00:00Artık uzaktan kontrol dediğimiz şeyler var.
00:02Cep telefonlarında takipler var. Bu şekilde bir takiple
00:06kontrol edilebilirdi. Mecralar takip ediliyor olabilir.
00:09Öncesinde işte örnek davranışı sergileyen kişiye bir yaptırma uygulanabilir,
00:14yasaklanabilir, engellenebilir yahut da
00:17çünkü işlevselliğine baktığımızda
00:20diğer kısımlar gibi işlevsel anlamda kullanılmıyor.
00:24Araştırmalar şunu gösteriyor, sosyal medyada paylaştığımız herhangi bir şey
00:28beğeni aldığı andan itibaren
00:31zihnimiz dopaminle ilgili hormonu salgılamaya başlıyor.
00:34Dopamin hormonu salgılanmaya başlıyor açıkçası.
00:36Haliyle de sonucunu bilmiyor.
00:38O çocuklar ekranın var olduğu bir dünyaya doğuyorlar.
00:42Ve haliyle de ekranın var olduğu dünyaya doğdukları için
00:46temas ettikleri, gördükleri, duydukları şeyler onlar için normalleşmeye başlıyor bir süre sonra.
00:51Bu normalleşmeye bağlı olarak da haliyle ulaşabilirlik çok kolaylaşıyor.
00:56Ülkemizdeki TÜİK verilerine baktığımızda
00:59çocukların %83'ü internete ulaşabiliyor.
01:03Ve her üç çocuktan bir tanesi yaşını maalesef ki büyük gösteriyor.
01:08Bunun nedeni şu, çünkü yaşından büyük oyunları oynayabilmesi için
01:12ve bu yaklaşık her 20 çocuktan 5 tanesi de zorbalığa, siber zorbalığa maruz kalıyor.
01:18Dünya ortalaması yaklaşık 2 saat civarındayken ülkemizde 2,5 saate kadar çıkan sosyal medya kullanımları söz konusu.
01:25Ülkemizde 13 yaş ve altına sosyal medya kullanımı yasaklanması gündemde ama
01:30dünya ortalaması 16 yaş ve altına yasaklanması gerektiğini söylüyor.
01:3413 yaş değil, daha büyük yaşlara kadar aslında ebeveynlerin kontrolü.
01:39Yani ebeveyn kontrolü gerekiyor aslında baktığımızda en önemli şey bu.
01:42Sosyal medyadaki akımlara baktığımızda orada zararlı bir şey yani bir suç işlediğinde
01:48yani bir oyun oynadığında birine zarar verdiğinde atlıyorsun diğer kısma geçebiliyorsun zarar vermeden.
01:54Geçemiyorsun bazı oyunlarda birine zarar vermeden.
01:56Birçok oyunda daha doğrusu zarar vererek diğer alana geçmen gerekiyor.
02:00Haliyle de bunu da gerçek ya da inandırıcı geldiği için doğal gelmeye başlıyor ve normalleşiyor bir süre sonra.
02:07Haliyle de bu gerçeklikten dolayı da kişi bu tür zararları normal hayatta da normalleşir hale getiriyor.
02:16Birincisi yasal düzenlemeler %100 gerekiyor.
02:19İkincisi de sosyal medya diyeti dediğimiz bir şey var.
02:23Zaman zaman sosyal medyadan uzaklaşmamız gerekiyor.
02:26Şöyle bir şey yapabiliriz ekrandan uzaklaşmamız gerekiyor.
02:31Cep telefonumuzu, bilgisayarımızı, tabletimizi bulunduğumuz alanın biraz daha uzağına koymamız gerekiyor.
02:38Çünkü beyin tembel bir organ kalkıp gidip alıp onlarla tekrar oynamak gibi şeylerle uğraşmak istemiyor.
02:43Ya da sosyal medya orucu yapabiliriz.
02:46Şöyle yapabilir aileler bir tam gün mesela diyecek ki pazar günü telefonumuzu uçak moduna alacağız
02:53ve hiç o gün kullanmayacağız gibi ailecek bir etkinlik yapabilirler.
02:57Yasaklar konduğu andan itibaren biz aslında o olumsuz davranışı dillendirmeye başladığımızda
03:05yangına benzin dökmüş oluyoruz.
03:07Bu şu demek yani telefonla oynama, tableti kapat, senin hiçbir ödevin yok,
03:12hep bir ekranla zaman geçireceksin, hep bir bilgisayarla oynayacaksın,
03:16hep bir tabletle oynayacaksın gibi şeyler yangına benzin dökmektir.
03:19Sürekli sürekli olumsuz bir şeyi dile getirmektir.
03:22Burada önerim şu çocuğunuzun potansiyeli var.
03:25Az önce ilgisini belirleyin dedik, bu potansiyele yönelik çocuğunuzun yaptığı iyi şeyleri dillendiriyor musunuz?
03:32Soruyorum, aile bireylerine soruyorum.
03:35Çocuğunuzun yaptığı iyi şeyleri dillendirmeye başlayın.
03:38Ve yasağı şöyle koyabilirsiniz ancak ailenin biz kararı olması gerekiyor.
03:44Yani şöyle bir şey o yasak senin için geçerli değil bizim için geçerli.
03:48Biz böyle yapıyoruz gibi bir şey söylemesi gerekiyor.
03:51Bu ne demek?
03:52Çocuk şöyle düşünüyor, evet bu evin bir kuralı var ve bu konulan kural ya da yasak
03:57benim için değil bizim için geçerli kavramının oluşması gerekiyor.
04:00Bu da biz kavramı olmuş olması gerekiyor.
04:03Ev içerisinde demokrat bir tutum olması gerekiyor.
04:05Bu şu demek, çocuğa bir yasak konuyor, ekran yasağı mesela o saat dilimi arasında.
04:10O zaman ebeveynler alıp da ya çocuk nasıl ödevini yapıyor, ben de şuradan mailime bakayım demeyecek.
04:15Yani oradaki kuralı herkes uyuyor olacak ev içerisinde.
04:18Ekransızlık kuralları az önce oruç ya da diyet dedik ya bunun gibi şeyler.
04:23Bunun aslında ödül olarak da kullanılmaması gerekiyor.
04:25O da şu, ödevini yaparsan, yemeğini yersen yani istendik davranışı yaparsan
04:31sen bu teknolojik cihaza ya da ekrana ya da sosyal medyaya ulaşırsın mesajını vermemek gerekiyor.
04:37Çünkü bizim bir amacımız var.
04:39Amacımızı araç haline getirmememiz gerekiyor.
04:41Onun saatini, süresini aile meclisi oturacak, aile oturacaklar hep birlikte karar verecekler.
04:47Ve bu karara uyulacak ve karar gerekirse görünür bir yere asılacak ve denecek ki
04:52bu kararı biz birlikte aldık zaten.
04:54Ve bu karara yüzde yüz uyulacak.
04:56Yani eşittir gene diyecek ki çocuk ya evet bu kararı ben de onayladım, ben de imzaladım diyecek
05:01ve böyle karar alınır açıkçası.
05:03Kesinlikle çocuklarının girdikleri siteleri bilmeleri gerekiyor.
05:06Kiminle irtibat halindeler bunların hep bilinir olması ve görünür olması gerekiyor.
05:10Ve mutlaka sürenin konulması gerekiyor.
05:13Çocuğun yaşının yanına bir sıfır koyacağız.
05:15Yani üç yaşındaki bir çocuk otuz dakika.
05:17Dört yaşındaki bir çocuk kırk dakika gibi süreyle sınırlandırılması gerekiyor.
05:22Bir de şunu ayırmamız gerekiyor.
05:24Şimdi artık okullarda bile ekranla ders işlendiği için
05:28oyunla geliştirici dil öğrenebiliyor.
05:32Orada derslerini öğreniyor.
05:33Bunu da ayırmamız gerekiyor.
05:34İkisi aynı şey.
05:35Dil ekranda geçirilen süre anlamında.
05:37Eğitici anlamda ekranda istediği kadar süre geçirebilir.
05:39Bununla ilgili sıkıntımız yok.
05:41Ama oyun anlamında bir kere yaşına uygun oyunlar olacak.
05:44Yani sosyal medya ekran bir susturucu değildir.
05:47Aynı zamanda şunu da öneriyorum.
05:49Daha küçük çocuklarda benim çocuğum yemek yemiyor diyen anneler
05:54ekranda ekranla çocuklarına yemek yediriyor.
05:57Bunu da asla tavsiye etmiyoruz.
05:59Şöyle ki bizim dünyayı algılamamız için beş tane duy organımız var.
06:04Tat, koklama, görme, işitme ve dokunma.
06:07Şimdi ekranla yemek yediğimizde bir tat duygusu oluşmuyor.
06:10Bu da beynimize uyaran göndermiyor.
06:12İkincisi doymayla ilgili bu duygu oluşmuyor.
06:15Zaten ekrana bağımlı bireylere baktığımızda obeste dediğimizde
06:18ayrıca bir rahatsızlık söz konusu olmuş oluyor.
06:20Dünya Sağlık Örgütü'nün açıkladığı bir durum var.
06:23Yüzyılın hastalığı, depresyon ve obeste olacak diyor.
06:26Buyurun işte.
06:27Ateşe veriyorlar ve söndürmeye çalışıyorlar sonrasında.
06:30Çocuğumuz söndüremedi.
Yorumlar