00:00Thank you so much.
00:30Well, tama ka dyan, Diane. At ang heatstroke ay isang emergency na kailangan ng agarang aksyon. Dahil kapag napabayaan po,
00:37pwede itong magdulot ng malubhang epekto sa pangatawan ng tao.
00:41At yung umaga, alamin po natin kung paano makakaiwas at ano po ang dapat gawin kapag nakaranas po nito. Kasama
00:47muli natin, General Physician, Doc Via Galban. Doc, good morning. Welcome back to Rise and Shine, Perifina.
00:52Good morning, Doc.
00:53Good morning, Ms. Diane, Sir Audrey, and sa lahat po nating mga ka-RSP, Rise and Shine po.
00:58Ayan, para sa kaalaman natin na kaalaman ng mga tagi-panood po natin, Doc. Sa sobrang init ng panahon ngayon,
01:04ano nga ba yung heatstroke at paano ito na iba sa ordinaryong pagkahilo lang?
01:09Okay, heatstroke, ano siya, ang tinatawag natin, misnomer. Kasi di ba ang alam natin na stroke yun yung pagbara ng
01:18utak.
01:18Iba yung heatstroke, pero it's also like stroke, life-threatening din siya. Isa siya actually sa mga tinatawag natin na
01:27heat-related illness.
01:29Tatlo sila, ang heatstroke, ang pinakagrabe, ang pinakamalala. Yung first one is heat cramps, yung second is heat exhaustion,
01:36the third one na yung emergency and life-threatening na is your heatstroke. Ang nangyayari sa heatstroke, yung katawan mo
01:45kasi may kakayahan yan
01:46na i-regulate yung temperatura, yung temperature, para of course, ma-sustain yung function ng mga organs natin.
01:54Ang nangyayari pag nagkaroon ng heatstroke, hindi na nare-regulate ng katawan ang temperature.
02:01So, di ba usually, ang normal temperature ng katawan natin, 37 degrees, yung mga nagkaka-heatstroke, sumusobra ng 40 degrees.
02:11Para siyang may lagnat, high fever na mataas. Pero doon nila nararamdaman na imbes na pagpapawisan ka kapag naiinita,
02:22sa heatstroke, hindi ka na actually pinagpapawisan. Dry yung balat, mainit yung balat.
02:28And yung pinakadelikado dito, may pagbabago na doon sa consciousness natin, yung iba nagkaka-seizure,
02:36yung iba nagkakaroon ng, hindi lang simple yung pagkahilo, may pagkalito, minsan yung iba nahihimatay.
02:43And the reason why life-threatening siya is because, yun nga, naapektuhan yung internal organs natin
02:50dahil hindi na kaya ng katawan na mapanatili yung normal temperature.
02:56Okay. So, life-threatening. So, paano natin mape-prevent pa na mag-come to worst case scenario
03:02pag meron ka ng heatstroke?
03:03Okay. Actually, yung heatstroke, yung tinatawag natin kanina na tatlong heat-related illnesses.
03:11Kapag umabot na sa heatstroke, hindi na natin nakita yung warning sign.
03:17Usually, kapag mauuna yung dehydration muna, yung simple yung pagkauhaw, hindi natin binabaliwala yun.
03:26Actually, pag nauhaw ka, it's already too late. Medyo na-dehydrate na yung katawan natin.
03:32And then comes your heat exhaustion. Doon nagkakaroon ng matinding pagkapawis.
03:37Minsan, sumasakit na yung ulo, nahihilo, naduduwal.
03:40But, pag nagkaroon na ng heatstroke, hindi mo na nararamdaman na may pagbabago na pala doon sa organ systems natin.
03:50So, it's important na nandun tayo pa rin sa preventive na mga paraan para hindi na umabot sa heatstroke yung
03:58nararamdaman natin.
03:59Okay.
04:00Well, kung may pagkakataon ka ma-prevent yun, pwede.
04:02Pero, ito yung iniisip ko lagi, ito yung nararamdaman ko yung init ng panahon, yung mga nagtatrabaho sa kalsada, yung
04:08mga nagtitinda, mga...
04:10Enforcer also, hindi na may iwasan.
04:13So, talagang tirik ng araw, nagbubuhat pa ng mga mabibigat na bagay.
04:19Pero, okay, sino po ba yung mas mataas ang risk sa heatstroke?
04:24Anong edad po ba? Age range? Mga bata, matatanda, o yung mga ito nga, nagtatrabaho sa nabas?
04:30At risk, actually, ngayon, Sir Audrey, kasi grabe yung init ng panahon, sa 40s yung nare-record natin na temperature.
04:38Yung pinaka-at risk dito, syempre, yung mga bata.
04:41Kasi mas maliliit yung katawan nila, mas madali silang matuyuan ng tubig.
04:46Yung matatanda, kasi minsan, nagkakaroon sila ng mga kondisyon na nagpapabawas or nawawalan sila ng tubig.
04:56Pero, ang pinaka-at risk dito, kahit healthy pa yung katawan nila, of course, yung mga riders natin, construction workers,
05:04yung mga athletes na nagtitrain sa initan,
05:08at risk sila, actually, their most at risk sa heatstroke kasi hindi nila napapansin.
05:12Akala nila, kaya pa nila yung magtrabaho, kaya pa nilang magtrain sa ilalim ng sikat ng araw.
05:19Pero, hindi nila nararamdaman na akala nila simpleng pagkapagod lang, heatstroke na pala yung nararamdaman nila.
05:27So, they're more at risk kasi akala nila malakas yung katawan nila, kaya pa nila.
05:32But, there's only so much that our body can take, especially kapag tayo ay nainitan or sobra matindi yung naging
05:40exposure natin sa init.
05:41Okay. So, let's say, Doc, mayroong isang individual na ito hindi nalang may heatstroke nga.
05:47Ano yung pwedeng gawin ng mga taong nasa paligid niya para matulungan ito?
05:51Important sa heatstroke, dalawang bagay, cooling at call for emergency.
05:57Fast cooling or immediate cooling, ang pinakauna nating dapat gawin is number one,
06:05idala siya agad sa isang shaded na area or well-ventilated na area.
06:10Dapat mapabilis yung pag-cool ng katawan natin.
06:14Hindi mo paipagyan ganyan?
06:15Pwede, paipagyan actually.
06:17Hindi mo pwede.
06:18Actually, minsan, pag meron and it's available, binubuhusan natin ng tubig.
06:23Or, kunyari, bimpo, abasain natin yung bimpo, ilalagay sa mga areas kung saan nagaano yung init.
06:29Sa ulo, sa kilikili, dito sa area.
06:32Mga singit-singit.
06:33O, singit-singit.
06:33And then, kapag awake naman, kaya lumunok ng pasyente or kaya lumunok,
06:40painumin natin ng tubig.
06:41Small sips.
06:42But of course, kapag walang malay, hindi conscious, huwag nating painumin.
06:47Or, kung hindi kayang lumunok, baka kasi mabulunan.
06:51Another would be loosening ng cloth.
06:55Like, for example, kapag may botones, tinatanggal yung botones.
06:59And, ang pinaka-important sa lahat is you return yung hydration sa katawan.
07:06Kasi nawalan nga siya ng tubig na tuyoan.
07:11Importante dito na mabalik yung tubig sa katawan nila.
07:16And, mabalik yung cooling ng katawan natin.
07:21And, because it's emergency, we can only do first aid.
07:25Pero, ang kailangan pa rin dito, further na action.
07:28Especially, further medical attention.
07:30Because nga, may pagbabago na sa katawan natin na apektuhan na yung organs.
07:35So, important dun yung cooling at calling for help.
07:39Dalawang bagay na kailangang maalala ng mga ka-RSP natin.
07:43Especially kapag nakakita tayo ng nahi-heat stroke
07:46or tayo mismo nakakaramdam na baka magkaroon ako ng heat stroke.
07:51Naalala ko nung college, Diane.
07:52Parang sumali ako sa marathon sa tirik na araw.
07:55May nahi-heat stroke nga.
07:57So, ang ginawa, binuusak nyo yung talagang tubig na nasa, parang cold man.
08:02Nasa lagayan ng tubig.
08:04Yung para mabilis yung...
08:06Pag-cooling.
08:07Pag-cool ng katawan.
08:08Pag-cool ng katawan.
08:09Well, maraming salamat, Dok, sa lahat ng informasyon na ibinahagi niyo sa amin.
08:12At sa mga paalala po ni Dok, mga ka-RSP, ingatan po natin ang ating sarili laban sa init at
08:18heat stroke.
08:18So, keep yourself hydrated.
08:20Importante po yan ngayong mainit ng panahon.
08:22Dok, Leah, maraming salamat.
08:24Maraming salamat, Mr. Yance or Audrey.
08:26Maraming salamat po.
08:27Maraming salamat po.
Comments