00:13Müzik
00:16Değerli izleyiciler merhaba ben Hakan Çelik.
00:19Tayvan'ın başkenti Taypey'den hepinize iyi günler dilerim.
00:22Yakın gelecekte dünyanın en önemli gerginlik kaynaklarından biri tansiyonun çok yükseldiği bir yer olabilir.
00:30Özellikle yapılan analizlerde bu yıl ve gelecek yıl içinde Çin'in Tayvan'la karşı karşıya kalma ihtimali çok yüksek olduğu
00:38değerlendiriliyor.
00:39Zaten son birkaç yıl içinde de buna benzer böyle bir bilek güreşinin yaşandığını görüyoruz.
00:45Şimdi bundan bize ne diye düşünebilirsiniz ama özellikle Rusya-Ukrayna krizinin hala devam ettiği bir ortamda.
00:51Orta Doğu'da savaşın maalesef oldukça ciddi hem insani hem ekonomik maliyetler ürettiği bir süreçte
00:58Pasifi'nin bu noktasına açılan Güney Asya'daki bu iki ülkenin karşı karşıya gelmesi demek
01:04dünya ekonomisinin, dünya ticaretinin ve dünya tedarik zincirinin çok kötü bir şekilde etkilenmesi anlamına gelecektir.
01:11Ne demek istediğimi biraz açmak istiyorum.
01:14Bunu açarken de tabii biraz Tayvan'a anlatmalıyım size.
01:18Şu anda bulunduğumuz yer dünya ticaretinin özellikle belli sektörlerde, belli alanlarda kalbi diyebileceğimiz yerlerden biri.
01:26Burası küçük bir ada ülkesi.
01:28Hemen Güney Asya'da, Çin'in güneyinde, komşu coğrafyada Filipinler, Malezya ve Japonya gibi ülkeler var.
01:3624 milyon civarında bir nüfusu var Tayvan'ın fakat ekonomik olarak çok güçlü ve dünya ticaretinde de özellikle belli segmentlerde
01:44yarı iletkenler yani çip teknolojilerinde, bilgisayar teknolojilerinde çok önde gelen bir ülke.
01:50Kendi markaları var. TNCC gibi mesela bunlar ciddi çip üreticileri.
01:56Acer gibi, Asus gibi sizin de bildiğinizi tahmin ettiğim birçok bilgisayar markası ve de bilgisayar parçaları üreten bir ülke.
02:04Şimdi baktığımız zaman Çin'le büyük bir güç mücadelesi içinde ve diyor ki Tayvanlılar biz bir bağımsız ülkeyiz.
02:14Bizim bağımsızlığımızı ve egemenliğimizi Çin'in tanıması lazım.
02:17Dünya ülkeleri de bizi tanımalı gibi bir tezi var Tayvan'ın.
02:21Şimdi fiili olarak aslında dünya ülkeleri Tayvan'ı ticari düzeyde, ekonomik düzeyde zaten tanımış vaziyetteler.
02:28Türkiye'de bunlardan bir tanesi yakın ticari ilişkiler var.
02:31Sanıyorum 3 milyar dolar düzeyinde bir ticari ilişki söz konusu Türkiye ile Tayvan arasında.
02:37Amerika Birleşik Devletleri de aynı şekilde burayla resmi bir diplomatik ilişkisi olmamakla beraber çok büyük bir ekonomik ilişki içindeler.
02:46Şimdi Çin de diyor ki hayır sen benim yani Çin Halk Cumhuriyeti'nin ana karanın bir parçasıydın zaten ve siyasi
02:54olarak da öyle olmaya devam edeceksin diyor.
02:56Çin yönetimi, Pekin yönetimi ve bu bağımsızlık algısını ve bağımsızlık duruşunu hiçbir şekilde tanımadığını ifade ediyor.
03:04Şimdi zaten tartışma burada, Tayvan'ı destekleyen bu doğrultuda ülkeler var.
03:09Mesela Japonya gibi, Amerika Birleşik Devletleri gibi ama bir çatışma çıkması halinde, bir savaşa dönüşmesi halinde bu sürecin, umarım böyle
03:19bir şey olmaz.
03:20Çünkü dünyada yeterince acı, trajedi ve kavga varken bir de burada böyle bir durumun yaşanması halinde bunun bütün dünya açısından
03:27çok büyük maliyetleri olacaktır.
03:29Amerika Birleşik Devletleri'nin böyle bir çatışma çıkması halinde Tayvan'a askeri destek verip vermeyeceği tam olarak bilinmiyor.
03:39Amerika bu konuda bir takım işaretler vermekle beraber yani biz Tayvan'ın yanında oluruz, Tayvan'a her türlü desteği sağlarız
03:47gibi böyle bir yaklaşım içinde olmalarına rağmen,
03:49resmi devlet politikasında ilan edilmiş bir şey yok.
03:53Yani Çin'le tabii Amerika'da böyle bir silahlı savaşla, çatışmada karşı karşıya gelmeyi tercih etmiyor sizin de tahmin edebileceğiniz gibi.
04:03Böylesine ilginç bir durum var.
04:05Şimdi Tayvan'ın aslında neden önemli olduğunu biraz daha böyle rakamlarla anlatmak istiyorum.
04:1024 milyon nüfus dedim ama 40 bin doların üzerinde bir milli gelirden söz ediyoruz.
04:15Yani böylesine küçük sayılabilecek bir ülkenin yüksek bir refah düzeyine, yaşam standartlarına sahip olması Tayvan'ın yani ekonomik anlamda özellikle
04:25bir başarı hikayesi olduğu anlamına geliyor.
04:27Bunun da özünde teknoloji var, teknoloji şirketleri var.
04:30Eğer bugün tekrar ediyorum inşallah böyle bir çatışma ve bir savaş ortamına girilmez ama Tayvan bir savaşa girecek olursa Çin
04:39'le ve bu savaşta belli bir süre devam ederse
04:43dünyadaki elektronik tedarik zincirinde, çiplerin üretiminde bir problem çıkacağı için bilgisayar tedariğinde, akıllı telefonlarda kullandığımız çipler,
04:54yapay zeka bugün hayatımızın en önemli unsurları arasına geldi, yapay zeka kullanıyoruz.
04:59Burada büyük bir problem olacak demektir.
05:01Bakın İran'la Amerika arasında, İsrail arasındaki savaşta petrol arzında, enerji arzındaki problemler dünyayı nereye getirdi?
05:09Birçok şirket batma, kapanma noktasına geldi.
05:12Havacılıktan, turizme kadar büyük problemler var.
05:15Bunun bir benzerini otomobil üretiminde, bilgisayar üretiminde, telefon üretiminde ve diğer başka kritik alanlarda görebiliriz.
05:23Çünkü artık yapay zeka entegrasyonu ve çip üretimi buzdolaplarından sadece otomobillerde, telefonlarda değil,
05:30bütün akıllı cihazlarda nesnelerin interneti dediğimiz fenomenin gerçekleşebilmesi için çipe ihtiyaç var.
05:38Dolayısıyla Tayvan bir teknoloji üssü olması anlamında böyle bir şeyle, böyle bir avantajla karşı karşıya.
05:47Ama çatışma durumunda da bu avantaj bütün dünya bakımından bir felakete dönüşebilir.
05:52Biraz da stratejik olarak bu konuyu değerlendirelim.
05:55Şimdi tabii ki Çin dünyanın en büyük, en güçlü ülkelerinden biri.
06:00Askeri anlamda da aynı şekilde büyük bir potansiyeli var.
06:03Yani bir askeri çatışmanın ne olabileceğini, nereye evrilebileceğini de değerlendirmek lazım.
06:10Tabii Tayvan'ın tek başına Çin'i alt etmesi, bir savaşta tabiri caizse yenebilmesi aşağı yukarı imkansız.
06:19Ama bir direnç gösterebilir.
06:21Yani bugün elindeki silah sistemleriyle ada olmasından kaynaklanan bir takım avantajlarla, bu bir avantaja dönüşebilir.
06:31Okyanusla çevrili, denizlerle çevrili bir boğazı var Tayvan'ın.
06:36Buraya bir askeri müdahalenin maliyetini çok arttırma imkanına sahip Tayvan.
06:41Tek başına bile belli bir yere kadar direnç gösterebilir.
06:45Askeri olarak analiz ettiğimizde ama Amerika Birleşik Devletleri'nin destek vermesi durumunda ki böyle bir ihtimal var tabii ki.
06:52Çünkü Pasifik'teki deniz yolları, ticaret yolları sadece Tayvan'a destek verme noktasında değil,
06:58Amerika Birleşik Devletleri'nin çıkarları bakımından da önemli olacağı için,
07:02batılı müttefiklerinin bir dayanışması gibi görüleceği için,
07:06Amerika'da bu işe müdahil olursa o zaman gerçekten hiç kimsenin istemeyeceği,
07:11dünyanın duymak veya görmek bile istemeyeceği bir durum ortaya çıkabilir.
07:15Kapsamlı ve büyük bir çatışma ve bir büyük savaş söz konusu olabilir.
07:20Bir önemli ülke daha var burada.
07:23Bu ülkede Japonya.
07:25Japonya'da özellikle bu yeni yönetimin, kadın başbakan biliyorsunuz kısa bir süre önce göreve başladı,
07:30Tayvan'a büyük destek veriyor, büyük bir sempati ortaya koyuyor.
07:33Bir dönem Japonya tarafından işgal edilmiş olan, yönetilmiş olan bir ülke Tayvan.
07:39Dolayısıyla bir çatışma anında Japonya'nın da Tayvan'ın yanında olması gibi bir durum söz konusu olabilir.
07:53Değerli izleyiciler, bu içeriği izlediğiniz için hepinize çok teşekkür ediyorum.
07:57Tayvan'ın başkenti Taypey'e geldim.
07:59Türkiye'de pek bilinen bir ülke değil, biraz böyle kısa gazete, televizyon haberlerinden takip edilen bir yer ama
08:05bence bir öneri de getirmek istiyorum.
08:08Türkiye'de akademisyenlerimizin, üniversitelerimizin ve medya mensuplarımızın biraz daha fazla Asya'yla ilgilenmelerine ihtiyaç var.
08:16Asya çok bilinmiyor ve çok çalışılmıyor.
08:18Akademik düzeyde, askeri düzeyde, ticari düzeyde.
08:21Dünya ekonomisi buraya, ticareti bu tarafa doğru kaydığı için bu ülkeleri iyi tanımak lazım.
08:26Biraz böyle uzaktan bakıyoruz ve kulaktan dolma bilgilerle analizler yapılıyor.
08:31Televizyon yayınlarında özellikle o bakımdan şiddetle bu bölgeleri iyi tanıma ihtiyacımız olduğunu ifade etmek istedim.
08:40Taypey'le ilgili, Tayvan'la ilgili, ana hatlarıyla askeri ekonomik, Türkiye'yle ilgili ilişkiler, Çin'le ilgili durum, son durumu
08:47anlatmaya çalıştım.
08:47Çünkü özellikle bu iki yıl içinde çok önemli bir gerginlik ve bir tansiyon çıkması ihtimali söz konusu.
08:55Umarım bir çatışma ve bir savaş olmaz dünyada yeterince acı, felaket ve ölüm varken dünyanın bu noktasında da ben keşisel
09:02olarak böyle bir şeyin olmasını hiç istemem, hiç arzu etmem.
09:05Dilerim barışla, sükunetle, uluslararası problemler ikili ve çok taraflı düzeyde çözülebilir.
09:11Lütfen görüş ve yorumlarınızı benimle paylaşmayı ihmal etmeyin.
09:15Ben Hakan Çelik, Tayvan'dan hepinize iyi günler diliyorum. Hoşçakalın.
Yorumlar