- 7 saat önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Müzik
00:13Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:17ABD ve İran arasındaki ateşkes devam ediyor efendim.
00:20Ancak dün bir gelişme yaşandığı Beyaz Saray muhabirleri derneği yemeğine bir silahlı saldırı düzenlendi
00:26ve silahlı saldırıyı düzenleyen Cole Thoms bir açıklamada bir ithamda bulundu.
00:34Donald Trump'a tecavüzcü ve pedofili dedi.
00:37Bunun üzerinde Donald Trump'tan da açıklamalar geldi.
00:39Hem bu dosya tartışmalarını hem de ABD ve İran arasındaki ateşkesi değerlendireceğiz bugün.
00:45Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Türkeş yayınımızın konu olacak.
00:50Sayın Türkeş hoş geldiniz yayınımıza.
00:53Hoş bulduk.
00:54Hocam dilerseniz önce bir dernek yemeğine yapılan saldırıyla başlayalım.
01:00Orada Trump'a ağır ithamlarda bulunuldu.
01:02Pedofili dendi, tecavüzcü dendi ve saldırganın elinde bir liste olduğu öğrenildi.
01:08O listede en üst düzeyden en alt düzeye kadar bir eylem planı olduğu öğrenildi.
01:14Tabi bu zaman zaman Epstein dosyalarının da ortaya saçılmasıyla gündeme geliyor.
01:20Şunu sorarak başlayayım.
01:21Yani ABD'de bürokrasi içinde bu Epstein dosyalarına ilişkin bir korku var mı?
01:27Yani bu dosyalardan yargılanmaktan korkuyorlar mı?
01:30Büyük bir olasılıkla evet.
01:34Yani çünkü bu rezil duruma bulaşmadık, üst düzey bürokrat ya da siyasi kalmadığı anlaşılıyor.
01:48Dolayısıyla hepsinin de bir çekinme, ürtme durumu söz konusu.
01:54Ama bunun dereceleri nedir onu ben bilemem doğrusu.
01:59Onu yargı muhtemelen ortaya çıkaracaktır ama yargı ya da çeşitli engellemeler, baskılar vs.
02:08Çünkü hani kim kimi sıracak şeyi kimse kimseyi ısırmak istemiyordur.
02:14Çünkü hepsi batak durumda olduğu için bu aslında sisteme ilişkin bir rezalet durumudur.
02:23Yani ellerindeki birikmiş sermayeyi bu tür şeyler için kullanma eğilimi çok yaygın hale gelmiş durumda.
02:33Bu açıdan neresinden baksanız böyle psikokulların geldiği bir durum.
02:39Peki bu kişinin tam toplantı sırasında böyle bir şey yapması ne ifade ediyor?
02:51Doğrusu ayrıntıyı bilmiyorum.
02:52O açıdan bu saldırının ya da bu girişimin ne anlama geldiğini doğrudan bir yorumlayacak durumda değilim ben.
03:04O açıdan size yanıltıcı bir şey vermek istemem.
03:08Hani o kişiyle ilgili de hiçbir bilgi yok elimizde henüz.
03:12Kimdir, nedir, niye böyle bir hamle yaptı?
03:15Bu hamlenin anlamını yorumlayabilecek yeterli bilgi olmadığı için bu aşamada daha öteye bir şey söylemek anlamlı değil.
03:26Ama sorunuzun net cevabı evet yani Amerika Birleşik Devletleri'nde hatta onunla bağlantılı olan dünyadaki değişik ülkelerdeki bu pis ilişkiler
03:40içerisine girmiş insanların hepsinin şöyle ya da böyle ifşa edilebileceği bir sürece girilebilir.
03:47Onun için herkesin koptuğunu söylemek mümkün.
03:51Peki hocam bir taraftan da Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki ateşkes devam ediyor.
03:58Bu ateşkes kapsamında yani ne kadar devam eder bu ateşkes ya da taraflardan birisi ateşkesi sonlandırmayı düşünür mü?
04:05Bununla ilişkin görüşlerinizi merak ediyorum.
04:09Şimdi ateşkesi sonlandırma iki taraf için de iyi bir seçenek olmaz.
04:13Niye iyi bir seçenek olmaz?
04:17İran açısından baktığımız zaman elindeki mühimmatları yenilemesi gerekiyor.
04:24Dolayısıyla yani bu ateşkesin sürdürülmesi gerekir.
04:31Amerika Birleşik Devletleri içinse keza onun da mühimmatları yenilemesi gerekir.
04:37Artı şu andaki görüntüde aslında Amerika Birleşik Devletleri büyük bir hezimete uğramış durumda aslında.
04:45Uluslararası düzlemde sözünü geçiremediği, izlediği politikanın sonucunu alamadığı,
04:56çünkü Trump'a göre şeye diz çökecekti İran, İran diz çökmedi, direndiği ve Amerika Birleşik Devletleri istediği sonucu henüz alamadı.
05:08Bu açıdan baktığımız zaman aslında iki tarafı da tam tatmin eden bir noktada değil.
05:15Ancak ateşkes iki taraf içinde şu anda elzem ve de istendik bir durum.
05:23O açıdan sürdürmek isteyeceklerdir.
05:26Ama ateşkesi bozacak başka faktörler gündeme gelebilir mi?
05:31Gelebilir.
05:32Ne gibi faktörler hocam?
05:35Mesela İsrail böyle bir ateşkesi şu anda istemeyebilir.
05:39Mümkün olduğunca İran'a daha çok tahribat yapılmasını isteyecektir.
05:45Bu açıdan yani İran'ın daha çok zayıflatılması bakımından teçkileyici rol oynayabilir mi?
05:54Belki ama şu anda onun da gücü böyle hani ben Amerika istediğim biçimde burada savaşa tekrar başlatırım diyecek konumda değil.
06:08Yani bütün göstergeler aslında ateşkesin sürdürülmesi doğrultusunda.
06:15Şu ana kadarki veriler bunu gösteriyor.
06:18Bu peki kalıcı uzun dönemli bir şey mi?
06:22Yani ateşkesin barışa dönüşeceği anlamına mı geliyor?
06:26Hayır.
06:28Ateşkesin barışa dönüşebilmesi için tarafların uzlaşacağı noktalar oluşması gerekir.
06:36Henüz bu noktada değil.
06:38Yani bir barış antlaşması imzalanabilecek durumda gözükmüyor.
06:44Tarafların duruşları en azından bu noktada çok net.
06:49Yani İran'ın kırmızı çizgileri var.
06:53Amerika Birleşik Devletleri şu ana kadar şu noktada tatmin olmuş gözüküyor.
07:00Yani Çin'in kurmaya çalıştığı o yapıyı çalışmaz kılmak istiyor Amerikan İçin Devletleri.
07:10Bu bağlamda kendi açısından bir başarı hikayesinden söz etmek mümkün.
07:16Ama İran'ı dilediği gibi yönetecek, rejim değişikliği yapacak vesaire bu tür şeyleri gerçekleştiremediği de ortada.
07:25Dolayısıyla mesela biz tarihsel örneklerden bakacak olursak 1990-91 Irak müdahalesine baktığımız zaman
07:35Amerika Birleşik Devletleri ne yaptı orada?
07:40Müdahaleyi Saddam Hüseyin'i devre dışı bırakacak noktaya getirmedi.
07:45Daha sonra ne oldu?
07:49Saddam Hüseyin diğer aktörleri oraya davet ederek petrol arama lisans antlaşmaları yaptı.
07:58Bu ise Amerika Birleşik Devletleri'ni tetikledi.
08:022003'te Fransa ve Almanya'nın itirazına rağmen gitti müdahale etti orada.
08:12Yani hatırlayalım eski Avrupa yeni Avrupa tartışması tam da o noktada çıkmıştı Amerika Birleşik Devletleri.
08:20Dedi ki yani bu işte Fransa ve Almanya eski Avrupa'dır.
08:24Bunların yerine yeni Avrupa'yı destekleriz vesaire tartışmasının yani Avrupa'ya öyle bir etkisi vardı o savaşın.
08:332003'te yeniden müdahale ettiler.
08:37Sorun çözdüler mi? Hayır.
08:38Kendileri açısından başarılı oldular mı? Kısmen ama bütün bunların bedelini kim ödedi dersek Irak'taki halkı ödedi.
08:50Yani oradaki emekçiler ödedi, üreticiler ödedi.
08:54Şimdi şöyle durumda şöyle bir farklılık var o döneme göre.
09:01Şimdi burada örfez ülkelerinin birikmiş sermayesi nereye gidecek?
09:08Nasıl yeniden bir birikim rejimine dahil edilecek?
09:13Bu önemli bir soru.
09:14Çünkü baktığımız zaman İran'ın hamleleri şunu yaptı aslında.
09:21Dedi ki Amerika Birleşik Devletleri'ne eğer sen bana saldırırsan ben de senin uydun niteliğinde olan ülkelere saldırırım.
09:32Ve oralardaki senin varlığını çalışmaz kılarım.
09:38O da orada başarılı oldu önemli ölçüde.
09:42Dolayısıyla bu durumdan henüz çıkıldı mı henüz çıkılmış değil.
09:49Örfez ülkeleri şöyle bir telaş içinde.
09:51Ellerinde büyük paralar var.
09:53Bu paralar ne olacak?
09:54Nereye yatırıma yönlendirilecek?
09:57Mesela Türkiye'deki iktidarda hemen bunu kokusuna alıp işte İstanbul'da Frans merkezi vesaire buralarda yabancı sermayeye olabildiğince alan açmaya çalışıyor.
10:122001'de de benzer bir durum yaşanmıştı hatırlarsak.
10:16Ne oldu İkiz Kuleler'e saldırı gerçekleşince?
10:2111 Eylül evet.
10:22Herkesin varsayımı neydi?
10:26İşte Arap sermayesi oradan bir şekilde Amerikan'ın kuracağı baskı üzerine başka yerler arayacak.
10:34Nereye gidecek?
10:35Avrupa'ya gidebilir.
10:36Başka yerlere gidebilir.
10:37Türkiye'de gelsin.
10:38Böyle bir heves içinde davrandılar.
10:41Ama ne kadar geldi derseniz Türkiye'ye çok büyük bir pay geldiğini söylemek kolay değil.
10:47Şimdi de beklenti ne?
10:49Şu anda Türkiye'de iktidarın şeyi işte Körfez ülkelerinden Türkiye'ye büyük bir sermaye akışının geleceği varsayımında
11:02bunun içinde neredeyse yüzde yüze varan vergi muafiyetleri ve indirimler, vergilerde muafiyetler 20 yıllık az değil bunlar.
11:18Bu tür şeyler ilan etti iktidar.
11:23Şimdi bundan kim şey yapıyor derseniz.
11:26Evet Arap sermayesini besleyebilir bu süreç.
11:30Çünkü vergi ödemeyecek vesaire.
11:33Ama buna rağmen gelir mi Türkiye'ye?
11:38Şimdi Amerikan Bişik Devletleri orada varken niye Türkiye'ye gelsin sorusu bir.
11:43Öyle bir soru var.
11:48İkincisi diğer seçenekler de mevcut.
11:52Bence en ciddi seçeneklerden bir tanesi Çin'le kurulabilecek ortaklık.
11:59Yani bu savaş aslında bir taraftan Amerikan Bişik Devletleri'nin öngördüğü biçimde Çin'in kurmuş olduğu
12:08iktisadi, siyasi, jeopolitik altyapıları yapısızlaştırma yönelik hamleler yaptı.
12:18Ama çıktısı olarak baktığımız zaman orta ve uzun vadede Çin'in tekrar onu üretebilme imkanı da söz konusu.
12:28Bütün bunlar bize şey diyor aslında.
12:32Oradaki rekabetin yani bu savaşın gerisinde var olan ABD Çin rekabetinin yine devam edeceği anlamına geliyor.
12:44Yine Irak'taki savaştan çıkaracağımız derslerden bir tanesi Amerika Bişik Devletleri kilitlenip kaldı orada ayrılamadı.
12:53Şimdi buradan ne yapacak mesela?
12:55Trump yarın şunu diyecek mi?
12:58Yani bakın ben seçimlerde zarar görüyorum dolayısıyla çekiliyorum buradan der mi?
13:05Derse bu durumda tamamen bu Çin'in işine yarayan bir şeye dönüşmeyecek mi?
13:12Bütün bunların etkilerini bir zamanla görüntü.
13:15Ama şu andaki durum yani ateşkesin her iki taraf içinde en iyi seçenek olmasa da kötülerinin arasında iyi bir seçenek.
13:31Çünkü başka türlü yapabilecek durumda değiller.
13:34Yani kendi politikalarını bütünsel olarak gitte edecek durumda değil.
13:39Adını koyalım İran gerçekten ciddi bir direniş gösterdi.
13:45Hani hakkını teslim etmek gerekir.
13:48ABD devletleri ise böyle küresel gücünün aslında baya bir düşüşte olduğunun da netleşmesi ortaya çıktı.
14:01Bundan sonraki süreçte eminim bunların hepsi yenilemeyenden tartışılacak konu var.
14:07Peki hocam bir taraftan da şimdi iki taraf müzakereler için birbirine şartlar sundu.
14:14İran'ın 10 maddelik ABD'nin 15 maddelik şartları var.
14:17Tabii çok ağır şartlar bunlar.
14:19Müzakereler bu şartlar kapsamında kabul edilebilecek düzeyde mi?
14:24Ya da hangi taraf için daha ağır şartlar mevcut?
14:28Şimdi o şartlar iki tarafın da karşılığı olarak kabul edebileceği şartlar değil.
14:35Dolayısıyla burada bakın ateş kesi sürdürebilmek burada taraflar için önemli olan.
14:40Yoksa bir barış antlaşmasına iki taraf da henüz gelmiş değil.
14:44O açıdan biz yakın bir gelecekte yeniden çatışmalar görürsek kimse şaşırmasın burada.
14:52Ama bunun ana nedeni barış için tarafların pozisyonları henüz o noktaya gelmiş değiller.
15:02Yani barış henüz söz konusu değil.
15:04Ateş kes söz konusu.
15:07Ateş kesse böyle kalıcı bir şeye dönüşebiliyor mu?
15:12Taraflar kalıcı bir şeye dönüştürmek istiyor mu?
15:15O da ayrı bilmez.
15:16Yani ABD eğer ki bölgede angajmanını bir süre daha devam ettirmek istiyorsa buradan çekilemez.
15:26Çekilecek olursa o boşluğu başkaları dolduracaktır.
15:29Çekilmediği durumda o kadar askeri orada tutup o kadar silahları, gemileri, hava şeylerini tutup orada böyle durduğu yerde tutamaz.
15:41Dolayısıyla İran'la belli gerginlikleri yeniden yaşamak zorunda.
15:48Yeniden çatışmalara girmek durumunda kalacaktır.
15:51O açıdan belirsizlikler mevcut.
15:54Yani bir barış planı imzalanabilecek duruma o olgunluğa henüz gelmiş değil.
16:01Şimdi burada devreye başkaları giriyor dolayısıyla.
16:05Yani Çin giriyor, Rusya giriyor.
16:07Avrupa Birliği bence öyle bir pespaya durumda ki dönüp böyle bu konu üzerine politika üretebilecek, hamle yapabilecek durumda bile değil.
16:20Onun için bir ciddi bir aktör veri olarak bile değerlendirilemiyor.
16:26Ama Çin ve bakın Çin'de kendince çıktı bir beş maddelik öneride bulundu vesaire.
16:33Rusya zaman zaman devreye girip şey yapmaya çalışıyor.
16:39Dolayısıyla orada hepsinin amacı ne?
16:43Körfez'deki bulunan sermayenin nereye akacağına yönelik hesaplar yapıyorlar.
16:50Burada en avantajlı durumda olanı açık söylemek gerekirse Çin.
16:55Çünkü Çin ortak yatırım yapabilirim diyor.
17:00Bakın bugüne kadar ki petrol ve onun üzerinden elde edilen dolar getirisini ABD'nin başkalarıyla paylaşmak istemedi.
17:12Yalnızca İsrail'i koruyan politikaları izledi.
17:15Ama gelinen nokta itibariyle o yapı artık dağıldı.
17:19Çin ise girdiği o bölgede yani nüfuz alanı oluşturduğu o bölgede yalnızca petrol değil petrolün dışında da yatırımlara kaynak ayırıyor.
17:33Yani işte yeşil enerji diye tanımlanan önce.
17:37Düşünebiliyor musunuz?
17:39Körfez ülkelerinde şeyde Suudi Arabistan'da güneş enerjisi üzerinden enerji elde etmek.
17:47Yani bunlar fosil yakın satan ülkeler.
17:52Ama buna rağmen işte güneş enerjisi üzerinden de yani enerji yatırımını çeşitlendirme.
17:59Ne üzerinden yapıyor?
18:01Amerika Birleşik Devletleri üzerinden değil.
18:03Çin üzerinden yapıyor o teknoloji.
18:06Şimdi bu da bize şunu gösteriyor.
18:08Yani bölge ülkeleri bir taraftan o Hecin dedikleri yani çok yönlü bir dengeleme arayışı içinde.
18:16Ama onu fiilen Çin'in lehine dönüşme olasılığı giderek artıyor.
18:24Amerika Birleşik Devletleri ise giderek daha problemli hale geliyor bölgede.
18:30Bütün bunların elbette yansımaları olacak.
18:34Yani bütün ülkelere hem Orta Doğu'ya hem bütün dünyaya Türkiye'de dahi yansımaları olacak.
18:41Peki hocam bir de Amerika Birleşik Devletleri'nden bir siyaset bilimci.
18:46John Marshimer dedi ki hava saldırıları başarısız oldu.
18:50Kara savaşı ise imkansız.
18:52Bu görüşe katılıyor musunuz?
18:54Şimdi Marshimer baştan beri aynı şeyi söylüyor aslında.
18:59Yani Amerika Birleşik Devletleri'nin bu arada Marshimer tam böyle realist bir analiz yapıyor.
19:04Diyor ki yani ABD'nin yaptığı aslında yanlış kendisi açısından yanlış.
19:09Niye yanlış?
19:10Çünkü hava saldırısıyla siz ne yaparsınız?
19:14Tentleri tarip edebilirsiniz ama sizin önlemeye çalıştığınız şey ne?
19:20İran'ın nükleer enerji üretir konumunu sıfırlamak istiyorsunuz.
19:26Bunu başaramazsınız hava saldırısıyla.
19:29Çünkü nereye sakladıkları ve nasıl bir koruma sistemi gerçekleştirdiklerine dair yeterince istihbarat şeyleri yok.
19:41Evet istihbarat olarak üst düzey komutanları çıkıp öldürebilme becerisini tırnak içerisinde söylüyorum bunu.
19:51Bu beceriyi gösterebiliyor şey istihbaratı.
19:54Batı istihbaratı ya da işte İsrail istihbaratı.
19:57Ama nükleer şeyin nerede saklandığına dair yeterince bilgileri yok.
20:07Olsa dahi onu oradan çıkaracak bir kara müdahalesi yapabilecek coğrafya ona izin vermiyor.
20:17Yani ABD'de gidip orada kara ordusuyla girip içeride böyle hani gider bir kenti işgal edebilir belki.
20:26Ama İran çok büyük bir indir.
20:28Bu şaka değil.
20:30Yani İran'a girdiği zaman çıkamayabilir.
20:33Bunu herkes biliyor.
20:35ABD'nin yönetimi de biliyor.
20:37Onun için Trump'ın söylediklerini iskontoyla dinlemek lazım.
20:42Yani ben şunu yaptım bunu ettim dediğinin ya yüzde bilmem ne kadar aslında şişirme.
20:50Peki hocam son olarak bazı görüşlerde bu savaşın yıllar boyu sürebileceğini düşünüyor.
20:55Zaman zaman ateşkeslerle, müzakerelerle ancak fiilen yıllar boyu sürebileceği yönünde bir görüşleri var.
21:02Siz bu görüşe katılıyor musunuz?
21:04Yani size göre yeniden savaş başlarsa ne kadar sürer bu savaşın sonlanması?
21:09Şimdi eğer savaş bu teorik analizin şeyi doğru çıkacak olursa bu ABD'nin aslında bölgeye saplanıp kalması anlamına gelir.
21:22Bu da tam da Çin'in istediği bir şeydir aslında.
21:27Çünkü Asaf Pasifik bölgesinde ABD'nin etkin olamamasını sağlar.
21:33Bütün askeri gücünü buraya yığıp angaja ettiği bir durumda.
21:38Ki İsrail de bunu istiyor aslında.
21:40Yani savaşın uzun sürmesini isteyen bence İsrail ile Çin aslında.
21:47Çünkü ABD devletleri buraya angaja olduğu zaman diğer bölgelere o kadar güç aktarımı yapamayacaktır.
21:54Çin'in avantajı burada başka bir taşıma aktarım süreci ortaya çıkmaya başladı.
22:02O da Arktik.
22:04Arktik üzerinden taşımacılığı gerçekleştirebilirler.
22:08Dolayısıyla Çin'in böyle çok büyük bir kaybı olacak mı petrol alımı konusunda Rusya'dan daha çok almaya başlar.
22:20Dolayısıyla o açığını oradan kapatabilir.
22:25Yani Hürmüz'ün kapatılmış olma durumu Çin'i etkiler mi?
22:30Etkiler ama onu alternatif petrol alım yöntemleri geliştirebilme kapasitesi mevcut.
22:39Halbuki ABD devletlerinin ister pekleri deyin işte satelitleri mi dersiniz uyduları mı ne derseniz deyin körfez ülkelerinin bunu satabilmesi ancak
22:53şey üzerindendir.
22:57Hürmüz'ün açılmasıyla.
22:59Dolayısıyla İran'ın elinde çok ciddi bir koz var.
23:02Bu bağlamda düşünülürse böyle bir rekabet, böyle bir olasılık yıllarca sürebilir.
23:07Ama fiili savaşı sürdürme konusunda ABD'leri İran'a göre daha dezavantajlı.
23:15Bu kadar maliyetli bir şeyi üstelik de kendisine doğrudan bir getirisi olmayan bir biçime dönüşerek bunu sürdürmesi anlamlı olmaz.
23:26O açıdan savaşın çok uzun sürmesini istemeyen taraf ABD olacak.
23:35Ama İsrail, Çin gibi ülkelerde savaşın uzun sürmesini isteyecektir.
23:40Özetle çok teşekkür ediyorum Sayın Mustafa Türkeş.
23:43Bugün kırmadınız bizi, Orta Doğu'da yaşananları anlamlandırmaya çalıştık.
23:47İyi ki katıldınız hocam, ağzınıza sağlık.
23:51İyi günler dilerim hocam.
23:54Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri, uluslararası ilişkiler uzmanı Prof. Dr. Mustafa Türkeş yayınımızın konuydu.
24:02FM, ABD ve İran arasındaki ateşkes devam ediyor.
24:05Ancak Beyaz Saray Muhabirleri Derneği yemeği sırasında bir silahlı saldırı gerçekleşti.
24:11Ve orada Trump'a ağır ithamlar da bulunuldu.
24:14Pedofili ve tecavüzcü dendi.
24:16Tabi Trump da bunlara sert yanıt verdi.
24:19Ben pedofiliyada tecavüzcü değilim diye.
24:21Bir taraftan da Çin, İsrail gibi bölgedeki ülkelerin savaşa bakışını değerlendirdik Mustafa Hoca ile birlikte.
24:29Cumhuriyette bir dış politika programının daha sonuna geldik.
24:32Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
24:34Kendinize iyi bakın efendim.
24:39İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar