00:00Hantavirüs aslında çok uzun yıllardır bildiğimiz bir virüs ailesi.
00:03Kırktan fazla türü olan virüsler bunlar.
00:06Yaklaşık 20 farklı türü insanda hastalık yapıyor.
00:10Esas olarak kemirgenlerde bulunan bir virüs bu.
00:13Ve Kore Savaşı'nda ilk insanlarda fark edilmiş,
00:18hatta Kore'de savaşan Türk askerlerinde de maalesef vakalar ve ölümler bildirilmiş hantavirüs kaynaklı.
00:24Ancak bulaşma yolu esas olarak kemirgenlerin çıkartıları, onların idrarlarıyla, salgılarıyla kirlenmiş,
00:31tozlardan havaya karışmış virüslerin nefes yoluyla alınması ya da kemirgen idrarıyla kirlenmiş gıdaların tüketilmesi,
00:39kemirgenlerin ısırması veya bu kemirgenlerin çıkartılarının cilde, ciltteki yaralara, açık yerlere temas etmesi,
00:47göze, ağza, buruna ellerin götürülmesiyle bulaşabilen bir virüs.
00:51İnsandan insana bulaşma çok çok sınırlı ve bu sözünü ettiğimiz 20 farklı tipten sadece bir tanesine ilişkin şüpheli bir takım
01:00vaka bildirimleri var.
01:02İnsandan insana bulaşabildiğine dair.
01:04Dolayısıyla bunlar genellikle kemirgenlerin kirletmiş olduğu bir ortak kaynaktan diğer insanlara bulaşıyor.
01:11Çok büyük olasılıkla bu seyahat gemisinde, kur yüz gemisinde tespit edilen tip de Andes adını verdiğimiz,
01:18bu insandan insana bulaşma yolunda yönünde bir takım şüphelerin olduğu tip.
01:24Ama çok büyük olasılıkla bu da o gemide sonuçta insanlar hep bir aradalar ve ortak yiyecekleri, içecekleri tüketiyorlar,
01:31ortak küçük alanları kullanıyorlar.
01:33Çok büyük olasılıkla kişiler birbirlerine değil, bir ortak kaynaktan hastalanan kişiler bu virüsü aldılar diye düşünülüyor.
01:42Gemi Güney Amerika'dan, dünyanın ucundan, Arjantin'in en güneyinden yola çıkıp Kanarya Adalarına doğru gitmekte olan bir seyahat gemisi.
01:51Ve bu Andes dediğimiz tipte tam Güney Amerika'da bulunan, Ant Dağları'nda bulunabilen bir kemirgende taşınıyor.
01:59Bu hantavirüslerin şöyle önemli bir özelliği var, her bir farklı virüs tipi belli kemirgenlerde taşınıyor.
02:06Bazı kemirgenler bir tipini taşırken başka kemirgenler diğer tipini taşıyor.
02:11O yüzden de dünyada bir coğrafi dağılımı var.
02:14Her hantavirüs her coğrafyada görülmüyor.
02:17Amerika kıtasındaki kemirgenlerin taşıdığı virüsler ağır hastalık yapıyor.
02:23Bu gemide gördüğümüz gibi.
02:24Çünkü bunlar hantavirüs akciğer sendromu dediğimiz bir hastalık yapıyorlar.
02:29Ve virüs akciğerleri tuttuğu için solunum yetmezliğiyle ölümler görülebiliyor.
02:35Yüzde otuz ila elli gibi bir ölüm riski söz konusu.
02:38Ama Asya'da ve Avrupa'da görülen kemirgenlerde bulunan hantavirüs tipleri ise akciğeri değil böbrekleri etkiliyor.
02:46O yüzden de biz buna hantavirüs renal sendromu ya da hantavirüs böbrek sendromu diyoruz.
02:51Bunlar da ölüm oranı oldukça düşük.
02:53Binde bir ila yüzde üç arasında.
02:56Ve dediğim gibi bunlar kişiden kişiye bulaşma özelliği yok.
02:59Dolayısıyla bir salgın yapmasını kesinlikle beklemiyoruz.
03:03Çünkü kişiden kişiye bulaşamıyor.
03:05Bu bahsi geçen gemide olmuş olması nedeniyle böyle bir...
03:09...ve de bununla ilgili tek şüphe duyulan tip orada tespit edildiği için böyle bir şüphe oluşmuş durumda ama normalde baktığımız
03:18zaman hantavirüslerin böyle bir özelliği yok.
03:21Çok büyük olasılığa ilerlediği zaman araştırmalar bunun ortak bir kaynaktan diğer insanlara bulaş da ortaya çıkacaktır zaten.
03:27Öte yandan bahsettiğimiz bu virüs Avrupa ve Asya kıtasında zaten bulunmuyor.
03:33Buradaki kemirgenler bunu taşımıyor.
03:35Dolayısıyla böyle bir risk söz konusu değil.
03:38Dünyaya yayılacak büyük bir pandemi riski kesinlikle söz konusu değil.
03:43Zaten Avrupa Hastalık Önleme Kontrol Merkezi de bununla ilgili güncellemelerinde hala dün itibariyle bunun bir pandemi riskini çok çok düşük
03:54olarak sınıflamış durumda.
03:55Yine aynı şekilde Amerika Hastalık Kontrol Önleme Merkezi de herhangi bir salgın riskini çok çok düşük olarak sınıflandırmış durumda.
04:03Yani telaşlanacak bir durum kesinlikle söz konusu değil.
04:06Türkiye'de de zaten gördüğümüz bir enfeksiyon bu.
04:082009-2010 yıllarında Batı Karadeniz bölgesinde küçük çaplı bir salgın yaşandı ve kanıtlanmış 20 civarında vaka oldu 2 yıl içerisinde.
04:18Bu 20 vaka içerisinden bir vakayı ne yazık ki kaybettik.
04:22Bu virüsün bir tedavisi yok onu söyleyebilirim.
04:25Herhangi bir etkili ilacı yok.
04:28Önemli bir grup hastalığı zaten bizim Avrupa ve Asya'da görünen virüsler zaten daha hafif bir seyir yapıyorlar.
04:38Sadece yakın takiple kendiliğinden iyileşmesini bekliyoruz.
04:42Bir tedavi uygulanmıyor.
04:43Destek tedavileri uygulanıyor.
04:45Özellikle böbreği tutan sendromda böbrek yetmezliği gelişirse hastalar diyalize alınıyor.
04:52Eğer o dönemi atlatırlarsa zaten kendiliğinden iyileşen bir enfeksiyon söz konusu.
04:58Korunmak için kemirgenlerden korunmak gerekiyor.
05:01Bir aşısı da yok bunun.
05:03Kemirgenlerin insanların yaşadığı yerlere girmesini engelleyecek.
05:07Özellikle gıdaları, içme sularını kirletmesini engelleyecek önlemler alınması gerekiyor.
05:14Kemirgenlerin çok bulunduğu yerlerde eğer temizlik yapılacaksa,
05:18mesela Türkiye'deki vakaların önemli bir kısmı böyleydi.
05:21Örneğin bir yayla evi yaylaya çıktıkları zaman orayı süpürürken havaya karışan tozlardan hastalığı alan insanlarla karşılaşmıştık.
05:32Tozlu bir temizlik işlemi yapılmaması gerekiyor.
05:35Önce ıslatılması, nemlendirilmesi, iyi havalandırılması, mümkünse maske takılarak temizlik yapılması gerekiyor.
05:41Hastanelerde de biz bu hastaları takip ederken bir özel önlem almadık.
05:45Her hastaya uyguladığımız standart koruma önlemlerini aldık.
05:49Pek çok kişinin, hatta hiç kimsenin haberi olmadı Türkiye'de böyle bir küçük çaplı vaka birikimi olduğundan.
05:552009-2010 yılında peşinden de tek tük böyle vakalar çıkıyor.
06:00Dolayısıyla hani böyle bir büyük covid tekine benzer bir salgın yapacak bir hastalık kesinlikle değil bu.
06:05O yüzden de ortada panik olacak bir durum kesinlikle yok.
06:10Teşekkürler. Belirtileri nelerdir bu hastalığın?
06:13Hastalık her iki formuda, akciğeri tutan ağır formuda, bizim ülkemizde görülen böbrekleri tutan hafif formuda grip benzeri hastalık yapıyor.
06:24Yani nasıl ki gripte yüksek ateş, kas eklem ağrıları, baş ağrısı gibi şikayetler oluyorsa bunda da aynen böyle başlıyor.
06:31Daha fazla olarak bulantı, kusma, ishal gibi belirtileri de görebiliyoruz.
06:36Ama böbreği tutan formunda bir tansiyon düşüklüğüyle giden bir iki günlük bir dönemin arkasından bir böbrek yetmezliği tablosu ortaya çıkmaya
06:46başlıyor.
06:46Ve böbrek yetmezliğinin bulguları ortaya çıkıyor.
06:49Vücutta sıvı birikmesi gibi, kişinin bilinciyle ilgili değişiklikler gibi belirtiler ortaya çıkıyor.
06:55Genellikle tanı koymak zor değil.
06:58Yani hastalıktan şüphelendiğimizde PCR dediğimiz yöntemle gerek idrardan gerekse hastanın kanından aldığımız örneklerde tanısını koymak kolay.
07:08Destekleyici tedaviyle de olguların çok büyük bir kısmı iyileşiyor.
07:12Çeviri ve Altyazı M.K.
Yorumlar