00:00Mga kapuso viral kung paanong pinakalma ng isang residente ang mga nagpapanik na estudyanting dumagsas sa kanyang bahay
00:06para makalaya sa mga shooter sa San Jose National High School.
00:11Tingin po ng isang eksperto, kailangang obserbahan ng mga bata para hindi magka-post-traumatic stress disorder.
00:17Nakatutok si Mark Salazar.
00:22Nakabibinging sigaw at iyak ang bumalot sa San Jose National High School sa Tacloban City nitong lunas ng umaga.
00:29Matapos umalingaungaw ang mga putok ng baril sa lugar na inakala nilang ligtas.
00:35Mula sa mga pinagtaguan nilang mga classroom, nagpulasan ng marami palabas para sa mas ligtas na lugar.
00:45Paglabas ng main gate, maraming istudyante ang nagpubli sa pinakamalapit na bahay, ang bahay ni Stel Miranda.
00:55Unang-una ko po narinig yung sigawan ng mga bata.
00:59Pag kasigawan po kasi nila, lumabas po ako.
01:02Pag kalabas ko po, nakakasalubong ko po sila.
01:04Tapos sabi po agad nila sa akin, ate, tulong, papasukin niyo po kami.
01:09Meron po kasi namamaril.
01:11Sabi po, ha?
01:11Kala ko po noon na may sunog.
01:14Alam mo po yung takot na takot-takot talaga sila.
01:17Yung nangininig na po lahat ng katawan nila po na sobrang takot po na parang pati ikaw may iyak sa
01:25kanila.
01:25Yung itsura po nila na yung takbo na wala po na po silang mga sapatos, nakamedyas na lang po.
01:34Yung po, grabe po yung mga mukha ng mga bata sa sobrang takot po.
01:40Mula alas 9 ng umaga hanggang alas 10, ang pinakamahabang bangungot at histerya.
01:47Dahilan kahit merong pang hinimatay sa pagod.
01:50May danapulis, may danapulis. Kalma na ka mo. May danapulis. Ayon na ka mo.
01:55Sa kwento ni Stel, kumalma lang ng bandang alas 11 ng tanghali nang makita nilang may nahuli ng gunman at
02:03nasa patrol car na ng polis.
02:05Uli na loobot ka mo. Pwede umuli, uli ka mo.
02:08Kumalma, pero hindi na wala ang takot.
02:11Kahit nga sa adult na gaya ni Stel, mahirap daw ipagpag ang trauma hanggang ngayon.
02:16Dati po, nagkuklose kami ng gate namin o ng door namin, mga 9 o'clock or 8.30.
02:24Ngayon po, 7 o'clock pa lang, nagsasarado na po kami ng gate.
02:28Parang natatakot na din kami. Parang ngayon pa po, fresh pa talaga po.
02:33Parang nakakatakot pa talaga magtiwala.
02:36Kung ang isang adult ay natroma sa nangyari, paano pa kaya itong mga bata?
02:40Kaya sabi ng isang clinical psychologist, mahalaga ang unang 24 oras para sa psychological intervention sa mga batang dumaan sa
02:50extreme traumatic experience na ito.
02:52Ang dating paniniwala, kailangan yung tinatawag na psychological debriefing.
02:59Kung baga, ipasalaysay agad sa bata yung buong pangyayari.
03:02Hindi na ito nire-recommenda bilang routine intervention, lalo sa mga bata.
03:08May mga ilang pag-aaral po na sinasabi na mas nagpapalala ng distress ito sa mga nakaranas ng trauma.
03:16Kaya ang nire-recommenda natin sa loob ng halimbawa 24 na oras or immediately nakatoon dapat sa pagbibigay ng psychological
03:26first aid na tinatawag.
03:28Yung psychological first aid, ito po yung pagbibigay ng pakiramdam ng kaligtasan, mahalaga na maramdaman nung bata na siya ay
03:35ligtas.
03:36Sa loob naman ng unang isang linggo, dapat din obserbahan ang mga bata dahil baka nauwi na sa maseryosong post
03:43-traumatic stress disorder o PTSD ang kanilang kondisyon.
03:47Ang simptomas nito ay halimbawa yung flashbacks na parang nangyayari ulit yung insidente, may mga simptomas na binabangungot sila, pag
04:00-iwas sa paaralan.
04:02Nako, pag ito po nangyayari sa bata, mas mahirap sabihan yung bata na pumalik ulit sa school o doon sa
04:08lugar na pinangyarihan.
04:09Pagiging madaling magugulatin, yan po, laging alerto, tapos sirap silang mag-concentrate, yan yung mga simptomas.
04:19Kung ganito na, kailangan na silang isa ilalim sa terapi.
04:23Mark Salazar, nakatutok 24 oras.
Comments