00:01Muzyka
00:07To jest program 12 minut w Euronews, a dziś naszym gościem jest Mirosław Nizio.
00:14Mirosław Nizio jest artystą, zajmuje się kulturą, architekturą, sztuką interdyscyplinarną.
00:20Uwagę skupił przede wszystkim na budowaniu miejsc pamięci, historii, tożsamości, muzeów narracyjnych.
00:31Zaprojektował m.in. Muzeum Powstania Warszawskiego czy Muzeum Wielkiego Głodu w Kijowie.
00:4113 lat studiował i nabierał doświadczenia w Nowym Jorku.
00:45Prowadzi galerie, restauracje i studio architektoniczne w Warszawie.
00:50Muzyka
01:07Czym jest ta architektura pamięci i dlaczego się pan nią zajął?
01:11Nie był to przypadek. Zawsze moje fascynacje były na temat sztuki, ale również były tematem pewnych działań, które miały przynieść
01:27pewne cele.
01:29Celem było dla mnie przełowanie pamięci, przełowanie historii, które są w zamkniętym przedziale, ale załóżmy w takich dosłownie warstwach, które
01:46są jeszcze do wypracowania.
01:48Mówię o pamięci, pamięci osobistych przeżyć, pamięci zbiorowych.
01:56Tak więc tematy, dosłownie pamięci wymagają bardzo dużego myślenia o tym, o czym chcemy opowiedzieć, gdyż nie opowiadamy to dla
02:09siebie, tylko dla ludzi o różnych doświadczeniach.
02:15No właśnie, i czy ta architektura pamięci pomaga opowiedzieć historię ludziom z innych kontekstów kulturowych?
02:22Tak, no najważniejsze w architekturze, a szczególnie w wymiarze architektury pamięci dosłownie, język musi być językiem uniwersalnym.
02:34Językiem uniwersalnym możemy dotrzeć do każdej grupy społecznej różnych doświadczeń.
02:43Aby to zrobić, wiadomym jest, żeby to zrobić dobrze, warto przygotować się do tego zadania w sposób bardzo dojrzały, merytoryczny,
02:54we współpracy z wieloma osobami, podmiotami, które te osoby, mówiąc o historykach, przygotowują te warstwy merytoryczne, uzasadniające.
03:06Te warstwy uzasadniające, historyczne mają być do bólu obiektywne, prawdziwe, przeanalizowane w każdym wątku, aby stały się prawdziwe.
03:22Ten język merytoryczny przetransformowany jest na język architektury, architektury, która powinna być niedosłowna,
03:33ale też w moim przypadku przygotowaniem tych projektów powinna być w wątkach symbolicznych, astetycznych, uniwersalnych, ponadczasowych.
03:44Wtedy ten język może być językiem uniwersalnych doświadczeń.
03:54Wspomniał Pan o tym obiektywizmie. Historia stała się też narzędziem politycznym w spolaryzowanym świecie.
04:01Jak Pan przygotowuje się właśnie do tworzenia projektów miejsc historii w tym kontekście?
04:08Jak to jest możliwe być obiektywnym w tym świecie?
04:11Dojrzałość przygotowania miejsc pamięci w wymiarze bardzo skomplikowanych czasami kontekstów i wydarzeń jest niezwykle odpowiedzialnym zadaniem.
04:25Aby tę odpowiedzialność wziąć na siebie, warto być również dojrzałym w tej materii, w tym zawodzie, które się pracuje.
04:33Nie ma tu możliwych sposobów czy możliwości doświadczeń tych materii.
04:43Tak więc im człowiek jest bardziej dojrzalszy, bardziej dojrzalszy w tych działaniach, które dotyczą ludzkości czy historii,
04:52człowiek stawia coraz więcej sobie pytań odpowiednich, aby te odpowiedzi były w przekazie bardzo dojrzałe, jak i również bardzo sugestywne.
05:10Ja zawsze podchodzę do projektów w wymiarze nieosobistych, całkowicie interpretacji, gdyż staram się spojrzeć na kontekst, materiały merytoryczne,
05:22materiały przygotowane w wieloletnich procesów kuratorskich, osób w wybitnych doświadczeniach.
05:30Mówię o historykach, o osobach i o ludziach, którzy przeżyli też takie historie.
05:37Jest niezwykłym obcować z takimi ludźmi, jeżeli są jeszcze osoby, które pamiętają, na przykład okres wojny.
05:43I tutaj w połączeniu tych doświadczeń obiektywnych, przeanalizowanych na wielu poziomach, wielu warstw jestem całkowicie pewny,
05:57że moja odpowiedzialność za przekaz będzie wypełniona prawdą w takim stopniu, że nie będzie zakłamań, nie będzie interpretacji, które czasami
06:09są.
06:10Moje działanie to są bardziej w przekazie formy, a forma to jest wszystko, co na nas oddziałowuje, mówię pod względem
06:26i materiałowym,
06:28i wszystkich elementów składowych, które mają przyczynić się do tego odbioru, czyli światło, zapach, materiał, konteksty.
06:36Czy pan jako osoba, jako artysta, jako osoba bardzo wrażliwa też pan przeżywa, zgłębiając tematykę, której porusza dane miejsce pamięci?
06:47Czy pan radzi sobie z tymi emocjami doskonale? Daje sobie pan czas na przykład w trakcie tworzenia projektu?
06:53Jak wygląda taki proces, jeżeli jest coś, co pana uderza?
06:56Znaczy wiadomo, że historie, z którymi się zderzam, nie są historiami pozytywnymi,
07:06niektóre są również obiekty, które tworzymy w bardzo pozytywnym aspekcie, jak Muzeum Bolka i Lolka,
07:14czy Muzeum Bursztynu, czy Muzeum innych wartości.
07:18Natomiast jeżeli wchodzę w temat, który dotyczy traumi, tragedii, ludzkich tragedii,
07:27które absolutnie nie są wytłumaczalne, mówię o ludoboistwie, o pewnych sytuacjach,
07:33które są w jakiś sposób zdegradowaniem ludzkiego życia,
07:37w dosłownym tego słowa znaczenie w przypadku pacyfikacji wsi polskich w Niechniowie,
07:42czy wikiego głodu, czy Polaków ratujących Żydów,
07:46czyli zamordowania osób, rodzin, które udzielają wsparcia poprzez ludzkość i potrzebę,
07:58to jest temat, który wpływa na mnie.
08:06Nie. Wpływała w taki sposób, że próbuję w sposób obiektywny już popatrzeć,
08:12gdyż nie jestem osobą, która przeżyła te traumy.
08:15To jest też wartość dodana.
08:18Z perspektywy mojej osoby, z perspektywy moich doświadczeń
08:23i może tożsamości, którą mam, może mam te zdolności wypracowania
08:34pewnych rozwiązań architektonicznych, które są w jakiś sposób
08:47przetransformowaniem tego bólu na środki wyrazu.
08:49Możliwe, że to mi się udaje.
08:54Natomiast absolutnie w wielu przypadkach, rozmawiając ze świadkami historii,
09:01z ludźmi, którzy pamiętają te czasy, czy analizując materiały merytoryczne,
09:07uderzają mnie wszystkie historie, które wprowadzają dużo też niepokoju
09:19i dużo bólu.
09:24Natomiast jestem na tyle silny, jak i tyle dojrzały, żeby w jakiś sposób z tym sobie poradzić.
09:31W czasach, kiedy na świecie dzieją się rzeczy dramatyczne,
09:36takie jak pełnoskalowa wojna w Ukrainie,
09:39to budowanie pamięci o historycznych wydarzeniach wciąż jest tak samo ważne?
09:43Mając na uwadze przygotowane i zrealizowane projekty o historii
09:49w czasów wojny II światowej.
09:53Jest to materiał i projekt pamięci przygotowanych z perspektywy pewnych doświadczeń,
10:04ale doświadczeń, które wymagały czasu, aby się zmierzyć z tą pamięcią.
10:11I to jest wartość dodana.
10:14Po wojnie powstawały pomniki.
10:18Ze względu na poziom pamięci te pomniki powstawały,
10:24żeby udokumentować miejsca, w którym były te zbrodnie dokonane.
10:30Na okolinię w tym okresie również powstają jakieś instalacje i pomniki,
10:34które upołniają wydarzenia.
10:36Natomiast moim zdaniem warto jednak poczekać i zainicjować coś,
10:44co jest wypracowane w sposób niezwykle świadomy, dojrzały.
10:50Możliwe, że to jest miejsce, które będzie kumulowało wszystkie wydarzenia
10:54jako miejsce pamięci,
10:55lub będą to obiekty przygotowane w sposób bardzo dojrzały,
11:05konstruktywny, w miejscach, w których te wydarzenia miały miejsce.
11:11Warto jednak zastanowić się, w jaki sposób przetworzyć tą pamięć,
11:17aby została w pamięci, gdyż wprowadzanie czasami elementów w emocjach,
11:25w strukturze troszkę tego momentu nie jest dobrym ruchem,
11:33gdyż przyjdzie moment odbudowy, przyjdzie moment życia.
11:42Mamy taką nadzieję, że to przyjdzie bardzo szybko
11:46i musimy poradzić sobie z tą urbanistyką i architekturą pamięci,
11:51która będzie wszechobecna.
11:52Dziękuję bardzo.
Comments