- 4 saat önce
Sosyal Medya Hesaplarımız...
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Ankara Haber Müdürümüz Korhan Önder derli konuyla değerlendirecek.
00:04Şimdi sözü Ankara'da Korhan Önder'e bırakıyoruz.
00:10Çok teşekkür ediyorum Ziya Kaplan.
00:13Evet Ankara stüdyomuzdayız bu saat dilimindeki yayınımız içerisinde.
00:18Az önce VTR'mizde de izledik.
00:20İki gündür yine dış gündem özellikle tabi Trump'ın bu içinde olduğu toplantı sırasındaki saldırı girişimi ve sonrasında yaşananlar çokça
00:34konuşulmaya devam ediliyor.
00:37Devam eden bir çatışma ortamı var her ne kadar şu anda ateşkes gözüküyor gibi dursa da zaman zaman ihlaller gerçekleşiyor.
00:47Ama tam bu işte süreçte yaşanan son yıllardaki yeni bir girişim.
00:52Bu girişim neden oldu?
00:53Zamanlaması saldırganın profilinden ziyade neden Trump ne amaçlanıyor?
01:01İçin içinde İsrail mi var?
01:03Amerikan derin devleti mi var?
01:05Trump'ın kendisi mi var?
01:08İran mı var?
01:09Başka ülkeler mi var?
01:11Dolayısıyla olağan şüpheliler oldukça fazla.
01:15Tüm bu konuları Uluslararası İlişkiler Uzmanı Güven Sağım Genel Koordinatörü Cihat İslam Yılmaz'la konuşacağız.
01:22Hoş geldiniz Cihat Bey.
01:23Hoş bulduk Orhan Bey.
01:24İyi yayınlar diliyorum.
01:25Teşekkür ediyorum.
01:26Bir süredir sizinle bir araya gelemedik.
01:29Antalya'da en son diplomasi forumundaydınız.
01:32Şimdi tabii baktığımız zaman devamlı değişen dengeler, açıklamalar, müzakerelerin tıkandığı bir süreç dedik.
01:44İran heyeti Rusya'da, Pakistan'a gittiler, geldiler.
01:49İkinci tur başlamadı.
01:50Açıklamalar vardı.
01:51Bunun üzerine kamuya açık bir alanda bir yemekti.
01:57Oradaki parlamento kasetecinin yemeğinde böyle bir girişim salona gelmeden önlendi.
02:03Bu sefer saldırgan yakalandı.
02:07Ama işte saldırıyı gerçekleştirmeden önceki açıklamaları, manifestosu vesaire şeklinde kafalarda yine soru işareti oluşturdu.
02:18Üzerine yapılan bir röportaj Trump'ın, Epstein dosyalarının atıfta bulunulması, pedofili misiniz diye o mihvalde bir soru.
02:30Kesinlikle buna sert bir cevap verişi.
02:34Trump'ın içinde bulunduğu ruh halini belki de özetliyor.
02:39Saldırı ve bu tabii başkanlık seçiminden başlayan bir süreç.
02:43Ardından kendisini bir figür olarak parlatma, ilahi mesajlar verme ve kendine göre en dinden Amerikan başkanı olması,
02:55İncil'den pasajlar sunması, kendisinin takdis edilmesi vesaire hep böyle şeyler gördük, izledik.
03:04Ve bu mücadelenin de aslında bir temelinin İsrail'e destek olunmasında bir dini argümana temellendirilmeye çalışılması.
03:17Hepsini bağladığınız zaman bu saldırdan itibaren neler söylersiniz hocam?
03:21Evet aslında çok güzel özetlediniz.
03:23Onun için biraz uzun tutuk sıra bakmayın.
03:25Evet estağfurullah.
03:26Amerikan başkanlarına saldırılar zaman zaman gündeme gelmiştir.
03:30Hayatını kaybeden Amerikan başkanları da olmuştur.
03:33Ama Trump bunun istisnalarından biri.
03:36Çünkü kısa süre içerisinde iki kez üst üste saldırı yaşadı.
03:40Biliyorsunuz bir başkanlık seçimi çalışması esnasında henüz başkan değildi ama başkanlık için seçim çalışması yürütürken mitingde bir saldırı girişiminde bulunulmuş.
03:50Hatta kulağını teyit geçmişti.
03:52Belki de bir iki milim sapma yaşansa Trump'dan şu anda bahsetmeyecektik.
03:57Hayatını kaybetmiş olacaktı.
03:58Ve o onu saçımı kazandırdı.
04:00Kesinlikle.
04:01O saldırı saldırı girişimi daha doğrusu Trump'ın bir iki puanda ileriye gitmesine neden oldu.
04:08Çünkü o seçim tam böyle bıçak sırtıydı.
04:11Trump kazanacak mı gelecek mi gidecek mi tartışmalar sürüyordu.
04:17Şimdi geçtiğimiz gün yaşanan saldırı ise bundan bir tık daha güvenlik endişelerinin aslında haklı olduğunu gösteriyor.
04:26Neden? İlk saldırı miting alanında yaşanmıştı.
04:30Mitinglerde de güvenlik önlemleri alınır ama halka açık toplantılar olduğu için uzaktan yapılabilen saldırılar özellikle keskin nişancı saldırılarında görece daha
04:42korunaksız olursunuz.
04:43Ama bu toplantı kapalı bir ortamda yapılan toplantı ve neredeyse Trump'ın bulunduğu salonu da bir adım kaldı.
04:53Yani o saldırganın girmesine.
04:54Evet salona girmeden etkisiz hale getirildi ama sonuç itibariyle o binaya girdi.
05:01Bu ciddi bir güvenlik zafiyeti.
05:03Devlet başkanları üst düzey korunur ama Amerikan başkanının dünyaya övündüğü şey nedir?
05:07Biz öyle gördük Hollywood filmlerinde.
05:09Bir boş balonmuş.
05:11Kesinlikle boş balonmuş.
05:12Çünkü Amerikan başkanları dünyaya nizam verirken aslında kendi güvenliklerini de bir o kadar içinin boş olduğunu dünya görmüş oldu.
05:20Burada saldırganın ölü veya yaralı olması, başarılı veya başarısız olmasının çok fazla bir önemi yok.
05:27Nihayetinde bu saldırı gerçekleştirildi.
05:30Saldırgan o binanın içerisine girdi ve korku ve endişe meydana geldi.
05:34Zaten Korhan Bey bu tür saldırılarda önemli nokta şudur.
05:38Amaca ulaşmaktan ziyade burada korku ve endişeyi yaymaktır.
05:42O güvensizlik algısını meydana getirmektir.
05:45Siz bir bakanlığa, bir cumhurbaşkanlığına, bir meclise saldırırken orada meclis başkanını öldürmek ya da işte herhangi bir figürü öldürmek birinci
05:52hedefiniz değildir.
05:53Birinci hedefiniz aslında siz o korunaklı binanın o güvenlik duvarlarını yıkmaktır.
05:59Sizin için şey.
06:01Şu anda Beyaz Saray'da yaşanan da bu.
06:04Yine ikinci bir boyutta şu.
06:06Siz yine ifade ettiğiniz gibi Trump'ın diğer başkanlardan farklı olarak bir özelliği var.
06:12Kendine kutsiyet atfetmesi.
06:14Dünyadaki bütün tabiri caizsizlikleri tatlığını söylüyor.
06:19İşte zengindi, bütün zenginlikleri yaşadı.
06:21Bir faninin gelebileceği en üst makama geldi.
06:24Bir devlet başkanı oldu.
06:26Amerika gibi bir devletin başkanı oldu.
06:28Bu onun için yeterli değil.
06:29Bu daha da ötesini istiyor.
06:31Ve zaman zaman papalık seçimine müdahil oluyor.
06:34Papayla münakaşaya giriyor.
06:36Hatta sosyal medyadan paylaştığı görsellerde de...
06:39Papa olmak isterdim diyor.
06:39Tabii papa olmak isterdi diyor.
06:41İşte kendisini Hazreti İsa'nın yerine koyan görseller paylaşıyor.
06:46Kaldırdı sonra yanlış anlaşıldım dedi ama iyice tepki çekti.
06:50Aslında hiç yanlış anlaşılmadım.
06:51Ne oldu anlatılıyor.
06:52Tabii Trump'ın tamamı ruh halini yansıtıyor.
06:54İşte zaman zaman Beyaz Saray'da kendisini kutsuyor vs. vs.
06:59Aslında Trump bunun da bir adım ötesine giderek kendisini yarı ilahi bir sıfatla kazandırmak istiyor.
07:05Maalesef istiyor.
07:06Yani 21. yüzyıldayız.
07:08Bu İslam dünyasının herhangi bir lider yapsa bunu gericilik olarak atfeder dünya.
07:13Üzerine gider.
07:14Hatta dalga geçer.
07:15Terörist ilan ediyor.
07:16Terörist ilan eder ama Amerikan başkanı yapınca biz bunun altındaki nedenleri irdelemek zorunda kalıyoruz.
07:23Çok ilginç ve ironik bir durum maalesef ama Trump'ın içerisinde yaşadığı hal ise bu.
07:29Ve ben açıkçası akıl sağlığının da yerinde değil diyemem ama çok sağlıklı düşünce mekanizmasına sahip olduğuna söyleyemem Trump'ın.
07:38Çünkü bunu müzakerelerde de görüyoruz.
07:41Savaş esnasında da görüyoruz.
07:44İki seçenek sunuyor Trump her zaman kamuoyuna.
07:47Savaşabilirim veya savaşmayabilirim.
07:49Zaten iki seçenek var.
07:50Liderden beklenen dirayetli bir şekilde plan ve programını hem kendi halkına hem dünyaya deklara etmesidir.
07:57Deklara ettikten sonra da o programın arkasına sapasağlam durmasıdır.
08:02Bakın İran savaşı başladı.
08:04Üzerinden günler geçti.
08:06Geçtiğimiz yıldaki savaşın çok daha ötesinde bir savaş yaşanıyor.
08:10Yapılan açıklamalarda hangi tutarlılığı görebiliyorsunuz?
08:13Hiçbir tutarlılık yok.
08:15Bir gün yapılan açıklama aynı gün akşamında bozulabiliyor.
08:19Yine hatırlarsınız 15-20 gün önce bir açıklamada bulunmuştu Trump.
08:22İran medeniyetini yok edeceğim bu gece demişti.
08:25Evet.
08:26Ne oldu?
08:27İran medeniyeti yerinde duruyor.
08:29Ve Amerikan başkanı o kullandığı koca koca cümleleri yutmak zorunda kaldı.
08:35İyi de ama bunun bir löfte bir yere kadar yani bir yere kadar yapabilirsiniz.
08:39Evet düşmanınızı korkutmak için bu tür taktikler kullanabilirsiniz.
08:42Ama bir süre sonra bunun inandırıcılığı kalmıyor.
08:46Ve dünyanın gözü önünde aslında çok böyle dengesiz bir figüre dönüşebiliyorsunuz.
08:52Maalesef Trump şu anda dünyanın gözünde maalesef diyorum bizim için iyi bir şey ama Trump cephesinden baktığında dengesiz ne dediği
09:01belli olmayan ve yarın ne yapacağı da öngörülemeyen bir figüre dönüştü.
09:05Bu da bize neyi gösteriyor?
09:07Uluslararası sistemin bundan sonraki süreçte artık belirsiz bir döneme girdiğini gösteriyor.
09:14Çünkü devletler her an her şey olabilircesine hazırlık yapmak durumundalar.
09:20Buna Türkiye'de dahil bakın mesela Türkiye hiçbir çatışmanın şu anda içerisinde değil fiilen.
09:25Ama Türkiye'de bundan dolaylı olarak etkileniyor.
09:27Çünkü komşusu bir savaş içerisinde Amerika kağıt üzerinde de olsa bir müttefiki.
09:33Tüm bu denklemleri Türkiye yönetmek durumunda ve sağlıklı bir şekilde yönetmek durumunda.
09:39Herkese Avrupa Birliği ülkelerini düşünün.
09:41Bir gün bakıyorsunuz Amerikan başkanı bir açıklama yapıyor diyor ki savaşa benimle birlikte gireceksiniz.
09:47İyi de savaş böyle bir şey değil ki oturup hesaplama yapman gerekiyor, planlama yapman gerekiyor ve kar zarar dengesini hesaplaman
09:53gerekiyor.
09:54Yani ben bu savaşa girdiğimde ne kazanacağım?
09:57Girmezsem ne kaybedeceğim?
09:59Bunlara bile fırsat vermeden aslında Trump dünyayı bir kaosa sürüklüyor.
10:05Kendi iç yapısında bu bir mağduriyet algısı oluşturmaya yönelik bir çalışma olabilir mi?
10:13Gelelim o tarafa.
10:14Yani Amerika işin içinde olduğu zaman her zaman abartılmayı başarıyorlar.
10:21Yani biz hala Ay'a gidildi mi diye 60'larda bunu tartışıyoruz kendi iç kamuoylarında.
10:28Dolayısıyla Trump'a yapılan eylemler veya suikast girişimlerinin de aslında danışıklı dövüş olabileceği,
10:36Trump'ın İran savaşı vesaire de kaybettiği şeyi böyle yine kendi tabanında inanılısından konsolide edip daha bir güçlendirmek ve radikalleştirmek
10:48diyebiliriz.
10:50Bir çaba olabilir mi?
10:52İran'la ilişkilendirilmedi.
10:54Şu an zaten saldırganın da kendi açıklamaları var ama bu çerçeveden baktığımız zaman şu anda evet ilişkilendirilmedi.
11:02Ama yarın Kuzey Kore, Rusya, X, Y, Z ülke bunun arkasında olabilir demeyeceğin de herhalde garantisi yok.
11:12Evet aslında Korhan Bey mağduriyet siyasetin doğasında önemli bir argümandır.
11:19Siyasetçilerin mağdur olarak kamuoyuna çıkması onlara pozitif bir ivme kazandırır.
11:25Yani bu sadece Amerika'da değil dünya siyasetinde de.
11:28Yani global bir gerçektir bu ve Trump bunun farkında.
11:32Bu güvenlik zafiyetini bakın en basit tabiriyle komplo teorilerinden arındırılmış bir şekilde bu bir güvenlik zafiyeti değil mi?
11:40Bunun arkasında İran mı var, Rusya mı var, Trump mı var bunu bir kenara bırakalım.
11:45Bundan bile bir başarı çıkartabilecek bir Trump'da söz ediyoruz.
11:49Çünkü Trump burada diyecek ki dünya benim karşımda.
11:53Hatta Amerika'yı sevmeyen Amerikalılar benim karşımda.
11:56Çünkü ben güzel işler yapıyorum, iyi işler yapıyorum.
11:59Amerika'yı yeniden büyük yapma idealime karşı beni dizginlemek istiyorlar.
12:03Kelle koltukta çalışıyorum.
12:04Kelle koltukta çalışıyorum.
12:04Evet kelle koltukta ben bu bedenimi, bu canımı Amerika için tabiri caizse feda ettim.
12:10Minvalde hikayeler okuyacaktır.
12:12Ve bu da gerçekten Amerika için Amerika toplumunda, Amerika siyasetinde işe yarayacaktır.
12:16Kasım'da bir ara seçimden bahsediyoruz.
12:18Ve bu ara seçimde Trump'ın elinin o kadar da güçlü olmadığından hep bahsediyoruz.
12:23Bunu ifade ediyoruz.
12:24Neden?
12:25Çünkü biliyorsunuz İran'da adeta tırnak içerisinde söylüyorum.
12:29Bir bataklığa saplandı.
12:30Beklediğini bulamadı.
12:32Evdeki hesap çarşıda uymadı.
12:36Bunun yansımaları şu anda Amerika'da hissedilmeye başlandı.
12:40Biz Türkiye'de petrol fiyatlarının yüksekliğinden dert yanıyoruz, müzdara biz.
12:45Aynı şekilde Amerikan toplumu da benzin fiyatlarının yüksekliğinden dert yanmaya başladı.
12:50Bunu hep ifade ediyoruz.
12:51Amerika'da iki şey önemlidir.
12:53İki parametre önemlidir.
12:54Bir, benzinin galon fiyatı.
12:57İkincisi yumurta fiyatları.
12:58Bu ikisi seçmen eğilimlerini doğrudan etkileyen iki enflasyon...
13:03Benzin ve yumurtama dokunma yani.
13:06Ona dokunma.
13:06Yani ondan sonra Amerika savaşıyor mu?
13:08Amerika Çin'e mi girmiş, Japonya'ya mı girmiş?
13:10Benim çıkarıma dokunma da.
13:11Hiç umurumda değil.
13:12Amerikan toplumunun, Amerika devleti nerede savaş yapmış, önemli değil.
13:16Yeter ki benim keseme, benim hayatın gündelik akışına dokunma.
13:20Ama şu anda hayatın gündelik akışı sekte uğramış vaziyette.
13:25Neden?
13:26Çünkü galon fiyatı bir dolar civarında petrolde, Amerika'da arttı.
13:30Bu Amerikan enflasyonu da arttırıyor.
13:33Ve seçime giden bir lider de hiçbir zaman halkın tepkisini üzerinde görmek istemez.
13:38Enflasyonun hızla artmasını istemez.
13:40Bunu fırsata çevirmek zorunda.
13:42İran savaşında bir türlü sona nihayete erdirmedi.
13:46Bir çıktı dedi ki İran'ı yok edeceğim.
13:48Ertesi gün çıktı dedi ki İran'a el sıkıştık ve bundan sonraki şeyde birlikte çalışacağız dedi.
13:54Hiçbiri olmadı.
13:55Bir gün çıkıyor Hürmüz Boğazı'nı açacağız diyor.
13:58Ertesi gün Hürmüz Boğazı'nı açmazsanız sizi bombalayacağız diyor.
14:00Sonuçta Amerika'nın aslında İran'da istiliğini elde edememesi sonrasında bu tür krizleri, bu tür güvenlik zafiyetlerini fırsata çevirmek zorunda.
14:13Yani bu olmazsa olmaz.
14:15Bundan sonraki süreçte de yine Trump'a benzer saldırılar gelebilir mi derseniz gelebilir.
14:20Bunu soracaktım ben.
14:21Çünkü bir devlet haklı eğer geçmişten ders almıyorsa gelecekte de bunların benzerileri karşısına gelebilir.
14:29Belki bunlar danışıklı dövüş olabilir.
14:31Yani kurgulanmış senaryosu öncesinden yazılmış saldırılar olur.
14:34Belki de şiddet sarmalına bulaşmış bir Amerikanının münferit bir saldırısı olabilir.
14:41Bu hiç önemli değil.
14:42Ama bu saldırı Amerikan devlet başkanına yapıldığı için tüm Amerika'yı ilgilendiriyor demektir.
14:46Tabii şimdi İran'la yapılan müzakerelere de geçeceğiz ama orada bir kare vardı.
14:53G.T. Vance'in daha önce hemen alıp götürüldüğü, Trump'a biraz daha geç müdahale edildiği.
15:01Hatta düşe kalka falan gitti böyle.
15:02Evet evet yani hemen Vance'i paketlediler.
15:07Burada da deniliyor ki aslında Amerikan derin devleti ya da istihbarat Trump'ı yavaş yavaş...
15:14Gözden çıkarttı.
15:15Ve Vance parlatılıyor bu süreçte.
15:19Yani gizli başkan aslında Vance.
15:22Böyle bir intibat sizle de uyandı mı?
15:24Hem bu görüşmelerde bizzat gitmesi, tırnak içerisinde o da tabii birbirlerinin çok farkları yok ama bir tık daha şey gözükmesi.
15:36Rubio ile beraber Vance, headset ile birlikte de Trump ikili bir ayrım gibi olmuş gibi gözüküyor sanki.
15:44Bu süreçlerde çünkü mesela Marco Rubio'yu hiç görmedik.
15:48Bu konular çok topa girmedi.
15:49Hiç girmedi.
15:50Hep headset ve şey üzerinden normalde öbür tarafta Arakçı konuşuyor.
15:53Evet evet.
15:54Onun karşısında bir Dışişleri Bakanı olması lazım ama Vance'in ön plana çıkarıldı.
15:58Bu da dediğimiz gibi Trump'a Amerikan derin devletinin bir anlamda tasfiye etme düşüncesi ve Vance'i parlatma düşüncesi.
16:07Katılır mısınız?
16:08Katılırım çünkü Vance'in ben yaklaşık bir iki ay önceki bir röportajını hatırlıyorum.
16:13Trump'ın azledilmesi veya görevini yapamayacak duruma gidip sağlık durumlarından sonra ben görevi hazırım mimarinde bir açıklamada bulunmuştu.
16:22Normal şartlar altında başkan sağlıklı bir şekilde ve herhangi bir yasal engel yoksa görevin başındaysa başkan yardımcısının böyle bir açıklama
16:30yapmasına neden yok?
16:32Siz neden kendi başkanınızı...
16:33Turça bile yiyebilirsin.
16:35Tabii yani başkanınızın karşısına artık ben alternatifim ben hazırım beni görün açıklaması yapmaktır bu.
16:41Ki Trump'ın da asla kabul edemeyeceği bir şeydir.
16:44Trump'ı bastığının toplantılarından hatırlarsınız.
16:47Bakanlar kurulunu karşısına dizler ve her biri tek tek kendisini övdüttürür.
16:52Yani kendisinden başka hiçbir gündemi kabul etmeyen bir Trump'tan bahsediyoruz.
16:56Ama Vance burada kendini öne çıkartan özellikle müzakere süreçlerini yöneten.
17:01Bakın çok güzel bir noktaya değindiniz.
17:03Eskiden özür diliyorum eskiden de karşıtı olan bir karakter bu.
17:07Kendisi seçmedi.
17:08Ona dikte ettirirdi sanki biraz.
17:10Evet.
17:11Amerikan Dışişleri Bakanları zaman zaman Amerikan başkanlarından sonra ikinci sırada yer alırdı.
17:16Çünkü dünya kamuoyunda başkan yardımcısını bile çok fazla tanımazken dünya, Amerikan Dışişleri Bakanları'na herkes ezbere bilirdi.
17:24Tabii.
17:24Çünkü o kadar dünya siyasetini, dünya kamuoyunu dizayn etmek için...
17:29Dışişleri Clinton, Paul Walfabist'leri hatırlıyorum ben bu şu döneminde.
17:33Colin Powell'lar.
17:34Colin Powell'lar.
17:35Yani hepsi, hepsini hemen hemen yani yaşı kimin neye eriyorsa hepsini hatırlar.
17:39Hatta...
17:40Kissinger.
17:41Kissinger.
17:42Mesela ben Kissinger'ın yaşına bakanlık dönemini hatırlamam mümkün değil.
17:46Kedip dönemiydi değil mi?
17:47Evet.
17:48Ama her şeyini biliyorsunuz yani tüm hamlelerini bilebiliyorsunuz.
17:51Çünkü o kadar öne çıkan bir figür.
17:53Şimdi Amerikan siyasetinde de şöyle bir şey vardır.
17:55Bunu herkes bilir.
17:56Hatta Hollywood filmlerinden de bilir.
17:58Amerikan başkanıyla başkan yardımcısını aynı uçağı bile bindirmezler ki başkana bir şey olursa,
18:03başkan yardımcısı hemen görevine devam edebilsin.
18:06Ama bir salonda yani hem başkanın hem başkan yardımcısının aynı salonda bulunup...
18:11Aynı masada yer alıp gizli servis çalışanlarının başkan yardımcısını öncelikle kurtarması,
18:18öncelik sıralamasını da size gösteriyor.
18:21Orada da bir görevden alma durumu var biliyorsunuz.
18:23Bakanları görevden aldı.
18:25FBI direktörün ve CNN diyorum orada da CNN'de şey yapıyor ya CIA direktörünün de listede olduğu biliniyor.
18:34İliniyor yani çakışıyorlar.
18:36Dolayısıyla böyle de bir durum var aslında içlerinde.
18:39Yine Trump'a dönecek olursak,
18:41Trump önceki başkan yardımcısıyla, dışişleri bakanıyla vesaire de hep kavgalı ayrılmış bir figür.
18:47Aslında güzel çalışıyormuş gibi görünüp içerisinde büyük çatışmalar yaşayan ve Trump'ı...
18:53Egoist.
18:53Çok egoist ve Trump şunu düşünüyor.
18:56Önce ben sonra devletim.
18:57Hani normalde devlet başkanlarından beklenen önce devletim, sonra ben olması gerekirken
19:01Trump önce ben sonra devletim düşüncesi içerisinde.
19:04Amerika'daki müesses nizam da ister istemez Trump'ı dizginlemek durumunda kalıyor.
19:09Çünkü Trump birebir devlet politikalarını yansıtan bir figür değil.
19:13Zaman zaman çıkışlarıyla devlet politikalarıyla çelişen açıklamalar yapıyor.
19:20Yani bağlam dışına çıkmadan bir iki cümle söyleyeyim.
19:22Mesela Sağlık Bakanı bir açıklama yapıyor.
19:24Kola zararlıdır diyor.
19:27Trump çıkıyor diyor ki kola çok faydalı bir şeydir.
19:29Çünkü diyor çimleri öldürüyorsa bu kanser hücrelerini de öldürür diyebilecek kadar akla, mantığa, bilime aykırı açıklamalar yapabiliyor.
19:36Ve bunu tüm dünya izliyor maalesef izliyor.
19:39Hep Amerika ne ile çıkıyor?
19:40Biz bilimde, fende öndeyiz diye çıkıyor.
19:42Ama bir başkan kendi düşüncelerini dünyaya dayatır bir şekilde ön plana çıkabiliyor.
19:50Trump'ın da ben ilerleyen dönemlerde politikalarının ayrışacağını ve Vance'in daha çok öne çıkıp bundan sonraki seçim çalışmalarında da
19:59başkana doyu olarak kendisini deklare edeceğini açıkçası düşünüyorum.
20:04Bu da bunun bir ön çalışması olabilir.
20:06İran ve Amerika arasındaki müzakereler, ateşkes uzatıldı, abluka, hülmüzün kapatılması, karşılıklı açıklamalar hatta bugün de yine Trump'ın kabinesiyle görüşeceği
20:22ve bununla ilgili yeni bir operasyon başlayıp başlamayacağıyla ilgili planlama yapması bekleniyor.
20:28İsrail'in Lübnan tavrı belli.
20:32Yine bazı bölgelere açıklamalarda bulunuyor Netanyahu.
20:37Buradaki gidişat nasıl etkilenir?
20:40İran herhangi bir şu anda yeniden masaya dönme noktasında istekli gibi durmuyor.
20:47Kendi argümanları kabul edilmediği sürece.
20:50İran çünkü şu anda avantajlı konuma geçen ülkenin kendisi olduğunun farkında.
20:56Ama bu avantaj sonsuza kadar devam etmeyecektir.
21:00İran savaşa aslında 1-0 yenik başladı.
21:02Yani Hamane'in ilk günden hayatını kaybetmesiyle birlikte, komuta kademesinin hayatını kaybetmesiyle birlikte aslında o gün savaşı Amerika kazanmış gibi
21:12görünüyordu.
21:12Ama savaş uzadıkça rüzgar tersine döndü ve İran tarafı özellikle Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü eline alarak Amerika'ya karşı bir
21:23üstünlük elde etti.
21:25Ve bu üstünlüğü de konuma çabası içerisinde.
21:27Bunu diplomasi masasında da zaman zaman gösteriyor.
21:30Hatta İran da çok fazla bir laf yapıyor.
21:32Zaman zaman masayı deviriyor.
21:34Zaman zaman hiçbir şekilde görüşmeyeceklerini ifade ediyor.
21:37Ama şu açık, bu savaşın uzaması iki taraf için de hayırlı değil.
21:42Bölge ülkeleri için de hayırlı değil.
21:45Ve bir şekilde bu ateşkesin ortak müştereklerde sonuca kavuşturması gerekiyor.
21:51Yani kalıcı bir barış anlaşması olmayabilir.
21:55Bu önemli.
21:56Çünkü iki tarafın istekleri bu kalıcı barış anlaşmasına engel.
22:00Örneğin nükleer kapasitenin sınırlandırılması, örneğin vekil aktörlerinin tamamen devir dışı bırakılması, balistik kapasitenin bırakılması, hatta rejim değişikliğine varan Amerikan istekleri
22:13bunlar İran tarafından kabul edilebilir değil.
22:15Ama iki tarafın da ortak müştereklerde buluşmaması halinde bu savaş bir Arap saçını dönme kapasitesine sahip.
22:24Bakın körfez ülkelerini sıçlamak üzereydi.
22:26Çünkü İran savaşı körfez ülkelerini de dahil ederek çatışmayı oralarda yayarak gerilim yayma bir politikası izlemişti.
22:36Allah'tan körfez ülkeleri İran'a karşılık vermedi ve bu savaş orada sınırlı bir şekilde kaldı.
22:41Ama bundan sonraki süreçte müzakerelerin ve ara bulucuların tüm çabalarına rağmen bu ateş sönmeyebilir.
22:48O yüzden tarafların bir an önce ortak müştereklerde anlaşma sağlamasında fayda var ki duyumlarımıza göre yani iki tarafın basını da
22:56takip ettiğimizde aslında anlaştıkları noktalarda var.
23:00Ama sadece işte mesela Hürmüz Boğazı'nın kontrol noktasında.
23:04İran diyor ki kesinlikle ve kesinlikle bundan sonraki süreçte kontrol tamamen bende olacak.
23:09Hatta kontrol bende olmanın yanı sıra ben gelen geçenden de yüklü miktarda para alacağım gemi başlığı.
23:17Amerika şu an bunu kabul etmek istemiyor.
23:19Çünkü mevcut durumun çok daha ötesinde İran'a haklar vermiş duruma geliyor.
23:24Hürmüz Boğazı dediğimiz boğaz sadece İran için önemli değil.
23:27Körfez ülkeleri için önemli.
23:28Dünya ticareti için önemli.
23:30Enerji, arz güvenliği için önemli.
23:33Bütün bunlar da masada tartışılmadan bir şekilde ertelenirse buradan barış çıkması mümkün değil.
23:41Pakistan yapıcı bir rol oynuyor.
23:43Aslında üzerine düşen görevi yapıyor.
23:44Pakistan hem İran'ın komşusu hem Amerikan'ın müttefiki.
23:48İkisi bir arada olunca aslında ara bulucu rolü oynamak kolay olur.
23:53Yine Türkiye belki kamuoyuna yansıyor, yansımıyor.
23:56Ama gerek istihbarat teşkilatımız vesilesiyle gerek dış işleri bakanlığımız vesilesiyle tarafların sükunet içerisinde bir anlaşma imzalaması noktasında gece gündüz mesai
24:09sarf ediyor.
24:10Çünkü dediğim gibi bu savaş sadece İran ve Amerikan'ın savaşı değil.
24:15Bu savaş bölgenin savaşı ve bu savaş bu ateş söndürülmediği müddetçe kıvılcımların her geçen gün çevreye yayılma olasılığı var.
24:23Laf laf açıyor.
24:25Hatırlarsınız savaşın ilk baştan da İran'daki bu etnik fayatları harekete geçirmek istenmişti.
24:30İşte Kürtler, oradaki Belluciler, İranlar, Farslar, Azerbaycan, Türklere vesaire bu etnik fayatları harekete geçirmek için gerek İsrail gerekse Amerika ciddi
24:42bir mesai harcadı.
24:44Çok şükür o da işe yaramadı.
24:46Bunların yaraması sadece İran'da kalmaz.
24:48Bakın oradaki Azeriler harekete geçtiğinde bu Türkiye'yi etkilemeyecek mi?
24:52Oradaki Kürtler harekete geçtiğinde Türkiye'yi etkilemeyecek mi?
24:56Ya da oradaki Sünni varlıklar harekete geçtiğinde Türkiye'yi etkilemeyecek mi?
25:00Etkileyecek.
25:01Buradaki önemli nokta şu.
25:02Mevcut statikoyu koruyup bu ateşe söndürülmesi.
25:07Trump zaman zaman buna yanaşıyor gibi geliyor.
25:11Bence Trump daha çok estekli bu ateşkeste.
25:13İran'dan beklediğini bulamıyor gibime geliyor.
25:16Çünkü Trump'ın bu savaşın maliyetini daha fazla kaldırabilecek gücü yok.
25:20Çünkü binlerce kilometre öteden geliyorsunuz.
25:23Askerleriniz orada hayatını kaybediyor.
25:25Günlük milyonlarca dolar kaybediyorsunuz.
25:28Ve elde var sıfır.
25:29Yani bir savaşa girdiniz ama bu savaştan kar zarar hesabı yaptığınızda kar elde edemediniz.
25:35Maalesef eğer iki tarafta kar elde edemiyorsa mevcut durumda dondurmaları gerekiyor.
25:40Ve ateşkes imzalamaları gerekiyor.
25:41Kuzey Kore ile Güney Kore gibi.
25:43Evet yani en makul çözüm bu.
25:45Ama taraflar şunu düşünüyor.
25:47Stratejik sabır.
25:48Yani sabrederek ne kadar süre karşıya zarar verebiliriz.
25:52Ve bu sabırı ne zaman silaha dönüştürebiliriz.
25:55Yani biz sabredeceğiz sabredeceğiz.
25:57Karşı tarafın sabrın tükendiği noktada biz karşı taarruza geçeceğiz.
26:01İki tarafın lastadığı beklediği bu.
26:03Ama şu an dönem stratejik sabır dönemi değil.
26:08Bir an önce çözüm bulma dönemi.
26:10Şimdi Putin'in açıklamalarını da KC olarak geçiriyoruz.
26:14Barışın tesis edilmesini umuyoruz diyor.
26:18Ve elimizden ne gelirse yapacağız diyor.
26:21İran'la müttefiklik pozisyondaki iki ülkeden biri.
26:25Çin ve Rusya.
26:26Ama Rusya ve Çin şu ana kadar aktif hani parçalayıcı tarzda değil de
26:33daha geride uzaktan olayı izliyor gibi bir tavırdalar.
26:41Burada İran için bu iki ülkenin desteği ne kadar önemli ve ne kadar sürdürülebilir?
26:47Evet iki ülkenin desteği de son derece önemli.
26:50Ama gerek Rusya gerek Çin'in yapısı diğer ülkelerden farklı.
26:55Yani özellikle Amerika'dan çok farklı.
26:57Amerika savaşa direkt giren bir ülke.
26:59Ama Çin ve Rusya müttefikleriyle savaşa girmenin ötesinde
27:04müttefiklerini kapı arkasından destekleyerek
27:06özellikle mühimmat ham maddeleri göndererek
27:09ya da lojistik destek sağlayarak, istihbarat desteği sağlayarak
27:12onları destekleme politikası izliyor.
27:16Hatırlayın yılın başında Venezuela'da bir operasyon gerçekleştirilmişti.
27:20Maduro bir gece yarısı yatak odasından alınıp Amerika'ya götürülmüştü.
27:24O operasyondan sadece birkaç saat öncesinde
27:26Çin devletinin üst düzey yetkilileri Venezuela'daydı.
27:31Ve Venezuela'ya gidip yanında olduğunu, Çin devletinin yanında olduğunu gösterdiler.
27:36Ama birkaç saat sonraki operasyona sadece kınama düzeyinde bir açıklamada bulundular.
27:42Çin hiçbir zaman topa girmek istemiyor.
27:44Yani özellikle sıcak çatışmalardan kaçınarak
27:47mevcut durumunu korumak istiyor.
27:49Çünkü Çin'de ciddi bir üretim dişlisi var.
27:53Yani bu dişlilerden, bu çarktan herhangi birinin kırılması
27:56Çin'in varlığının tamamen sona ermesi manasına geliyor.
27:59Buna zarar gelsin istemiyor.
28:01Aynı şeyi İran'la da uyguluyor.
28:03İran'a zaman zaman para desteği veriyor.
28:06Mühimmat desteği veriyor.
28:07Mühimmatları direkt Çin menşeili ürünler göndermek istense
28:11ham madde ve sarf malzeme olarak gönderiyor.
28:14İran'da karşılığında yüklü miktarda doğal gaz gönderiyor.
28:19Mesela bu Hürmüz Boğazı kapalı iken bile
28:21Çin'e doğal gaz sevkiyatı devam etti İran tarafından.
28:26Çünkü bu sevkiyatın durması da yine üretimi durduracaktı.
28:30Ama karşılığında da maddi şey olarak
28:32gerek istihbarat desteği gerekse sarf malzeme desteği aldı.
28:37Aynı şeyi biz Rusya'da da görüyoruz.
28:38Zaten Rusya'nın Ukrayna savaşı dolayısıyla başka bir ülkede sıcak savaşı girmesi
28:44çok fazla beklenemez.
28:46Ama aynı düzeyde bakın Tel Aviv'de nasıl nokta atışı vurduğunu tartışıyoruz biz İran'ın.
28:52Evet İran istihbaratı güçlüydü.
28:57İsrail'deki noktaları bilebiliyordu.
28:59Ama anlık veriye erişmesi için Çin ve Rusya'nın desteğine ihtiyacı vardı.
29:04Şu anda bu Amerika'da da dillendirilmeye başlandı.
29:07Yani İran'ın bu kadar direncinin arkasında Çin ve Rusya'nın istihbarat desteği olduğu
29:14şu anda Amerika tarafından da dillendiriliyor.
29:17Bunların yapabilecekleri bu kadar Kurhan Bey.
29:19Yani bunun ötesinde iki devlet de geçmeyecektir.
29:21Evet.
29:21Ama barış zamanında da o müttefiklik ruhunu, müttefiklik seviyesini bir tıp daha öteye taşıma noktasında
29:29yeni girişimlerde de bulunacaktır.
29:32Abbasarakçı'dan yeni tayılabilecek bir açıklama.
29:35ABD'nin hatalı yaklaşımları ve aşırı talepleri kaydedilen ilerlemeye rağmen
29:40önceki müzakere turunun hedeflerine ulaşamamasına neden oldu diyor.
29:47Ve yine bir önceki sohbetimizde konuştuğumuz suikast girişimiyle ilgili
29:55eski bir CIA yetkilisinin açıklaması var Amerikan medyasına.
29:59Bu hikaye çok pis kokuyor.
30:01Sahneden ilk şıkarlanan kişi J.T. Vance oldu.
30:03Bunu görünce neler oluyor dedim.
30:06Protokol standart ve gereklilik şudur.
30:08Önce başkanı kurtarırsın.
30:09Net o zaten.
30:10Evet.
30:12Şimdi tabii ABD ve İran arasında İsrail'in de müdahil olduğu bu süreç
30:19dünya ekonomi felçe uğratmış durumda.
30:23Yani yine olan dünya halklarına, vatandaşlarına oluyor.
30:28Petrol fiyatı, emtiyar fiyatı, işte akaryakıtta bunu görüyoruz.
30:34Yediğimiz yiyeceğe kadar enflasyon sürecini tetikleyen bir durum.
30:39Ve hala Avrupa'nın net bir tavır koyamadığı bu süreçte göze çarpıyor.
30:46Hep güvenlik politikaları üzerinden konuşuldu.
30:49NATO, NATO'nun kağıttan kaplan oluşuyor vs.
30:51Bundan sonra Avrupa ve Avrupa Birliği daha aktif olabilir mi?
30:57Son bir iki dakikada toparlayalım.
30:59Evet Korhan Bey, Avrupa eğer güvenliğini bundan sonraki süreçte de Amerikan güvenlik
31:03şemsiyesine emanet ederse, uluslararası siyasette hiçbir şekilde var olmayacaktır.
31:08Ama kendi güvenlik mimarisini dizayn edip özellikle Türkiye'nin içerisinde olduğu
31:13yeni Avrupa güvenlik mimarisini şekillendirebilirse, belli ölçüde dünyada siyaseti şekillendirme
31:21gücüne, kuvvetine sahip olacaktır.
31:23Bunu gerçekleştirmediği takdirde yavaş yavaş etkinliğini yitiren bir Avrupa Birliği'nden
31:30söz ediyoruz.
31:31Bunu bu savaşta gördük.
31:32Bundan sonraki süreçte de özellikle Fransa ve Almanya'nın tutumu son derece önemli.
31:37Çünkü dünyada o siyaseti belirleme kabiliyetlerini şu anda fiili olarak kaybettiler.
31:42Aynı zamanda NATO içerisinde de çatışmalar yaşanıyor.
31:45Bu sürdürülebilir bir perspektif değil Avrupa Birliği için.
31:49Avrupa Birliği yeni güvenlik mimarisini mutlaka ve mutlaka uygulamak zorunda.
31:54İki ve üçüncü turlar tabii bekleniyor olabilirse müzakerelerde ama anlaşılan o ki
32:01Trump'ın istediği gibi gitmiyor ve ara seçimi yaklaşmasına rağmen yaz başına
32:07şurada bir iki ay kaldı.
32:09Nisan'ı bitirdik bir hafta Mayıs ve bundan sonra zaten Temmuz'da NATO zirvesi yeni
32:15hedef Haziran Mayıs sonu Haziran başı mı olacak?
32:20Evet öyle görünüyor. Mayıs sonu Haziran başı içerisinde zaten bu şey bitmezse
32:25sonbahra kadar sarkar ki bu da Trump üzerinde seçim baskısını arttırır.
32:31Rusya-Ukrayna savaşı gibi 3-4 yıl bulabilir mi?
32:34Bence bulmayacak. O kadar bulmayacak.
32:35Çünkü farklı bu.
32:36Orada coğrafi olarak da yakınlar.
32:38Yani bir de ekonomileri direkt etkileyen bir süreç bu.
32:41Ama ilerledikçe baskıyı ve domino...
32:46Çörfez ülkelerinin inanılmaz baskısı var bu savaşın bitirdiği noktasında.
32:50Turizm var.
32:52Şu anda haç güvenliği bile tartışılır durumda Suudi Arabistan tarafından.
32:55Evet yeniden bu süreç başlayacak bile.
32:58Cahit İslam Yılmaz çok teşekkür ediyoruz.
33:00Ben teşekkür ederim.
33:00Orada katkılarınız için sağ olun.
33:02Ben teşekkür ederim sağ olun.
33:05Evet kıymetli akit TV izleyenleri hafta iç haber kuşağımızın bu saat diliminde
33:08Güven Sam Genel Koordinatörü Uluslararası İlişkili Uzmanı Cahit İslam Yılmaz
33:13bizlerle beraberdi.
33:14Trump'a yeniden yapılan suikast girişimi, saldırı, ardından tabii ki bölgesel gelişmeler,
33:25İran müzakerelerindeki son durumu, perspektifi aktarmaya, konuşmaya çalıştık.
33:31Yine saat başında yeni kuşakla karşınızda olacağız.
33:35Bizden ayrılmayın.
Yorumlar