeyeceğiz açıklamasının ardından biz El Cezira'nın dahi biraz daha beklemeye geçtiğini gördük.
00:04:52Şu an için yarınki görüşmeye dair ikili bir görüşmeden ziyade Amerika-İran diyelim daha doğrusu görüşmesinden ziyade Katar'ın iki
00:05:02tarafla birbirinden bağımsız ancak birbirinden bağımsız değil tabii ki bir görüşme yürütmesi bekleniyor.
00:05:10Peki Sayın Merdibek siz nasıl bakıyorsunuz bu sürece Trump görüşmeyi İran'ın istediğini de söyledi İran'sa reddetti bu durumu ve
00:05:20Amerika Birleşik Devletleri ile görüşmeyeceklerini söyledi birebir.
00:05:24Ama teknik heyetlerin Katar'a gideceğinin de altını çizdi İran sizce kim doğruyu söylüyor nasıl bir görüşme olacak bu yaz
00:05:33imzalanan mutabakat zaptının süreci işliyor mu sahada ya da işlemiyor mu?
00:05:41Ya şimdi şöyle bir şey var genelde bir yalan eşiği var iki tarafta da ama Trump'ın yalan eşiği daha
00:05:47yüksek gibi duruyor.
00:05:49Genelde söylediklerinin daha tersi çıkıyor ancak bir şey anlamı çıkmaz tabii.
00:05:53Velev ki doğru veya yanlış İran'la AB'de bir şekilde masaya oturacaklar.
00:05:57Bu Katar'da olacak Pakistan'da olacak başka bir yerde olacak.
00:06:01Yani bir şekilde oturacaklar anlaşıp anlaşamayacaklarından bağımsız bunu söylüyoruz tabii.
00:06:06İki tarafta genelde masadan bir şekilde kaçmıyor ve savaşın en kötü koşullarında da en iyi koşullarında da bir şekilde masada
00:06:14bir düzlem kuruluyor.
00:06:16Ve ancak iki tarafta bir şekilde şartları dayatıyor.
00:06:19Benim için bu hani neredeyse üç aydır dört aydır bu süreci konuşuyoruz.
00:06:23Benim için anlaşmadaki en sürpriz madde üç yüz milyar dolar meselesiydi.
00:06:28Yani ben genelde hatırlarsanız hep şey vurgusu yapıyordum.
00:06:31Yani iki tarafından maksimum alacağı şeyler sınırlıdır.
00:06:35İran kademeli bir şekilde İran nükleer bomba yapmayacağına dair teminat verir.
00:06:40Karşılığında bütün testlerini uluslararası atom enerjisinde açar.
00:06:44Bunun karşılığında da AB'de kademeli bir şekilde ambargoları kaldırır ve dondurulmuş malları serbest bırakır.
00:06:50Zaten iki bin on beş çerçevesi aşağı yukarı bu şekilde işliyor durumu.
00:06:54Fakat bu üç yüz milyar dolar meselesi İran'ın neredeyse savaş tazminatı aldığını gösteriyor.
00:07:00Adı ne olursa olsun ister köfez ülkeleri üzerinden transfer edilsin, ister Pakistan üzerinden transfer edilsin.
00:07:07Böyle bir şeye nasıl imza attığı AB'de hakikaten çok algılayamadım bu durumu.
00:07:11Yani bu resmen zaten anlaşma maddelerine baktığımızda bir şekilde savaşı İran'ın kazandığını gösteren birçok parametre var.
00:07:21Ve bu bence bunların üstündeki en önemli şey.
00:07:23Dolayısıyla benim gözümde de bu anlaşmayı kırılgan yapan şey de bu.
00:07:28Yani İran'ın çok fazla kazanımı var bu anlaşmada.
00:07:31Yani İran sahadan daha fazla bir kazanımla masada duruyor.
00:07:35Dolayısıyla bu da bence anlaşmayı çok kırılgan yapıyor.
00:07:38Sadece Trump'ın Kasım seçimleri burada bir molayı gerektiriyor gibi geliyor bana.
00:07:44Dolayısıyla mesela Kasım seçimleri gündemde olmasaydı ben ABD'm, İsrail'im veya neyse işte tek yok olur, birlikte olur neyse bir
00:07:53şekilde İran'ın vuracaklarını hala düşünüyorum açıkçası.
00:07:55Mütabakata rağmen bunun Kasım'ı biraz önce söylediniz ya Kasım seçimleri bir ara vermek gibi oldu diye ardından devam edecek
00:08:04mi?
00:08:04O zaman bu mütabakat zaptının hiçbir önemi yok mu hocam sizce?
00:08:08Çünkü şöyle iki taraf da şu anda şartlarını diretiyorlar.
00:08:12Yani bundan sonra mesela Hürmüz meselesinde İran belli ki burayı milli boğazı olarak kullanacak.
00:08:18Yani ve bunu da kimsenin İran'dan, İran'ın elinden alabilecek bir gücü yok.
00:08:23İran bin bir tane bahaneyle bunu her ortamda, her kaos durumunda şey yapacak.
00:08:30Ancak bu tarz süreçlerin, şu uyarıyı da yapayım, ilk başta siz şey kapatırsınız, Hürmüz'ü kapatırsınız, ilk beş yıl bunun
00:08:38tırnak içinde amiyane tabiyle ekmeğini yersiniz.
00:08:41Ancak beş yıl boyunda siz buraya sürekli bir işte istikrarsız geçişe dönüştürürseniz insanlar başka formüller bulmaya çalışır.
00:08:50Yani başka bir koridor bulmaya çalışır.
00:08:53İran'ın öndeki bence en büyük risk bu.
00:08:55Ancak ilk beş yıl veya adı neyse işte dört yıl, beş yıl bir şekilde bu süreçten fayda sağlayacağı belli ki
00:09:02aşikar.
00:09:02Ve İran şu anda normalde nükleer meseleyi pazarlık hozu olarak kullanıp vekil güçlerin meselesini unutturuyordu.
00:09:10Ve İran balistik füze kapatitesini unutturuyordu.
00:09:12Şu anda nükleeri de unutturmaya çalışıyor.
00:09:16Bu sefer Hürmüz üzerinden.
00:09:18Yani masada hiç olmayan bir kart şu anda masanın en etkili kartı ve bence Hürmüz olmasa ABD bu masaya oturmazdı.
00:09:26Yani siz balistik füze kapatitesiyle ABD'yi masaya oturtamazsınız.
00:09:30Ancak Hürmüz'de oturtursunuz.
00:09:32Hürmüz'ün de ekonomik etki alanı çok yüksek ve Trump'ın endişe duyduğu alanda bende bence biraz bu.
00:09:38Yani İran'ın elindeki Hürmüz kartı olduğu sürece İran şu anda eli çok güçlü.
00:09:43Bundan sonra da güçlü olacak gibi duruyor.
00:09:45Çok güçlü. Bu söyledikleriniz önemli.
00:09:47Aslında Sayın Şahin sizden Berdibek'in söylemlerine katılıyor musunuz diye bu klasik moderatörlük sorusunu soracağım.
00:09:56Ama şu şerhleri, şu dipnotları düşerek Sayın Berdibek dedi ki savaşın İran'ın kazandığını gösteren parametreler var dedi.
00:10:03Mütabakatı işaret ederek hem izleyicilerimiz için de hatırlatıyorum.
00:10:06Kasım seçimleri arası verildi dedi.
00:10:09Kasım'dan sonra savaş devam edecek gibi o zaman bu süreçlerin çok da bir anlamı yok.
00:10:15Sadece bir ara verilmiş gibi dedi.
00:10:17Hürmüz olmasa ABD masaya oturmazdı.
00:10:20Siz katılıyor musunuz?
00:10:22Körfez'de bu başlıklar böyle mi değerlendiriliyor?
00:10:25Yoksa mütabakat, zaptı, gerçekten artık barışa giden yol diye mi değerlendiriliyor?
00:10:32Şimdi Samet Bey, Muhammed Hoca'nın yaptığı analizler Orta Doğu'da artık sıkça konuşuluyor.
00:10:38Bunu yakinen takip edebiliyoruz.
00:10:40Orta Doğu'da İsrail-İran çatışması iki defa yaşandı artık biliyoruz.
00:10:46Özellikle ikincisi bölgeye sıçrama riskini de taşıdı ve büyük oranda sıçradı da.
00:10:51Amerika'nın da artık devreye girmesi ve bölgenin belli rahatsızlıklarını ilan etmesi.
00:10:56İran'ın hürmüzü kapattığında gerçekten dünyayı kilitleyebildiğini görmesi.
00:11:01Ve buna karşın İran'la ilgili Körfez'de İran'a karşı belli tedbirlerin alınması artık önümüzdeki günlerde.
00:11:11Bir diğer taraftan İsrail karşılıklığının Körfez'de gittikçe yükselmesi.
00:11:15Amerika'ya artık sesin yükselebiliyor olması.
00:11:18Katar, Suudi Arabistan gibi ülkelerde.
00:11:20Şimdi bunların hepsini topladığımızda bölgenin sanki yeni bir dizayna hazırlandığını da görebiliyoruz.
00:11:29Yani bölge önümüzdeki süreçte tekrar ortaya çıkabilecek olan bir Amerika-İran savaşını veya bir İsrail-İran savaşını ciddi bir biçimde
00:11:38bekliyor.
00:11:39Ve buradan en az şekilde etkilenmek için de yeni güvenlik mimarileri arayışına giriyor.
00:11:46Suudi Arabistan, Katar, Dışişleri Bakanlarının yaptığı açıklamalar genel olarak bu hatta ilerliyor.
00:11:51Şimdi böyle bir ortam varken ben de Muhammed Hoca'ya Kasım sonrası tekrar çatışma başlama riskini yüksek olarak görüyorum.
00:12:01Aslında Netanyahu'nun bunu Ekim'deki seçimden önceye çekme çabası şu anda oldukça net bir şekilde görünüyor.
00:12:11Çünkü Netanyahu'nun da bir alana ihtiyacı var.
00:12:13Seçim için bir savaş sahasına ihtiyacı var.
00:12:16Bir yerde savaş olmazsa bu Netanyahu için ciddi bir başarısızlık.
00:12:20Çünkü muhalifleri biz daha fazla savaş çıkaracağız.
00:12:23Biz Trump'a rağmen savaşları bitirmeyeceğiz diyerek gelmeye çalışırken Netanyahu'nun bu söyleme dönmesi gerekiyor.
00:12:29Ama bu Suriye sahası ama Lübnan sahası ama İran sahası bir savaş ortamı belki tekrar Gazze sahasında bir savaş ortamını
00:12:36hedefliyor İsrail.
00:12:37Şimdi böyle olduğu zaman biz bölgenin yeni savaşlara hatta yeni savaşlara ve yeniden savaşlara hazırlanabileceğini aslında değerlendirebiliriz.
00:12:49Burada da İran'ın önümüzdeki süreç boyunca hem kendine güveninin artması hem halkı kendi etrafında konsolide etmesi hem de yenilmediğini
00:12:59dünyaya bir vesileyle bu anlaşmayla aslında ilan etmesi net bir şekilde gösteriyor.
00:13:06Kendince Körfez'e de uyarılarda bulundu ve uyarılarda işin gerçeği dikkate alınmıyor değil.
00:13:12Eğer Amerika ile birlikte dediğiniz devam ederse Körfez'de her başkenti vurabilirim tehdidini uyguladı.
00:13:17Katar hariç işte Umman hariç biraz daha şiddetli saldırılar belki Riyat hariç düzenledi.
00:13:23Şimdi Birleşik Arap Emirlikleri'nde belli düzelmelerin olmaya başladığını görüyoruz.
00:13:27En azından son saldırılar oraya gitmiyor.
00:13:30Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün'e ciddi bir tepki İran tarafından var.
00:13:34Ama bu savaş sahasına bence Netanyahu'nun seçiminden önce dönülmesi de kuvvetli muhtemel.
00:13:40Ekim ayından önce ancak şu anda taraflar birbirlerini test ediyor.
00:13:45Yani Amerika işte bir defa İran tarafının Hürmüz'deki hareketlerine bakıyor.
00:13:50İran Hürmüz'de kendisinden izinsiz geçen gemiyi vuruyor.
00:13:53Amerika İran'ı vuruyor.
00:13:54İran Körfez'de kuvvetli Bahreyn'i vuruyor.
00:13:56Bu artık bir sarmalık haline gelmiş durumda ve burada bu çatışma ortamında taraflar birbirlerine karşı tutumlarını ve eylemlerini daha da
00:14:08sertleştirdikçe İsrail faktörünün devreye girmesi kuvvetle muhtemel olacak.
00:14:14Devrim muhafızlarının devreye girmesi kuvvetle muhtemel olacak.
00:14:17Bu da çatışma riskini beraberinde getirecek.
00:14:19Yani zaten Trump ile Netanyahu'nun kavgası da bence birbirlerini sevmedikleri için değil.
00:14:25Benim seçimim Ekim'de Ekim'den önce başlamamız lazım.
00:14:28Öbürü de benim seçimim Kasım'da Kasım'dan önce başlamamamız lazım tartışmasını şu anda daha çok yaşıyorlar gibi.
00:14:35Ama bölgede artık İran-İsrail-İran Amerika çatışmasının önümüzdeki süreçte yer yer çıkmasını, yer yer ateşkes sürecini, yer yer gerekirse
00:14:45barış sürecini.
00:14:46Ancak bundan sonra düzene girmeyecek bir İsrail-İran Amerika ekseni olacağını net bir şekilde görebiliyoruz.
00:14:54Körfez bu işten en az zararla çıkmak için şu anda ciddi bir arayış içerisinde diyebiliriz.
00:15:00Ve burada da Türkiye ile Pakistan net bir şekilde güvenlik mimarisi açısından ön plana çıkıyor.
00:15:05Hocam şimdi bu yorumlarınıza bakınca umarım bu noktada ekopolitik yön verenler izlemiyordur diyeceğim.
00:15:16Çünkü iki hocam da sahayı okuduğu zaman savaşın devam edeceğini öngörüyorlar.
00:15:23Sayın Berdibek şimdi bu noktada gerçekten sizlerin söylemlerine bakınca savaş devam edecek.
00:15:29Savaş işte mütabakat zaptı imzalandı artık barışa giden yola girildi.
00:15:36Buradan çıkılmaz süreci çok ben anlayamadım sizin söylemlerinizde tam tersini anladım.
00:15:43Savaşa devam edilecekse biraz önce Sayın Şahin de altını çizdi.
00:15:47İsrail özellikle seçim için Ekim'den önce bir savaş olmalı diyen Netanyahu var.
00:15:53Ekim'den sonra da zaten diyelim ki Netanyahu değişti yine yeni gelenlerin sloganında aynı şekilde savaşlar devam edecek.
00:16:02Orta Doğu'yu ne bekliyor o zaman Sayın Berdibek?
00:16:04İran'ın buna hazırlığı ne?
00:16:06Belki de İran'ın bu masalarda ABD'nin isteklerine uyarak hadi bir anlaşma yapalım ve refaha çıkalım.
00:16:14Belki de o hep çok istediği vardı konuşmuştuk.
00:16:17Bu ambargolar kalksın ve İran artık ekonomik olarak da güçlü bir noktaya gelsin.
00:16:23Burada bir şeyleri esnetebilir diyen İran'ın olmama nedeni sizinle bu okumalarınız gibi savaşlar devam edecek ona hazır olmalıyız nedeniyle
00:16:32mi?
00:16:34Birlikte sesli düşünelim.
00:16:36Şöyle düşünüyorum.
00:16:37Lübnan'ın vallığı ortada.
00:16:38Yani Güney Lübnan diye bir durum yer var ve bu Güney Lübnan'da da İsrail'in çıkanları var değil mi?
00:16:45İsrail bir şekilde orada bir tampon bölge oluşturmak istiyor.
00:16:48Mümkünse Golan Tepeli'ne benzer bir süreç daha ileri bir koşul olursa da Gazze benzeri bir süreç yaratmak istiyor.
00:16:56Burası aynı zamanda Hizbullah'ın ana merkezlerinden biri.
00:17:00İran'ın Hizbullah'a yönelik desteği de çok açık bir şekilde devam ediyor ve İran Hizbullah'ın güvenliğini neredeyse kendi
00:17:08ulusal sınırlarının güvenliğiyle iş değer tutuyor.
00:17:11Burada bir çatışma kesişim kümesi var ve bu çatışma kesişim kümesini kaldırabilecek bir anlaşma yok.
00:17:17Lübnan hükümeti bunu yapamaz.
00:17:19Lübnan hükümetinin Hizbullah üzerindeki herhangi bir kontrolü zaten yok.
00:17:23Dolayısıyla bence anlaşmanın en ariz durumlarından biri bu.
00:17:27Bu birinci maddesi.
00:17:29Şimdi ikinci maddesine gelince şimdi bu şey ABD'nin başından beri vurguladığı iki tane çok özel şey vardı.
00:17:38Bu birincisi vekil güç meselesi.
00:17:40İkincisi de balistik füze kapasitesi.
00:17:43Şu anda vazgeçmiş gibi duruyor ama balistik füze kapasitesi İsrail'i tehdit etti mi?
00:17:48Etti.
00:17:49İsrail'in demir kuvvetinin delik ilişki etti mi?
00:17:52Etti.
00:17:53İlk defa İsrail halkı yani İsrail halkından bahsediyorum cephe girişinde ilk defa savaşla yüz yüze kaldılar.
00:18:00Karşı karşıya kaldılar.
00:18:02Şimdi bu bu denklemde İsrail ve İran'ın emelleri bir şekilde devam ediyor.
00:18:08Yani İran evet Suriye meselesinden dolayı biraz geri çekilmiş durumunda kaldı ama İran'ın Orta Doğu'daki emelleri devam ediyor.
00:18:16İsrail'in de Orta Doğu'daki emelleri devam ediyor.
00:18:19Şimdi bu bir şekilde bunu kaçıracak bir ortam yok.
00:18:22Şimdi Netanyahu'dan bahsediyoruz da sanki onu yere gelecek adam çok mu ılımlı?
00:18:27Ne Naftali'nin ne de o adını unuttum.
00:18:32Korgeneral işte diğer adaydan bahsediyoruz.
00:18:36Neyse.
00:18:36Diğer adayın hepsinin baktığı önemli değil.
00:18:40Hepsinin bahsettiğimizde çizgisi aşağı yukarı ilerleme üzerine geçiyor.
00:18:46Yani Netanyahu'nun orada değişimi İsrail'de çok ılımlı birini getirmez.
00:18:52İsrail'de aşağı yukarı 1976'dan beri veya 77'den beri bir şekilde sadece hükümetler ve yerleşim politikalarını sürdüren,
00:19:02bir şekilde Orta Doğu'da genişlemeciliği savunan, politikaları savunan insanlar bir şekilde iktidara geliyor.
00:19:08Bundan sonraki süreçe de aynı şekilde gelecek.
00:19:10İran denklemine geldiğimizde devrim muhafızlarıyla ulemanın yaptığı iş birliği çok net bir şekilde devam ediyor.
00:19:18Ve devrim muhafızları ve ulema bir şekilde Amerikan karşıtlığını, İsrail karşıtlığını her şeyin üstüne koymuş durumdalar.
00:19:27Ve bunların da vazgeçecek gibi durmuyorlar.
00:19:29Ben İsrail denklemi olmasa ABD ve İran'ın anlaşabileceğini zaten düşünüyorum.
00:19:35Aslında zamanında çok da anlaştıklarını zaten söylüyoruz.
00:19:402001'de Afganistan'ın işgalinde zaten iş birliği yaptılar.
00:19:442003'te Irak'ın işgalinde zaten iş birliği yaptılar.
00:19:48Mesela Kudüs gücü diye bir ordu var.
00:19:50Bırakın ABD ile politikasını.
00:19:52Kudüs gücü diye bir örgüt var.
00:19:54Devrim muhafızlarının bünyesinde bir yapı var.
00:19:57Bu yapının temel adımanca Kudüs'ü özgürleştirmek.
00:20:011981'de kullanan bir örgütün İsrail'e attığı ilk kurşun 2023'te.
00:20:07Yani İran zaten İsrail'e doğrudan çatışmayı göze almak istemiyordu.
00:20:11Ancak savaş kapısına geldi.
00:20:13Bir şekilde mecbur kaldı.
00:20:15Ve bundan sonraki süreçte de bence hep mecbur kalacak.
00:20:18İsrail ile İran bir şekilde birbirlerini tehdit ediyorlar.
00:20:22Ve bu denklem sürdüğü sürece ben savaş kaçınılmaz diyorum.
00:20:25Yoksa şey değil.
00:20:27Mesela İsrail'i denklemden çıkarıp ABD ve İran her türlü anlaşırlar.
00:20:31Bunu net görebiliyorum yani.
00:20:34Aslında bu söylediğiniz önemli bir şekilde anlaşırlar net görüyorum ama İsrail denklemden çıkmayacak hocam.
00:20:42Baktığımız zaman İsrail bu denklemin içerisinde hep olacak.
00:20:46Peki Orta Doğu'da bir barış öngörüyor musunuz?
00:20:49Dediniz ki bir ara verildi.
00:20:51Kasım seçimleri arası verildi dediniz.
00:20:53Kasım'dan sonra savaş devam edecek ve böyle ilelebet sürecek mi?
00:20:58Sayın Berdibek sizin Orta Doğu çalışmalarınızı, İran çalışmalarınızı da biliyorum.
00:21:03Şimdi bu noktada Orta Doğu'da o barış, hani hep konuşuyoruz ne zaman Orta Doğu'da barış gelecek, ne zaman artık savaşlar
00:21:11bitecek.
00:21:12Öyle bir şeyi öngörüyor musunuz önümüzdeki yıllarda?
00:21:15Şu olursa olur.
00:21:16Ya da burada hep bir söylem vardır ya.
00:21:19Genelde biz Türkler hep bunu konuşuruz.
00:21:22İsrail giderse Orta Doğu'dan çıkartılırsa o zaman barış gelir diye.
00:21:28Gerçekten böyle bir süreç mi olması lazım?
00:21:31Bence İsrail'le çok bağımlı değil ama İsrail bence bölgedeki en önemli unsurlardan biri bu bağlamda.
00:21:38Zaten Orta Doğu'daki güç dengesinden bahsedersek, koşullarından bağımsız söylüyorum.
00:21:43Mısır her zaman güç dengesidir.
00:21:46Türkiye her zaman güç dengesidir.
00:21:48İsrail her zaman geç gelse bile önemli bir güç dengesidir.
00:21:52Ve İran güç dengesidir.
00:21:55Bu dördünden herhangi birinin diğerlerine nazaran daha üstünlüğe erişmesi diğer üçünü rahatsız eder.
00:22:03Yani İsrail olmasa başka bir devlet olsa ortada yine bir güç dengesi oluşacak.
00:22:08Yani bir şekilde dengeleme ihtiyacı tabii ki ortaya oluşacak.
00:22:12Şimdi niye bu olumsuz konuşuyorum?
00:22:14Yani biz bugün konuşuyoruz ya yarın öbür gün anlaşma da olabilir.
00:22:17Ancak bu anlaşma sürdürülebilir, sürdürülebilirlik anlamında ben sıkıntı görüyorum.
00:22:23Yoksa hemen Kasım seçimlerinden sonra doğrudan iki ülkenin birbirine vuracağına dair bir öngörüm yok.
00:22:29Ancak bu savaşın kırılgan olduğunu ve iki tarafında istediğini alamayacağını, bundan sonraki süreci de kırılgan yapanın aslında bu olduğunu söylüyorum
00:22:38yani.
00:22:38Bu süreç önemli. Sayın Şahin şimdi baktığımız zaman o zaman gerçekten bu görüşme konusuna bile anlaşamayan iki ülke gerçekten bir
00:22:51nihai bir barış anlaşması imzaladığını görebilecek miyiz?
00:22:56Çok daha umutlu olduğunuzu görmedim geride kalan açıklamalarınızla, değerlendirmelerinizde.
00:23:02Ama gelecek adına size de sormuş olum Sayın Berdibek gibi böyle bir süreç olabilir mi?
00:23:07Bir de bunun yanında şunu da ekleyeyim, görüşme gerçekleşirse tabii bir görüşme de önemli.
00:23:12Gerçekten biz görüşüyoruz ve artık imzaları atacağız denilirse bunun yeri Katar mı olur?
00:23:20Bu görüşme gerçekten Katar'da mı gerçekleşir?
00:23:23Ve Katar'ın önemi ne?
00:23:25Çünkü hatırlıyorsanız savaşta İran Katar'ı vurmuştu.
00:23:29Onu da izleyicilerimize hatırlatmak istiyorum.
00:23:31Geniş bir soru oldu farkındayım ama Körfez ülkesindesiniz, oraya hakimsiniz.
00:23:37O yüzden geniş iki soruyla söz size bırak istiyorum.
00:23:42Şimdi Samet Bey şöyle, Katar biliyorsunuz Katar'da bizim de Türkiye olarak bir askeri üssümüz var.
00:23:49Hem de çok büyük bir askeri üssümüz var.
00:23:51Amerika'nın da aynı şekilde bir askeri üssü var.
00:23:53Katar Hamas'a ev sahipliği yapıyor.
00:23:55İsrailli bakanlar, özellikle Siyonist bakanlar çıktığında Türkiye ile Katar'ı aynı noktada değerlendiriyor.
00:24:02Ve iki düşman ülke olarak artık bir kefeye koymuş durumdalar.
00:24:06Yani Katar'ın büyüklüğünü düşünün, Türkiye'nin büyüklüğünü düşünün.
00:24:10İsrail bu iki hedefi düşman olarak gösteriyor.
00:24:13Türkiye ile Katar'ın ortak bir yönü de var.
00:24:15Nedir bu?
00:24:16Bölgede bir defa Suriye'de, Esad'a karşı muhalifleri destekleyen, bugünün iktidarı, o günün muhaliflerini destekleyen yalnızca iki ülkedir Türkiye ve
00:24:26Katar.
00:24:26Türkiye bu işin daha çok askeri ve insani boyutunu üstlenirken, Katar ekonomik ve yine insani boyutunu üstlenmiştir.
00:24:34Şimdi İran'ın da uzun yıllardır, Muhammed Hocam daha iyi bilir, üzerindeki ambargo daha çok Katar üzerinden ve Türkiye üzerinden
00:24:42kırılmıştır.
00:24:43Yani Halkbank davasını hatırlayalım, Katar üzerinden bir şekilde ekonomisinin rahatlatıldığını hatırlayalım İran'ın.
00:24:50Şimdi İran'a bu savaş sürecinde aslında dışarıdan angaja olunmasının da önüne geçmiş iki ülkeden bahsediyoruz.
00:24:58Katar ve Türkiye olarak.
00:25:00Hem Azerbaycan'ın devreye sokulmaya çalışıldığı bir savaş, Irak'tan kara harekatın başlatılmaya çalışıldığı bir savaş,
00:25:06Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahri'nin savaşa girmesini destekleyen bir İsrail ve Amerika lobisi.
00:25:12Bunların hepsine baktığımızda bunun önünde duran Türkiye ve Katar'ı net bir şekilde okuyabildik.
00:25:17Ki Hamas görüşmeleri esnasında da 9 Eylül'de İsrail'in saldırısına uğramış bir Katar'dan bahsediyoruz.
00:25:25Tabi bu Katar Amerika için çok önemli bir ülke.
00:25:27Bunu nereden anlıyoruz?
00:25:28Hemen 10 Eylül, 11 Eylül'de İsrail Başbakanı'nın apar topar Amerika'ya gidip Katar Başbakanı'nı arayıp özür dileği işinden
00:25:35anlıyoruz.
00:25:36Şimdi baktığımızda Katar hem İran açısından hem de Amerika açısından kritik bir müttefik haline geliyor.
00:25:43Burada merkezin Katar olması biraz daha tarafları birbirine yakınlaştırma ve Türkiye'nin, Mısır'ın, Suudi Arabistan'ın, Pakistan'ın ve
00:25:52en önemlisi körfezin tamamının desteğini alma açısından önemli.
00:25:57Çünkü az önce bir şey dedik, İsrail devrede olduğu sürece bu savaş ortamı her zaman devam edebilir.
00:26:03Şu anda Türkiye'nin ve Katar'ın temel uğraşı zaten Trump'ın ve Amerika'nın nezdinde İsrail'i devre dışı
00:26:11bırakarak İsrailsiz bir saha oluşturmak,
00:26:15en azından İsrail'in bölgenin geleceği açısından alabileceği, Amerika'nın alabileceği kararlarda etkisini azaltmak ve böylelikle yeni çatışma alanlarının önüne
00:26:26geçmek.
00:26:26Şu anda Türkiye'nin başını çektiği Pakistan, Mısır, Suudi Arabistan, Katar grubunun en temel uğraşı bu.
00:26:33İsrail'i pasifize et ve burada yeni denklemi bir şekilde Trump ile diyaloğu sürdür, Amerika ile Avrupa ile diyaloğu sürdür,
00:26:41bir yandan İran ile görüşmelere devam et ve bölgenin geleceğini birlikte şekillendir ve bu bölgenin geleceğinde bir savaş ortamının çıkmasına
00:26:50izin verme.
00:26:50İsrail'in zaten bu noktadaki temel endişesi ve temel karşılığı da Türkiye ile Katar'a yönelik bu.
00:26:58Şimdi ilk sorduğumuz soruda ise savaşın tekrar başlama ihtimalinden konuştuk.
00:27:04Şimdi iki tarafta şunda anlaşamadı bir türlü.
00:27:07Savaşı ben mi kazandım sen mi kazandın?
00:27:09İran tarafı sokaklarda kutlama yapıyor ben kazandım diyor.
00:27:12Amerika tarafı ben kazandım diyor.
00:27:14Ama burada şöyle bir gerçek var ki anlaşma maddelerine baktığımızda İran net bir şekilde kazandı.
00:27:21İran başka bir şey daha kazandı.
00:27:23O da şu.
00:27:24İran 47 yıldır Amerika'ya ve İsrail'e karşı bilenmek için ilkokuldan, lisesinden, üniversitesinden 70 yaşındaki insanına kadar büyük şeytan,
00:27:35küçük şeytan algısını kendi vatandaşında oluşturmuştu.
00:27:38Ve 47 yılın sonunda çok şiddetli bir savaşa girdi ve kaybetmediğini hatta başarabildiğini gördü.
00:27:48Başarabildiğini görmesi zaten önümüzdeki süreçte Amerika'nın ve İsrail'in kendisine yönelik kuracağı baskıya boyun eğmemesi için yeterli bir sebep.
00:27:57Şimdi böyle bir ortam olduğunda İran her an savaş pozisyonu alabilir.
00:28:01Sizin 90 milyonluk İran'ı karadan istila etme imkanınız olmadığına göre yani tek bir seçenek var.
00:28:10Onda zaten hiç konuşmamıza gerek yok.
00:28:13Bir nükleer meselesini kullanabilirsiniz.
00:28:15Bunun haricinde İran'ı ele geçirme ihtimaliniz pek mümkün görünmüyor.
00:28:19Amerika'nın da bölgede menfaatleri ortada.
00:28:22Hürmüz'ü bırakıp gidemiyor.
00:28:24Bölgedeki petrolü, doğalgazı elinden bırakıp gidemiyor.
00:28:27İsrail'i yalnız bırakamıyor.
00:28:28Onun için burada İsrail'in devreden çıkarıldığı bir sistem Katar başta olmak üzere bölge ülkelerinin masaya oturduğu ve İran ile
00:28:38Amerika'yı buluşturabildiği bir diyalog masası bölgede kazan kazan esaslı olursa ki bölgenin temel hedefi bu zaten.
00:28:46Burada kaybeden İsrail olur.
00:28:48Bölgede hem bölge ülkeleri hem İran petrolünü dünyaya satacak.
00:28:53Ambargoları kalkacak.
00:28:54Dondurulmuş mal varlıkları serbest kalacak.
00:28:56Hem de Amerika bölgede yeni bir ittifan içerisine girebilir.
00:29:00Ama burada önemli olan ve tüm uğraşı Türkiye'nin İsrail'i devreden çıkarmak.
00:29:05Kesinlikle.
00:29:06Şimdi söylediğiniz projeksiyona baktığımız zaman İsrail devreden çıkartılmak.
00:29:12Ama son cümleniz de önemliydi bir önceki cümleniz Amerika Birleşik Devletleri'nin yeni ittifaklar kurması.
00:29:19Şimdi bu noktada İsrail'in en büyük ittifakı çoğu zaman şu bile söylenir.
00:29:25Amerika mı İsrail'i yönetiyor İsrail mi Amerika'yı diyor.
00:29:28Öyle bir ittifaklıktan bahsediyoruz.
00:29:31Durum böyleyken Amerika'nın üzerinde İsrail hegemonyası nasıl olacak da bitecek o ortaklık o ittifak nasıl bitecek de İsrail pasifize
00:29:43edilebilecek bölgede orada bir çıkmaz yok mu?
00:29:46Baktığımız zaman İsrail bizim de müttefikimiz.
00:29:51İsrail, Katar'ın çok özür dilerim Amerika düzeltiyorum.
00:29:55Amerika bizim de müttefikimiz.
00:29:58Amerika Katar'ın da müttefiki savunma anlaşmalarına bakıldığı zaman.
00:30:02Amerika Suudi Arabistan'ın da müttefiki.
00:30:06Hani burada bir tek müttefik olmadıklarından biri İran gibi görünüyor ama İranlı da şu an bir müzakere masasında.
00:30:13Fakat tamamen İsrail'in yanında hareket eden bir Amerika var.
00:30:17Burada nasıl bir denklem kurulacak anlamakta zorlanıyorum sizin öngörünüz ne?
00:30:23Şimdi Samet Bey aslında şöyle İran evet haklısınız Amerika'nın bölgede müttefikleri var daha büyük müttefiki İsrail var hatta ortağı
00:30:33diyebileceğimiz ama bu ortak artık boyundan büyük işlere kalkışıyor ve bölgede Amerikan menfaatlerini ve Amerikan maslahatlarını hedef alıyor.
00:30:42Ve Trump zaten bunun farkına vardı aslında Trump bunun farkına varamadı Trump'a bunun farkına varmasını sağlayan bu az önce
00:30:50saydığımız beşli ülke oldu Türkiye Katar Mısır Suudi Arabistan Pakistan.
00:30:55Çünkü siz Katar'ı vurduğunuzda İsrail olarak Katar'ı vurduğunuzda kim buradan zarar görecek?
00:31:01Amerika zarar görecek Amerika buraya bir milyar dolarlık silah sattı Trump buraya geldi ve sizi koruyacağım diye söz verdi.
00:31:07Bu lafın üzerinde Katar üç defa vuruldu. Körfez'de Birleşik Arap Emirlikleri binlerce füzeye bir defa isabet oldu.
00:31:16Şimdi siz bölgeden bu kadar para alacaksınız bölgeyle anlaşma yapacaksınız ama bölgeyi koruyamayacaksınız.
00:31:21Bu bir defa Trump'a ve Amerika'ya atılmış bir kazıktır ve bu kazığı İsrail atmıştır.
00:31:27Az önce sizin de belirttiğiniz gibi Türkiye NATO'nun en büyük ikinci ordusu Amerika'nın müttefiki Trump sırf Erdoğan için
00:31:34Ankara'ya NATO zirvesine geliyor.
00:31:36Böyle bir ülkenin bölgede Suriye sahasında atmış olduğu adımları tehdit etmeye çalışıyorsunuz.
00:31:43Türkiye'ye karşı Yunanistan'la, Fransa'yla, Kıbrıs'la belli şeyleri yaparak Türkiye'yi köşeye sıkıştırmaya çalışıyorsunuz.
00:31:50Türkiye o zaman Amerika'ya dönüp demeyecek mi?
00:31:52Sen bu müttefikine sahip çık.
00:31:55Hani Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan'ın Mısır'da Refah Kapusörü'nün de çok güzel bir açıklaması vardı.
00:32:00Tasmasını tuttuklarına, tasmasını tutmalarını tavsiye ediyoruz ve orada çok sert bir ifadeydi ve o Arap medyasında çok ciddi bir yankı
00:32:10bulmuştu.
00:32:11Şimdi Amerika'ya hiç kimse demiyor mu şu İsrail'e sahip çıktı diye.
00:32:15Bence Amerika artık İsrail'in kendi maslahatlarına zarar verdiğini de görmeye başladı.
00:32:21Ve bunun için zaten bu beşli masanın söyledikleri dikkate alınıyor.
00:32:27Bunun için zaten Netanyahu her Amerika'ya gittiğinde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı veya Türkiye'yi şikayet etmeye çalıştığında bir Trump duvarıyla
00:32:36karşı karşıya kalıyor.
00:32:37Şimdi böyle bir Netanyahu varken böyle bir bölgede birleşebilmiş bir hani Hakan Fidan'ın söyleyişine göre 100 yıllık uykusundan uyanabilmiş
00:32:47bir İslam ülkesi grubu varken
00:32:49Trump'ın karar alırken bu ülkeleri dışarıda bırakması ya da görmezden gelmesi mümkün değil bu saatten sonra.
00:32:56Ama Trump'ı burada ikilemde bırakan durum seçimi seçimdeki Siyonist lobinin ve Amerika'daki medyanın etkisi.
00:33:02Onun için biz Trump'a güvenemiyoruz.
00:33:04Şu anda Trump'ın seçim derdi olmasa emin olun şu anda bu beş ülkenin dediğiyle hareket etme ihtimali daha yüksek
00:33:13bir Trump var.
00:33:14Bunu nerede gördük? Gazze sahasında gördük.
00:33:17Bunu Suriye'de PYD'yi yüzüstü bıraktığı anda gördük.
00:33:21Bunu İran'da İsrail'e rağmen bu ülkeleri dinleyerek bir masaya oturuşunda gördük.
00:33:28Ve bunu İsrail'in Katar saldırısının ardından çok sert bir şekilde Netanyahu'ya gösterdiği tepkide ve son olarak da Şarmelşehir
00:33:36zirvesine getirmeye çalıştığı Netanyahu'yu istemeyen Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın res çekerek
00:33:42uçağını Şarmelşehir'den tekrar gökyüzüne havalandırışında ve Trump'ın geri adım atmak zorunda kalışında gördük.
00:33:49Demek ki eğer bu beş ülke bir arada hareket edebilirse Trump'a İsrail'in artık bölgede Amerika'nın menfaatlerine ve
00:33:58maslahatlarına zarar verdiği konusunda da ikna edebilirse ki ediyor ve etmiştir artık.
00:34:03O zaman Netanyahu'nun ve Trump'ın arasındaki çatlak gittikçe büyüyebilir ve bu da bölgenin menfaatine bir durumdur.
00:34:11Umarız öyle olur gerçekten.
00:34:14Sayın Berdibek bu konuyla ilgili sizden bir değerlendirme daha almak isterim.
00:34:18Gerçekten o ABD İsrail arasındaki bu müttefiklik bozulma ihtimali var mı?
00:34:26Çünkü Amerika Türkiye ile de müttefik özellikle NATO üzerinden hocamız da hatırlattı Sayın Şahin NATO zirvesi için Türkiye'ye gelmesini
00:34:36basın önünde Erdoğan istedi Erdoğan için geleceğim başka ülkede olsaydı gelmezdim diyen bir Trump var.
00:34:44Cümlede eksiklik varsa mealen söylüyorum hafızamda olduğu kadarıyla.
00:34:49Dolayısıyla durum böyleyken gerçekten Amerika Trump ne yapmaya çalışıyor?
00:34:56İsrail bu denklemden çıkar mı?
00:34:58Müttefiklik olarak Amerika müttefiki olarak artık görmeyeceğimiz bir İsrail olma ihtimali var mı?
00:35:06Hatırlarsanız bizim Suriye'de SBG diye bir krizimiz vardı.
00:35:10Bizimkiler, Cumhurbaşkanımız, Dışişleri Bakanımız bir şekilde bu süreci Trump'a şöyle ikna ettiler.
00:35:17Siz SDG'yi oluşturdunuz.
00:35:19SDG'nin temel amacı işte DAEŞ ile mücadele.
00:35:23Fakat sizin bunlara gönderdiğiniz para bir şekilde bu savaş şeyine gitmiyor.
00:35:29Bir şekilde bunların cebine gidiyor.
00:35:31Yani siz matematiksel bir hesap yaptığınızda ve bunu Trump'ın önüne sunduğunuzda aslında Trump ikna olabilecek birisi.
00:35:40Şimdi Muhammed Mazhar Hocam zaten aşağı yukarı bir detay verdi.
00:35:43Yani bizim bu süreçlerde de bu tarz matematiksel hesap vermemiz lazım.
00:35:48Bir kere çok basit bir düzlem var.
00:35:50Demografi dediğiniz şey her şeydir.
00:35:53İsrail 14 milyonluk demografisiyle İsrail bölgede ilelebet hüküm süremez.
00:35:59Teknik anlamda bu mümkün değildir.
00:36:01Şu anda ABD ile kurduğu bir ilişki var ve bu ilişki düzleminde Orta Doğu'ya bir Orta Doğu'da önemli roller
00:36:09üstleniyor.
00:36:10Fakat demografik anlamda bu sürdürülemez.
00:36:12Bir de sanki şöyle bir şey varmış gibi duruyor.
00:36:15Sanki başından beri ABD ve İsrail işte 1948'den beri kol kola gitmişler gibi görünüyor.
00:36:21Fakat bu gerçekten öyle değil.
00:36:22Yani 1948'den 1967'ye kadar ABD-İsrail ilişkilerine bu kadar organik bir ilişki yok.
00:36:311967'de İsrail 6 Arap ülkesini yenince bir şekilde oradaki evangelistlerin de desteğini alarak ilişkilerde çok ciddi bir kırılma yaşandı.
00:36:41Hatta daha önemli bir şey söyleyeyim.
00:36:43Mesela normalde Amerika'daki Yahudilerin kime oy vermesini beklersiniz.
00:36:47Bu bağlamda Cumhuriyetçilere oy vermesini beklersiniz.
00:36:50Ancak Amerika'daki neredeyse bütün seçimlerde Yahudilerin %80'i demokratlara oy verir.
00:36:57Çünkü bunun geçmişinde Amerika'da yaşadıkları sıkıntılar var.
00:37:01Amerika'da yaşadıkları ayrımcılık politikası var.
00:37:04Bu %20'de yani oy çoğunluğu bağlamında Yahudiler demokratlara verir.
00:37:10Geri kalan %20'nin de ekonomik bağlamında güçlüdür.
00:37:14Ve dini anlamda da bir şekilde ABD'nin işte bu evangelistler dediğimiz, dispansiyonelistler dediğimiz bir şekilde İsrail'in kaderini bir
00:37:24şekilde ABD'nin kaderiyle ilişkilendiriyorlar.
00:37:26Ancak bu mesele bir zafer sonrası oluştu.
00:37:29Dolayısıyla bir mağlubiyet sonrası da bu dönüşebilir.
00:37:32Bence ABD, biz ABD ve İsrail İran meselesinde başarılı olsaydı bence biz bambaşka bir Orta Doğu sabahına uyanacaktık.
00:37:41Ve ben köfez ülkelerin tamamının doğrudan İsrail radarına gireceğini ve bu bağlamdaki en büyük krizin de bu olduğunu düşünüyorum.
00:37:49Bu bağlamda İran'ın bu savaştaki direnişini yani İran'ın kara kaşına kara gözüne hayran değiliz.
00:37:55Sadece İsrail'in bölge üzerindeki yarattığı etkiyi durduran bir güç olarak ben İran'ın bu çabasını işte bu savaştaki kazanımlarını
00:38:05önemsiyorum.
00:38:06Sizin o kafanızı karıştıran şey benim de kafamı karıştırıyor.
00:38:10Şöyle kafamı karıştırıyor.
00:38:11İsrail aşağı yukarı her 5-10 yılda bir böyle konjöktürel krizlerle mücadele etmek durumunda kalıyor.
00:38:20Ve genelde de haklısınız.
00:38:21Burada bir şekilde baş ediyor.
00:38:23Sanki olaylar hiç yaşanmamış gibi unutturuyor.
00:38:26Çünkü Ulus'un medya gücünü bir şekilde manipüle etme imkanı var.
00:38:30Amerika'daki siyasi güçleri bir şekilde ikna etme güçleri var.
00:38:34Ben de bu süreçten en azından evet şu anda İsrail'in durumu bence sıkıntılı.
00:38:38Şöyle düşünün sıkıntısını nereden anlıyoruz?
00:38:42Muhtemelen Binlu 2. Dünya Savaşı'ndan beri Almanya ilk defa doğrudan İsrail'e aynı çizgide yer almamaya çalışıyor.
00:38:49İtalya farklı bir şey sergiliyor.
00:38:51İspanya farklı bir duruş sergiliyor.
00:38:53Normalde halkların nezdinde Filistin meselesinin önemi hep vardı.
00:38:57Ancak ilk kez yönetimler bağlamında da bir şeylerin değiştiğini görüyoruz.
00:39:02Kalıcı olup olmayacağını zaman gösterecek.
00:39:04Ama ben bu konuda kısmen olumluyum yani.
00:39:09Şimdi bu önemli Orta Doğu'yu zamanı biraz daha iyi kullanmak için sizinle konuşmak istediğim, değerlendirmenizi istediğim başka bir konu
00:39:17var.
00:39:17Birbiriyle de ilişkili aslında.
00:39:20Şimdi konumuz şu.
00:39:22İsrail, Yunanistan ve Rum lobisinin Türkiye'ye karşı da adımları.
00:39:28Bunu konuşmak istiyorum hatırlarsınız.
00:39:31Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Trump Türkiye'ye motor satış sürecini başlattıktan sonra Yunan ve Rum lobisi yani motor satış süreçte
00:39:40F110 motorları vardı ve F35 savaşacaklarını verebileceği yönünde Trump'ın açıklaması vardı.
00:39:47Onu kastediyorum.
00:39:48Yunan ve Rum lobisi satışın durdurulması için Trump'a mektup yazdı.
00:39:54Ardından İsrail 1915 olaylarını soykırım olarak tanıdı.
00:40:00Peki NATO zirvesi öncesi bu Türkiye'ye karşı adımlar ne ifade ediyor bunu konuşalım istiyorum.
00:40:07Şimdi Yunan basınında açıkça Yahudi lobisiyle koordineli çalışmalıyız deniliyor.
00:40:15Kasım'daki ABD ara seçimleri öncesi bu iki lobinin Washington'daki karar alıcılar üzerindeki gücü nedir?
00:40:23NATO zirvesi öncesi masada nasıl bir provokasyon bekliyorsunuz?
00:40:28Süreci nasıl okuyorsunuz?
00:40:30Sayın Şahin sizinle başlayalım.
00:40:32Bunu nasıl okumak lazım?
00:40:34Biraz önce konuştuk o İsrail'in Orta Doğu'daki yaptığı çalışmaları, medya gücünü, lobilerini.
00:40:40Yunanistan üzerinden de böyle bir lobi yapılıyor.
00:40:45Bunu nasıl okumak lazım?
00:40:48Şu anda Kıbrıs'ta zaten biliyorsunuz Yunanistan'ın, Rum'un ve İsrail'in bir araya gelip
00:40:54hatta Fransa'yı da yanlarına çekmeye gayret ederek ki belli anlaşmalarda imzaladılar.
00:40:58Türkiye'yi bir köşeye sıkıştırma çabasının net bir şekilde olduğunu görebiliyoruz.
00:41:02Kıbrıs'ta güney bölgesinde İsrail'in askeri varlığı, savaş uçakların, insan savaş uçaklarının, insan savaş araçlarının bulunduğu,
00:41:11orada ortak tatbikatlar gerçekleştirmeye çalıştıkları ve Türkiye'yi bir şekilde köşeye sıkıştırmak için
00:41:16bu güçlerin Trump'u baskı altına aldıklarını net bir şekilde okuyabiliyoruz.
00:41:21İsrail'in bugünlerde 1915 olaylarını soykırım olarak tanıması aslında bizim nezdimizde yok hükmündedir.
00:41:28Ancak onların bugünü seçmesi ve bugünlerde bu açıklamaları yapması da
00:41:33Amerika'daki siyonist medyayı, Amerika'daki siyonist lobiyi bir şekilde
00:41:37Türkiye lehine konuşan Trump'ın aleyhine söylem geliştirmesi için bir şekilde baskılama çabası olarak okumak gerekiyor.
00:41:44Özellikle NATO zirvesi öncesinde bu kararın alınması, bu teklifi kabul etmesi
00:41:49ve Türkiye'ye belli hediyelerle geleceğim diyen Trump'aki jet motoru ve F-35 savaş uçağı konusunda
00:41:56şimdi bunları söyleyen Trump'ı baskı altına almak bence Trump'ta pek karşılık bulmayacaktır.
00:42:04Çünkü Trump ikinci döneminde herkesle ilgili olumsuz konuştu.
00:42:09Herkesle ilgili sadece Türkiye'yle ilgili olumsuz konuşmadı.
00:42:13Yani şöyle dosyalara bakalım.
00:42:15Arap liderler de dahil olmak üzere işte İsrail, tüm batı, NATO ülkeleri, Çin, Rusya
00:42:21bir tek Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Türkiye'nin aleyhine bir söylem geliştirmediğini gördük.
00:42:25Ve böyle bir açıklama yaptıktan sonra Ankara zirvesine gelmeden önce
00:42:30zaten kongreyi baypas ederek de bir jet motoru satışı gerçekleştirme kararı alacağı
00:42:36biliyorsunuz Amerikan medyasında özellikle siyonist lobide ciddi bir şekilde köpürtülüp
00:42:42halkın önüne getirilmeye ve sanki Türkiye bu jet motorunu bugün alıp
00:42:46yarın İsrail'e savaşa çıkıyormuş gibi göstermeye çabalayan bir lobi var.
00:42:50Ancak bu lobinin artık Amerika'da etkisinin Türkiye tarafından pek dikkate alınmadığı
00:42:56kanaatindeyim.
00:42:57Yani eskiden bir Amerikalı senatörün açıklaması dahi kıymet görürken şu anda
00:43:02Trump'tan başka herhangi birisinin yaptığı açıklama bizler tarafından da işin
00:43:06gerçeği pek dikkate alınmıyor.
00:43:08İsrail'in, Yunanistan'ın ve Kıbrıs'ın bu uğraşları tamamen boş uğraşlardır.
00:43:13Hatta Fransa'yı da yanına alarak gelmekleri tamamen, evet Kıbrıs Rum yönetiminin
00:43:20tamamen yanlarına alarak Türkiye'yi köşeye sıkıştırma çabası beyhude bir çabadır.
00:43:26Çünkü Türkiye tarafından bakınca da Suriye örneğinden gidecek olursak
00:43:31Fransa Avrupa'daki küçük devlet statüsüne gelmiştir.
00:43:35Ve bence bu uğraşların Amerika'da Trump nezdinde de pek bir hükmü olmayacaktır.
00:43:40Çünkü mesele şu anda Türkiye meselesi gibi duruyor.
00:43:44Hocam, Sayın Berdibek siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:43:48Tabi Yunanistan'ın hocamızın da belirttiği gibi Rum yönetiminin,
00:43:53keza Rum kesiminin, keza İsrail'in attığı bu adımlar, bu lobi çalışmaları ne anlama geliyor?
00:43:59Yani Türkiye'ye Amerika Birleşik Devletleri'nin tekrar Trump'ın olumlu yönde bu F110 motorlarına F35'leri vermesinin de yönündeki
00:44:10baktığı bu çerçeveyi nasıl görüyorsunuz?
00:44:13Hangi konjöktür değişti?
00:44:15Dünden bugünle arasında değişen ne?
00:44:18Onu da sormak istiyorum.
00:44:19Ya ben biraz daha Yunanistan meselesini biraz konuştuk da ikinci meseleden başlamak istiyorum.
00:44:25Bu İsrail kabildesinin 1915 olaylarını soykırma olarak tanıması.
00:44:30Yani bir şekilde buradan İsrail sonuç alamaz.
00:44:32Çünkü iki lobide yani Amerika'dan lobilerin faaliyetlerine baktığımızda en etkili iki lobi.
00:44:38Yahudi lobisi ve Ermeni lobisi.
00:44:39Ve bu iki lobinin biriciklik yani tek olma arzusu hep devam ediyor.
00:44:45Ve teknik anlamda iki düşman diasporadan bahsediyoruz.
00:44:49Çünkü ikisi de kendisine özgü tarihsel koşulların çok özel olduğunu, dolayısıyla hiçbir başka bir kötü muameleyle veya kötü bir saldırıyla
00:44:59eşler tutulamayacağını söylerler.
00:45:02Ermenistan soykırının, sözde soykırımdan bahsediyorum tabii.
00:45:06Soykırımın kendisine özgü bir şey olduğunu söyler.
00:45:08İsrail de kendisine ait olduğunu söyler ve bir şekilde anlaşamaz.
00:45:11Hatta İran'ın Ermenistan'la kurduğu ilişkinin temel bağlamında biraz da bu mesele vardır.
00:45:18Çünkü İsrail lobisini dengelemek için bir şekilde Ermenistan lobisiyle birlikte hareket eder.
00:45:24Ve dikkat ettiyseniz Ermeni lobisi genelde İran'ın şeyini korur.
00:45:29Haklarını veya neyse işte bir şekilde İsrail'e karşı bir denge oluşturur.
00:45:34Bir kere İsrail, Ermenistan'la yakınlaşma çabalarında teknik anlamda başarılı olma ihtimali yok.
00:45:39Çünkü çok iki ayrı özel dengeden bahsediyoruz.
00:45:42Çok iki ayrı tarihsel örgülerden bahsediyoruz.
00:45:46Ve çok iyi iki ayrı lobiden bahsediyoruz.
00:45:48Şimdi Türkiye'nin de şöyle bir avantajı var.
00:45:51Peşinyan gibi doğrudan Ermeni lobisiyle Türkiye'yle yakın ilişki kurmak isteyen bir tane lideri var.
00:45:58Ve bu lider şu anda Türkiye'ye çok ılımlı bakıyor.
00:46:02Ve hatta yer yer Ermeni lobilerini de eleştirebilecek konumda.
00:46:05Diyor ki siz Ermeni lobileri üzerinden Türkiye'ye düşmanlık yapmanın bize bir faydası yok.
00:46:10Zaten üç milyon nüfusumuz var.
00:46:12Türkiye'yle kurduğumuz ilişkilerden daha fazla fayda sağlayabiliriz.
00:46:18Ve bu bağlamda Türkiye'de spesifik ilişkiler geliştirmeye çalışıyor.
00:46:22Ve nitekim de başarılı oldu.
00:46:24Bence bu konjonktürde Türkiye ile Ermenistan arasındaki ilişkiler,
00:46:28İsrail ne kadar tetiklerse tetiklesin, bir şekilde bozulmayacak bir dengeye doğru evriliyor.
00:46:34En azından Peşinyan'ın söylemlerinden, nitekim devlet politikalarımızdan bunu bir şekilde anlıyoruz.
00:46:40Şimdi Yunanlı bitsinin de yapabileceği şey zaten sınırlı.
00:46:45Yani ben nüfus ve demografiyi her zaman çok önemsiyorum.
00:46:49Bizim 90 milyonluk nüfusumuz olduğu sürece ne Güney Kıbrıs Rum yönetimi,
00:46:54ne Yunanistan, ne Ermenistan, ne İsrail bizim karşımızda herhangi bir denge oluşturamaz.
00:47:00Dolayısıyla bizim bu tarz süreçlerden zararlı çıkma ihtimalimiz yok.
00:47:04Dünyadaki herkes, her şey güce bakar.
00:47:07Ve Trump'ın şöyle bir söylemi var ya, ben bunu çok önemsiyorum.
00:47:11Yıpranmamış bir ordusu var diyor Türkiye'nin.
00:47:14Şimdi yıpranmamış bir ordusu olan bir ülkenin, bir de savunma sanayiğinde bu kadar etkili adımlar atan bir ülkenin,
00:47:22isterseniz dostluk bağlamında düşünün, isterseniz ticari bağlamında düşünün,
00:47:27her halükarda bu ülkeyle ilişkilerinizi iyi tutmak isterseniz, ne her ne kadar global güç de olsanız.
00:47:33Dolayısıyla ben bizim pozisyonumuzu çok değiştireceğini zannetmiyorum ve bizim kazançlı olacağımızı her halükarda öngörüyorum.
00:47:40Hocam, kısacık bir değerlendirme de şunu da almak isterim.
00:47:42Biraz önce savunma sanayi dediniz ya, konjektüre, jeopolitik olarak baktığımız zaman,
00:47:48malum Ortadoğu'yu biraz önce konuştuk.
00:47:50Şimdi üst tarafta Ukrayna-Rusya savaşı var, Yunanistan'ın çoğu zaman bakanlar seviyesinde bile hadsiz çıkışlarını görüyoruz.
00:48:01Böyle bir garip halklar arasında, bunun da altını çizeceğim ama Yunanistan'a gidip gelen biri olarak orada halk arasında,
00:48:09vatandaşlar arasında, kendi sohbetlerimde, arkadaşlarımdan duyduğumda,
00:48:13orada bir tamamen dostluk var, geçmişten bugüne de gelen ama Yunanistan yönetiminde politika olarak düşmanlık var.
00:48:23Söylemler bu yönde.
00:48:24Türkiye'nin bu konjektüre de baktığınız zaman, Avrupa'daki bu Ukrayna-Rusya savaşındaki gerilimden sonra
00:48:31Safe Programı'nda bile Türkiye'nin ön plana çıkması biraz da omu rahatsız ediyor.
00:48:39Baktığımızda Yunanistan'ı, keza İsrail'i biraz önce konuştuk, tekrar tekrar hatırlatmayayım.
00:48:45Rum kesiminin, Rum yönetiminin bu tedirginlik olmasının nedeni, Türkiye'nin bu bahsettiğiniz gücü mü?
00:48:54Yani Norma'da 1900'lerin başına gitseydik, neredeyse Türkiye ve Yunanistan aşağı yukarı aynı koşullardaydı.
00:49:01Hatta süreç öyle bir ilerledi ki Yunanistan bizden daha iyi konuma geldi ekonomik anlamda.
00:49:07Fakat biz bu farkı çok hızlı bir şekilde kapattık.
00:49:10Bu arada sizin söylemenizi tamamen ben de paylaşıyorum.
00:49:13Hani Yunanistan halkıyla ilgili süreçlerde benim de gözlemim aşağı yukarı bu bağlamda oldu.
00:49:17Ama yöneticiler bir şekilde bu Türk karşıtı politikaları genelde bunu bir şekilde bu politikanın bir şekilde merkezine oluşmuş durumda.
00:49:26Dikkat ettiyseniz yani Türkiye'de de anti Amerikancılık genelde politik anlamda herkesin satın alabileceği bir argüman olduğu için orada da tırnak
00:49:35içinde söylüyorum.
00:49:37Türk karşıtı bir şekilde satın alınabilir ve Türk hükümeti karşıtı bir şekilde oyla karşılık bulan bir şey olduğu için Yunanistan
00:49:45bir şekilde kullanıyor.
00:49:47Bir şekilde de kademeli olarak karşılaştırmalı olarak da Türkiye'nin edindiği konumdan tabii ki rahatsız olacaklar.
00:49:53Sonuçta Türkiye'nin bu süreçte güçlenmesi yarın öbür gün adalar üzerinde yeni bir statü iddia etmesine sebep olabilir.
00:50:01Boğazlar meselesinde yeni bir sürece girmesine sebep olabilir.
00:50:05Kıbrıs üzerinden yani bizim Güney Kıbrıs Rum yönetiminden farklı olarak işte bizim Kıbrıs üzerindeki etki Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti üzerindeki
00:50:16etkinliğimizin de artmasına sebep olabilir.
00:50:19Ve biz etkinliğimizi gerçekten de orada arttırıyoruz.
00:50:22Ve normalde İsrail'in Yunanistan'ın eskiden Mısır bu denklemdeydi de şimdi ya aşağı çıkmaya başladı.
00:50:28Orada oradaki o deniz alanlarının bir şekilde paylaşılmasına müsaade etmiyoruz.
00:50:34Özellikle Kıbrıs'taki pozisyonumuz nedeniyle ne kadar güçlü olursak Yunanistan'ın o kadar aleyhine işlediği için ister istemez Yunanistan böyle hadsiz
00:50:42açıklamalar yapabiliyor.
00:50:44Ve bundan sonra da yapacaklar.
00:50:45Hatırlarsanız eskiden en azından 1996'da küçük bir Adak-Kardak krizi vardı.
00:50:52Neredeyse iki ülkeyi birbirine düşürecek yani savaşa kadar götürecek bir süreçti.
00:50:56Türkiye ve Yunanistan arasındaki süreçler maalesef böyle devam ediyor.
00:51:00Ve biz en azından tavır değişikliğine gitsek de Yunanistan'da bir değişim yaşanmıyor.
00:51:05Muhtemelen bundan sonra da çok yaşanacak gibi durmuyor.
00:51:08Aslında Mütçotakis bu konuda daha iletişimin yüksek olduğu bir süreç yönetmeye çalışıyordu ama
00:51:14biraz önce benim bahsettiğim hocamın detaylandırığı o işte düşman unsurla biraz politik eylem yönetmeye çalıştıkları için ne yazık ki bu
00:51:25süreci böyle okuyoruz.
00:51:27Şimdi Sayın Şahin Türkiye'nin bölgedeki jeopolitik ağırlığına baktığımız zaman şu an itibariyle çok çok güçlü.
00:51:35Bu geçmişten bugüne kadar da her zaman güçlüydü ama şu an ekstra güçlü.
00:51:40Jeopolitik ağırlığı ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Ankara'ya duyduğu stratejik ihtiyaç göz önüne alındığında
00:51:46Trump yönetimi bu Yunan-Rums şantajına boyun eğer mi hocam?
00:51:52Nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:51:53Üç dakikam var bir kısa reklama gitmeden önce onu da hatırlatayım.
00:51:58Yani Samet Bey Trump böyle bir hataya düşerse kendisi kaybeder.
00:52:02Bölgede güçlü müttefikini kaybeder.
00:52:05Kendi tanımına göre yıpranmamış bir orduyu kaybeder.
00:52:08Şimdi Türkiye Cumhuriyeti Devleti Trump'ın böyle bir durumda İsrail'i, Kıbrıs Rum kesimini veya Yunanistan'ı dikkate almasını,
00:52:21onlarla beraber hareket etmesini ya da onları dinleyip onlara hak vermesini elbette ki karşılığını verecektir.
00:52:27Siyasi karşılığını verecektir.
00:52:29Çünkü Türkiye hakikaten eski Türkiye değil.
00:52:32Türkiye bölgede artık inanılan, güven duyulan ve bölgede problem çözme başarısı yüksek bir ülke.
00:52:40Şimdi Suriye sahası diyoruz.
00:52:42Suriye'ye Amerika'nın başını çektiği orada koalisyon grupları vardı.
00:52:46Koalisyon ülkeleri hatırlarsınız.
00:52:48Rusya'sı vardı, İran'ı vardı, koalisyon ülkeleri vardı.
00:52:52Hepsi geldi.
00:52:53Oradaki insanları, masum insanları öldürdüler, gittiler.
00:52:57Fakat sonunda sabırlı olan, Türkiye Cumhuriyeti'nin desteklemiş olduğu Ahmet Şera şu anda orada Cumhurbaşkanı.
00:53:04Ve Suriye'de Türkiye'nin varlığı ortada.
00:53:07Suriye'de PYD'ye sunulan, PYD'ye İsrail'le, Kıbrıs'la, işte özür dilerim Rum kesimiyle, Yunanistan'la ve Amerika'daki Siyonist
00:53:17lobiyle birlikte sunulan o garantiler ve verilen sözlerin hepsini Trump bir köşeye atmak zorunda kaldı.
00:53:23Ve ben size reklam arasına gitmeden şu detayı da özellikle belirtmek isterim.
00:53:29Bunu da Arap medyasında sık sık şahit oluyorum.
00:53:31Trump'ın geçtiğimiz hafta şöyle bir açıklaması vardı hatırlarsanız İsrail'e.
00:53:35Ben olmazsam Amerika olmaz, ben olmazsam Netanyahu olmaz gibi bir açıklaması vardı.
00:53:42Bu açıklamayla ilgili güzel bir analiz okudum.
00:53:44Orada şöyle bir ifade geçiyor.
00:53:47Güçlenmiş ve yıpranmamış bir ordusu olan Türkiye, güçlü bir ekonomik güce sahip Suudi Arabistan, Katar, Mısır'ı yanına çekebilmeyi başarmış
00:53:57olan yine bir Türkiye ve nükleer bir güç olan Pakistan.
00:54:00Şayet bir araya gelirse İsrail'i ben dahi kurtaramam hatta Türkiye ile bu şekilde söylemlerini zıtlaştırmaya devam ederse o zaman
00:54:10İsrail'i acaba Türkiye'nin elinden kim alabilir şeklinde analizler Arap medyasında çok sık dile getirilmeye başlandı.
00:54:19Ve şimdi böyle bir jeopolitik güce, böyle bir askeri güce ulaşabilmiş olan Türkiye Cumhuriyeti'ni Trump yalnızca yanında tutabilirse, yalnızca
00:54:29beraber adım atabilirse bölgede bir şeyleri yapabilir.
00:54:33Çünkü Orta Doğu'da artık gerçekten Türkiye'nin oturmadığı masada, Türkiye'nin altında imzasının bulunmadığı karardan bir hayır çıkma ihtimali pek
00:54:42yok.
00:54:42Bölgenin geleceğinde Türkiye olmazsa olmaz bir müttefik halini almış durumdadır.
00:54:48Tabi savaş olmasın ama Sayın Şahin sizin söylediğiniz bu değerlendirme analiz önemli.
00:54:55Çünkü İsrail muhtemelen geride kalan süreçte Arap savaşlarını gibi düşünüyor ama denkleme Türkiye'ye girdiğinde geçmişteki gibi olmayacaktır muhtemelen İsrail
00:55:05için.
00:55:05Ama tabi ki umarız savaş olmasın.
00:55:07Devam edeceğiz değerli izleyicilerim, konuklarımla birlikte ama şimdi kısa bir reklam arası ardından tekrar karşınızda olacağız.
00:55:29İzleyicilerimiz, konuklarımla değerlendirmeye devam ediyoruz.
00:55:33Yaşanan gelişmeleri, süreçleri, Orta Doğu'yu konuştuk ABD, İran müzakeresini konuştuk.
00:55:41Ne olacak ne bitecek diye ardından Rum, Yunan ve bunun yanında İsrail lobilerinin Amerika Birleşik Devletleri'nde atmaya çalıştığı adımları,
00:55:53Trump'a göndermeye çalıştığı, gönderdiği mektupları konuştuk ama şimdi tabi önemli noktalardan biri, kısa bir süremiz var.
00:56:02Bir diğer başlığı da konuşalım istiyorum.
00:56:05NATO, 7-8 Temmuz'da yapılacak NATO'nun Ankara zirvesi, onu konuşalım istiyorum.
00:56:12Şimdi yalnızca bir güvenlik toplantısı olmanın ötesinde, aynı masada buluşan liderlerin farklı stratejik önceliklerini test edeceği bir diplomasi sahnesi de
00:56:24olacak Ankara'daki durum.
00:56:26Şimdi Ukrayna'daki savaştan baktığımız zaman küfet paylaşımı ve savunma harcamalarına, Avrupa'nın güvenlik mimarisinden NATO'nun güney kanadının güçlendirilmesi ve
00:56:39iş birliklerine kadar pek çok sayıda konu başlığı liderlerin ajandasında yer alıyor.
00:56:46Aklıma gelenleri hızla söylüyorum.
00:56:48Şimdi kalan vaktimizde bunu konuşalım istiyorum.
00:56:51NATO zirvesinin bu yılki en kritik gündem maddesi ne olabilir diye diyerek başlamak istiyorum.
00:56:59Sayın Berdibek, bu bölüme sizinle başlayalım.
00:57:02Nasıl değerlendiriyorsunuz? En önemli başlık ne olacak?
00:57:06Bu konjektürde NATO zirvesinin Türkiye'de yapılması da önemli.
00:57:10Biraz önce de bazı başlıkları konuştuk.
00:57:13Devamı gibi olacak aslında bu başlık.
00:57:16Şimdi şöyle bir durum var.
00:57:19Normalde bu arada sesimi alabiliyor musunuz?
00:57:21Evet duyabiliyoruz hocam.
00:57:23Tamam.
00:57:24Şimdi normalde bu aslında en önemli maddeden öte şöyle birkaç madde muhtemelen konuşulacak.
00:57:31Bir kere İran savaşı zaten bu işin gündemlerinden biri olacak.
00:57:35Ukrayna işgali meselesi önemli bir gündem olacak.
00:57:38Ve muhtemelen ileriki süreçlerde de Çin'e yönelik politikalar bağlamında bir şey konuşulacaktır muhakkak.
00:57:45Ancak bu anlaşmada böyle kriz anlamında görülebilecek temel meselesi de yük paylaşımı gibi duruyor.
00:57:51Neredeyse bütün ülkeye açıklamalarından buna İspanya'dan, İtalya'dan, Almanya'dan hatta Türkiye'den.
00:57:59Mesela biz yük paylaşımında şöyle bir sıkıntımız var.
00:58:04Normalde 2035 NATO belgesinde şöyle bir tartışma var.
00:58:09Bütün ülkeler kendi harcamalarının %5'ini savunma harcamalarına ayıracaklar.
00:58:15Veya savunma bütçesine ayıracaklar.
00:58:17Ancak bizim şöyle bir itirazımız var bu durumda.
00:58:20Bizim %5'imiz de sizin %5'iniz aynı şey değil.
00:58:23Bizdeki maliyet düşük olabilir.
00:58:26Ve biz bu düşük maliyet üzerinden üretiyoruz.
00:58:29Ama siz yüksek maliyet üzerinden daha fazla gösterebiliyorsunuz.
00:58:33Dolayısıyla biz daha fazla vermiş oluyoruz.
00:58:35Mantığında bir itirazımız var.
00:58:37Bu birinci mesele.
00:58:38İkinci meselede şimdi bu %5 meselesinin Avrupa'da yaratacağı sıkıntılar olacaktır.
00:58:44Sonuçta evet Avrupa Birliği ülkeleri veya Avrupa ülkeleri bir taahhütte bulunuyor.
00:58:48Biz buna uyacağız diye ancak şeye alıştılar biliyorsunuz Avrupa ülkeleri.
00:58:53Sosyal refah devletine alıştılar.
00:58:54Sonuçta savunma sanayi harcamalarına verilen şeyler bir şekilde eğitim harcamalarına, sağlık harcamalarına ve çeşitli harcamalarına veriliyordu.
00:59:04Bundan sonraki süreçte de tam tersini yapmak durumundalar.
00:59:07Belki eğitim harcamalarından, sağlık harcamalarından vesaire vesaire kısım bunu savunma harcamalarına kaydırmaları lazım.
00:59:15Bunu da halka ikna etmeniz lazım.
00:59:17Ve halkın da bu süreçte çok hoşnut olacağını zannetmiyorum.
00:59:20Çünkü birkaç kanalda özellikle şey izlediğimde, anketlerde sorulduğunda veya röportajlarda, Avrupa'daki, Almanya'da, İngiltere'de veya çeşitli yerlerde milli şuura yönelik çok
00:59:33ciddi bir kayıp olduğunu görüyorsunuz.
00:59:35Yani diyor ki mesela Almanya ile başka bir devlet savaşa girdiğinde gider misiniz?
00:59:40Hayır gitmem diyor.
00:59:41Siz böyle bir şeye getirmişsiniz süreci, sosyal refah bağlamında, savaşsız veya çatışmasız koşullar bağlamında.
00:59:50Halkı böyle güdülemişsiniz ama bir yandan da şu anda savaş koşullarına hazırlık yapmaya çalışıyorsunuz.
00:59:56Burada bir ikna süreci oluşacaktır.
00:59:58Bence krizin diğer ayağı bu.
01:00:01Krizin daha büyük ayağı Avrupa Birliği ve ABD arasındaki rol paylaşımı.
01:00:06Trump ne diyor özetle?
01:00:08Diyor ki ben bu güvenlik şemsiyesinin mimarı benim, bütün süreçteki nakit akışını ben sağlıyorum ve dış politikada da siz benim
01:00:20dediğimi dinlemiyorsunuz.
01:00:21Bütün Trump'ın dediği şey özetle bu.
01:00:24Yani Avrupa Birliği'nin şöyle diyor özetle.
01:00:26Eğer yük paylaşımına varsanız buyurun birlikte dış politikayı belleyelim.
01:00:32Ama yük paylaşımına yoksanız benden bağımsız dış politika güdemezsiniz.
01:00:38Ki Avrupa ülkeleri pek çoğu buna itiraz ederek başkaldırdı neredeyse.
01:00:42İspanya başka bir şey söyledi, İtalya başka bir şey söyledi, Almanya başka bir şey söyledi.
01:00:47Ve belli ki buradaki çatışma konularından biri bu olmaya devam edecek.
01:00:51Yani bence işin en tartışmalı boyutu yük paylaşımı olacak yani.
01:00:56Sayın Şahin siz nasıl değerlendiriyorsunuz yani hangi başlık öne çıkacak hocamızın dediği gibi NATO'nun geleceği açısından nasıl bir dönüm
01:01:05noktası olacak.
01:01:06Şöyle yük paylaşımı bence NATO'nun geleceğini de etkileyecek başlıklardan biri olacak.
01:01:13Muhammed Hocam, Sayın Berdibek o noktaya iyi bir parmak bastı.
01:01:19Zaten biraz önce de açılışta da söylediğim gibi savaşlar da masada olacak.
01:01:23Nasıl bir NATO zirvesi bekliyorsunuz Sayın Şahin?
01:01:28Yani işin gerçeği ben bu NATO zirvesinde Trump'ın esip gürleyeceği ki biliyorsunuz savaşta yalnız kaldığını iddia ediyor Trump.
01:01:36NATO ülkelerinin hepsine hiç ağzı alınmayacak ifadeler söyledi.
01:01:40Türkiye hariç yine burada Türkiye'yi parantezde bırakıyorum.
01:01:43Şimdi NATO ülkelerinin de arası açılan bir Trump'ı en azından görüyoruz.
01:01:49Hatta Trump'ın şöyle bir söylemi oldu o zaman onların da ihtiyacı olduğunda biz de savunmaya gitmeyeceğiz dedi.
01:01:54İş oraya gitti hatta bunu daha geçtiğimiz günlerde söyledi.
01:01:57Trump'ı bu kararından vazgeçirmeye çalışan NATO ülkeleri olacaktır.
01:02:01Telefonlara sarılan illaki NATO liderleri olmuştur.
01:02:04Hatta ben şöyle bir iddiada da bulunuyorum bu Türkiye'de olması özellikle Trump'ın Cumhurbaşkanı Erdoğan için Ankara'ya geliyor olması
01:02:16Trump'la arasının bozulmuş olduğu bazı NATO ülkelerinin Türkiye'den özel ricacı olup aralarını bulması için bir süreç işletmeye çalıştıklarını da
01:02:26biliyorum.
01:02:26Ve böyle bir denklemde Türkiye Cumhuriyeti'nin rolü gittikçe önemli bir hal alacaktır.
01:02:32Bakın iki ay önce çok yoğun bir savaşa girdiğiniz İran'ın en yakın sınır komşusu olan Türkiye Cumhuriyeti'nin başkentindeki
01:02:40bir toplantıya Trump'ın gelmesi bir defa Türkiye'nin bölgedeki rolünü bir defa arttıracak bir gelişmedir.
01:02:48Bir diğer detay da bence toplantıya katılacak olan körfez ülkeleridir.
01:02:52Çünkü körfezinde hani güvenlik mimarisini konuşuyoruz ya iletişim başkanlığı açıkladı Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahri'nin devleti, Bahri
01:03:01'nin krallığının liderleri de bu toplantıya davet edildi.
01:03:05Buradan Trump'ın yeni bir vizyon ortaya koyma ihtimali de var.
01:03:11Hani biz bu ülkeler Amerika'nın askeri hegemonyasının altından uzaklaşıp biraz daha Türkiye-Pakistan eksenine doğru kayıyor mu derken
01:03:20Trump'ın bu ülkelerle bir işbirliği yapma çağrısının kuvvetle muhtemel olduğunu düşünüyorum.
01:03:27Yani illa NATO ülkesi olsun değil ama bir NATO müttefikiyle işte belli silah satışları ki biliyorsunuz Suudi Arabistan'a F
01:03:35-35 sattı Amerika.
01:03:37Hiçbir NATO ülkesinde yok herhalde.
01:03:39Türkiye'de yok en azından.
01:03:40İsrail'de var.
01:03:41Suudi Arabistan'a da satmış oldu.
01:03:42Şimdi bundan sonra bu ziyaretten sonra Trump'ın özellikle gelişinden sonra ben NATO'yla Amerika arasında belli kırılmaların yaşanacağı kanaatindeyim.
01:03:55Trump'ın bundan sonra bana destek olan ülkeler ve olmayan ülkeler diye NATO içerisinde belli ayrımları gözeteceği kanaatindeyim.
01:04:04Az önce hocamın dediği gibi %5 savunma sanayi diyor ya sanki diğer ülkelerden bir şekilde haraç almaya çalışacağı kanaatindeyim.
01:04:12Ya asker gönder ya da para ver.
01:04:14Ya silahını kendin yap ya da bize bir şekilde silah parası ver gibi NATO ülkelerini baskı altına almaya çalışacaktır.
01:04:22Yeni ittifaklar peşinde özellikle körfez detayını sunuyorum yapmaya çalışacaktır.
01:04:27Ama her ne olursa olsun Ankara'daki bu zirveye katılıyor oluşu, böyle bir savaşın ardından katılıyor oluşu bence Türkiye'nin bölgedeki
01:04:37imajını daha da yükseltecektir.
01:04:40Ve bundan sonra da Orta Doğu'da yürüyen ve devam eden bu savaşlar, barışlar, masalar, güvenlik mimarisi, savunma sanayisi gibi detaylarda
01:04:53Amerika'nın Türkiye'nin başını çektiği grupla beraber hareket etme ihtimalini kuvvetle muhtemel görüyorum.
01:04:59Ve NATO ile bu ülkeler arasında da bir iletişim kurmaya çalışacak Trump ve bunu da Türkiye üzerinden yapmaya çalışacaktır diye
01:05:06düşünüyorum.
01:05:06Yani kendisinden ayrılmaya başlayan bir Orta Doğu yapısında, bir güvenlik mimarisinde tekrar Türkiye'nin desteğiyle o yapıyı kontrol altına almaya
01:05:18çalışacaktır diye düşünüyorum.
01:05:19Bence buradaki en büyük mesaj ama başta da belirttiğim gibi Trump'a destek olmayan NATO ülkelerine gidecektir diye düşünüyorum.
01:05:29Aslında dünyada da bir terim oluştu galiba Trump's universe diye yani Trump'ın evreni diye o evrenin yansımalarını göreceğiz gibi
01:05:40görünüyor Sayın Şahin'in değerlendirmesinde.
01:05:43Sayın Berdibek peki o Trump'ın evreninin o yargı dağıtacak diyelim biraz da avam tabirle gelip yargı dağıtmaya çalışacak Trump
01:05:55evreninin istediği gibi olacak mı?
01:05:57Yani NATO ülkelerine, bölge ülkelerine, müttefiklerine, Türkiye ev sahipliğinde bunu yapabilecek mi?
01:06:06Çünkü Trump'ın da sorumlu olduğu bazı başlıklar var Sayın Şahin'in değerlendirmesinden yola çıkıyorum.
01:06:13Trump da olmayan bir hürmüz problemini ortaya çıkarttı.
01:06:18Attığı bu adımla biraz önceki değerlendirmemizden atıfta bulunarak sizin de altını çizdiğiniz gibi bir anda İsrail'in yönlendirmesiyle girdiği bu
01:06:28savaşta hürmüzü problemi ortaya çıkardı.
01:06:33Trump'a da hesap sorulmayacak mı bu NATO liderler zirvesinde?
01:06:37Niye yanında olmadık? Çünkü bu yüzden denilmeyecek mi?
01:06:42Son 3 dakikam olduğunu da hatırlatayım hocam buyurun.
01:06:46Eğer Trump yani İran'da istediği sonucu alsaydı bu herhalde o Trump bahsettiği Trump gezegeni veya Trump universe'un sahibi olarak
01:06:59gelecekti Ankara'ya.
01:07:00Fakat şu anda İran'da bir krize takıldığı için istediği sonucu çok hızlı elde etmediği için ve hatta hatta hürmüzü İran
01:07:08'a hediye ettiği için Trump'ın bu bağlamdaki eli çok güçlüydü.
01:07:12Düşünsenize Venezuela'da istediğinizi elde etmişsiniz, Gülenland'da istediğinizi elde etmişsiniz.
01:07:18Bir de üstüne üstlük İran'da istediğinizi elde etseydiniz muhtemelen bu NATO zirvesi doğrudan bir Trump şova dönüşecekti.
01:07:26Bence Trump'ın İran'da bir şekilde duvara toslaması bence Trump'ın elini güçlendirmeyen ve Trump'ın bir şekilde masada yumruğunu
01:07:38vuramayacak duruma getirdiğini düşünüyorum.
01:07:40Dolayısıyla Trump'ın bu bağlamda eli çok güçlü değil ancak yine bir yük paylaşımı vurgusu yapabilir.
01:07:45Ve yük paylaşımı vurgusunu yaptıkça da Avrupa Birliği ülkede de yavaş yavaş ABD ile ayrışma politikalarına da girebilirler açıkçası.
01:07:54Ayrışma politikasına girecekler ama bir ayrışma olur mu hocam?
01:07:58Yani Avrupa'nın NATO'ya, NATO'nun ABD'ye ihtiyacı yarın kesilecek ya da bitecek bir süreç değil.
01:08:10Çok uzun bir geçmişten bugüne gelen bir süreç var.
01:08:13O ihtiyacı da devam etmiyor mu Avrupa'nın Amerika'ya, aynı şekilde Türkiye'ye olduğu gibi o safe sürecini de
01:08:22hatırlatarak soruyorum.
01:08:24Ya şimdi şöyle bir durum var, Trump meselesinin şöyle bir, yani biz Trump sonrası dönemi görmeden hakikaten bu tarz krizleri
01:08:32yorumlamak çok zor.
01:08:33Yani bu gerçekten bu ABD politikasına dönüşmüş durumda mı yoksa bu Trump'un politikası mı?
01:08:39Çünkü Trump o kadar esnek davranıyor ki biz o politikanın, Amerikan politikası olup olmadığını bilmiyoruz.
01:08:45Sonuçta Amerikan politikasında bir süreklilik var ve bu süreklilik bağlamına baktığımızda NATO, Avrupa Birliği ve ABD NATO'nun ayrılmaz parçası
01:08:55ve birbirine ihtiyaç duyan iki bütün gibi, iki yarım parçaymış gibi duruyor.
01:09:00Ancak Trump'ın öyle bir açıklaması var ki ve sürekli Avrupa Birliği'ne üstten konuşmasıyla bir şekilde Avrupa Birliği ülkelerini
01:09:07başka arayışlarının içine itiyor.
01:09:10İspanya'da gördüğümüz örneği yarın öbür gün başka ülkelerde de görebiliriz ve bu bir şekilde hani bu tetiklenebilir bağlamda söylüyorum tabii
01:09:19ki.
01:09:20Hocam çok teşekkür ederim süremizi tamamladık aslında bir iki başlıkla daha açmak isterdik ama zamanımız kalmadı.
01:09:28Sayın Şahin, Sayın Berdibek çok teşekkür ediyorum katkılarınız için.
01:09:33İyi yayınlar Samet Bey.
01:09:35Değerli izleyicilerimiz sizlere teşekkür ediyorum katkılarınız bu saate kadar bize eşlik ettiğiniz için.
01:09:42Efendim ben Samet Günaş bitiriyoruz yayını burada sabah 6'da Adanze'ye ile tekrar karşınızda olacağım.