- 1 gün önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Piyasalara nasıl yansır? Bunun anlamı ne?
00:02Bunu konuşalım. Ekonomist Murat Balbizel.
00:05Murat Bey, canlı yayına hoş geldiniz.
00:07Hoş bulduk Feridun Bey. Ben de iyi yayınlar diliyorum.
00:10Teşekkür ediyorum. Evet, genel hatlara itibariyle
00:14Kahir Ekstriyet ekonomistler yapılan anket neticesinde
00:18sabit bırakacağı noktasında görüş bildirmişlerdi
00:23ve Merkez Bankası kazak kararını az önce açıkladı.
00:26Ne anlama geliyor?
00:27Evet, sabit tutması zaten sizin de söylediğiniz gibi
00:31beklentilerin dahilinde gerçekleşti.
00:34Ancak burada biz eğer bu savaş ortamı oluşmasaydı
00:38bu dönemlerde bir de düşmekle alakalı
00:42yani tekrar faizci düşmesinin gerçekleşeceğini öngörüyorduk
00:46ama maalesef ki etrafımızdaki bu savaş ortamı
00:50olayı bu hale getirdi.
00:53En azından şu anda bu sabitlik oldu.
00:56Sabit tutulması beklenen bir şey olduğu için de zaten
01:00piyasalar bununla ilgili fiyatlamasını da yapmıştı.
01:04tabi burada faizin diğer yatırım araçlarıyla olan ilişkisi de çok önemli.
01:10Özellikle son dönemde altındaki hareketleri hepimiz biliyoruz.
01:15Altın şu anda dolar üzerinden fiyatlanıyor, ons fiyatı.
01:21Ve bu tabi ki piyasalarda beklentinin de üzerinde bir artış gerçekleşmişti.
01:27Ama ben faizle alakalı olarak şunu net olarak söyleyebilirim.
01:32İnşallah bu savaş ortamının da biraz hafiflemesi ve enflasyonun üzerindeki
01:38bu akarikli fiyatların da baskısının giderilmesiyle
01:41yılın ikinci yarısından itibaren ben faizle düşümle bekliyorum.
01:46Yani evet, şimdi piyasaların beklentisi önemli.
01:51Türkiye ekonomisi yükselen bir trend gösteriyordu.
01:55Ama birçok sıkıntı yaşadık.
01:57Özellikle işte 11 ilin depremle sarsılması, geçmişte yaşananlar.
02:02Bunların üzerinde birçok şey bindi.
02:04Ve hal keza şimdi bir de hürmüzün kapanması bölgeyi ve dünyayı etkiliyor.
02:09Bu noktada gelinen nokta itibariyle az önce biraz bahsettim.
02:14Geçmişe dönük, 2000-2000 öncesi.
02:16Yani şu anda Türkiye ekonomisini nasıl değerlendiriyorsunuz?
02:21Ya tabi ki o dönemlerle çok yüksek hiperenflasyonist dönemlerle
02:27bu dönem karşılaştırılmaz.
02:29Ama şunu da hatırlatalım.
02:312000'lerin başında özellikle 2010'a kadar da
02:34faizlerin çok daha düşük olduğunu yaşadığımız zamanlarda olmuştu.
02:39Şimdi faizlerin düşük olmasının en önemli etkisi piyasalardaki yatırım etkisi.
02:44Yani insanlar parasını faizden faiz kazanmak,
02:48bankaya yatırarak işte onun üzerinden birine mallanmaktan ziyade
02:53ve bunu yatırım haline dönüştürürler.
02:57Şu anki görünüm o ki bir müddet daha yani birkaç ay daha bu şekilde gidebilir.
03:05Ama devamında ben bunun bu şekilde gitmeyeceğini düşünüyorum.
03:09Özellikle yılın ikinci yarısından itibaren de faizde düşüm gerçekleşecek.
03:14Evet şimdi geçmişe bir kıyas yaptınız.
03:18Yani o dönemleri özlediğimiz dönemleri var tabi ki bu noktada.
03:23Yani bunu söyleyelim.
03:24Dolayısıyla faizin düşme noktasında beklenti var herkeste.
03:29Bu ne zaman gerçekleşir?
03:32Yılın ikinci yarısından itibaren yani altıncı, yedinci aylardan itibaren
03:36ben bunun gerçekleşebileceğini düşünüyorum.
03:38Ama burada tekrar altını çizelim.
03:41Özellikle son dönemde enflasyonist etki de çok fazla.
03:46Hak hareket fiyatlarından da kaynaklı ülkemizdeki gıda enflasyonu, kira enflasyonu bunların hepsini hepimiz zaten yaşıyoruz.
03:54Şu anda farkındayız.
03:56Bunlarla alakalı olarak eğer bir gelişme olursa savaşla alakalı ben bunun faizde de etkisi olabileceğini yakın zamanda düşünüyorum.
04:05Türkiye'nin özellikle Orta Doğu'daki bu krizden dolayı yeni bir yatırım fırsatı sunması da faizlerin düşmesinde etkili olabilir.
04:15Çünkü yabancı yatırımın da gelmesi, para olarak gelmesi piyasada olumlu bir etki oluşturur.
04:23Şimdi genel hatlar itibariyle tabi bazı problemler yaşanıyor.
04:28Ekonomik bağlamda bunu sizinle peyderpey bu ekranlarda da konuşuyoruz.
04:33Şimdi faizin artması yüksek olması, elbette ki işte bankaların faizinin yüksek olması,
04:40dolayısıyla piyasaya arzı yani insanların kredi çekmesi, dolayısıyla buna sıcak paranın piyasaya girmesi bunlar hep birbirine bağlantılı.
04:51Deyinmenin deyse domino etkisi yapıyor.
04:53Yani şimdi mesela EYT meselesi.
04:57EYT birçok insanı sevindirdi ama bazıları da dediler ki işte EYT'den dolayı bazı sıkıntılar yaşandı.
05:07Ben şahsen buna katılmıyorum.
05:09O ayrı mesele.
05:10Yani EYT'nin tabi ki yeniden düzenlenmesi noktasında özellikle ikinci bir bu noktada bir beklenti haiz.
05:20Beklenti var.
05:21O da bir haklı beklenti mi sizce?
05:25Evet bakın şimdi sizin de söylediğiniz ben geçen de sosyal medyamda da paylaştım.
05:30Hatta şu anda ona da ona bakıyorum.
05:34Yani 2025 yılında bakın 2024 yılında SGK'nın yani Sosyal Güvenlik Kurumu'nun yaklaşık 10 trilyon liralık bir açığı vardı.
05:44Ama 2025 yılında bu açık kapandı ve tam da artıya geçti.
05:52Yani şimdi bakıyorum 35 milyar liraya yakın bir artıya geçmiştir.
05:57Ve yani bu ne demek?
05:59Bu EYT'nin ekonomi üzerinde çok büyük ve kötü bir etkisi var imajının bence ispatı işte bu tablodur.
06:08Yani SGK eğer zor bir etkisi var.
06:11Devlet haklı olanın hakkını teslim etmiştir.
06:14Dolayısıyla yapılan burada doğrudur.
06:18Hem öyle Feridun Bey bakın o hak tarafındaki kısmı bir de ekonomik etkisi var.
06:23Hem piyasaya hem hazineye hem de Sosyal Güvenlik Kurumu'nun bütçesine olan etkisi var.
06:29Ona da baktığımızda eksi bir durum yok.
06:33Onu söyleyelim.
06:332025 yılı itibariyle SGK açısından eksi bir durum yok.
06:37Yani artık üzerimizde ya bu EYT yüzünden böyle oldu şeklinde yapılan bir serzerişleri
06:45veyahut da vay velayı diyelim bir kenara bırakmak gerekiyor.
06:50Bu doğru değil çünkü.
06:51Bunu bir kenara koyalım.
06:53Devamında bakın özellikle 99 öncesine yaşın kaldırılmasıyla alakalı bu hak verildikten sonra
07:01o dönemde de ben şunu defalanca söylemiştim ve kendi görüşümde hala bu yönde bir yaş sınırı getirilmeli.
07:09Yani yaşın tamamen kaldırılması demek arada büyük uçurumlar oluşturacak ve insanlardaki o haksızlığa uğradığı hissinin daha da artmasına sebep olacak.
07:19Ne demek istiyorum?
07:2099 öncesi belki 50-52 belki 52-54 bir yaş konulabilseydi eğer işte 17 yıl 20 yıl gibi arada uçurumlar
07:29olmazdı.
07:30Siz Eylül'de değil Ekim'de işe girdiyseniz 99 yılında belki 17 yıl belki 20 yıl belki 15 yıl yaşınızın durumuna göre
07:40maalesef ki geç emekli oluyorsunuz.
07:43E bu da tabii ki insanlarda çok büyük bir haksızlığa uğradığına dair şey oluşturuyor.
07:49Kanı oluşturuyor.
07:50Etki oluşturuyor.
07:50Evet.
07:51Tabii anayasaya da göre bakın anayasanın eşitlik ilkesi benim en fazla üzerinde durduğum bu konuda bu.
07:57Anayasanın eşitlik ilkesi gereğince zaten bu kadar büyük farklığın olmaması gerekiyor.
08:02Aynı zamanda bu neye yol açıyor?
08:04Maalesef ki iş barışının zedelenmesine yol açıyor.
08:08Yani siz yanınızdaki insanla aynı maaşı alıyorsunuz.
08:12Yanınızdaki insanla hemen hemen aynı zamanlarda işe girmişsiniz.
08:16Ama o çift maaş alıyor emekli olduğu için.
08:19Siz maalesef ki bu hakka sahip değilsiniz.
08:22Neden?
08:22Yaş sınırı 99-9 Eylül öncesinde kalktığı için.
08:26Yani burada bir kademeli emeklilik talebi var.
08:29Ve bunun haklı gerekçelerini de biraz önce açıkladığım gibi hem anayasadan alıyor.
08:34Hem de iş barışıyla alakalı durumdan alıyor.
08:39Yani dolayısıyla burada da bir çalışma yapılabilir.
08:42Ama ne zaman yapılır, nasıl yapılır, hangi şartlarda yapılır?
08:46Tabii ki bunu şu anda söylemek gerçekten çok zor.
08:50Maalesef ki ben hali hazırda hemen yakın zamanda olabilecek de şu an için diyemiyorum.
08:58Ama her zaman söylediğimiz bir şey var Feridun Bey.
09:01Örgütlü mücadeleler mutlaka başarıya ulaşır.
09:05Eğer bu insanlar örgütlü mücadelelerini sürdürürlerse kanunlarımız çerçevesinde haklı seslerini duyurmaları halinde ben bunu da mutlaka yakın zamanda demesem de
09:20bir seçim zamanına denk geliyor genelde bizim bu tür kanunlarımız.
09:25Yani yakın seçim zamanında tekrar bu konuda gündeme gelir diye düşünüyorum.
09:30Şimdi en büyük haksızlığa uğrayan ve en fazla konuşulan özellikle son dönemde hususlardan bir tanesi de staj ve çıraklık meselesi.
09:42Çıraklık döneminde bir kişi bir iş yerine giriyor.
09:47Dolayısıyla oradaki bulunan o işi bilenlerle beraber aynı şekilde aynı ortamda 8-9 saat zaman diliminde çalışıyor.
09:58Ona işte yatması için kenarda bir lateksi yatak vermiyorlar.
10:02Sonuçta o çırak da oraya giriyor çalışıyor ve o çırağın geçmişte bir girişi var.
10:09Dolayısıyla burada bir hak var.
10:12Ama bu hak şu anda teslim edilmiyor.
10:15Çıraklık ve staj meselesiyle ilgili ne düşünüyorsunuz?
10:19Evet Feridun Bey yani bunda düşüncelerimizi sizin de bizlere bu ekranları açmanız sebebiyle defalarca anlattık.
10:27Bakın en önemli konu şu.
10:29Şimdi siz çıraklık girişini yaptıktan sonra elinize bir sigorta kartı veriliyor.
10:34O dönem itibariyle bahsediyorum.
10:36Yani bundan 20 yıl 25 yıl öncesinden bahsediyoruz.
10:39E-devlet zaten yok.
10:41E-devlet olmadığı için insanlar bu işe girişlerini kontrol dahi edemiyorlar.
10:45Gerçekten yapıldı mı?
10:47Nasıl yapıldı?
10:48Kanunların durumu nedir?
10:51Zaten bundan habersiz 15-16 yaşındaki belki 12 yaşındaki kardeşlerimiz çocuklarımızdan bahsediyoruz.
10:58Şimdi sizin işe girişiniz yapılmış.
11:00Bugün E-devletinizde bu işe giriş gözüküyor.
11:04Ama iki tane işe giriş gözüküyor.
11:06Bir tanesi çıraklıktan dolayı çıraklık girişiniz.
11:09Diğeri de normal uzun madde sigorta kolundan girişiniz.
11:13Yani ben bugün E-devletimi açsam ben de bir meslek listeli olarak E-devletimi açsam iki tane işe giriş görüyoruz.
11:20Maalesef ki iki tane doğum tarihi olmayacağı gibi iki tane işe girişinde olması çok hakka uygun değil.
11:27Ayrıca da yurt dışındaki işe girişi yapılan çıraklık girişi, staj girişi yapılan kardeşlerimiz Türkiye'ye döndüklerinde o staj ve çıraklık
11:37girişleri kabul ediliyor.
11:38Ama Türkiye'dekininki kabul edilmiyor.
11:41İşte zaten haksızlığın da en büyük sebeplerinden bir tanesi bu oluyor.
11:46Çünkü insanlar ya ben Hasan'a çalışıyorum, kabul edilmiyor, Hans'a çalışıyorum, kabul ediliyor şeklinde bir algıya düşüyorlar Feridun Bey.
11:54Bu da çok sakıncalı.
11:57Ülkemizin özellikle Cumhurbaşkanımızın önümüze koyduğu Türkiye'ye 100 yılı hedefinde bence en önemli konulardan biri aranan eleman sorunu.
12:06Buna aranan eleman diyorum çünkü maalesef ki bulmakta çok zorlanıyoruz ve bunun da çözümü bence birinci olarak staj ve çıraklık
12:16sigortası mağduriyetinin çözülmesinden geçiyor.
12:19Bakın kardeşlerimiz vefat ediyor bugün de.
12:22Yani bir sene oldu sizinle de yayın yapmıştık Arda Tombul vefat edeli.
12:26Ama ailesinin herhangi bir hakkı yok.
12:30Neden yok?
12:31Çünkü çıraksın sen.
12:33Yani bu ülkenin hani garip kureba, fakir fukara insanlarının genelde yolladığı meslek liselerine ve çıraklık okullarına çocuklarını bu şekilde telef
12:44etmeyelim.
12:44Biz bu çocuklarla birlikte geleceği inşa etmemiz lazım.
12:49Geleceğin teknikerlerinin o çocuklar olması lazım.
12:51Ama onlara haklarını da vermemiz lazım.
12:54Özlük haklarını vermeden, çalışma ve iş hayatını düzenlemeden bu şekilde artık oralarına çocuk bulamayacak hale geleceğiz.
13:03Bunun bir kere daha buradan uyarısını yapmak istiyorum.
13:06Bir de bir şey söylemek istiyorum Ferdin Bey.
13:10Şimdi Staj ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Ankara Derneği ve Staj ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Federasyonu'nun ortak hareketiyle Ankara'da 10
13:21Mayıs'ta bir basın açıklaması yapılacak.
13:23Bunun da duyurusunu buradan yapmak istiyorum.
13:26Bütün bu konuda mağdur olan, bu konuya destek vermek isteyen insanları da ve sizin gibi basın mensuplarını da ben 10
13:34Mayıs'ta Ankara'ya davet ediyorum.
13:37Bu basın açıklamasının da çok önemli olacağını düşünüyorum.
13:40Ankara'dan yapılması da ayrıca anlamı ifade ediyor.
13:43Peki yerini ve tarihini ve zamanını tekrar söyleyebilir misiniz?
13:47Tabii ki 10 Mayıs'ta Ankara'da yapılacak basın açıklaması ve ben bunun çok önemli olduğunu düşünüyorum.
13:55Buna katılmak isteyen kardeşlerimizin de gerek federasyonuna gerekse kendi illerindeki derneklerle irtibata geçmesini ben buradan söylüyorum.
14:06Çünkü yaklaşık 55-60 ilde organize bir federasyondan bahsediyoruz.
14:11İnşallah o hatta bu şekilde bu son miting olur, son basın açıklaması olur.
14:16Bir an önce verin.
14:17İnşallah.
14:19Peki bu açıklayıcı açıklamalarınızdan dolayı çok teşekkür ediyorum.
14:22Gerçekten güzel konulara değindiniz Sayın Murat Bal.
14:27Kolaylıklar diliyorum size de.
14:29Ben de teşekkür ediyorum.
14:30İyi yayınlar diliyorum.
14:31Teşekkür ediyorum.
14:32Evet.
14:32Evet.
Yorumlar