- 2 gün önce
Harun Onur Gündüz: Bölgedeki son gelişmeleri değerlendirdi
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Evet kıymetli izleyiciler şimdi bu bölgedeki son gelişmeleri uluslararası ilişkiler uzmanı Harun Onur Gündüz de konuşacağız.
00:10Sayın Gündüz hoş geldiniz yayınımıza.
00:12Hoş bulduk hayırlı pazarlar dilerim.
00:15Teşekkür ediyorum ben de sizlere iyi yayınlar diliyorum.
00:18Son teklifler İran'ın son teklifi Pakistanlı ara bulucularla Trump'a gönderildi.
00:24Amerika Başkanı Trump ise İran'ın anlaşma yapmak istediğini ancak son teklifin kendisini tatmin etmediğini söyledi Sayın Gündüz.
00:34Bu noktada gidişat devam ediyor, görüşmeler devam ediyor, teklifler sunuluyor.
00:40Sizler son durumu nasıl yorumlarsınız?
00:43Evet Amerikan cephesinde şu an değişen bir şey yok sizin de söylediğiniz gibi.
00:48İran'ı tam koşulsuz şartsız bir teslimiyeti bekliyorlar İran üzerinde.
00:54Bu ablukayla da bunu devam ettirmeye çalışıyorlar.
00:58Ve özellikle İran içerisindeki seçimlerin tam doğru neticelenmediği için Müşteba Hamani'in şu an hali hazırdaki durumunun, kondisyonunun belli olmamasından
01:10kaynaklı.
01:11Amerikan delegasyonu da İran'da tam anlamıyla bir muhatap bulamıyor.
01:15Çünkü yapılan anlaşmalar veya yapılmaya çalışılan anlaşmalar İran içerisindeki her grubun takdir ve onayını almıyor.
01:23Bu yüzden yeri geliyor İran masadan çekiliyor, yeri geliyor Amerika bu teklifleri değerlendirmeye dahi almıyor.
01:31Bunun da arka sebebi az önce de belirttiğim gibi Amerika tam bir teslimiyet istiyor İran'dan.
01:38Fakat şu an için böyle bir teslimiyetin ben şahsen olacağını veya Amerika'nın istediği koşullarda bir anlaşmana sağlanabileceğini ben düşünmemekteyim.
01:49Çünkü İran özellikle uranyum konusunda Amerika'nın elini güçlendirmek istemiyor.
01:56Bu uranyumu Amerika'ya taşımak istemiyor, vermek istemiyor ve aynı şekilde nükleer çalışmalarını da sonlandırmak istemiyor.
02:04Yani bu iki olgu İran ve Amerika'nın kırmızı çizgisi ve iki tarafta bu kırmızı çizgiden öteye geçmeyecekler.
02:12Yani bu konuyla alakalı bir pes etme durumu söz konusu olmayacak.
02:17Amerika'da bu konuyu direzmeye devam edecek nükleer konusunu.
02:22İran'da bundan vazgeçmeme hususunda sürekli ön plana çıkaracak kendini.
02:27Ve bu yüzden ne kadar şu an bu anlaşmalar yapılmaya çalışıyor olursa olsunlar bana göre henüz bir anlaşma için çok
02:36erken.
02:37Hatta Donald Trump'ın Amerika'da bir sözü vardı geçtiğimiz günlerde oldu bu.
02:43Biliyorsunuz 1 Mayıs'ta savaşın 60. gününe girildi aslında ne kadar bir ateşkesten söz ediyor olsak da şu an için.
02:51Fakat 60. güne girdiğinden dolayı artık Trump'ın normal şartlarda İran üzerine yeni bir operasyon kisvesi altında harekat düzenleyememesi gerekiyor.
03:03Amerikan senatosundan onay almadan.
03:05Fakat Trump şimdi bu yapmış olduğu ateşkesle beraber Amerikan senatosuna şöyle bir oyun oynamaya çalışıyor.
03:13Bakın ben ateşkes için 2 haftadır 3 haftadır ateşkesteyiz artık İranlı düşman değiliz.
03:21Ve aramızdaki husumet bittiğinden dolayı bu tarih sıfırlanmıştır diyor.
03:26Aslında burada bir noktada İran'a da mesaj vermeye devam ediyor.
03:30Bakın eğer istediğimiz noktaya gelmezseniz anlaşmaya gelmezseniz abluka devam ediyor.
03:36Hava saldırıları da devam eder.
03:38Ben bunu bir şekilde aşabilirim mesajını vermeye çalışıyor.
03:41Hem İran'a hem de bütün dünyaya.
03:43Yani şu an baktığımızda bir anlaşmanın söz konusu olması bana göre çok uzak bir gelecekte gibi geliyor.
03:53Bu abluka'nın daha uzun süreler devam edeceği ve asıl sorun çıkarıcı ve bu savaşın başlatıcısı İsrail'in masaya oturmadığı
04:03sürece yani bu savaş neticelenemez Tolga Bey.
04:08Çünkü savaşın evet bir tarafı Amerika bir tarafı İran ama bu savaşın asıl başlatan sebep bu savaşı bu harekatı düzenleyen
04:18sebep İsrail'dir.
04:19İsrail masanın ne tarafında veya İsrail artık Amerika üzerindeki etkisi o kadar büyüdü ki koskoca Amerika devletini mi artık aracı
04:30olarak kullanıyor?
04:31Kendi isteklerini taleplerini kullanabilecek seviyeye mi getirdi artık?
04:35Yani bu noktada dünyanın sözde süper gücü denilen Amerika küçücük bir İsrail'in kölesi olmuş durumda mı diye bir sorular
04:43aklıma geliyor açıkçası.
04:44Çünkü bu masada oturması gereken taraflardan biri de İsrail.
04:48Fakat masada da onları da göremiyoruz.
04:51Yani bu şartlar altında ne İran'ın bir anlaşmaya yaklaşabileceğini düşünmekteyim ne de Amerika'nın İran tarafından gelecek herhangi bir
05:00anlaşmaya sıcak bakabileceğini düşünmekteyim şahsen.
05:04Yani bu ikilemler bu bölgedeki kriz halinin daha bir süre daha devam edeceği çok aşikar bir şekilde önümüzde duruyor.
05:13Peki bu noktada Amerika Başkanı Trump itinayla ve ısrarlı bir şekilde sosyal medya hesaplarından da açıklamalarından da şunu söylüyor şunu
05:23belirtiyor.
05:24Bu savaşa ben kendi isteğimle girdim İsrail'in Netanyahu'nun baskısıyla girmedim diyor.
05:30Bunun konjonktüre baktığımız zaman yanlış olduğu söyleniyor.
05:35Trump'ın Netanyahu'nun baskısıyla bu savaşa girdiği söyleniyor ki siz de burada İsrail'in ana etken olduğunu söylediniz.
05:42Peki Trump'ın söylediğinin yani bu savaşa ben kendi isteğimle girdiğim cümlesinin doğru olduğunu kabul edersek eğer burada Amerika'nın
05:52kendi çıkarlarını gözeterek İran'a saldırmasını ortaya koyan bununla ilgili belirtiler var mıdır?
06:00Mesela Çin petrol, İran'ın işte kontrol altına alınması, nükleer veya Venezuela'daki petrolün yeni bir petrol yolu, yeni bir güzergah
06:11belirlenmesi vesaire bunlar etken olmuş mudur?
06:15Yani yoksa sadece Siyonist akıl mı Amerika'yı bu savaşa sokmuştur?
06:21Siyonist akıl Amerika'da hem Trump üzerinde hem de Amerikan senatosu üzerinde çok ciddi bir gücü olan en azından Amerikan diasporasında
06:31büyük bir güce sahip olan toplulukların birisi.
06:34Bu yüzden Trump'ın sadece Amerikan çıkarların değil İsrail biliyorsunuz bu savaşı başlattığı ilk gece kendi İsrail medyasına göre 100
06:45-150'den fazla uçakla İran vurulmaya başlandı ve ardından Amerikan desteği geldi.
06:53Yani bu açıdan baktığımızda savaşın başlatıcısı İsrail, İsrail bölgeye Amerika'yı bir şekilde çekti.
06:59Bundan önceki organik ve organik olmayan Yahudilerle ve Siyonizmle olan bağları da Amerika'nın bu savaşa katılmasına çok ciddi bir
07:08etki etti.
07:09Fakat Amerika evet yani uzun süredir bütün dünyaya emperyalizmi dayatan ve kendi sistemini dayatan bir ülke olduğu için ne kadar
07:18İsrail'in yanında girmiş olursa olsun kendi çıkarları içinde neler yapabileceklerini kesinlikle gözetiyorlar.
07:25Örneğin bahsettiğiniz gibi Çin'e giden enerji kollarından bazılarını kesmek Venezuela bunun en önemlilerinden birisiydi.
07:34Venezuela ile başlayan bu süreç İran'la şu an devam ediyor ve yeni bir enerji rotası olarak artık Çin İran
07:43üzerinden şu an hala hazırda petrol alamadığından dolayı bunu kara ve demir yoluna doğru kaydırmış vaziyette.
07:50Bu kara ve demir yoluyla beraber bu avluk adam bir noktaya kadar kurtarabiliyorlar.
07:56Fakat bunlar da yeni açıldığından dolayı bu Çin'in bir kuşak bir yol projesine bağlı olarak İran üzerinde daha henüz
08:03yeni işleme geçmiş bir yol olduğundan dolayı tam kapasite çalışmaktan henüz çok uzak.
08:08Fakat kısa vadede kendine bir nefes aldırabilecek bir sistem inşa etmiş vaziyette Çin hala hazırda.
08:15Bu da Amerika'yı şu an için rahatsız eden ciddi bir şekilde rahatsız eden meselelerden birisi.
08:22Çünkü deniz ablukası var fakat bu kara yolu üzerinden demir yolları üzerinden giden hatları değiştiremediği için veya şu an için
08:30engel olamadığından kaynaklı.
08:32Amerika'da da Trump üzerinde bir huzursuzluk var.
08:36Çünkü Amerika'nın şu an nihai amacı hali hazırda saldırmış olduğu ve ekonomisine, altyapısını ve askeri tesislerine belli oranda ve
08:48hatta yüksek oranda diyebileceğimiz şekilde zarar verdiği İran'ı
08:52abluka altına alarak ekonomik olarak sıkıştırmaya çalışıyor, kıstırmaya çalışıyor.
08:57Aslında savaş pasif olarak devam ediyor baktığımızda.
09:00Ekonomik savaş devam ediyor İran üzerinde şu an ciddi bir şekilde.
09:04Çünkü bu abluka dün Trump'ın da dediği gibi korsanlıktır aslında.
09:09Yani sizin elinizdeki gücü belli bir bölgenin enerji altyapısını, enerji yolunu kapatacak şekilde kullanmanız bir korsanlık alametidir.
09:20Ve bu sadece İran'a da değil, bütün dünyayı etki eden bir süreç.
09:24Dünya üzerinde bir uçak yakıtı krizi var şu an.
09:29Ve pek çok hava yolu şirketi sırf bu savaş neticesinden dolayı belli başlı yerlere olan uçuşlarını askıya almaya başladı.
09:39Yani baktığımızda Türkiye bugüne kadar yapmış olduğu ciddi yatırımlarla beraber, özellikle uçak yakıtına yapmış olduğu ciddi yatırımlarla beraber
09:49bu krizin şu an için dışında kalıyor.
09:51Çünkü Türkiye petrolü alıyor ve bunu jet yakıtına dönüştüren bir ülke.
09:57Bunun altyapısını yapmış bir ülke.
10:00Bu sayede bugün Türkiye bu krizden en az etkilenen, en azından bu hava yolu şirketlerinde en az etkilenen ülkelerden birisi.
10:09Ve dünya üzerindeki pek çok hava yolu şirkette sırf bu küresel kriz, bu savaşın yapmış olduğu küresel krizden dolayı uçuşlarını
10:18Türkiye'ye kaydırmış vaziyette ki
10:21yakıt ikmali yapılabilsin uçaklarına belli oranlarda.
10:24Yani dünyadaki dengeler aslında bir baktığımızda biraz daha Türkiye'nin lehine de kaynıya başladığını görüyoruz burada.
10:34Bu savaşın artık bu ablukaların neticesiyle beraber ve aynı zamanda dünya üzerindeki diğer enerji kollarının,
10:42enerji hatlarının kesilmesiyle beraber Amerika'nın ciddi bir politikasını görüyoruz.
10:49Amerika şu an için bütün dünyayı kendi Amerikan petrolüne tekel haline getirip kendisini tek lider yapmaya çalışıyor.
10:58Ve petrol fiyatlarını yeniden yapılandırabileceği bir dünya sistemi üzerinde, yeni bir petrodolar sistemi üzerinde çalışıyor.
11:07Suudi Arabistan, Rusya gibi ülkelerin OPEC üzerindeki etkisini kırabileceği bir sistem denemesi yapılıyor şu an.
11:14Orta Doğu'da da dünyada da şayet bu sistemi destekleyecek ülkeler çoğalırsa ve Amerika'ya olan bu destek artarsa
11:25bölgede yeni krizlerin doğması çok yüksek bir olasılık olarak da karşımızda duruyor.
11:33Çünkü Rusya da bu pastayı böldürmek istemiyor.
11:38Suudi Arabistan da bu pastayı böldürmek istemiyor.
11:40Özellikle bu savaşın etkilerinden birisi de Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi iki ülkenin birbiri arasındaki bağların kopuşuduğunu da
11:51sağlamış vaziyette.
11:52Çünkü bu yeni petrodolar sistemine Birleşik Arap Emirlikleri anında Amerika'nın yanında saf tutarak yani herhangi bir farklı bir dengeyi
12:03asla Suudi Arabistan gibi Kuveyt gibi Katar gibi gözetmeyi düşünmeden
12:08doğrudan Amerika ve İsrail tarafında durarak bunu aslında biraz da gösteriyor bütün dünyaya.
12:14Ve bu kopuşlar daha çok yaşayınacak Orta Doğu'da.
12:17Orta Doğu yeni oyuncular arıyor bu savaşla beraber dünyadaki bu enerji krizleri farklı ülkeleri ikili ilişkiler konusunda yakınlaştırıyor.
12:28Yani çok sürpriz ülkeler çıkıyor bu konuyla alakalı da.
12:32Mesela örneğin Belçika Türkiye için çok sürpriz bir ülkeydi.
12:39Bir anda en üst düzey iş insanlarıyla kamu yöneticileriyle Türkiye'yi Belçika kralını ziyaret etme kararı 15 yıl aradan sonra
12:49gerçekten büyük bir atılma aslında baktığımızda.
12:52Ve aynı şekilde Türkiye'nin İngiltere ile imzaladığı ikili işbirlik anlaşması da çok önemli burada.
12:58Yani baktığımızda bölge üzerinde artık Avrupa Birliği gibi İslam İşbirliği Teşkilatı gibi veya diğer teşkilatlanmalar gibi diğer yapılanmalar gibi yapılanmalar
13:11evet var.
13:11Fakat bu yapılanmalar artık dünya üzerindeki krizlere Birleşmiş Milletler de dahil olmak üzere herhangi bir çözüm bulamıyorlar Tolga Bey.
13:20Bu çözüm bulunamadığından dolayı ülkeler artık ikili işbirliklerine doğrudan daha çok yatırım yapmaya başladılar.
13:29Yani aslına baktığımızda Fransa'da bir NATO ülkesi, Türkiye'de bir NATO ülkesi, Yunanistan'da bir NATO ülkesi.
13:35Fakat Fransa bunun haricinde hala hazırda NATO ülkesi olmasına rağmen gidip Yunanistan'la ikili savunma anlaşması imzalayabiliyor.
13:45Sanki hala hazırda Yunanistan, NATO'da değilmiş gibi veya böyle bir savunma anlaşmasına ihtiyacı varmış gibi bu tarz anlaşmalar yapılabiliyor.
13:54Yani aslında dünyada artık bölgesel güçlerin ve bölgesel güçlerle çalışmak isteyen batılı güçlerin yeni bir denklemi kuruluyor.
14:04Ve bu da ikili ilişkiler üzerinden gidiyor.
14:06Türkiye'de Sayın Cumhurbaşkanımızın bu konuda çok ciddi gayretleri var.
14:11Özellikle bu İsrail'den kopmak isteyen, kopuş yaşamak isteyen ve aynı şekilde Gazze'deki savaşa ve İran'daki savaşa mesafeli duran Avrupa ülkeleri
14:23ve Batı ülkeleriyle ciddi bir yakınlaşma sürecindeyiz.
14:27Yani işbirliği, diplomatik işbirlikleri ve ekonomik işbirliklerini geliştirmek ve genişletmeye yönelik ciddi çalışmalar ve çabalar var.
14:35Ve bunların meyvelerini inşallah ilerleyen aylarda da daha ciddi bir şekilde almaya devam edeceğiz.
14:41Bu noktada Çin sessizliğini ne kadar devam ettirecek?
14:45Çin zira biliyorsunuz en büyük zararı gören ülkelerden biri bu noktada.
14:51İran petrolünün ülke dışına çıkamaması hasebiyle birlikte.
14:55Ve Çin'in Rusya ile birlikte aslında İran'a bu savaşta istihbari ve silah desteği verdiği konuşuluyor, söyleniyor.
15:02Ama Çin'in yani sahne önüne çıkıp bir şeyler söyleme veya görünür icraatlerde bulunma durumu şu an için söz konusu
15:13değil.
15:13Çin bu noktada bu savaş devam ederse sessizliğini sürdürecek mi?
15:19Çin'in bu devlet politikası evet devam edecek ne yazık ki.
15:23Aslında ellerindeki pek çok imkana rağmen dünyaya açılması en rahat ülkelerden biri olmasına rağmen bunu askeri anlamda yapmıyor.
15:34Askeri olarak Çin dünyanın hiçbir yerinde varlık göstermiyor.
15:38Sadece tek bir yerde varlar.
15:40Cibuti'de belli bir sayıda askerleri var.
15:44Onun haricinde herhangi bir ülkede veya herhangi bir krizde varlık göstermiyorlar.
15:50Çin daha çok dünya üzerindeki yayılmacılığını ticareti üzerinden yapıyor.
15:56Ticari gemileri üzerinden ve ticari anlaşmaları üzerinden yapıyor.
15:59Daha çok sivil yayılmacılık gösteriyor dünya üzerinde.
16:05Yani bugün Afrika'yla, Orta Doğu'yla ve Uzak Doğu'daki diğer ülkelerle ciddi yatırım anlaşmaları yapıyor.
16:12Fakat İran'la da bu yatırım anlaşmalarını yapmıştı.
16:16Sene 2018'de 100 milyar dolarlık bir altyapı anlaşması imzalamıştı Çin ve İran arasında.
16:25Çin bölge üzerine, dünya üzerine bu şekilde destek oluyor ve yayılmaya çalışıyor diyeyim daha doğrusu.
16:32Fakat askeri olarak bütün krizlerden uzak kalma gibi bir doktorinleri var.
16:37Sadece şu an Çin bütün güçlerini ve bütün askeri altyapısını Tayvan üzerine yönlendirmiş vaziyetteler.
16:44Ve dünya üzerindeki herhangi bir toprağa karşı bir olumlu ya da olumsuz bir etkileşim halinde değiller.
16:53Çünkü yüzyıllardır hatta bin yıllardır, milattan öncesinden beridir Çin ana karası belli.
16:58Ve Çin o ana karanın haricinde dünyaya yayılmayan bir ülke.
17:05O kadar uzun yıllardır dünya sahnesinde var olmalarına rağmen.
17:09Bu biraz Çin'in geleneğinden kaynaklanıyor.
17:12Fakat ben de şunu düşünüyorum.
17:14Çin şu an Çin bu kadar müttefiklerini ve özellikle ekonomik altyapılarını sağladığı,
17:23petrol ve doğal gaz akışını sağladığı ülkelerin bir bir düşmesi,
17:29bir bir veya Çin'e petrol satamayacak, dünyaya petrol satamayacak duruma gelmesi Çin'i zora sokmayacak mıdır?
17:39Kesinlikle zora sokacaktır.
17:40Fakat Çin de bu açı Rusya'dan yapılan alımlarla, Kazakistan'dan yapılan alımlarla ve uzak doğu ülkelerinden,
17:49Endonezya gibi ülkelerden yapılan alımlarla şu an Çin bir dengelemeye çalışıyor.
17:54Fakat bu petrol fiyatları ve yaşanan krizlerle beraber artan petrol fiyatları,
18:02Çin ekonomisine de doğrudan olmasa bile dolaylı olarak zarar vermeye devam edecek.
18:07Bu yüzden Çin'i ilerleyen süreçlerde ben Amerika'ya karşı,
18:13en azından bu enerji koridorlarına karşı diplomatik tepkilerini daha da yüksek bir seviyede dile getireceğini tahmin etmekteyim.
18:22Ne kadar Çin elektrikli araçlara, karanlık fabrikalara yatırım yapıyor olsa bile,
18:29tamamen elektrikle çalışan otonom sistemlere yatırım yapıyor olsa bile,
18:34petrol hala bir üretim için, üretimde de kullanılıyor sadece enerji olarak değil,
18:41dünyanın en önemli ve bütün ülkelerin ihtiyacı olan madenlerinden birisidir.
18:48Bu yüzden de Çin ilerleyen günlerde bu konuyla ilgili daha ciddi açıklamalar yapıp,
18:56en azından ekonomik olarak İran'ın daha ciddi bir şekilde yanımda duracağına ben şahsen inanmaktayım.
19:02Peki Trump ve Putin görüşmesi gerçekleşti.
19:06Bir buçuk saat telefonda görüştüler.
19:08Ukrayna Savaşı özelinde görüştükleri söylendi ama sizce bu gerçek midir?
19:13Sadece Ukrayna Savaşı mı konuşulmuştur yoksa ağırlıklı olarak İran'daki gidişatta görüşülmüş müdür?
19:20Trump'ın açıklamasına baktığımızda Trump artık dalga mı geçti, ciddi miydi?
19:26Bazen anlayamıyoruz yazdığı tweetlerden fakat Trump şöyle bir şey söyledi.
19:31İran üzerindeki uranyumun Rusya'ya taşınmasını talep etmiş Putin.
19:38Bu şekilde bir aracı olmak istemiş.
19:41Trump'ın da cevabı önce siz Ukrayna Savaşı'nı bitirin, bu dünyaya daha büyük bir hediye olur şeklinde olmuş Putin
19:48'e.
19:49Trump'ın attığı tweette bu şekilde yazıyordu.
19:52Yani aslında evet İran Savaşı da konuşulmuş fakat anladığım kadarıyla Trump'ın bu görüşmedeki nabzlığı, bu görüşmedeki düşünceleri daha çok
20:04siz Ukrayna Savaşı'nı sonlandırmadığınız sürece İran Savaşı ile alakalı çok da burnunuzu sokmanıza gerek yok.
20:13Biz zaten yapmamız gerekeni yapıyoruz noktasında olduğunu görüyoruz.
20:18Çünkü Putin'in açıklamaları vs. bu konuyla ilgili olmadığı Trump'ın Trump'la yaptığı bu telefon konuşmasıyla alakalı.
20:28Fakat şunu biliyoruz uzun yıllar sonra bu Alaska görüşmelerinden sonra Trump ve Putin'in yapmış olduğu Putin ilk defa Amerikan
20:38başkanını doğrudan kendisi aradı.
20:40Aslında bu da bölgede ciddi bir problemin olduğunu ve Putin'in Trump'ı arayacak seviyeye geldiğini de gözler önüne seriyor.
20:51Biraz böyle bir daha geniş bir perspektiften baktığınızda daha uzaktan baktığınızda bu konuya.
20:58Bu İran meselesinin dünya üzerindeki etkileri bütün ülkeleri etkilediğinden dolayı artık Trump bile konuya girmiş vaziyette.
21:09Yani doğrudan Amerikan başkanını arıyor, İran konusuyla ilgili konuşmalar yapıyor.
21:14Ara bulucu olmayı teklif ediyor bir nevi ve bu ara buluculuk teklifiyle beraber bölgedeki enerji yakışının yeniden sağlanmasını sağlamaya çalıştığını
21:24düşünüyorum.
21:24Çünkü bu artan petrol fiyatları şu an Çin Rusya'nın ne kadar işine gelirse gelsin onlar için de belli başlı
21:32maliyetler artıyor.
21:34Onlar da aynı şekilde petrolü tüm dünyaya dağıtabilecek seviyede değil.
21:40Onlar da Karadeniz üzerinde özellikle Rusya ciddi sıkıntılar yaşıyor.
21:44Ve bundan yaklaşık 5-6 gün öncesinde Rusya'nın Karadeniz kıyılarında en büyük petrol depolama alanları ve petrol yatakları Ukrayna
21:57tarafından bombalandı.
21:58Ve buradaki petroller de nasıl desem size Karadeniz'de akıyor şu an.
22:04Çok ciddi bir şekilde yüksek tonlarda petrol Karadeniz'de karışmış vaziyette.
22:11Yani Rusya'da şu an Ukrayna tarafında belli başlı problemler yaşıyor.
22:17Amerikan destekli bir Ukrayna var orada da Amerikanın verdiği silahlarla Rusya'nın da petrol hatları petrol depoları vuruluyor.
22:26Ve aynı şekilde belki onlar da İran üzerinden belli başlı enerji kaynaklarını veya değerli madenleri almak istiyorlar.
22:35Fakat hem bu abluka hem de var olan savaş bunun şu an için önüne geçiyor.
22:42Bu yüzden de dünya ekonomileri ciddi bir şekilde sarsılmaya devam ediyor Tolga Bey.
22:47Peki Avrupa kıtasına baktığımız zaman bir tarafta Belişka dediniz İngiltere, İspanya, İtalya gibi Türkiye'ye yanaşan, yanaşmaya çalışan, ilişkilerini güçlendirmeye
22:59çalışan ülkeleri görüyoruz.
23:02Diğer taraftan da aslında von der Leyen'in ardından mesela Macron gibi, Yunanistan gibi ülkeleri görmekteyiz.
23:09Avrupa içindeki Türkiye ile alakalı konularda bu uyuşmazlık, bu ayrım nereye kadar devam edecek?
23:16Ve bunun finalinde kimler de olmuş olacak?
23:19Türkiye ile kimler yol yürüyecek?
23:22Evet, Avrupa Birliği'nin inatçı bir kişiliği var.
23:26Özellikle de İsrail ile ciddi yakınlığı olan ülkeler var.
23:30Almanya bunun başında geliyor.
23:32Ve Avrupa Birliği'nin ana politikaları her zaman Almanya ve Fransa üzerinden kurulmuştur.
23:39Şimdi Almanya bu kadar İsrail etkisindeyken, Fransa'da özellikle uzun yıllardır Macron'un bir çırpınışı var Avrupa içerisinde.
23:48Bu savaşlardan öncesinde de Avrupa ordusu kurmak isteyen bir şahsiyetti kendisi, bir Fransız Cumhurbaşkanı'ydı.
23:58Ve bu konuyla alakalı zamanında Amerika'dan da ciddi bir şekilde tepkiler görüp, Amerika'nın da deyimiyle Macron'a geri geldiğinde,
24:08geçmiş yıllarda bu konuyla alakalı ayarlar verildi.
24:11Fakat bu iki aktör, Avrupa Birliği'nin özellikle en büyük ve en önemli iki aktörü, bütün politikaları belirleyen bu ülkeler,
24:20bugün kendi içinde İspanya, İtalya, Belçika, Finlandiya ve kısmen Polonya üzerinde bir çatlak yaşıyor.
24:31Ve bu çatlak balkon ülkeleri üzerinde de daha derinleşip daha büyüyebilecek bir noktada aslında.
24:38Bu çatlak nedir?
24:39Sizin de belirtmiş olduğunuz gibi ve yayının başında da konuştuğumuz gibi,
24:44ikili işbirlikleri Avrupa Birliği'nin de içerisinde huzursuzluklar yaratıyor.
24:50Yani Avrupa Birliği'nde Almanya ve İsveç gibi ülkelerin Türkiye'ye ciddi ambargolar uygularken savunma sanayi konularında,
25:00İspanya'nın tam tersi bir şekilde Türkiye'yi desteklemesi ve Türkiye'yle beraber projeler yürütmesi
25:07ve aynı zamanda Türkiye'den savunma sistemleri, Hürget gibi sistemleri satın alması Avrupa Birliği içerisinde huzursuzluklar yaratıyor.
25:18Bu huzursuzluklar da nasıl etki ediyor?
25:22Türkiye adına olumlu fakat Avrupa Birliği adına olumsuz bir şekilde gidiyor.
25:28Çünkü Avrupa Birliği içerisinde bu birliğin olmadığını, bu birliğin yavaş yavaş kaybolduğunu gören diğer ülkelerde
25:36aynı şekilde Türkiye'yle ve yeri gelecek Rusya'yla, Çin'le masaya oturmaya başlayacak.
25:43Fakat onlar için ilk öncelik hem sınırlarımızdan dolayı bulunmuş olduğumuz jeopolitik konumdan dolayı,
25:50hem de Türkiye'nin yapmış olduğu, Cumhurbaşkanımızın önderlik etmiş olduğu birleştirici politikalardan dolayı
25:58Avrupa Birliği de Türkiye'yle iş yapmak için, Türkiye'yle yan yana durabilmek için ciddi çaba sarf ediyor.
26:06Çünkü Türkiye bölgedeki diğer ülkelerin aksine her zaman bir kazan kazan ilişkisi, kazan kazan ilişkisi ortaya koymakta.
26:16Yani hiçbir zaman ben bir vereyim sizden on alayım noktasında olmadığından dolayı diğer ülkelerin aksine
26:25daha kazançlı işbirlikleri sunduğundan dolayı Avrupa'dan da Türkiye'ye ciddi bir yönelme söz konusu olacak.
26:33Bu savaşın etkileri Avrupa'yı da ciddi bir şekilde vurdu ve bu etkiler Avrupa üzerinde özellikle enerji fiyatlarında ciddi sorunlar
26:45yaratıyor.
26:45Özellikle bu konuda Almanya'da yeşil enerji politikasına geçen Almanya'da bu konuyla alakalı baya bir sıkışmış vaziyette.
26:56Çünkü Rusya üzerinden de bir enerji akışı sağlayamıyorlar.
27:00Orta Doğu üzerinden de, Türkiye üzerinden de ciddi bir enerji akışı sağlayamıyorlar.
27:06Tamamen Amerikan tankerlerine, Amerikan gemilerine kendilerini bağlamış vaziyetteler.
27:12Yani Avrupa'nın bu içler acısı halini belki bundan 30 sene önce veya 15 sene önce düşünseydik aklımıza bile gelmeyecek
27:20bir noktaya doğru evrilmeye devam ediyor Avrupa Birliği.
27:24Ve bu çatlaklar derinleştikçe İngiltere, İspanya, İtalya, Türkiye hattı çiziliyor Avrupa nezdinde, Avrupa üzerinde.
27:33Ve karşısında da Almanya, Fransa, Yunanistan, Güney Kıbrıs ve İsrail hattı çiziliyor.
27:39Yani bu iki hat baktığımızda bir harita üzerinde bu iki hattı çizmeye kalktığımızda çarpıştıkları nokta, denk geldikleri nokta Ege ve
27:50Akdeniz üzeri özellikle Kıbrıs üzeri oluyor.
27:53Yani aslında bize uluslararası ilişkiler ve bu tarz analizler ilerleyen günlerin, ilerleyen zamanların kriz noktalarını da gösteriyor.
28:03Yani ben bu İran Savaşı'ndan sonra bu abluk artık kalkar mı kalkmaz mı vesaire bunu zaman gösterecek.
28:11Şu an için çok erken bunları konuşmak için ama dünyanın yeni kriz merkezinin Ege Denizi ve Akdeniz olma olasılığı çok
28:19yüksek.
28:20Yani buna yönelik çanlar çalıyor.
28:23İnşallah buna yönelik de hazırlıklar devam ediyor.
28:27Hem Cumhurbaşkanımızın hem Türkiye Cumhuriyeti'nin.
28:30Bu noktada Türkiye'nin herhangi bir şekilde çıkarlarını engelleyebilecek veya çıkarlarını zedeleyebilecek herhangi bir şeyin Türkiye her zaman karşısında olacak.
28:43Ve bunu engelleyebilecek de bir noktada ülkeyiz Tolga Bey.
28:47Peki burada şimdi dediniz ya yeni çarpışma noktası Türkiye olacaktı.
28:53Türkiye'nin gidişatı durumu nasıl?
28:56Kimlerle iş birliği yapacak?
28:57Gelen bu aslında Türkiye'ye bir çıkanı çıkarma yapması bir teklif olarak düşünülebilir belki de.
29:04Zira BlackRock'ın CEO'su geçtiğimiz günlerde Türkiye'ye gelmişti.
29:08Yeni aslında buradan körfezden çıkacak olan paranın Türkiye'de toplanabileceği söyleniyor.
29:15Güvenli limanın Türkiye olacağı bundan sonra Türkiye'nin ekonomik manada da kalkındırılacağı ve bu noktada aslında ileri gideceği söyleniyor.
29:26Sizden ne düşünüyorsunuz?
29:28Ben de şahsen bu görüşü destekliyorum.
29:32Fakat bunun sebebi BlackRock'ın gelmesi değildir.
29:36Türkiye'nin kendi üretmiş olduğu politikalardır ve Türkiye'nin bölge üzerindeki en ileri demokrasiye ve güce sahip olan ülkelerinin başından
29:46gelmesinden kaynaklıdır.
29:47Orta Doğu'da şu an Türkiye'den daha stabil, Türkiye'den daha güvenli bir ülke bulunmamaktadır.
29:55Bu yüzden bu enerji hatlarından çıkan finans noktaları, enerji hatları sayesinde ortaya çıkmıştır bu Orta Doğu'daki finans hatları.
30:05Artık gerçek bir güvenli limana, gerçekten uluslararası alanda bir gücü olan, bir ağırlığı olan ve herhangi bir ülkenin kafasına estiği
30:16gibi o bölgeye saldıramayacağı veya saldırırsa bile sonuçlarına ciddi bir şekilde katlenebileceği bir ülkeyi istiyorlar.
30:25Ve bu ülke bölgede sadece Türkiye.
30:27Yani bugün Türkiye'ye baktığımızda ilerleyen zamanların özellikle 2030'larla beraber, 2030'lara girişimizle beraber bölgenin ciddi bir şekilde en
30:39yükselişe geçmiş ülkesi ve en trend, dünya çapında en trend ülkelerden birisi Türkiye olacak.
30:47Özellikle İstanbul Finans Merkezi ile alakalı alınan kararlarla beraber yurt dışından, Orta Doğu'dan, Batı'dan çok ciddi yatırımlar İstanbul'a gelecek.
30:57Ve bu yatırımlarla beraber Türkiye büyümesine daha da ilerletecek, daha da katlayacak.
31:03Şu an için dünya üzerinde yaşanan krizlerin etkisi tabii ki de ülkemizde de belli ölçülerde hissediliyor.
31:11Fakat şunu her zaman söylemeyi ben kendime görebiliyorum.
31:16Türkiye'nin bütün etrafı bir ateş çemberi ve bu ateş çemberinin içerisinde bir cennette yaşıyoruz biz.
31:23Ve dünya üzerindeki diğer ülkelerde bu cennete katılmak için, bu ülkenin güzelliklerinden ve güvenliğinden yararlanmak için buraya akın edecekler.
31:35Bu akın etme ile beraber evet Türkiye gerçekten güzel günler bekliyor.
31:41Fakat İsrail şunu tabii ki de hazmedemeyecek.
31:45Bölge üzerinde Türkiye'nin bu kadar güçlenmesini farklı ülkeleri Suriye gibi, Irak gibi, Katar gibi, Sudan, Somali, Libya bunu uzattıkça
31:57uzatırız.
31:57Türkiye'nin gücünün vardığı yerlerin listesini uzattıkça uzatırız Tolga Bey.
32:02Fakat İsrail bu gücün etkisini kırabilmek amaçlı özellikle Akdeniz'de belli başlı provokasyonlar yapıp Türkiye ve Avrupa'daki ülkeleri, belli başlı ülkeleri
32:16Fransa, Almanya, Yunanistan gibi ülkeleri bir provokasyona getirip fiili bir çatışma, kısa süreli bir çatışma haline sokma gibi gayretleri olacaktır.
32:27Çünkü İsrail bu biliyorsunuz kanla beslenen bir ülke bu kanla beslenen ülke bu tarz girişimlerde bulunacaktır.
32:36Fakat ne yaparlarsa yapsınlar Türkiye'nin bölgedeki bu gücünü kırmak için artık çok geç diye ben düşünmekteyim Dolga Bey.
32:46Çünkü atı alan Üsküdar'ı geçti onlar ne kadar bu tarz hareketlerde bulunursa bulunsunlar.
32:52Türkiye hem savunma sanayi açısından hem de bölgede ürettiği ciddi diplomatik girişimleri sayesinde kendi güvenliğini, kendi gücüyle ve dost ve
33:03müttefiklerinin gücüyle koruma altına almış bir ülkedir.
33:07Bu yüzden İsrail'in oyunları da Akdeniz'de batacaktır.
33:11Bu noktada savaş eğer devam ederse kaldığı yerden Amerika ve İran savaşı tarafların durumunu nasıl görüyorsunuz siz?
33:20Yani İran evvela çok dirayetli ve beklenmeyen bir performans sergilemişti.
33:26Bundan sonra kendini savunması açısından ve taarruzu açısından yeterli mühimmatı var mı?
33:31Amerika'nın hakeza yine mühimmatının azaldığı söylenmişti.
33:37Hatta Asya Pasifik'teki, Hint Pasifik'teki mühimmatların konuşlanmaların İran tarafına, İran'a yakın bölgelere sevk edilmesi konuşuluyordu.
33:47Tarafların savaş devam ederse durumu nasıl?
33:51Evet, iki tarafta ciddi bir mühimmat harcaması yaptı bu savaş içerisinde.
33:58İran hala bölge üzerinde, Orta Doğu üzerindeki ve İsrail üzerindeki stratejik hedefleri vurma kabiliyetine sahip.
34:06Çünkü İran içerisinde çok ciddi, benim bildiğim 6 ila 8 tane çok büyük füze şehirleri var yer altında.
34:16Dağların içine yapılmış vaziyette bunlar.
34:18Ve hiçbir şekilde ne kadar bomba atılırsa atılsın, bu füze şehirleri, yer altı şehirleri imha edilemiyor.
34:27Aynı şekilde Amerika'nın da evet bölgede ciddi bir mühimmatı azaldı.
34:32Fakat hava gücü hala ciddi bir şekilde duruyor.
34:36Yani aslında hala savaşın dengeleri birbirine çok yakın.
34:41İsrail tarafında da Amerika tarafında da evet bir mühimmat azalması söz konusu.
34:47Fakat İran tarafında da savunma alanlarında büyük sıkıntılar var.
34:53Yani şu an aslında İran'ın sıkıntısı biraz daha mühimmattan öte Tolga Bey.
34:59Mühimmattan öte derken şu var.
35:01İran içerisinde gerçekten şimdi Trump'ın evet pek çok lafı sözü şaibeli veya yalan çıkabiliyor.
35:08Fakat şu konudaki ciddiyetini biraz bir anlamak lazım, görmek lazım.
35:15İran içerisinde henüz bir liderlik olunmadığından dolayı yani evet müşteba hamane ediyorlar.
35:21Fakat çok şaibeli bir durum var müşteba hamane konusunda.
35:26Ve bu yüzden İran içerisindeki iç çekişmeleri sürekli bir duymaya başladık.
35:32Yani bu liderlik konusundaki iç çekişmeleri, bu savaşı uzatmak isteyen bir grupla uzatmak istemeyen grup arasındaki çekişmeleri duymaya başladık İran
35:45içerisinde.
35:45Ve bu savaşın yarattığı ekonomik etkiyi de yakın bir süreçte daha ciddi bir şekilde hissetmeye başlayacak bir İran'da varken karşımızda
35:57İran'ın acil yapılanması için dost ve müttefik ülkelerinden ciddi yardımlar gerekiyor.
36:05Hadi bu ciddi yardımları da bir kenara bırakırsak İran içerisindeki liderliğin artık kesinleşmesi ve netleşmesi lazım.
36:14Yani hani bu barış görüşmelerine veya barış anlaşmasıyla alakalı kurulan masalara gidecek komünitelerin net bir şekilde belli edilmesi lazım.
36:26Tam bir politika yani İran'ın artık veya İran'daki devrim muhafazaları ordusunun politikası neyse isteği talepleri neyse en azından ona
36:36yönelik bir kadro kurmaları acil ve elzemdir İran adına.
36:40Çünkü pezleşken bir açıklama yapıyor o açıklamayı İran içerisinde farklı gruplar değiştiriyor düzeltiyor.
36:48Arakçı bir açıklama yapıyor devrim muhafazaları ordusu bunu beğenmiyor değiştiriyorlar düzeltiyorlar.
36:54Yani bu çift başlık durumu devam ederse İran zora girebilir ilerleyen zamanlarda.
37:01Fakat Amerika'nın şu an için böyle bir planı yok yeni bir savaş doktorlarına geçti.
37:09Yani İran'ı karadan fethedemeyecek veya bir kara harekatında yenemeyeceğini bildiği için çünkü karşısında ne olursa olsun ne kadar sıkıntılarla
37:19boğuşursa boğuşsun 90 milyonluk 90 milyondan fazla nüfuslu bir ülke var.
37:24Bu harekat onlar için bir hezdimete uğrayacağından dolayı şu an artık Amerika'nın yaptığı şey ülkeleri bombalar ondan sonra avluk
37:34altına alır.
37:35Oradaki insanları açlık ve sefalete sürükleyerek kendisine mecbur kalana kadar bunu devam ettirecek bir zulümle beklerler.
37:44Onlara onlarda sabır çok uzun nasıl gazdede yıllardır oradaki insanları açlıkla susuzlukla zulmediyorlarsa sunuyorlarsa aynı şeyi İran halkı üzerine de
37:57yaparlar ve yapmaya da başladılar açıkçası.
38:01Bu noktada Trump ülkesinin içinde de kelime oyunları yapmaya çalışıyor aslında bu savaş bitmiştir deyip komite ve bu noktada kongreye
38:14takılmamak arzusunda yaptığı bu kelime oyunları kendince geçerli olacak mıdır Trump'ın?
38:20Şu an için senatoda geçerli oluyor çünkü Trump bu son seçimle beraber Amerika'daki bütün karar mercilerinde en yüksek oranda senatoya
38:34sahip senatöre sahip parti konumuna geçti.
38:38Yani bugün Trump'ın isteyip de karar alamayacağı herhangi bir yapı mekanizması yok siyasi olarak Amerika'da.
38:47Yargı olarak baktığımızda ise yasal boşluklar olduğunu tahmin ediyorum ben.
38:54Bir ülkeyle bir ülkeye operasyon yapmakla bir ülkeye savaş açmak arasındaki farkları bütün herkes biliyor.
39:03Hatta Trump bu göndermeyi dün gece de yaptı şeyde de biliyorsunuz artık savaşları operasyon deniliyor.
39:11Rusya nasıl Ukrayna üzerinde operasyon yapıyorsa biz de aynı şekilde İran üzerinde operasyon yapıyoruz dedi.
39:20Şu an bu operasyon bitti artık bir düşmanlık kalmadı.
39:23Ateşkes içerisindeyiz.
39:25Yani bu yüzden hani şunun altyapısını yapıyor.
39:28İlerleyen bir günlerde bir şey belki hoşunuza gitmez.
39:31Belki bu Avluka'yı kaldırmak isteriz doğrudan İran'ı vurmak isterizin altyapısını yapmaya çalışıyor.
39:39Yani kendi kamuoyu içerisinde bakın ben de bir operasyon yapıyorum.
39:43Dünyada bu operasyonları herkes yapıyor.
39:46Bu benim de hakkım diyor Trump.
39:48Ben de gidip insanları bombalamak istiyorum.
39:51Ülkeleri bombalamak istiyorum diyor.
39:53Ve bunun altyapısını yapıyor.
39:54Bütün kendi kamuoyunda kendi Amerikan iç siyasetinde.
39:58Yani demokratlar, muhalifler ne kadar buna karşı koymak için yasalar çıkartmaya çalışırlarsa, yeni kanunlar çıkartmaya çalışırlarsa çalışsınlar sürekli bir engel
40:09çıkıyor önlerine.
40:11Bu da bu engelde cumhuriyetçilerin hem senatoda hem de Amerika'daki diğer bütün kurumlarda şu an çoğunluk olması ve bu çoğunluğun
40:21doğrudan Trump'ın emrinde olması.
40:23Yani artık bu bir emirdir bana göre.
40:26Çünkü hiçbir şekilde Trump'ın aleyhine tek bir oy dahi kullanılmıyor.
40:32Yani farklı meselelerde de, Amerikan iç siyaseti konularında da.
40:36Yani Amerika'daki denger zaman böyledir.
40:39Demokratlar her zaman demokratları destekler.
40:41Cumhuriyetçiler, cumhuriyetçilere çok nadir konularda bir araya gelirler.
40:4511 Eylül saldırıları gibi meselelerde sadece bir araya gelebildiler bu iki parti.
40:51Bugün de baktığımızda 3 Kasım 2026'ya kadar Trump Amerikan iç siyasetinde, iç kamuoyunda istediği her şeyi yapabilecek, her kararı
41:01alabilecek bir pozisyonda.
41:03Yani umarım bu 3 Kasım'dan sonra değişir.
41:06Amerika içerisindeki dengeler de çünkü gördüğümüz gibi dünyayı da etkiliyor.
41:11Dünya üzerindeki sistemleri de etkiliyor.
41:14Peki burada son olarak şunu sorayım, hızlı bir cevap alalım.
41:19OPEC'ten çıkan bir Birleşik Arap Emirlikleri görüyoruz.
41:22Bu noktada petrodolar sistemi yavaş yavaş çözülüyor, bozuluyor diyebilir miyiz?
41:28OPEC baktığımızda bugün Rusya, Orta Doğu ülkeleri, Suudi Arabistan, Venezuela gibi ülkelerin olduğu, ülkelerin bulunduğu bir yapı sistem.
41:43Bu Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC'ten çıkma sebebi aslında baktığımızda bu ülkelere res çekmesi.
41:51Yani bugün bu ülkeler arasında Amerika'nın sözüm ola dostu olmayan veya Amerika ile müttefik olmayan ülkeler var.
41:59Ve aynı şekilde petrol fiyatlandırmaları konusunda adil olmadığını düşünen ülkeler de bulunmakta.
42:09Yani bu OPEC'ten çıkış süreci Birleşik Arap Emirlikleri ile beraber daha da hızlanabilir.
42:15Birleşik Arap Emirlikleri evet bunun ilk yapan ülke oldu.
42:21Fakat ilerleyen zamanlarda bu OPEC konusu daha çok gündeme geleceğini ben şahsen tahmin ediyorum.
42:28Amerika ile kalıcı daimi swap anlaşmaları yapmak isteyen ülkeler, Amerika'nın bu tarz bir teklif götürdüğüne dair ciddi söylentiler var.
42:38Düşük faizli, kalıcı, istediğiniz zaman kalıcı swap anlaşması dünyada 7 ülkeyle yapıldı bugüne kadar.
42:46Fed'in yapmış olduğu bir anlaşma bu.
42:49Aynı şekilde Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt gibi ülkelere de bunun teklifinin gittiği söyleniyor.
42:57Ve bu teklifi kabul eden ilk ülkenin de Birleşik Arap Emirlikleri olduğuna dair ciddi söylentiler var şu an.
43:04Fakat şu an için bunun kesinliğini görmediğimizden dolayı bir bekleme aşamasındayız.
43:09Fakat bu OPEC'ten ayrılış bunun en ciddi göstergelerinden biridir Birleşik Arap Emirlikleri.
43:17Artık daha demin dediğim gibi Amerika ve İsrail'in yeni kurmak isteyeceği bu petrodolar sisteminin içinde var olmak isteyen ilk
43:26ülke olarak kendisini gösterdi gibi duruyor şu an.
43:30Ben teşekkür ediyorum kıymetli yorumlarınız için.
43:32Ben teşekkür ederim yayınlar dilerim Tolga Bey.
43:36Uluslararası ilişkiler uzmanı Harun Onur Gündüz bizlerleydi.
43:40Bölgemizi konuştuk kıymetli izleyiciler.
43:42Amerika-İran savaşındaki son durumu etraflıca ele aldık kendisine kıymetli yorumları için.
43:48Müzik
Yorumlar