00:00Pinag-aaralan po ng gobyerno ang paghahain ng ikalawang arbitration case laban sa China
00:05ang isang maritime expert.
00:07Bunsod pa rin ito na agawan sa Bajo de Masinloc na ngayon ay may floating platform ng China
00:13na para raw sa pananaliksik.
00:15Nakatutok si Jonathan Nandaal.
00:21Isang dekada mula ng manalo ang Pilipinas sa arbitration case laban sa China,
00:25kaugnay sa idwaan sa West Philippine Sea, posibleng maulit ang paghabla ng Pilipinas.
00:32Ayon kay Dr. J. Batongbacal ng UP Institute for Maritime Affairs and Law of the Seas,
00:37sila sa akadem ay nagbibigay ng mga pag-aaral at rekomendasyon sa pamahalaan ng mga hakbang sa pagtugon sa territorial
00:43dispute.
00:44Pinag-aaralan din po ng mga alam ko yung natin at mga ahensya kung ano pang ibang paraan para pwede
00:51silang madala sa isang tribunal.
00:53If you're going to pursue an international case, you better be sure that you will win,
01:01which is what we did with the first arbitration case.
01:04Sinabihan ni Batongbacal matapos mabisto ng Pilipinas na kalahating buwan ng nasa Bajo de Masinloc
01:09ang isang floating platform ng China, kanilang boya at antena.
01:14As of yesterday, the movable floating platform remains to be inside the shoal
01:21and its current location, umakyat lang siya sa northernmost part ng shoal.
01:27The two Chinese research vessels remain to be in the vicinity of Bajo de Masinloc.
01:33119 nautical miles lang ang layo ng bahura sa Zambales.
01:36500 nautical miles naman mula Hainan, China.
01:40Dati pang ginigit ng Chinese embassy na teritoryo nila ang Bajo de Masinloc na tinatawag nilang Huangian Dao.
01:46Sabi ng China, scientific research ang isa sa ginagawa nila roon.
01:50Pero ayon kay Batongbacal, ganyan din ang sabi ng China noon bago nila ginawang artificial islands at batse militar
01:56ang mga bahura sa West Philippine Sea.
01:58Yung nang nangyayari sa Mischief Reef, panganriban reef,
02:02noong 1992 ay nakita rin nga natin na tinayoan nila ng struktura.
02:08Noong unang sabi nila ay civilian and fisherman shelter lang yun daw.
02:13Pero alam natin na after several decades, ngayon ay yun ang pinakamalaking base militar ng China sa ating West Philippine
02:22Sea.
02:22Within a year, matatakpan nila yung Scarborough Shoal at magiging isla na yun.
02:29Sabi ni Batongbacal, kung maritime research kasi ang ginagawa nila,
02:32kailangan ng permit mula sa Pilipinas.
02:35At nasa batas natin na pwedeng kumpis kahin ang Pilipinas ang struktura roon ng China.
02:39Pero gagawin ba ito ng ating Coast Guard at Navy?
02:42I may alternate that and I won't respond to that because those are operational details.
02:47Nagbabala ang Philippine Navy sa anilay creeping invasion ng China,
02:52na hindi lang sa karagatan ng Pilipinas kundi pati sa lupa, ekonomiya, politika at pang-ESP.
02:58Dahan-dahan, napakasimple na hindi mo mahalata.
03:01Bago tayo umabot sa physical invasion, may mga invasion ang ginawa sa atin through settlements.
03:08Isa sa mga minomonitor ang impormasyong mabilis ang bentahan ng mga beach property sa Palawan
03:14na nakaharap sa West Philippine Sea.
03:16Noong una, ang concern natin ay yung sa Palawan.
03:19Parang may nahahalata tayo na mabilis ang bentahan,
03:25lalo sa coastal area dyan sa West Philippine Sea.
03:28Pero kumalat din ito sa mga ibang lugar, dito sa Luzon.
03:33Jonathan Andal, nakatutok 24 oras.
03:41Na sorpresa mga divers sa Mediterranean Sea na makita nila sa kanilang pagsisid
03:46ang pinakamalaking predatory fish sa mundo, ang Great White Shark.
03:51Bakit kaya tinuturing nila itong pambihira?
03:53Kuya Kim, ano na?
03:59Sa underwater footage na ito, namataang palanguy-languy sa puso ng Mediterranean Sea
04:04ang grupo ng mga striped pilot fish.
04:06Kasama ang isang badan ng predator, isang Great White Shark.
04:10Ang naturang shark sighting, kinamanghan mga eksperto.
04:14Ito kasi marahil ang kauna-unang pagkakataon na may navityo ang adult Great White Shark sa Mediterranean Sea.
04:20Ang napakapambihirang pagkakataon ito,
04:22nakuhana ng mga diver na namumutol noon ng mga abandoned fishing nets
04:26mula sa isang shipwreck sa pagitan ng Sicily at Tunisia.
04:29Ang mga Great White Shark ang pinakamalaking predatory fish sa planeta.
04:33Mari silang humaba ng hanggang 6 na metro.
04:36Sila rin ay warm-blooded.
04:37Ibig sabihin, kaya nilang paratilihin ang kanilang internal body temperature
04:42di tulad ng ibang cold-blooded ng mga pating.
04:44Ang mga Great White Shark, makikita sa halos lahat ng katubigan sa ating planeta.
04:49Pero ayon sa isang pag-aaral ng mga US scientists,
04:51napag-alaman na nanganganib ng mawala ang mga pating na ito sa Mediterranean Sea
04:56dahil sa illegal fishing.
04:57Lahat ng dagat meron siya, pero may preference kasi sila sa temperature
05:01so hindi sila pwede talaga dun sa malalamig na lugar.
05:05Kung worldwide yung distribution nila, kasama dun yung Mediterranean Sea
05:10including nga dito sa Philippines, isa siya sa confirmed species natin.
05:15Yung concentration ng population kasi ng Great White
05:19depende dun sa areas kung saan nila ni-utilize yung habitat.
05:24Usually nagko-concentrate ito sa areas kung saan meron mga sea lion or seal populations
05:31kasi yun yung pinakain ng adult na Great White.
05:34Laging tandaan, kimportante ang may alam.
05:36Ito po si Kuya Kim, at sagot ko kayo, 24 oras.
Comments