- 6 ay önce
YEŞİLAY Bursa Önceki Dönem Şube Başkanı ve Türk PDR Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Psikolojik Danışman Şeyda Polat, çocuklar ve gençlerde hızla yayılan teknoloji ve dijital kumar bağımlılığı ile ilgili olay.com.tr’ye önemli açıklamalarda bulunarak ailelere seslendi.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:14İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Sağ olun bizler deyiz. Programımıza katıldığınız için teşekkür ediyoruz.
00:33Ben teşekkür ederim davetiniz için.
00:35Ne demek? Şimdi bugünkü programımız aslında pek çok kişiyi ilgilendiriyor.
00:40Özellikle aileler, ebeveynler ve hepimizi ilgilendiriyor.
00:44Çocuk sahibi olmaya da gerek yok.
00:46Hepimizin kardeşleri, yeğenleri, pek çok çocukla temas içerisindeyiz.
00:53Ve bu noktada da günümüzde son zamanlarda çok ciddi bir şekilde bağımlılıkta artış var.
00:58Bu bağımlılığı sadece fiziksel olarak sigara uyuşturucu vs. kullanımından ziyade bu evet var.
01:06Ama son zamanlarda çok ciddi bir şekilde teknolojik bağımlılık ve özellikle dijital kumar bağımlılığı çok fazla.
01:17Şimdi sizlerle bunu konuşacağız.
01:20Sizce hangisiyle başlayalım?
01:23Bence her ikisi de önemli.
01:25Hem madde bağımlılığı hem davranışsal bağımlılık.
01:28Ama maalesef davranışsal bağımlılıklar dediğimiz teknoloji ve kumar bağımlılığı madde bağımlılığına göre daha büyük bir yaygınlık gösteriyor.
01:36Bu yüzden bu ikisine temas etmek daha işlevsel olacaktır diye düşünüyorum.
01:40Ve şöyle davranışsal bağımlılık madde bağımlılığına göre daha masum görülüyor.
01:47Evet.
01:48Değil mi?
01:49Zaten bu kadar hızlı yayılma nedenlerinden biri de bu.
01:53Evet bir tütün kullanımını nasıl ki biz çok normal kabul etmiyorsak çocuklarda hemen önleyici bir çalışma, önleyici bir harekette bulunuyorsak
02:01teknoloji bağımlılığı birazcık daha kabul edilebilir görünüyor bizler için.
02:05Daha kabul edilebilir göründüğü için de önleme ve iyileştirme noktasında birazcık geç kalmış oluyoruz.
02:11Aslında geliştikten sonra beynin aynı yapısını bozan bir bağımlılık türü bu da.
02:17Sadece gelişme süreci birazcık daha farklılık gösteriyor madde bağımlılığına göre.
02:24Peki çocuklarda teknoloji bağımlılığı hangi yaşta başlıyor?
02:29Şimdi şöyle bağımlılık dediğimiz şey bir anda oluşan bir şey değil.
02:34Bağımlılık çok yavaş ve çok sinsi bir şekilde ilerler.
02:37O yüzden biz şurada çocuklarda başlar diyemiyoruz bağımlılık türüne göre.
02:41Madde bağımlılığını tütün, alkol, madde diye ayırırken davranışsal bağımlılığı, teknoloji ve kumar bağımlılığı diye ayırıyoruz.
02:49Tabii ki davranışsalda alışveriş bağımlılığı vesaire de var ama şu an öncelik olarak teknoloji ve kumar bağımlılığı diye biz ayırıyoruz.
02:56Yaygınlık türü bu ikisine çok fazla olduğu için.
02:59Şimdi burada tütünün başlama yaşı daha farklı, alkolün daha farklı, teknolojinin daha farklı ama bir anda insanlar bir madde ya
03:08da bir cihaza meşguliyeti olduğu zaman bağımlıdır demiyoruz.
03:13Bağımlık önce deneme basamağında başlıyor.
03:15Önce deniyor bireyler işte tütünse o tütün maddelerini bir iki denemeye başlıyor.
03:19Teknoloji ise teknolojik cihazları denemeye başlıyor.
03:22Eğer burada uygun bir müdahale yoksa düzenli kullanım basamağına geçmiş oluyorlar.
03:27Bu düzenli kullanım basamağında da devam ediyorlar.
03:30Düzenli kullanım basamağında da artık bir müdahale yoksa denemeyi tamamlamış oluyor.
03:34Düzenli kullanım basamağına geçiyor ve daha sonra bağımlılık basamağına girmiş oluyor.
03:38Şimdi biz çocuklar için doğrudan bağımlıdır diyemeyiz.
03:42Bağımlık riski yüksek bir çocuktur diyebiliriz belki.
03:45Bunun için kriterleri çok fazla var.
03:48Şimdi sosyal medyada ben görüyorum işte çocuk için doğru kullanım nasıldır, hangi dakikadan sonrası artık bağımlı kullanımdır gibi maddeler var.
03:57Tek bir parametreden ölçmüyoruz.
03:59İşte yarım saatin üstünde kullanıyorsa bağımlıdır diyemeyiz o çocuğa.
04:03Birçok parametre var bizim burada değerlendirdiğimiz.
04:06İşte çocuk belki her gün 10 dakika kullanıyor.
04:0910 dakika aslında çok daha uzun bir süre değil.
04:12Ama 3. gün o 10 dakikayı kullanmadığında bir huzursuzluk yaşıyorsa, dikkatini bir yere yöneltmede zorlanıyorsa,
04:19o 10 dakikalık zamanı yönetmede zorlanıyorsa, kendi yaşam becerilerini düzenleme becerileri eksikse,
04:25orada bir oyun kuramaz hale geldiyse biz artık bu çocuk için bağımlılık gerçekleşmiştir diyoruz.
04:30Birçok fark var, bu birçok farkı değerlendirip, birçok parametreyi değerlendirip çocuktan aldığımız geri dönte göre artık evet bağımlılık gerçekleşmiştir diyoruz.
04:40Ama genelde çocukların teknolojiyle tanışma yaşı çok erken.
04:44Evet, bir tütün için ilkokulda, ortaokulda başlıyorlar.
04:47Ama teknolojik cihazlarda bu maalesef okul öncesi dönemden de önce oluyor.
04:51Ve kemikleşmiş bir davranış oluyor artık belki de ilkokuldaki çocuk, teknoloji bağımlısı burayı bilmiyoruz ya da ortaokuldaki çocuk için bağımlılık
05:01gelişmiş oluyor.
05:02Genelde tanışma okul öncesi dönemde oluyor ama bağımlılığın geliştiği dönem ergenlik dönemi oluyor.
05:07Ergenlik döneminde artık tam bağımlılık gelişmiş oluyor.
05:10Ama şu anda çocuklar artık teknolojinin içerisine doğduğu için şu şartlarda, şu çağımızda ekransız bir çocukluk mümkün müdür artık?
05:23Ya pek mümkün değil çünkü hepimiz gerçekten buradayız ve teknolojiden sıyrılmak çok mümkün değil.
05:30Teknolojiden tamamen sıyrılmak da çok mantıklı değil.
05:34Evet şu an kullanacağı zaman nasıl kısmına biraz spot ışıklarını tutmamız lazım?
05:39Nasıl kullanmalıyız kısmını aktifleştirmemiz lazım?
05:43Böyle evet ilk iki yaşa kadar kesinlikle ve kesinlikle biz teknolojik cihazları önermiyoruz.
05:49Çünkü bu sırada beyin gelişimi çok hızlı bir şekilde oluyor.
05:52Ve teknoloji bağımlılığı ile birlikte çocuğun aslında beyin gelişimine bir zarar vermiş oluyoruz.
05:56Teknoloji ya da diğer bağımlılık türü hiç fark etmez.
05:59Bu noktada ilk iki yaş bizim sıfır tüketim yani sıfır tolerans dediğimiz bir dönem oluyor.
06:05İlk iki yaşta kesinlikle kullandırılmaması gerekiyor.
06:08Sonraki süreçlerde ise birazcık daha kendi hayatına işe katacak şekilde kullandırmak lazım.
06:14Mesela o teknoloji çocuğun bir sportif faaliyet yapmasına hizmet edebilir.
06:18Ya da o teknoloji çocuğun bir oyun oynamasına hizmet edebilir.
06:22O çocuğun fiziksel aktivite geliştiren eğlenceli işler yapmasına hizmet edebilir.
06:26Bakıyorum bazen çok güzel animasyon filmler oluyor.
06:30Pardon animasyon videolar oluyor.
06:32İşte dans videoları vs.
06:34Bu şekilde daha fiziksel aktiviteyi artıran, daha çok çocuğun gelişim dönemi özelliklerine hitap eden,
06:39oralara temas eden bir kullanım varsa sağlıklı bir kullanımla da çocuk zarar görmeden teknolojiyi kullanmış olur.
06:46Ama tamamen teknolojiden sıyırmak mümkün değil.
06:49Peki bu noktada aileler bağımlılığı nasıl fark eder?
06:53Nasıl fark eder?
06:55Bağımlılık çok fark edilmiyor.
06:56Sadece aileler şuraya dikkat etmeli.
06:58Bağımlılık bir irade meselesi değildir.
07:01Aslında beyindeki bir bozulmadan oluşur.
07:03Nedir bağımlılık?
07:04Şimdi bizim beynimizde en ön kısım var.
07:06Tam bu alnımızın arkasındaki kısım.
07:08Biz buraya prefrontal korteks diyoruz.
07:10Bu prefrontal korteks dediğimiz kısım bizim yürütücü işlevlerimizden sorumlu.
07:14Yani bizim hayatımızı yürütmek için gerekli olan bütün işlemler bu prefrontal korteksimizde oluyor.
07:20Burada işte karar verme becerileri, bilgiyi tutma, bilgiyi çağırma, bilgiyi kullanma, analiz etme her şey burada oluyor.
07:26Ve burada bizim dürtük kontrol bozukluğumuz vesaire de var.
07:29Yani bizim frenimiz aslında bu beynimizin ön lobunda.
07:32Yani bizi durduran, bizi mantıksal süreçlere geçiren kısım burada.
07:37Bizler bu şekilde işte tütün, alkol, madde, teknoloji ya da kumar gibi bağımlılıklarla birlikte beynin bu kısmına zarar veriyoruz.
07:44Burada zaten insanın fren dediğimiz kısmı olduğu için durdurmada sorun yaşıyorlar.
07:50Bu ön lobun bozulmasıdır ve bağımlılık maalesef kronik bir rahatsızlıktır.
07:54Bir hastalıktır, beyin hastalığıdır.
07:56Buraya iyi bakmak lazım.
07:58Hani genelde aileler bu bir irade meselesi kafada bitirme, işte kafada ben bitiririm deyip öyle bitirir gibi düşünüp
08:05nasihatlere gidebiliyorlar ya da doğruyu gösterme çabasına düşüyorlar.
08:09Bunlar maalesef çok işlevsel olan şeyler değil.
08:11Tam tersi ebeveynle çocuk arasındaki iletişimde bozan şeyler.
08:15Önce biz bağımlılık nedir?
08:17Buraya bakmak lazım.
08:18Bağımlılık bir beyin hastalığıdır ve beyindeki bozulmalar sonucu oluşur ve bir daha geri dönüşü yoktur.
08:24O yüzden bağımlılık riski oluşmuşken çocuk eğer yeni yeni kullanmaya başladıysa
08:28bir uzman desteğiyle buna mutlaka engel olmak lazım, önlemek lazım.
08:33Burada bağımlılığı nasıl ayırt ederiz?
08:36Özellikle teknoloji nezdinde baktığımız zaman durduramama, önceleme ve kontrol kaybı.
08:42Bu üç kısma bakıyoruz.
08:43Durduramama var mı?
08:44Yani çocuk 5 dakika sonra bırakacağım deyip 15. dakikada artık bırakmakta zorlanıyor mu?
08:50Ya da önceleme var mı?
08:51İşte yataktan kalkacak aslında hazırlanması gerekiyor.
08:54Ama telefonunu alıp kontrol ediyor mu?
08:56Sorumlulukların önüne çekiyor mu?
08:58Ya da kontrol kaybı var mı?
09:00Çocuk huzursuz olmasına rağmen, bu durumdan memnun olmasına rağmen
09:05hala kendini kontrol edemeyip kullanıp devam ediyor mu?
09:08Eğer bu üç şey gerçekleşiyorsa evet artık bağımlılık gerçekleşmiştir bu bireyde diyoruz.
09:14Ve mutlaka ama mutlaka bir uzman desteğe alınması gerekiyor.
09:17Yani bir nasihatta, bir konuşmayla bu halledilmez.
09:21Ne olmalı?
09:22Mutlaka bir klinik psikologlardan destek alınmalı.
09:26Mutlaka hastanelerde psikiyatristler var, psikologlar var.
09:29Buralardan destekler alınmalı.
09:31Ve bir uzman kontrolünde gitmeli.
09:34Evet.
09:34Az önce vermiş olduğunuz örnekte
09:37aslında belki de ailelerin en sık yapmış olduğu hataya da örnek vermiş oldunuz.
09:43Nasihat dediğiniz kısım.
09:45Bir de bağımlılığın türünden ziyade, benim yanlış anladıysam düzeltin lütfen.
09:53Gerek madde bağımlılığı, gerek davranışsal bağımlılık olsun.
09:58İkisi de fark etmeksizin o dediğiniz beynimizin anlattığınız bölgeye zarar veriyor.
10:05İkisi de zarar veriyor buna.
10:07Evet, evet.
10:08Şimdi şöyle, sadece madde bağımlılığında değil, davranışsal bağımlılık da beyinde bozulmalara neden oluyor.
10:17Ve daha tehlikeli aslında davranışsal bağımlılık.
10:21Şimdi bağımlılık dediğimiz şey aslında beyinde o dopaminin salgılanmasının bozulması oluyor.
10:26Ne diyelim, mesela bizim beynimiz belki de şu bir bardak su kadar dopamin üretiyor diyelim.
10:32Şimdi bunu her gün dopamini üretiyor.
10:34Dopamin dediğimiz şey bizim aslında yaşam motivasyonumuzdur.
10:38Haz, algı, her şey dopamindir.
10:40İşte o dopamin bizi yataktan kaldıran şeydir, güne başlatan şey.
10:44Ve ne için yataktan kaldırır?
10:45İşte bugün işe gideceğiz, bugün işte güzel bir zaman geçireceğiz.
10:49Bugün şöyle keyifli bir şey yapacağım.
10:51Ve bizi motive eden bir nörotransmitterdir aslında.
10:53Beynimiz bunu kendisi üretiyor.
10:55Biz bu teknoloji cihazlarla ya da kumarla ya da tütünle, mesela tütün kullanımından sonra o dopamin işte bu bir su
11:04bardağı diye de 5-6 tane su bardağı olarak üretilmeye başlıyor.
11:08Ve beyinde şunu diyor, sen zaten bu dopamini dışarıdan alıyorsan ben üretimini durduruyorum ya da yavaşlatıyorum.
11:14Bu sefer o motivasyonsuzluk, o isteksizlik, o odaklanamama problemi kalıyor.
11:20İnsanlar normale dönmek için zaten kullanmaya başlıyorlar.
11:23Tütün kullanımında dikkat edin, tütün kullanımcıları bir toplantıya gireceği zaman o tütünü kullanmadan kafamı toparlayamıyorum diyor.
11:31Çünkü belli bir dopamini üreterek girmek zorunda oraya ve normaline dönmek için.
11:36Şimdi teknoloji bağımlılığında da şu karıştırılıyor.
11:39Tamam tütün, alkol maddede vücuda alınan bir madde var.
11:42Ama teknolojide nedir ya da kumarda nedir?
11:45Şimdi teknolojide ve kumarda kazanma ihtimalidir.
11:49İhtimaller de dopamin salgılattırır beyni ve bunu teknolojik şirketler çok iyi bilirler.
11:55Ve insanın beyin işe işini, beyin yapısını bildikleri için ona uygun algoritmalar oluşturup ona uygun şeyler bize sunarlar.
12:02Ve oradan bizi tutmaya çalışırlar.
12:04Şimdi yemeden düşünelim.
12:06Mesela yemek yemek de aslında bir bağımlılıktır.
12:09Bir pastanede çikolatalı pasta olduğunu biliyoruz.
12:12Çikolatalı pasta olma ihtimali var.
12:14O pastanenin önünden geçerken o ihtimal de bizde dopamin salgılatmaya başlıyor.
12:19Ve doğal olarak artık bizim o kontrolümüz, durdurmamız bir önceki duruma göre yavaşlamış oluyor.
12:26Yani o ihtimali düşünmek de hiçbir zaman kumar bağımlısı kazanmak için oynamaz.
12:31Kazanma ihtimali için oynar.
12:33Ya da teknoloji bağımlısı işte bir oyunu kazanmak için oynamaz.
12:37Kazanmak ihtimali için oynar.
12:38Bu ihtimallerle birlikte bu şirketler bizi tutar zaten bu teknolojik cihazların başında.
12:44Ve dikkat ettiyseniz, neden bu kadar güçlü teknoloji bağımlılığı?
12:48Çünkü tam insanları tutmaya yönelik oluşturulmuş sistemle bizi bağlıyorlar kendilerine.
12:55Mesela bazen çok istediğimiz bir şeyi birinci dakikada görüyoruz.
12:58Bazen çok istediğimiz bir şeyi üçüncü sayfada görüyoruz.
13:01Bazen çok istediğimiz şeyi beşinci sayfada görüyoruz.
13:03Bu aralıklı pekiştireçle bizi orada tutuyorlar onu görme ihtimaline karşı.
13:07Ama her otuz saniyede bir görseydik ya da her dakikada bir görseydik beyin o kadar dopamin salgılamayacaktı.
13:15Ve doğal olarak şiddetli bir bağımlılık gelişmeyecekti.
13:18Evet bağımlılıkla ilgili gerçekten böyle farkındalık yaratacak da açıklamalar yaptınız az önce.
13:24Ben de dedim ki evet gerçekten de böyle söylediğiniz şekilde gerçekleşiyor pek çoğul.
13:32Şimdi dijital kumara gelelim.
13:36Dijital kumar gençlere nasıl ulaşıyor?
13:41Yaşı daha çok düştü.
13:44Kesinlikle öyle.
13:459-11 yaşa kadar düştü erkeklerde.
13:48Kadınlar da 20'li yaşta.
13:49Kadınlar da daha çok tüketimsel kumar olarak geçiyor.
13:52İşte alışveriş sitelerindeki o çevir kazan çarklarıyla birlikte gelmeye başladı.
13:58Şimdi bu kumar bağımlılığı bir anda bizim hayatımıza nasıl girdi ya da ülkemize nasıl girdi?
14:03Aslında bağımlılığın ülkemize girişi de çok böyle masum değil.
14:08Şimdi 1920'lik Kurtuluş Savaşı ile birlikte bağımlılık yapan maddeler bizim ülkemize giriyor.
14:12Çünkü neden?
14:13Gerçekten biz millet olarak milli duyguları çok yüksek bir milletiz.
14:17Daha duygusal, daha milli duyguları güçlü, daha böyle destanlar yazan bir ülkeyiz ve milletiz.
14:23Ve bizi böyle topla tüfekle çok alamazlar, yenemezler.
14:27Bugün Allah korusun bir savaş olsun tüm Türkiye, tüm insan.
14:31Yani çoluk çocuk herkes savaşmaya gidecek bir yapıya sahibiz.
14:34Ve bunu dış güçler bildiği için bir ülkeyi en güzel yok etmenin yolu gençliği yok etmektir.
14:40Ve bizim Karaköy limanlarımıza askerlerimizi ve gençlerimize dağıtmak için alkollü içecekler getiriyorlar ve ücretsiz bir şekilde dağıtıyorlar.
14:48Ve burada bağımlılıkla birlikte ne oluyor?
14:52Zaten gencin beyin yapısı bozulduğu için.
14:54Şimdi düşünemeyen, hayal kuramayan, yaşamak için motivasyonu olmayan bir genç.
14:59Üretemez, evlenemez, güzel bir nesil getiremez, ülkesini kurtaramaz.
15:04Ve doğal olarak gençliği yok etmek, ülkeyi yok etmektir.
15:07Bu aslında gizli bir savaştır.
15:09Eskiden evet savaşlar cephelerdeydi ama sonra madde bağımlılığıyla birlikte sokaklara geldi.
15:15Teknoloji bağımlılığıyla birlikte evlerin içine girdi, öğretmenler odasına girdi, her yere girdi.
15:19Ve bugün kumar bağımlılığıyla birlikte bizim en güçlü sistemimizi, aile sistemimizi yok ediyor.
15:25Orada da boşanmaların birçok nedeni artık kumar bağımlılığına dayalı oluyor.
15:29Aslında neden budur? Bir ülkeyi çökertmek ya da bir nesil yok etmektir.
15:34Ve bizim ülkemiz de zaten güçlü bir ülke olduğu için, gerçekten milli duygularla ve birçok alanda güçlü olduğumuz için,
15:41toplu tüfekle yenilmeyecek bir devlet olduğumuz için, yüzyıllardır bu verdiğimiz bir mücadele aslında.
15:47Ve kumarda bunlardan biri maalesef.
15:50Tıpkı o belki de Kurtuluş Savaşı'nda ülkemize sokulan alkolsüz, alkollü içecekler gibi.
15:56kumarda bizi ve işte aile yapımızı, gençlerimizi yok etmek için gelen bir şey.
16:01Nasıl ki madde bağımlılığı ölümle sonuçlanıyorsa aslında kumar bağımlılığı da maalesef ölümü şekil değiştirmiş oluyor.
16:07Orada yanlış kullanımdan olan bir ölüm var.
16:10Ama kumar bağımlılığında intihar eğilimiyle birlikte başlayan bir ölümlerde kendini göstermeye başladı.
16:17Şimdi bu kumar bağımlılığı nasıl ulaştı bize?
16:19Aslında hiç ulaşmıyor.
16:20Her gün zaten teknolojiyle birlikte evimize giriyor bunlar.
16:23Cep telefonlarımızda bu kumar siteleri her şey var.
16:28Evet, ulaşılabilirlik çok kolaylaşınca.
16:30Evet, kesinlikle çok ulaşılabilir oldu.
16:31Çocuk oraya yaşını gizleyerek giriyor, kimliğini gizleyerek giriyor.
16:35Yani ona ulaşmak için bir çaba sarf etmiyor.
16:37Ve maalesef çok riskli.
16:39Hatta madde bağımlılığından belki daha riskli.
16:42Çünkü madde bağımlılığı ya da tütün bağımlılığı olan bir çocuk bunları almak için okula geliyor.
16:46Okullarda rehber öğretmenleriyle konuşuyor, okullarda işte sistem ona müdahale ediyor, sistem onu koruyor ya da sistem kendi içinde tutmaya çalışıyor
16:55derken bir doğru müdahaleye ulaşma şansı var.
16:58Ama kumar bağımlılığıyla birlikte o çocuk okula da gelmiyor.
17:01Sisteme de girmiyor.
17:02Sistem de bu çocuğu görmüyor.
17:04Bizim ona ulaşma gibi bir şansımız da olmuyor maalesef.
17:07Risk daha daha büyük bir şekilde.
17:09Çocuk orada yalnız bir şekilde kalıyor.
17:10Neden bu kadar erişilebilir?
17:13Dediğim gibi ya teknolojiyle çocuğun kalkıp da bir yere gitmesine gerek yok.
17:16Oturduğu yerden ulaşabiliyor.
17:18Ve ebeveynlerde en çok şu oluyor.
17:21Mesela işte neden kullanım var dediğimiz zaman ben de psikolojik danışmanım rehberlik araştırma merkezinde görev yapıyorum.
17:28Orada bazen ebeveynlerle konuşuyoruz ya hani neden bu kadar müsaade ettiniz, neden sınır koymadınız, neden takip etmediniz.
17:34Hocam o işi biliyor diyor işte şu kadar para veriyor oradan para kazanıyor falan.
17:39Şimdi biz burada anlıyoruz ki çocuğun da aslında bir ebeveynlik rolü oluşmuş.
17:44Bir eve para getiren kişi ebeveynler olmalı.
17:46Çocuk olmamalı kesinlikle ve para kazanan kısmı olmamalı.
17:50Çocuklar bu kazançla birlikte, bu sıcak parayla birlikte artık okumak, hayal kurmak, bir mesleğe sahip olmak kısmından da çok uzaklaşıyorlar.
17:58Zaten her taraf dijital içerik üreticisi dolu.
18:01Bu sefer onların arka planda yaptığı şeyleri hiç görmüyorlar.
18:04Ve hızlı yoldan para üreten, işte para kazandıran yerleri görüyorlar.
18:08Emek ve çabaya bağlı para kazanma yolları artık itibarını yitirdi.
18:14Çocuklar emek ve çabaya bağlı para kazanamaz hale geliyorlar ya da para kazanmak istemiyorlar.
18:18Kolay yoldan kazanç elde etmek istiyorlar.
18:22Hayallerini yaşamak için oraya girmek istiyorlar.
18:24Ve doğal olarak ellerinin altında da bulunduğu için çok hızlı bir şekilde işin içine girmiş oluyorlar.
18:29Peki bu noktada anne babalar çocuklarına nasıl sınırlar koymalı ve de şu da çok önemli bence, bağımlı bir genç yardımı
18:41kabul etmezse bu noktada nasıl koşullanmak gerekiyor?
18:47Şimdi bağımlı bir, ikinci sorudan başlayalım.
18:50Bağımlı bir genç kabul etmezse hiçbir genç zaten hatta hiçbir yetişkin bağımlılıkta kolay kolay tedaviyi kabul etmiyorlar.
18:58Burada ebeveynler de kendileri gidip psikiyatrlardan, psikiyatrislerden, psikologlardan destek alabilirler.
19:05Çünkü bağımlılık bir aile hastalığıdır.
19:07Ailede biri bağımlı olduysa diğerlerinde de mutlaka başka şeyler oluşmaya başlamıştır.
19:11Bir bağımlılığıyla yaşamak çok zor çünkü.
19:15Buradan klinik psikologlardan, psikiyatristlerden görüş aldıktan sonra evlerindeki bağımlılığıyla çalışabilirler.
19:22Eğer bağımlı gitmiyorsa zorlu götürmek çok mümkün değil.
19:25Ama böyle uzman görüşüyle birlikte hareket ettikleri zaman bağımlılar birazcık daha tedaviye yaklaşmış oluyorlar.
19:31Şimdi bağımlılık farkındalıkla zıt ilerler.
19:33Yani bağımlılık oluşunca farkındalık zayıflar.
19:37Yani bir çocuğun elinden işte iki saat sonra tableti aldığımız zaman ya kaç saattir oynuyorsun ver artık dediğimiz zaman.
19:43Yo daha 20 dakika oldu diyor.
19:45Ya biz orada anlıyoruz ki artık farkındalık zayıflamış.
19:47Çocuğun zaman algısı tamamen kaybolmuş.
19:50O yüzden hani çoğu bağımlı zaten ben bağımlıyım, tedavi olmalıyım ve güzel bir hayat yaşamalıyım diyemiyor.
19:57Özellikle kumar bağımlılığı hiç demiyor.
20:00Çünkü bize gelmediği saatlerde kumar oynayıp kazanma ihtimali var.
20:04Yani terapiye gelmeyi bir kayıp olarak görüyorlar.
20:07Burada aileler tamamen uzman destekleriyle çalışmalı.
20:11Şimdi bir yerde bulunan bir çözüm başka birine gitmiyor.
20:15Terapeutik müdahalelerle gidiyor ve burası da terzilik gibi daha bireysel, daha kişilik örüntülerine özel müdahalelerle gidiyor.
20:21Ya bir terzilik gibi bir kırmızı elbise 1.60 boyunda 60 kilo iki farklı bayana iki farklı şekilde durur.
20:30O yüzden bu kırmızı elbise çok güzel bir elbise herkese yakışır diyemeyiz.
20:34Terapeutik süreçler de böyle.
20:36Tamamen kişilik örüntülerine bağlı değişebiliyor.
20:39Aile yapılarına göre farklı olabiliyor.
20:41Tamamen herkesin kendi yapısına uygun tedaviler ancak böyle alandaki uzmanlarca bireysel olan yollarla gidiyor.
20:49Evet peki aşağı yukarı zaten sorularımız da hep birbiriyle benzer şekilde ama ben sizden son olarak eklemek istediğiniz varsa ve
21:01buradan bir mesaj niteliği taşıyan bir çağrınız varsa ondan almak istiyorum.
21:08Yoksa ardından vedal edeceğiz.
21:09Bu süremizin sonuna geliyoruz.
21:11Teşekkür ediyorum.
21:12Şimdi ben özellikle ebeveynlere diyorum.
21:14Çünkü gerçekten çocuklar çok büyük bir risk altında.
21:17Ve herkes benden genelde hap bilgi ister.
21:20İşte ne yaparsak teknoloji bağımlısı olmayız.
21:23Ya da ne olursa çocuklar teknoloji bağımlısı olmaz.
21:25Bir çocuğun teknoloji bağımlısı olmasını istemiyorsak, bağımlılığın gelişmesini istemiyorsak öz kullanıma dikkat edeceğiz.
21:32Ben nasıl kullanıyorum kısmına geleceğiz.
21:35Çünkü bizim kullanımımız o çocuklar arasında yaygınlaşmaya başlıyor.
21:39Ve genelde ebeveynlerin davranış paternini biz çocuklarda da görüyoruz.
21:43Seanslara geldiklerinde bile öyle.
21:45Psikolojik danışma seanslarına geliyorlar.
21:47Ben bekleme salonuna girdiğim zaman ebeveynlerle çocukların aynı tarzda cep telefonunu tuttuklarını görüyorum.
21:54Ya da çocuğu çağırdığım zaman aynı isteksizlikle cep telefonunu bırakıp benim yanıma geldiğini görüyorum.
21:59Ya da ebeveyni çağırdığım zaman aynı şekilde görüyorum.
22:02Şimdi çocuklar bizleri pek dinlemezler.
22:05Pek bizim söylediklerimizi yapmazlar.
22:07Ama yaptıklarımızı yaparlar.
22:09Yani bir çocuğun gerçekten teknoloji bağımlısı olmasını istemiyorsak bizim kendi öz kontrolümüz, öz kullanımımıza bakmamız lazım.
22:16Bizim sıfır tüketimli bir alanımız olması lazım.
22:19Sıfır tüketim.
22:20Yani hiçbir şekilde kullanılmayan anlar.
22:22Bunlar nedir?
22:23Akşam yemek saatleri, sabah kahvaltı saatleri, ailece oturduğumuz çay saatlerimiz.
22:28Ya da yatmadan bir saat önce tamamen teknolojik cihazların kullanımı son bulmalı.
22:34Biz bu saatlere güvenip de tamam bu kadar yeterli dememeliyiz.
22:37Bazen de sıfır teknolojik kullanımı olan günlerimiz olmalı.
22:41Yani bir cumartesi günü sıfır teknolojik cihaz olmalı.
22:45Televizyonlar açılmamalı, cep telefonlarına bakılmamalı.
22:48Sadece haberleşme acil durumlar için kullanılmalı.
22:51Çünkü bizim de beynimizin çok hızlı bir şekilde dopamini artıran bir şey teknolojik cihaz.
22:56İşte alkol kullanımında, alkol belli bir süre sonra insanları sarhoş edip haz vermeye başlıyor.
23:02Ama teknolojik kullanımında 30. saniyede bize haz vermeye başlıyor.
23:06Şimdi kısa vadede ödüller gelince çok şiddetli de bir bağımlılık gelişmiş oluyor.
23:10Ve bizim beynimiz de çok kısa kısa sürelerle artık ödülü almaya alıştığı için uzun süreçlerde bizim de dikkatimiz dağıldı.
23:17Bakalım mesela çevremize birçok insanda sürdürülebilir dikkat dediğimiz mevzular artık iyice kısalmaya başladı.
23:2315 dakikanın üstüne hiç kimse odaklanamıyor.
23:26Bizim de mutlaka arınmamız gereken günlerimiz olmalı.
23:29Beynimizi rahat bırakmalıyız, bedenimizi rahat bırakmalıyız.
23:33Genelde en çok semptom kaldırmak için ebeveynler kullandırıyor.
23:37Ve genelde ebeveynler semptom kaldırmak için teknolojiyi tercih ediyor.
23:42Bu da nedir?
23:43Mesela can sıkıntısı duygusunu ortadan kaldırmak için.
23:45Şimdi can sıkıntısı duygusu bizler için çok kıymetli bir duygu.
23:49Ortadan kaldırılması gereken bir duygu değil.
23:51Çünkü canı sıkılan çocuk çevreyi keşfeder, kendini keşfeder, yeteneklerini keşfeder.
23:56Can sıkıntısı duygusunu elinden aldıysak çocuğun keşfetme hakkını da elinden almış oluyoruz.
24:01Kendini tanıma hakkını da elinden almış oluyoruz.
24:04Ve bu çocuğa yapılan en acımasız durum aslında.
24:07Ve bizim beynimiz o kadar farklı çalışıyor ki beyin yapısını bile incelediğimiz zaman,
24:11ki bunu zaten teknolojik cihazlar ya da kumar bahis sitelerini işte ayakta tutan o şirketler çok iyi bilir bizim beynimizin
24:19çalışmasını.
24:20Şimdi bizim beynimizin de bu kısmında iki tane kısım var.
24:24Biri böyle daha çok yoğun düşünmeyle ya da yoğun faaliyette sorumlu.
24:28Diğeri de medyal korteks dediğimiz bir kısım var.
24:31Burası daha çok beynin diğer birimleriyle haberleşen kısım.
24:35Şimdi bu çok yoğun düşüncedeyken biz mesela bir şeyler üretemeyiz.
24:39Çok yoğun bir şeyler yaparken biz bir şey üretemeyiz.
24:41Hep yavaşlayalım, sakinleyelim, bir kendi kendimize kalalım deriz.
24:45Mesela genelde hep duştayken aklımıza bir şeyler gelir.
24:49Ya da sabah ilk uyandığımız an bağlantıları kurarız.
24:52Ya da çok keyifli bir anda bir anda bir farkındalık kazanırız.
24:55Bu aslında o beynin medyal korteks dediğimiz kısmın diğer birimleriyle haberleşmesiyle olur.
25:00Şimdi beynin çok yoğun kısmını durdurursak, çok yoğun kısmını yavaşlatırsak
25:04diğer kısım beynin diğer birimleriyle haberleşmiş oluyor ve bizim üretmemize yardımcı oluyor.
25:09Yani bu ancak sıkılınca mümkün oluyor.
25:12Biz sıkılmazsak bu sefer beyin diğer birimlerle haberdar olmuyor.
25:16Diğer bölümleriyle haberleşip bir network oluşturmuyor ve üretmemizin önüne geçiyor.
25:21Farkındalık oluşturmamızın önüne geçiyor.
25:24Hiçbir şey yapmayan çocuk bile bir kazanımdadır.
25:26Canı sıkılan çocuk bile bir kazanımdadır.
25:29Orada can sıkıntısını kaybetmememiz lazım.
25:31Yani çocukların canların sıkılmasına müsaade etmeliyiz.
25:35Kesinlikle.
25:36Çünkü orada ya bir eyleme gidecek, ya bir şey yüretecek, ya bir şey yapacak, yapamadığını fark edecek, ya bir meslek
25:42araştıracak.
25:43Hiçbir şey yapmasa hayal kuracak.
25:45Motivasyon olacak geleceğe dair.
25:47Çok kıymetli.
25:48Telefon ve oyun bağımlılığını da birbirinden ayırmamız lazım bizim.
25:53Ebeveynler olarak hem bireysel olarak hem de çocuklar kısmına burayı göz önünde bulundurmalıyız.
25:57Şimdi oyun bağımlılığında ya da oyun bağımlılığının önüne geçmemesi için evet diyoruz ki bir saat oynatın, alın telefonları diyoruz.
26:05Zaman sınırlaması mutlaka olmalı.
26:07Ama gittiğimiz zaman çocuk o sırada oyun oynuyorsa hemen tableti, telefonu elinden almayacağız.
26:12Ya işte evet şu an sürende oldu ama ben senin oyunun bitmesini bekliyorum.
26:16Oyun bittikten sonra alacağım diyeyim.
26:17Orada oyun bittikten sonra alınmalı.
26:19Evet diğer telefonla olan meşguliyette işte bir saat doldu ben artık alıyorum demek çok hani zarar vermez.
26:27Ama oyun bitmeden alıyor olmak ilişkileri bozar.
26:29Burada teknoloji kullanımı bizim ilişkilerimizi bozmamalı.
26:32Teknoloji kullanımı bizim hayatımıza hizmet etmeli.
26:35Ve bizi üreten insanlar yapmalı.
26:38Bunu böyle baz alıp buna göre bir yaşam felsefesi oluşturup da teknolojiyi kullanırsak gerçekten güzel günlere ulaşırız.
26:44Ama tam tersi bir kullanım olursa, bağımlılıkla giderse gerçekten korkutucu günler bizi bekliyor demektir.
26:51Evet.
26:51Peki çok teşekkür ediyoruz.
26:53Sağsınıza sağlık.
26:54Çok kıymetli bilgiler verdiniz.
26:55Umarız izleyenler, seyircilerimiz de sizin söyledikleriniz bir rehber niteliği taşımıştır diye düşünüyoruz.
27:03Teşekkürler, sağ olun.
27:04Ben teşekkür ederim.
27:05Değerli izleyenler bugünkü programımızda bağımlılığı konuştuk.
27:09Psikolojik danışman Şeyda Polat'la birlikte bizi izlediğiniz için çok teşekkür ediyoruz.
27:15Bir sonraki programda görüşünceye dek hoşçakalın.