- 8 saat önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Cumhuriyet TV ekranlarından merhaba sevgili izleyenler.
00:03Bugün önemli bir gündemi konuşacağız efendim.
00:06Anayasa Mahkemesi süresiz nafaka düzenlemesini iptal etti geçtiğimiz günlerde.
00:11Aynı başvuru 2012 yılında da yapılmış ancak Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeyi iptal etmeyi reddetmişti.
00:17Aradan geçen bu 10 yılı aşkın sürede neler oldu?
00:21Kadınlar medeni haklarından doğan bu kazanımı nasıl kaybettiler ve bu hangi sonuçları doğuracak?
00:26Aslında kamuoyunda yanlış bilinenleri de biraz aydınlatmak üzere sizler için bir avukata danışacağım efendim.
00:33Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği'nden Avukat Begüm Osman benimle. Hoş geldin.
00:38Merhabalar, hoş buldum. İyi yayınlar diliyorum.
00:41Şimdi tabi bu işin biraz siyasi bir yönü var.
00:44Yani 2012'de bu düzenlemeyi iptal etmeyi reddeden mahkemenin, Anayasa Mahkemesi'nin bu kez iptal etmesinin ardında konuşulacak pek çok şey
00:54var.
00:54Ama biraz hukuki yöndeki o karmaşayı ben gidermeyi önemli buluyorum.
00:59Tabi burada bir takım erkekler bir mağduriyet doğduğunu, bir mağduriyetin de giderildiğini düşünüyorlar ama
01:05şimdi biraz teknik detayları konuşalım.
01:08Önce hatta şuradan başlayalım.
01:10Boşanan bütün kadınlar çocukları olsa da olmasa da evli kaldıkları süre değişmeden
01:17bütün şartlar ve koşullar altında süresiz nafaka mı kazanıyorlar?
01:22Hayır. Aslında şöyle, kanuna süresiz nafaka var mı sorusunu da belki edilemek gerekiyor biraz.
01:29Ben bugün elimde medeni kanunumla beraber geldim şu an önümde.
01:33Bu kadın bunları nereden okuyor, ezberim biliyor falan denmesin diye bayağı buradan madde halinde de açıklamak istiyorum aslında.
01:41Şimdi nafaka dediğimiz şey sadece kadınlara özgülenen bir hak değil aslında.
01:46Fakat toplumsal cinsiyet eşitsizliği içerisinde yaşadığımız bir ülkede olduğumuz için
01:51çoğunlukla kadınlara tanınmış bir hak olarak medyaya, basına, mahkeme salonlarına yansıyor.
01:58Nafaka türlerine biraz bakmak gerekiyor belki.
02:01Bizim burada aslında bahsettiğimiz nafaka türü yoksulluk nafakası.
02:05Ama yoksulluk nafakası sadece yok tabi ki.
02:07Yani iştirak nafakası var, yardım nafakası var, tedbir nafakası var ve gün sonunda yoksulluk nafakası var.
02:13Yoksulluk nafakası Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde düzenlenmiş sevgili İrem.
02:19Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf kusuru daha ağır olmamak koşuluyla
02:24geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir diyor.
02:30Fakat buradaki süresiz ibaresi nafakanın süresiz olacağı anlamına gelmiyor.
02:35Biz hukukçular, özellikle kadın hukukçular şunu biliyoruz.
02:37Mahkeme hakimleri taşın altına ellerini koyduğu takdirde bu nafakayı belirli bir düzende,
02:44belirli bir düzende aslında nafakaya hükmede biliyor.
02:47Fakat ne yazık ki toplumsal olarak bilmediğimiz bir diğer mesele ise nafakanın kaldırılma durumu.
02:53Nafakanın koşulları değiştiği takdirde bizler kaldırılabildiğini biliyoruz.
02:58Kişinin evlenmesi, maddi gücünün değişmesi, evli gibi yaşaması gibi hallerde
03:02bu yoksulluk nafakası aslında kaldırılabiliyor.
03:05Senin de soruyu sorduğun düzemden cevap vermek gerekirse
03:09aslında burada bir siyasi politika olduğunu konuşmak gerekiyor.
03:13Yani bu 10 yılda, 15 yılda ne değişti?
03:16Niye sürekli olarak kadınların almış olduğu bir nafaka gibi lanse edildi?
03:20Niye kadınların adeta boşanma sonrasında nafakalarla zenginleşiyormuş gibi
03:26algı yaratıldığını konuşmak gerekiyor belki de?
03:28Evet, o kısmı mutlaka gelelim ama şimdi mesela çok fazla sosyal medyada da aslında
03:33bunun adeta bir kampanyasının yürütüldüğünü biliyoruz.
03:37Uzun zamandır bu çok büyük bir mağduriyetmiş.
03:40Sanki toplumun neredeyse böyle %70'i, 80'i çalışan erkekler de çok ciddi paralar kazanıyormuş da
03:46bir de o ciddi paraların ciddi oranlarını boşandıkları kadınlara ömür boyu ödüyorlarmış gibi bir şey anlatılıyor.
03:52Hatta şu çok öne çıkan bir kalıp o yüzden sormayı istiyorum.
03:56Diyelim ki ben biriyle evlendim.
03:58Diyelim ki bir ay, üç ay, bir sene evli kaldım.
04:02Sonra ondan boşandım.
04:03İşim gücüm yerinde çalışıyorum.
04:05Belli bir gelirim var.
04:07Diyelim ki karşı tarafında çok ciddi bir geliri yok.
04:10Ben ondan ömür boyu nafaka mı alıyorum?
04:13Hayır.
04:13Çoğunlukla nafaka talebin olsa bile reddediliyor zaten böyle bir durumda da.
04:18Evet.
04:18Peki şimdi biraz bu argümanları da söylemeyi istiyorum.
04:22Biliyorum sana ne kadar komik geldiğini ama lütfen sen de bu açıdan bana kızma.
04:26Zaten bana değil kime kızdığını da biliyorum ama.
04:28Şimdi şu kısmını biraz konuşalım istiyorum.
04:30Aslında bu kararın doğurabileceği sonuçlar var.
04:34Biraz siyasi mesele olan kısmına geçelim.
04:37Bir aile yılı, aile on yılı var uzun zamandır konuştuğumuz.
04:40Tabii sürekli doğum oranlarının önümüze getirildiği, evlilik oranlarının düştüğünün söylendiği bir mesele bu.
04:46Burada belki boşanmaları zorlaştırmak için alınmış, bunu hedefleyen bir karar olabilir ama o boşanmaları zorlaştırmak kadınları yalnızca yoksulluk anlamında değil
04:57belki şiddet anlamında da mağdur edebilecek bir şey.
05:00Sen vaka vaka bunlarla karşılaştığın için de soruyorum.
05:03Sadece ekonomik gücü olmadığı için boşanamayacak belki milyonlarca kadını etkileyecek bir karar bu.
05:11Evet çok haklısın.
05:12Aslında orada bahsettiğimiz mesele boşanma davası sürerken talep edebileceğimiz bir tedbir nafakamız var.
05:18Belki süresiz nafaka adı altına yoksulluk nafakasına gelen düzenleme ileriki vakitlerde diğer nafakaları da belki sirayet edebilecek.
05:26Gerekçeli kararı şu aşamada bilmiyoruz.
05:28Evet onu bekliyoruz tüm hukukçular olarak ama söylediğin şey çok kıymetli.
05:32Çünkü toplum nezdinde ve basına yansıyan haberlerde gördüğümüz şey genellikle şu oluyor.
05:37İşte bir yıl evli kaldı şu kadar şu kadar nafak ödedi.
05:40İşte beş yıl evli kaldı inanılmaz fahiş rakamlarda nafak ödedi.
05:44Veya toplumda işte mali olmuş kişiler üzerinden yapılan bazı algı operasyonları var.
05:48İşte çok basit bir örnektir.
05:50Şeyma Subaşı Acun örneği yıllarca konuşuldu.
05:53Ona gelmeden önce bir sürü başka örnek var.
05:55Fakat gerçekler pek tabii ki bu şekilde değil İrem.
05:58Sen de bu alama çalışıyorsun.
05:59Sen de biliyorsun.
06:00Bizler de çalışıyoruz.
06:01İstanbul Barüstü ile yapmış olduğumuz Kadın Hakları Merkezi ile yapmış olduğumuz araştırmamız vardı.
06:06Yaklaşık iki sene oluyordur olmuyordur.
06:08Adli yardım bürolarımız var.
06:10Kadın Hakları Merkezlerinin bünyesinde çalışan.
06:12Bu bürolar aslında maddi gücü olmayan kadınlara hukuki anlama destek sağlayan bürolar.
06:18Tabii ki maddi gücü olmayan kadınlar boşanma aşamasında da adli yardım bürolarına geliyorlar.
06:23Ve oradan destek alıyorlar.
06:24Şimdi bizim yaptığımız araştırma neyi ifade etti?
06:27Biz burada kalem kalem mahkeme kararlarını, hükmedilen nafakaları bu kadınlar üzerinden aslında değerlendirme imkanı bulduk.
06:34Ve biz şunu gördük sevgili İrem.
06:36Bahsedilen nafakaların hiçbirisi ödenmiyor.
06:40Yani zaten bahsedildiği şekilde tutarlara nafaka hükmedilmiyor.
06:44Hala daha bin lira, beş bin lira bunlar ortalama nafaka tutarları.
06:50Hali hazırda bu nafaka tutarlarına hükmedilmiş olsa bile eğer ki erkekse atıyorum davacı veya daval taraf bu nafakaları dahi ödemediğine
06:59şahit oluyoruz.
07:00Bunlar çok sık aslında konuşuluyor.
07:02Fakat senin de ifade ettiğin gibi aile yılı adı altında bir şekilde burada kadınların elindeki haklara müdahale edildiğini görüyoruz.
07:09Ben hep şunu söylüyorum.
07:10Hem müvekkillerime hem bana gelen sorulara da bu cevabı vererek aslında sorarak cevap veriyorum.
07:16Diyorum ki neden hep biz kadınlar hedefteyiz?
07:19Neden hep güç eşitsizliği olan kişiler hedefte?
07:23Neden onların edinilmiş hakları ellerinden alınmaya çalışılıyor?
07:26Biraz uyanık olmak gerekiyor belki.
07:28Yani bunca zaman nafaka kararları verildi.
07:32Nafakanın durumu değişti.
07:33Koşullar değiştiyse karşı taraf dava açarak nafaka verilmesinin kaldırılmasını talep edebiliyorken
07:40bizler neden diğer kadınları yani bir şekilde az nafaka alan, nafakasını tahsil edemeyen,
07:47zaten ödenmeyen kadınların elindeki bu haklara müdahale ediyoruz?
07:50Bence bunları biraz konuşmak gerekiyor.
07:52Yine çok sıklıkla verdiğim örneklerden biri.
07:55Buradaki güç eşitsizliğini anlamak için şunu kabul etmek gerekiyor.
07:59İşte işçi hareketi, kadın hareketi.
08:01Bakın bunların elde ettiği haklar temeldeki eşitsizlikten doğmuştur.
08:06Ve lütfedilmemiştir.
08:08Yıllarca mücadele edilerek alınmıştır.
08:11O yüzden burada örneğin işte bir kadın örneğini tartışıyorsak,
08:14yarın öbür gün bir işçinin kıdem ve ihbar tazminat hakkında belki tartışmaya açacak bu meseleler.
08:19Biraz gerçekten genel bakmak gerekiyor.
08:23Bir şekilde buradaki kumpaslara gelmemek gerekiyor.
08:26Özellikle bunu kadınlar için söylüyorum.
08:28Çünkü ev içi emeğini hala kendi içinde bile görünmez gören kadınlar var.
08:33Öyle içselleştirilmiş hiç.
08:35Onlara kızmıyorum.
08:36Ama gerçekten bunları bir düşünüp o evin içinde yaptığı emeği de görüp değerlendirmelerini arzu ediyorum.
08:43Öyle cevap vermiş olayım.
08:45Aslında çok kapsamlı şekilde açıkladım.
08:47Ben de şunu soracaktım.
08:49Biz İstanbul Sözleşmesi'nden çekilinmesine giden süreçte de benzer bir durumu yaşadık aslında uzun yıllar.
08:54Belirli kesimler tarafından aileyi yok eden, aileye zarar veren bir şeymiş gibi bu sözleşmesi şeytanlaştırıldı.
09:01Sonra bir gecede hukuki bir düzenleme yapıldı.
09:03Hatta benim tarafımdan şöyle bir baktığımda ülkemizde kadın hakları açısından İstanbul Sözleşmesi'nden sonra yaşanan en önemli gerilemelerden biri olarak
09:14da görüyorum bunu.
09:15Ve dediğin gibi aslında farklı haklara da el uzatılmasının bir anlamda yolunun açılması gibi.
09:22Söylediğin noktayı biraz daha aslında değerlendirmeni isteyeceğim.
09:27Bazen zaman zaman kadınların da belki bu teknik detayları da bilmemeleri sebebiyle bu durumda erkeklerin mağdur edildiğini düşündüğünü ya da
09:35hak verdiğini görüyoruz.
09:36Ama burada muhtemelen belki bir yoksul evin içinde dediğin gibi emeği görülmeyen, hem ev işlerini yapan hem çocuklara bakan bunun
09:46karşısında hiçbir ekonomik geliri, bir bağımsızlığı olmayan,
09:50aynı zamanda belki şiddet gören bir kadının boşanamayacağı bir noktaya geldik ki örneklere baktığımızda herhalde bunlar çok çoğunlukta değil mi?
09:58Evet çok çoğunlukta. Aslında tartıştığımız şey biraz belki de şununla alakalı.
10:04Bakın önce nafaka meselesi gündeme açıldı. Ardından işte aile ara buluculuğu olabilir mi?
10:10İşte aman efendim boşanmalar yıllarca sürüyor falan dendi.
10:13Şimdi bunların hepsi aslında şöyle bir topikim baktığımızda kadın özelinde bir sistematik olarak zorlayıcı unsurlar içeren meseleler.
10:22Neden? Çünkü anlına bakalım. Boşanma davası açarken bizlerin temelde baktığımız işte belli başçalar var.
10:28Eğer kadın şiddete uğruyorsa ve bir şekilde geliri yoksa ev içi emeğe hapsedilmişse neleri konuşuyoruz?
10:35Diyoruz ki aile konutu şerhi gündeme gelebilir mi?
10:3962-84 kapsamında evden uzaklaştırılması adamın talep edilebilir mi?
10:44Bakın bunlar da bizim sahip olduğumuz haklar.
10:46Aynı zamanda şiddet olduğu için ve kadının bir maddi gücü olmadığı için nafaka gündeme gelebilir mi?
10:52Hep bunları tartışıyoruz.
10:54Şimdi biz gün sonunda şu aşamada yoksulluk nafakasını eğer tartışmaya açarsak ve süresiz olmadığı halde süresizmiş gibi bunu tartışmaya açarsak
11:03yarın öbür gün acaba aile konutu şerhi anlamında bir aksi düzenleme gelebilir mi?
11:08Çünkü bunlar hep step by step, adım adım oldu aslında Türkiye'de.
11:11Biz bunların her birini izledik, hep beraber izledik.
11:15Bizler içine doğduk hatta öyle söyleyeyim.
11:17Aile konutu şerhi gündeme açılabilir.
11:20Tedbir nafakası gündeme açılabilir.
11:22E o zaman bu kadın nasıl boşanacak İrem?
11:24Nasıl olacak?
11:25Yani bu kadın boşanma nefesi sürerken eğer bir tedbiren bu arada yine oradaki nafakalarda çok büyük nafakalar değil.
11:31Belki evin faturasını ancak karşılar öyle söyleyeyim ama onu alamazsa, evi kendine özgüleyemezse,
11:37şiddet uygulayan faili, erkek faili evden uzaklaştıramazsa bu kadın nasıl boşanacak?
11:42Bunları konuşmak gerekiyor.
11:43O yüzden elimizdeki aslında haklar imtiyaz değil.
11:48Sadece eşitsizlik, güç eşitsizliği altında olan kadını pozitif ayrımcılık göstererek kanunun koruması ne zaman ki bu eşitsizlik ortadan kalkar?
11:58Hep bunu söylüyoruz.
11:59Bizler de bayılmıyoruz.
12:00Benim çoğu müvekkilim inanın ki zor durumda olduğu halde o adamın parasını aman kalsın istemiyorum diyorlar.
12:07İşte çocukları ve Lefkü Üniversite'yi kazandıkları süre sonrasında görmek dahi istemiyorum.
12:13İşte parasını da istemiyorum diyorlar.
12:15Ama işte bu eşitsizlik bir şekilde çözülmediği, aynı düzende anayasamızda düzenlendiği gibi eşit olamadığımız müddetçe ne yazık ki kabul edilebilir
12:25değişiklikler değil.
12:26Evet, senin de söylediğin gibi zaten ev içi, emeğe hapsedilmiş bir kadın ülkedeki hem kadın işsizlik verilerini düşündüğümüzde hem de
12:36enflasyonu, hayat pahalılığını düşündüğümüzde boşandıktan sonra bir hayat kurabilmesi neredeyse imkansız bir noktaya geliyor.
12:43Şimdi son sorum şu olacak.
12:45Bir yandan dediğim gibi aslında burada hedef belli ki evliliklerin bitmesini engellemek.
12:50Bu anlamda tabii kadın üzerine bir baskı kurmak ve yine doğum oranlarına doğru bağlanan bir mesele.
12:56Ama sanıyorum burada kaçırılan bir şey var.
12:58Tüm dünyada da çeşitli araştırmalarda şunu görebiliyoruz.
13:03Aslında erkekler geçmiş dönemlere bu haklar kazanılmadan öncesine yani kadınların kendi iradesiyle evlenmemesine, kendi iradesiyle boşanamamasına, iş bulamamasına o günlere
13:14biraz öykünür haldeler.
13:16Kadınlar da daha güçlü bir konumda ekonomik bağımsızlığını daha fazla kadın elde edebiliyor ve daha fazla kadın evlenmemeyi tercih edebiliyor.
13:24Burada bir çelişki doğdu aslında bu.
13:26Kazanılmış haklardan sonra da bana öyle geliyor ki aslında evet zor durumda olan belki bugün geliri olmayan bir kadının boşanmasını
13:34zorlaştırsa bile bu düzenlemeler kadınların medeni kanundan doğan hakları azaldıkça sanıyorum genç kadınlar da evlilik fikrinden biraz daha uzaklaşabilir.
13:44Ne dersin?
13:45Evet ben de buna katılıyorum hatta aynı yerde kalmışız ben de tam onu söyleyecektim.
13:51Dün hatta feminist kolektiflerden birisi paylaştı şimdi ismini hatırlamıyorum hata olmasın ama.
13:56Evet evet evet o kadar çok haber ben de gördüm ki hatta çok da güzel buldum açıkçası oradaki anlatıyı genç
14:06kadınlar genç feminist kadınlar da artık bunu tartışır hale geldiler çare evlenmemek diye başlıklar atıyorlar.
14:11O yüzden gerçekten çelişkili ve açıkçası üzerine düşünülmesi gereken bir politika belki de buradaki mesele açıkçası kadınlar açısından evlilikten uzaklaştırma
14:22olur mu bu bir soru işareti.
14:24Devlet açısından baktığımızda bir politika olarak yürütledik bu da bir soru işareti ama bence vatandaşın şuna bakması gerekiyor.
14:31Bunların hepsi temel insan hakları yani buna bu şekilde bakmadığımız müddetçe ben işte LinkedIn'de Instagram'da kendi yayınlarımda da anlatıyorum ve
14:39altına binlerce bazen yorum geliyor.
14:41Ama gerçekten saçma sapan kıyaslar görüyoruz.
14:44İşte şey diyarlar oluyor mesela işte evliliği öyle bir anlatmışsınız ki sanki bir şirket düzlemi işte sanki maddi bir anlaşma.
14:52Hayır değil ama şundan da yani imtiyaz vermeyeceğiz bunu konuşmaktan geri durmayacağız.
14:58Kadınlar para konuşacaklar çalışan kadınlar da para konuşacaklar ev içi emek veren çalışma hayatından koparılan evinde çocuğuna bakmak zorunda kalan
15:07kadınlar da para konuşacaklar.
15:09Çünkü evlilik bunu her zaman her yerde söylüyorum.
15:12Yalnızca iki insanın birbirini ah canım ah çiçim diye sevip evlenmesinden ibaret bir kurum değil.
15:18Aile olmak bunu ifade etmiyor.
15:20O yüzden bunu biraz böyle kolektif düşünüp yani gerçekten iyi değerlendirip anlatmak gerekiyor belki ama dediğin şeye çok katılıyorum.
15:29Genç kadınlar açısından da farklı bir isyan, düreniş haline gelir mi?
15:34Neden olmasın?
15:35Evet. Peki.
15:36Çok teşekkür ediyorum Begüm katıldığın için, vakit ayırdığın için.
15:40Son dakika söylememe rağmen ayarladığın için çok sağ ol.
15:43Cansın, senin demeklerine sağlık.
15:45Çok teşekkür ediyorum.
15:46Evet, sevgili izleyenler sizler için uzun zamandır kamuoyunun tartıştığı süresiz nafaka meselesini konuştuk.
15:54Şimdi Anayasa Mahkemesi süresiz nafaka düzenlemesinin iptal edilmesi yönündeki başvuruyu 2012 yılında iptal etmişti.
16:01Aradan 14 sene geçti.
16:02Bu zaman zaman gündem olmaya, erkeklerin bu konuda tırnak içinde mağdur olduğu söylenmeye devam edildi.
16:09Ve günün sonunda geçtiğimiz günlerde Anayasa Mahkemesi 2012'deki kararının tersine bir karar vererek bu düzenlemeyi iptal ettiği.
16:17Tabi burada hukuki anlamda teknik ayrıntılara biraz bakmak önemliydi.
16:22Çünkü çokça doğru bilinen yanlış var.
16:24Avukat Begüm Osman'dan bunları sizler için düzeltmesini istedim.
16:28Özellikle manşetin şu olduğunu söylemek mümkün.
16:31Aslında süresiz nafaka diye bir düzenlemenin olmadığını söylüyor Begüm.
16:36Süresiz nafaka düzenlemesi yani bir kadına eski eşi tarafından süresiz nafaka ödenmesi öngörüldüyse bir mahkeme kararı verildiyse bile
16:45koşulların değişmesi halinde nafakayı ödeyen tarafından açılan bir dava sonucu bu süresiz nafaka iptal edilebiliyor.
16:53Eğer gerçekten bir mağduriyet varsa yani nafaka bir kez karar verildi diye süresiz olmak durumunda da değil.
17:00Burada bu yanlışı düzeltmek oldukça önemli.
17:03Begüm bir başka noktaya da vurgu yaptı.
17:05O kısım da önemliydi.
17:06İşçi haklarından, insan haklarından söz ediyor ve aslında kazanılmış hakların geri alınması, bunun yolunun açılması
17:12yarın bir gün belki bir kıdem tazminatının da tartışıldığı bir ülkeye uyanabileceğimiz anlamına geliyor.
17:19Bu anlamda da Tonga'ya düşmemek lazım dedi.
17:21Sizler için anlatmış olduk efendim.
17:23Umuyoruz ki izleyen seyircilerimizin bu anlamda kafa karışıklığı varsa bir nebze de olsa gidermişizdir.
17:30Öyle söyleyelim.
17:31Yine görüşürüz.
Yorumlar