00:00Şimdiye kadar yapılan kazılarda 23.500 civarında çivi yazılı belge ele geçti.
00:05Tablet, zarf gibi, mühür mühür baskıları gibi yazılı 23.500 tane belgemiz var.
00:11Ve bu koleksiyon aslında UNESCO Dünya Bellek Listesi'ne özel Asur Tüccar Arşivleri adıyla kaydedildi.
00:23Dünya Belli'nin bir parçasıdır.
00:24Şimdiye kadar bu yapılan kazılarda esas büyük koleksiyon Ankara'da Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde.
00:33Yine sistemli kazılar başlamadan önce çeşitli şekillerde dünya müzelerine gönderilmiş, kaçırılmış olan 4.000 civarında tabletimiz var.
00:43Onlar da dünyada hemen hemen her müzede 1-2 tane Kültepe tableti vardır.
00:47Oralarda sergileniyor.
00:49Bugün herhangi bir firmanın muhasebe bürosunda ne var ise bizim Kültepe'deki tüccar arşivlerinde de benzer kayıtlar vardır.
01:00Alacak, verecek, sipariş, kontrat gibi para ile ilgili her şey bu tabletlere yazılmıştır.
01:09Aslında aynı bugün, aslında bakarsanız bugün mektup kalmadı ama çok yakın zamana kadar bizim yazışmalarımız gibi kayıtlar ya da haberler
01:21kilden oluşturulmuş, şöyle küçük bir kutu gibi tabletler üzerine kaydedilmiş.
01:28Ve bunlar bir yere gönderilecekse, üzeri bir yine çamur tabakasıyla kaplanıp bir anlamda bugünkü zarf gibi bir şeyle kapakla kapatılmış.
01:44Ve üzerine de nereye gideceği, ne hakkında olduğu örnek olarak Hasan'ın Ahmet'ten alacağı bir kilo gümüş hakkında bir mektup
01:56diye yazıyor.
01:57Ve dolayısıyla da eğer bu zarflar açılmadığı müddetçe biz sadece bu kadarcık bir bilgiye sahip oluyoruz.
02:06Ama aslına bakarsanız o tabletin üstündeki, tabletteki bilgiler çok önemli.
02:12Fakat şimdi artık öyle yapılmıyor ama eskiden o tableti okumak için üzerindeki zarfı kırmak zorundaydınız.
02:21Ama bilgisayar üzerinde bu kesitler birleştiriliyor ya da ayrıştırılabiliyor.
02:29Ve o kadar hassas ki bu şeyler, taramalar örnek olarak çamurda, çamurun içinde, tabletin içinde kalmış olan bir arpa tanesini,
02:39bir yaprağı, bir taşı, bazen bir küçük sineği bile görebiliyorsunuz.
02:43O kadar hassas ve dolayısıyla neredeyse, neredeyse değil artık tamamen biliyoruz ki hiçbir şekilde o zarfa zarar vermeden zarfın içindeki
02:56tableti okuyabiliyoruz.
02:57Efendim gerektiği takdirde de yine 3D ya da 3 boyutlu bir şekilde printerden baskısını alabiliyoruz.
03:07Ve ondan sonra da çok rahatlıkla uzmanı esas tablete, esas zarfa dokunmadan, aslında bu bir anlamlı koruyuculukdur, ona dokunmadan rahatlıkla
03:19bu mektupta ne yazıldığı daha detaylı bilgilere ulaşma şansına sahip oluyor.
03:25Bu zarf hazırlanmış, daha doğrusu mektup hazırlanmış, zarfa konmuş, üstü mühürlenmiş, artık bu zarfın içinde çoğunlukla antlaşmadır bunlar, kontratlardır.
03:37Bu antlaşma iptal edilmemiş, zaten esas olarak da gönderilmemiş.
03:44Eğer gönderilmiş olsaydı bunu sahibi, kim alıcısı, kimse bunu kırıp açıp içindeki tablete bakacak ve artık o antlaşma yürürlüğe girecekti.
03:56Bunun gibi bir hikayesi var bu zarfların.
03:59Çoğunlukla hemen hemen hepsinde ticari bir antlaşma var ve bu şehirden yani Kaniş'ten başka yere gönderilecek ya da Kaniş'e
04:11gönderilen mektuplardır bunlar ve hepsi iş ile ilgilidir.
04:14Ama tabii ki bu işin yanı sıra bizim aslında çok iyi biliyoruz günlük hayata ilişkin veriler de oluyor.
04:22Ama onlar esas özne günlük hayat değil.
04:26Asıl özne para.
04:29Asıl özne ticaret.
Yorumlar