00:11Bu bir kapalı zarf ve bu zarfın normalde kırılarak açılması gerekiyor ama biz bunu tomografi
00:22cihazıyla ve aslında hiç okunamayan tabletler bunlar arka tarafından görülmedi ama biz bunu hem okuyabiliyoruz
00:36bu projeyi yapan aslında bunun arka tarafında mühür de olması lazım
00:52sonuçta herkes tableti büyük bir şey zannediyor bunun erken versiyonu tabiki daha basit olması lazım
01:00aslında hep biz öyle söylüyoruz karınca duası gibi
01:09bu
01:34Bunlar durmuşca deformam oluyor.
02:02Şimdiye kadar yapılan kazılar da
02:0423.500 civarında çivi yazılı belge ele geçti.
02:07Tablet, zarf gibi, mühür mühür baskıları gibi yazılı 23.500 tane belgemiz var.
02:13Ve bu koleksiyon aslında UNESCO Dünya Bellek Listesi'ne özel Asur Tüccar Arşivleri adıyla kaydedildi.
02:25Dünya belliğinin bir parçasıdır.
02:26Şimdiye kadar bu yapılan kazılarda esas büyük koleksiyon Ankara'da Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde.
02:35Yine sistemli kazılar başlamadan önce çeşitli şekillerde dünya müzelerine gönderilmiş, kaçırılmış olan 4.000 civarında tabletimiz var.
02:45Onlar da dünyada hemen hemen her müzede 1-2 tane Kültepe tableti vardır.
02:50Oralarda sergileniyor.
02:51Bugün herhangi bir firmanın muhasebe bürosunda ne var ise bizim Kültepe'deki tüccar arşivlerinde de benzer kayıtlar vardır.
03:02Alacak, verecek, sipariş, kontrat gibi para ile ilgili her şey bu tabletlere yazılmıştır.
03:11Aslında aynı bugün, aslına bakarsanız bugün mektup kalmadı ama çok yakın zamana kadar bizim yazışmalarımız gibi kayıtlar ya da haberler
03:24kilden oluşturulmuş, şöyle küçük bir kutu gibi tabletler üzerine kaydedilmiş.
03:30Ve bunlar bir yere gönderilecekse üzeri bir yine çamur tabakasıyla kaplanıp bir anlamda bugünkü zarf gibi bir şeyle kapakla kapatılmış.
03:46Ve üzerine de nereye gideceği, ne hakkında olduğu örnek olarak Hasan'ın Ahmet'ten alacağı bir kilo gümüş hakkında bir mektup
03:58diye yazıyor.
03:59Ve dolayısıyla da eğer bu zarflar açılmadığı müddetçe biz sadece bu kadarcık bir bilgiye sahip oluyoruz.
04:08Ama aslına bakarsanız o tabletin üstündeki, tabletteki bilgiler çok önemli.
04:14Fakat şimdi artık öyle yapılmıyor ama eskiden o tableti okumak için üzerindeki zarfı kırmak zorundaydınız.
04:23Ama bilgisayar üzerinde bu kesitler birleştiriliyor ya da ayrıştırılabiliyor.
04:31Ve o kadar hassas ki bu şeyler, taramalar örnek olarak çamurda, çamurun içinde, tabletin içinde kalmış olan bir arpa tanesini,
04:41bir yaprağı, bir taşı, bazen bir küçük sineği bile görebiliyorsunuz.
04:46O kadar hassas ve dolayısıyla neredeyse, neredeyse değil artık tamamen biliyoruz ki hiçbir şekilde o zarfa zarar vermeden zarfın içindeki
04:58tableti okuyabiliyoruz.
05:00Efendim gerektiği takdirde de yine 3D ya da 3 boyutlu bir şekilde printerden baskısını alabiliyoruz.
05:09Ve ondan sonra da çok rahatlıkla uzmanı esas tablete, esas zarfa dokunmadan, aslında bu bir anlamda koruyuculukdur, ona dokunmadan rahatlıkla
05:21bu mektupta ne yazıldığı daha detaylı bilgilere ulaşma şansına sahip oluyor.
05:27Bu zarf hazırlanmış, daha doğrusu mektup hazırlanmış, zarfa konmuş, üstü mühürlenmiş, artık bu zarfın içinde çoğunlukla antlaşmadır bunlar, kontratlardır.
05:39Bu antlaşma iptal edilmemiş, zaten esas olarak da gönderilmemiş.
05:46Eğer gönderilmiş olsaydı bunu sahibi, kim alıcısı, kimse bunu kırıp açıp içindeki tablete bakacak ve artık o antlaşma yürürlüğe girecekti.
05:58Bunun gibi bir hikayesi var bu zarfların.
06:01Çoğunlukla hemen hemen hepsinde ticari bir antlaşma var ve bu şehirden yani Kaniş'ten başka yere gönderilecek ya da Kaniş'e
06:13gönderilen mektuplardır bunlar ve hepsi iş ile ilgilidir.
06:16Ama tabii ki bu işin yanı sıra bizim aslında çok iyi biliyoruz günlük hayata ilişkin veriler de oluyor.
06:24Ama onlar esas özne günlük hayat değil.
06:28Asıl özne para.
06:31Asıl özne ticaret.
06:32İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar