00:00Organının varlığı gelmektedir devletin üç temel sütunundan biri olan yargı organı içindeki idari yargı yolu kamunun tasarrufları karşısında vatandaşın hakkını
00:18arayacağı güvenli bir limandır.
00:21Danıştay'da bu yolun bidayet nihayet çizgisindeki son durağıdır.
00:29Bundan tam 158 yıl evvel Şurayi Devlet adıyla kurulduğunda Sultan Abdülaziz adına okunan Nutku Humayun'da hukuki güvenlik, adil ve eşit
00:45idare ilkelerinin altı çizilmiş, toplumda sınıf farkı gözetmeksizin hukukun herkes için korunacağı taahhüt edilmişti.
00:56Önce Şurayi Devlet ardından Cumhuriyet Türkiye'sinde Danıştay bu taahhüdü takip ederek hukuk devleti ilkesinin yerleşmesi ve kökleşmesi için mühim hizmetler
01:13ifade etmiştir.
01:14Zamanla Danıştay'ın idari ve istişari rolü zayıflamış, buna mukabil yargısal denetim fonksiyonu öne çıkmıştır.
01:26Yürüttüğü hukuka uygunluk denetimiyle Danıştay'ın gerek idari makamlara gerek alt derece mahkemelerine sağladığı rehberlik halen önemini koruyor.
01:40Tabi burada bir hususun altının çizilmesi gerekiyor.
01:46Bakınız günümüzde hukuku insanın doğuştan gelen hak ve özgürlüklerini dikkate almadan kamilen tanımlayamıyoruz.
01:58Zira hukuk özü ve meşruiyetini evrensel nitelikteki bu değerlerden alıyor.
02:06Hak ve özgürlükler bir bakıma insanın korunaklı alanlığını belirleyen, bireysel güvenliği temin eden kurallar hükümesidir.
02:18Bunun için bireysel güvenlik ihtiyaçlarına cevap vermeden kolektif güvenlik ihtiyaçlarını karşılamaya imkan yoktur.
02:29Üstelik bu bizim için yeni öğrenilmiş bir ders değildir.
02:36Devlet felsefemizin temelini oluşturan Şeyh Edebali'nin insanı yaşat ki devlet yaşasın övdüğüyle yüzyıllardır bu gerçeğin farkındayız.
02:51Farkında olduğumuz bir diğer husus devlet ve vatandaş arasındaki ilişkinin doğası itibariyle eşitler arası bir ilişki olmadığıdır.
03:02İdare hukuku ve bu hukuk dalının kurallarını uygulayan idari yargı devlet ile vatandaş arasındaki işte bu ilişkide bir denge unsurudur.
03:19Adliye mahkemelerinden farklı olarak idari yargıda uyuşmazlığın bir tarafı her zaman devlettir, kamu idaresidir.
03:30Dolayısıyla idari yargının adil ve etkin işleyişi kuvvetler ayrılığı ve yargı bağımsızlığı bakımından özel öneme sahiptir ve bu işleyiş hukuk
03:46devleti standartlarına dair çok kritik bir göstergedir.
03:50Çok değerli dostlar yaklaşık 6 sene önce aramızdan ayrılan rahmetli Prof. Dr. İlhan Özay gün ışığında yönetim kavramıyla önümüzde yeni
04:07bir pencere açmıştı.
04:09Devletin güneşte remzedilmesi ve temel vasıflarının gün ışığına nispetle tarifi esasen hukuk devletinin zarif ve bilgece ifadesidir.
04:25Modern anlamıyla hukuk devleti gün ortasında tam tepeye yerleşen güneş misali aydınlığını her köşeye ulaştırır.
04:37Herkesi eşit derecede ısıtır ve ışıtır.
04:44Eskiler tam da bu sebeple Allah devlete zeval vermesin demiştir.
04:50Zevalinden endişe edilen hiç kuşkusuz devletin soyut varlığı değildir.
04:59Adil ve eşitlikçi karakteridir.
05:04Adalet ve eşitlik ilkeleri üzerinde neşhünema bulan bir hukuk devleti düzeninde hiç kimse için korku yoktur.
05:15Ümitsizlik yoktur.
05:17Çaresizlik yoktur.
05:18Bu düzende kamu idaresi vatandaşa tepeden bakamaz, göz hisasında konuşur.
05:29Bu düzende imtiyazlılar, seçkinler, hukukun kapsama alanı dışında onlar yoktur.
05:38Hukuk karşısında eşitlik vardır.
05:41Bu düzende idareci vatandaşın efendisi değildir, hizmetkarıdır.
05:49Bu düzende asıl olan millettir.
05:53Milletin rızası ve vatandaşın memnuniyetidir.
05:59Şunu bugün büyük bir gururla ifade etmek durumdayım.
06:04Toplumun bir kesiminin kendisini öz yurdunda garip hissettiği dönemlerden,
06:09siyasetin ve kamu idaresinin vatandaşla göz hisasında iletişim kurduğu bir olgunluk seviyesine hamdolsun ulaştık.
06:21Her türlü ayrıcalığa ve ayrımcılığa son verdik.
06:29Cumhurla cumhuriyet arasına çekilen dikenli tel örgüleri söküp attık.
06:40Özellikle cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle milletin iradesinin aracısız bir şekilde devlet idaresinde belirleyici olmasını temin ettik.
06:53İyi yönetim ideali bilhassa son 23 yılda hayata geçirilen yasal ve yapısal reformlarla güç ve mevzi kazanmıştır.
07:08Dilekçe ve bilgi edinme hakkı, kamu denetçiliği gibi kurumlarla idarenin demokratik denetiminin önü açılmıştır.
07:18Kamu denetçiliği kurumu, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu,
07:25kamu görevlileri etik kurulu, kişisel verilerin korunması kanunu gibi kurul ve düzenlemelerle vatandaşımıza ilave güvenceler sağlanmıştır.
07:38İdari usul açısından önemi haiz pek çok kural ve müessese hükümetlerimiz döneminde hayata geçirildi.
07:50İdari yargı yolunu güçlendirmek için attığımız adımları sizler zaten çok iyi biliyorsunuz.
07:58Burada sadece birkaç tanesini hatırlatmakta fayda görüyorum.
08:06Mahkeme sayısını 126'dan 245'e çıkartarak %68 oranında artırdık.
08:14İdare mahkemesi kurulu il sayısını 72'ye, vergi muhakemesi kurulu il sayısını da 39'a yükselttik.
08:24Sistemdeki en büyük yeniliği 10 yıl önce istinaf yolunu getirerek yaptık.
08:332 dereceli yargılamadan 3 dereceli yargılamaya geçiş, Danıştay'ın iştihat mahkemesi vasfını güçlendirmiş, iş yükünü ciddi manada azaltmıştır.
08:48İstinaf öncesi sistemde açılan dosya sayısı 186 bine yaklaşmışken 2025 yılı sonu itibariyle bu rakam 82 bine düşmüştür.
09:05Şunun bilinmesini isterim ki reform irademiz ilk günkü gibi diri ve güçlüdür.
09:14Kamu idaresinde etkinliği, hesap verilebilirliği, katılımı ve şeffaflığı artıracak yeni adımlar atmaya devam edeceğiz.
09:26Kamu idaresi yanında idari yargı yolunun etkinliğini artırma hedefi de reform gündemimiz içindeki öncelikli yerini koruyor.
09:39İçinde bulunduğumuz dönemde daha etkin, daha hızlı, daha adil bir idari yargı sistemi için çabalarımızı artırarak sürdüreceğiz.
09:52Kıymetli arkadaşlar, adalet ve doğrulukla hükmetmek, kamusal yetkileri bir tahakküm aracı olarak değil,
10:02halka hizmetin bir vasıtası olarak görmek, milletin emanetini ve sorumluluğunu taşıyan herkesin asli vazifesidir.
10:13Yargı organlarının objektif, adil, anayasanın ve yasaların çizdiği sınırlar içerisinde kalarak hareket etmesi şüphesiz diğer tüm kurum, kuruluş ve şahısların
10:30tavırlarından çok daha önemlidir.
10:33Bu konuda oluşabilecek en küçük ihmalin veya ihlalin faturasını sadece ilgili merciler değil, millet ve devlet olarak hepimiz ödüyoruz.
10:48Madem hepimiz bu ülkenin vatandaşlarıyız, öyleyse Türkiye'nin çıkarını, Türkiye'nin geleceğini, Türkiye'nin huzurunu gözetmek mecburiyetindeyiz.
11:01Türkiye kalkınacaksa, büyüyecekse, muasır medeniyetler seviyesinin de üzerine çıkacaksa, bu ancak topyekun bir mücadele ile gerçekleşebilir.
11:16Bunu özellikle şunun için söylüyorum, başta yassada ve 12 Eylül olmak üzere yargı tarihimizin her bir safhasının iftihar tablolarıyla dolu
11:30olmadığını hepimiz çok iyi biliyoruz.
11:34Aynı şekilde yakın dönem siyasi tarihimizde Danıştay'ın da hedef alındığı çeşitli provokasyonlara maruz kaldık.
11:4617-25 Aralık'ta olduğu gibi yargı içine sızmış bir örgütün meşru hükümeti devirmeyi amaçlayan hain bir darbe girişimi yaşadık.
11:57Yargı yetkisi kullanılırken yorumda sınırların zorlandığı hukuki mütala ile siyasi mülahaza arasındaki çizginin bulanık hale geldiği hadiselere tanık olduk.
12:14Bunların hepsi ve daha fazlası halen hafızalarımızdadır.
12:20Şu bir gerçek ki yargı yetkisinin kullanımına hukuk dışı hiçbir müdahale hoş ve mazur karşılanamaz.
12:32Bununla beraber yargının yasamaya veya yürütmeye vesayeten iş yapma, karar alma hakkı ve yetkisi de yoktur.
12:45Anayasamız yargı yetkisini hukuka uygunluk denetimiyle sınırlı tutmuş, bu yetkinin bir yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacağını belirtmiştir.
13:01Yani hukuki denetim yetkisini yargı mercilerine verirken, idari takdir yetkisini idare lehine saklı tutmuştur.
13:14Kuşkusuz bu iki konuyu birbirinden kesin sınırlarla tefrik etmenin zorluğu bazen tartışmalı kararlara ve eleştirilere neden olabilmektedir.
13:28Ancak bu tartışmalardan korkulmaması gerektiğine inanıyorum.
13:34Tam tersine yapıcı eleştirinin düzeltici, iyileştirici, dönüştürücü etkisinden en geniş biçimde istifade etmenin yollarını aramalıyız.
13:47Sosyal medyada artık iyice çığırından çıkan, giderek daha vehimsiz ve seviyesiz bir hal alan linç kültürünü elbette bunun dışında tutuyorum.
14:03Çünkü bu linç kimi zaman siyasetçiye, kimi zaman yargıya, kimi zaman bürokrasiye, kimi zaman da sokaktaki vatandaşa yönelmekte.
14:15Hak ve adalet arayışına hizmet etmekten ziyade bir operasyon aygıtı olarak çalışmaktadır.
14:24Doğru dostlar, Danıştay'ın temelini oluşturan Şuray Devlet, 1868 yılında kurulduğunda Osmanlı İmparatorluğu tazimat fermanıyla başlayan dinamik bir reform döneminin
14:42tam ortasındaydı.
14:44Şuray Devlet'in teşekkülünden 8 yıl sonra maddi ve şekli anlamdaki ilk anayasamız yürürlük bulmuştur.
14:57Malumunuz anayasalar hem devletin temel organizasyonunu hem de devletle vatandaş arasındaki ilişkileri belirleyen normatif çerçevedir.
15:09Hukuk devletinin, hukuk üstünlüğünün ve iyi yönetim ilkelerinin temel dayanağı da anayasal metinlerdir.
15:20Kanuni esasiyi takip eden 4 anayasaya rağmen Türk milletinin iyi bir anayasa özlemi halen dinmemiştir.
15:32Kurucu anayasalarımız dışında son iki anayasanın maalesef darbelerin, hukuk dışı müdahalelerin ürünü olmasının bunda payı büyüktür.
15:46Bu demokratik ayıbı gidermek Türk siyasetinin boynunun borcudur.
15:52Yeni kuşatıcı, özgürlükçü ve sivil bir anayasa demokrasimizi aşağıdan yukarıya doğru inşa etmenin imkanıyla önümüzde duruyor.
16:06Anayasayı darbecilerin veya seskinlerin belirleyip topluma dayattıkları bir çerçeve olmaktan çıkarıp toplumun kendisinin belirleyip devlete deklare ettiği bir metne dönüştürmek
16:24zorundayız.
16:24Böyle bir anayasayla inanıyorum ki hem hukuku hem demokrasiyi hem devleti hem de milleti aynı anda koruyacak bir üstün hukuk
16:39mantığına kavuşmamız mümkün olacaktır.
16:47Biz bu konuyu her türlü siyasi matematik hesabının üstünde zihnimizde ve reform gündemimizin üst sıralarında tutmaya devam edeceğiz.
17:00Bu düşüncelerle değerli heyetinizi bir kez daha selamlıyor.
17:07Danıştayımızın 158. kuruluş yıl dönümü ve idari yargı gününüzü tebrik ediyorum.
17:15Sağ olun, var olun, kalın sağlıcakla.
17:20Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'a hitaplarından dolayı teşekkür ediyoruz.
17:25Zatı devletlerine bir süre daha sahnede misafir edeceğiz efendim.
17:30Sayın Cumhurbaşkanımıza takdimlerini yapmak üzere...
17:32Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Danıştay'ın 158. kuruluş yıl dönümü ve idari yargı günü dolayısıyla düzenlenen törende bir konuşma gerçekleştirdi.
17:42Önemli vurgulamaları vardı, bağımsız ve tarafsız yargının hukuk devletindeki rolüne dikkat çekti.
17:50Hukuk devletinin en genel tanımı bütün kurum ve organlarıyla devletin hukuk içinde kalması ve hukuka, hukukla hayat bulmasıdır ifadelerini kullandı.
17:59Bütün açıklamalarını canlı olarak ekranlarınıza taşıdık.
18:03Şimdi devam edelim haberlerimizle.
18:06Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ekonomik misyon kapsamında 14 yıl aradan sonra Türkiye'yi ziyaret eden Belçika kraliçesiyle Vahdettin Köşkü'nde
18:16görüştü.
18:16Cumhurbaşkanı Erdoğan, Avrupa Birliği'ne üyelikte ilerleme olmalı dedi.
18:21Avrupa Birliği'nin savunma girişimlerine katılımımız müşterek mevcut.
Yorumlar