00:00E tabii büyük bir arz şoku var.
00:03Yani bizim için savaş aslında büyük bir enerji şoku ama sadece enerji değil.
00:10Şimdi enerji deyince akla tabii petrol geliyor, doğalgaz geliyor, türevleri geliyor.
00:18Fakat bu sadece ham, petrol ve doğalgaz sevkiyatını etkileyen bir şok değil.
00:27Başka neyi? Hububat?
00:30Şöyle, savaşın olduğu bölge veya önemli bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı.
00:38Şimdi Hürmüz Boğazı'nın çevresi, o mahalle diyelim, o mahallede çok ciddi petro kimya üretimi var.
00:48Dünyanın gübre üretiminin üçte birinden fazlası orada.
00:52Dünya helyum üretiminin ki çipler için mesela önemli diyecek ne alaka?
00:56Çok büyük bir kısmı orada.
00:59Yani gübreden, efendim, çip üretimindeki ham maddeye kadar.
01:05Klasik petro kimya, nafta.
01:08Yani aklınıza gelen birçok temel ham madde orada ya üretiliyor, işleniyor, dünyaya arz ediliyor ya da onun ham maddesi orada.
01:21Şimdi tabii ki endişeyle izlemek zorundasınız.
01:27Çünkü bu büyük bir arz şoku ve hiç kimse tabiri caizse immün değil.
01:34Yani bağışıklık yok.
01:36Bütün dünyadaki, yani aşağı yukarı dünyanın her köşesindeki fiyatlamaları etkiliyor.
01:45Basitleştiriyor, son iki ay, enflasyon rakamlarına bakarsanız, mesela giyimde yüksek artışlar görürsünüz.
01:52Giyimle ne alakası var?
01:53Müsaade ederseniz anlatayım.
01:56Çünkü giyimin bir kısmı tabii ki pamuktan, yani pamuk ipliğiyle ilişkili ama bir kısmı da polyester.
02:06O da petro kimya ürünü.
02:07Yani ayakkabısından, bakın, giyimine kadar.
02:12Dolayısıyla birinci etkiler var.
02:16Birinci etkilerden kastettiğim, işte petro fiyatları yükseldi.
02:20Pompa, işte efendim, benzin.
02:23En akla gelen şey.
02:24O birinci, basit.
02:26Bir de aslında bunun türevleri var.
02:30İkinci etkiler var, beklentiler kanalıyla.
02:33Dolayısıyla bizim için...
02:35Tarım için de diyorlar, gübre dediniz de.
02:37Tarımı da etkileyecek.
02:38Şimdi gübre kullanmazsanız, yani aynı topraktan yüzde elli bile verim alamazsınız.
02:46Bakın, yani ciddi bir şekilde düşebilir.
02:49Onun için şu anda dünyada bu şok çok boyutlu bir şok.
02:53Yani bir taraftan küresel büyümeyi olumsuz etkiliyor.
02:57Ne demek?
02:58Şimdi finansal koşullar sıkılaştı.
03:01Çünkü enflasyon beklentileri yükseldi.
03:03Dünya için konuşuyorum, genel konuşuyorum.
03:05Sadece Türkiye değil.
03:06Şimdi enflasyonun yükselmesi, enflasyon beklentilerinin bozulması, finansal koşulları, yani küresel faizleri etkiliyor.
03:17Bu bir.
03:17Bu büyümeyi olumsuz etkiliyor.
03:20İkincisi bizim gibi petrol, doğalgaz ve türevlerini ithal eden ülkelerin dış dengesinde bozulma oluyor.
03:28Dış denge.
03:29Daha çok dış kaynağa ihtiyacınız var.
03:31Daha çok ya da rezerv kullanmanız lazım.
03:35Üçüncü olarak, tabii ki takdir ederseniz enflasyonu etkiliyor.
03:40Az önce bahsettiğimiz çerçevede ham madde fiyatları yükseldiği zaman maliyetler artmış oluyor.
03:48Beklentiler bozuluyor.
03:50O nedenle çok yönlü bir şok.
Yorumlar