Oynatıcıya atlaAna içeriğe atla
  • 19 saat önce
ABD ve İran arasındaki ateşkes aniden bozuldu! Bir İran gemisinin vurulmasıyla tansiyon yeniden yükselirken, bu karmaşık durumun geleceği ne olacak? Bekir Ali Yüksel ile Ortadoğu'daki bu kritik gelişmeleri ve müzakere sürecinin detaylarını masaya yatırıyoruz.

Yaklaşık 12 gün süren ve beklenenden daha yıkıcı olan savaş, bir ateşkes umudu doğurmuştu. Ancak Pakistan'daki müzakerelerin başlamasıyla birlikte, Hürmüz Boğazı'ndaki abluka krizi yeniden alevlendi. Bu durum, sürecin daha da kızışmasına neden olabilir.

İran'daki rejimin kolay kolay değişmeyeceğini öngören uzmanlar, dış müdahalelerin genellikle konsolidasyona yol açtığını belirtiyor. İsrail'in suikast girişimlerinin istenen sonucu vermemesi ve savaşın uzaması, ABD ve İsrail için maliyetli hale geldi.

ABD'deki seçimler ve Trump'ın olası bir seçim kaybı gibi iç politik gelişmeler, müzakere masasını etkileyebilecek unsurlar arasında. Ancak savaşın devamını isteyen grupların varlığı da dikkat çekiyor.

İran'ın müzakere talepleri arasında ABD'nin saldırmazlık garantisi vermesi, Hürmüz Boğazı'nın İran kontrolünde olması ve yaptırımların kaldırılması gibi önemli maddeler bulunuyor. ABD ise İran'ın nükleer programını sonlandırmasını ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamasını talep ediyor.

Peki, bu karmaşık denklemde taraflar hangi adımları atacak? Gelişmeler ışığında Ortadoğu'daki siyasi haritanın nasıl şekilleneceğini ve petrol fiyatları üzerindeki olası etkilerini değerlendiriyoruz.



#ABDİran #OrtadoğuSiyaseti #Ateşkes

Kategori

🗞
Haberler
Döküm
00:00İntro
00:13Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:17Efendim ABD ve İran arasındaki ateşkesi devam ederken
00:21Donald Trump yaptığı bir açıklamada İran'a ait bir geminin vurulduğunu açıkladı.
00:26Tabi İran'dan da buna karşılık hamleler gelmeye başladı.
00:30Yani süreç yeniden kızışmaya başladı.
00:33Bunu değerlendireceğiz.
00:34Siyasam Araştırma Enstitü Başkanı Vekir Ali Yüksel'den dinleyeceğiz.
00:39Bütün bu gelişmeleri.
00:40Sayın Yüksel hoş geldiniz yayınımıza.
00:43Hoş bulduk teşekkür ediyorum. Nasılsınız?
00:45Çok teşekkürler efendim sizler nasılsınız?
00:48Biz de iyiyiz teşekkür ederim sağ olun.
00:51Şimdi öncelikle bu yani uzun süren bir savaş oldu.
00:56İran ve İsrail arasındaki 12 günlük hava savaşı gibi olmadı.
01:01Daha uzun sürdü.
01:02Biraz daha yıkıcı bir savaş oldu.
01:04Ve bir noktaya gelinmişti.
01:06Bir ateşkes üzerinde konuşuluyordu.
01:10Müzakereler başlanacaktı.
01:11Hatta İslamabad'da ya Pakistan'ın başkentinde bir araya geldi heyetler derken
01:17bu abluka meselesinden yeniden bir kris patlak verdi.
01:21Ne olacak?
01:22Bu daha da kızıştırabilir mi işleri?
01:24Bunu değerlendirerek başlayalım isterseniz.
01:27Şöyle 28 Şubat'ta şeyde Şubat'ta bir savaş başladı aslında.
01:34Savaşın başlangıcında kimse savaşın bu kadar süreceğini beklemiyordu.
01:39Özellikle Türkiye'de batı kaynaklı medyadan beslenen uzmanların tamamı
01:45İran'da rejimin değişeceğinden bahsediyordu aslında.
01:49İran'da rejim değişir çok kısa bir sürede.
01:52Ve Amerikan'ın taleplerini yerine getirmek zorunda kalır.
01:57Amerikan destekli birisi İran'da başa geçer deniliyordu.
02:01Mesela Şah düşünülüyordu bunun için.
02:05Evet.
02:06Ben onunla ilgili bir televizyon kanalında da bir şey söyledim.
02:09Yani İran'daki kız çocuklarının öldürüldüğü bir okul saldırısından sonra
02:16bu Şah denen zat Amerikan askerlerine başsağlığı diledi.
02:23Kendi ülkesinde çocuklar öldürülürken bir Amerikan askerine başsağlığı dileyen birisinin
02:30İran gibi bir ülkede yönetici olması, devlet lideri olması beklenemez.
02:37Ben o süreçte başlangıcından itibaren şunu söyledim.
02:41Bernard Lewis'in bir lafı var.
02:44Orta Doğu'da diyor iki buçuk millet var.
02:46Bunlardan birisi Türk milleti diyor.
02:49İkincisi İranlılar, Farslar.
02:53Buçuk da Mısırlılar diyor.
02:55Şimdi bunlar kadim medeniyetler ve bunlardaki yöneticileri değiştirmek bu kadar kolay değil.
03:06Yani siz yapacağınız bir saldırıyla bu ülkedeki rejimi, yönetimi çok kolay değiştiremezsiniz.
03:14Burası Venezuela değil.
03:15Yani işte akşam girdim, yöneticiyi aldım, çıktım gibi bir şey yapamazsınız.
03:21Şunu da denediler aslında.
03:23O 12 gün savaşlarından sonra da bir İran'da sokak hareketleri oldu.
03:31Sokak hareketlerinde de aslında rejimi değiştirmeye yönelik girişimler de oldu.
03:37Ama özellikle bu tarz toplumlarda yani İran gibi, Türkiye gibi böyle medeniyet inşa etmiş toplumlarda dışarıdan müdahale geldiğinde o toplumlarda
03:49bir konsolidasyon süreci yaşanır.
03:51Bu da orada yönetimin elini aslında rahatlatan da bir şey.
03:56Dış işgalciye karşı İran'da da bir konsolidasyon süreci yaşandı.
04:01Aslında bunu çok beklemiyorlardı.
04:04İsrail, Hizbullah ve Hamas liderlerine suikastler düzenledi ve o örgütleri zayıflattı aslında.
04:15Bu arada zayıflattı derken yani şeyde Lübnan'da Hizbullah'a karşı İsrail'in de yeterince sonuç alamadığını da görüyoruz bu arada.
04:28İran'da da aynı şeyi denediler.
04:30Yani İran'da lider kadroya yapılacak suikastler sonrası İran'ı zayıflayacağını beklediler.
04:36Ama bu beklenti gerçekleşmedi ve savaş beklediklerinden uzun sürdü.
04:43Savaşın uzun sürmesi aslında şuna da yol açtı.
04:48Ben onu söylüyorum.
04:49Savaş sizin kendi iç politikanızdan ayrı yürüttüğünüz bir süreç değildir.
04:58Yani sizin iç politikada savaşın meşruiyetiyle ilgili iç politikanıza da özellikle daha demokratik ülkelerde iç politikanıza da açıklamalar yapmanız gerekiyor.
05:11ABD ve İsrail'de iç politikayı İran'ın işte nükleer silah elde etmeye çalıştığını ve bu ülkeler için bir tehdit olduğuna
05:22inandırmaya çalıştılar.
05:24Ve neticesinde bir savaşa başladılar.
05:28Fakat savaş artık gittikçe ABD ve İsrail için maliyetli hale geldi.
05:35Yani 40 milyar doları aşan ABD için bir maliyet oluştu.
05:43Ve bu maliyet artık yani Amerikan vergi vericileri diyor ki biz bu savaşa neden müdahil oluyoruz diyorlar.
05:53Ve özellikle ABD'nin herkes açısından ABD aslında korkulan bir orduydu.
06:01Yani girdiği ülkede rejimi değiştirir, girdiği her savaşı kazanır deniliyordu.
06:09Ama ABD'nin İran'da aslında başarısız olması bu görüşü de değiştirdi.
06:16Ve dediğim gibi iç politikalar da çok önemli savaşta.
06:21Şimdi 3 Kasım'da ABD'de senato seçimleri var.
06:2527 Ekim'de İsrail'de başkanlık seçimleri var.
06:28Başbakanlık işte Netanyahu seçimi kaybedebilir.
06:34Yine Amerika'da büyük ihtimalle Trump seçimleri kaybedecek senato seçimleri.
06:42Ve azledileceğine ilişkin yorumlar yapılıyor Trump'ın.
06:46Şimdi bütün bunlar aslında özellikle ABD'yi müzakere masasına oturtacak gelişmelerden biriydi.
06:57Fakat ABD'nin içerisinde bir grup İsrail destekçisi de savaşın devam etmesini istiyor.
07:05Yani G.D. Vance de bunlardan bir tanesi.
07:07Çünkü bir açıklama yaptı.
07:09Bu eğer ABD'nin şartları kabul edilmezse bu İran için kötü bir sonuç diyor.
07:15Yani aslında savaşın devam etmesini de istiyor.
07:19Fakat Trump şunun farkında savaşın devam etmesi halinde bunun Trump yönetimine ciddi bir faturası da olacak.
07:29Tabii Trump yönetimine bunun faturasının olması arkasında bekleyen G.D. Vance'i çok etkilemeyebilir.
07:36Çünkü o Trump'ın aslında güç kaybetmesini de istiyor olabilir.
07:40Kendisine seçimlerde aday olabilmek, seçimleri kazanabilmek için ama Trump'a bunun ciddi bir maliyeti var.
07:50O yüzden bu maliyeti de göz önünde bulundurarak aslında iç kamuoyullarını ikna etmeye çalışıyorlar.
07:57Yani savaşın galibi biz olduk.
08:01Yani müzakere masasına otururken bile savaşın galibi biz olduk düşüncesini kendi kamuoyullarında ikna etmeye yönelik çabaları var.
08:15Kendi kamuoyullarını buna ikna etmeye yönelik çabaları var.
08:19Peki Hürmüz Boğaz'ı biraz şeyden bahsedeyim.
08:24Aslında Pakistan'da başlayan müzakerelerden bahsedeyim.
08:30Müzakerelerde herkesin aslında kırmızı çizgileri vardı.
08:34İran müzakerelerle ilgili 10 tane madde ortaya koymuştu.
08:42Bu 10 madde aslında ABD'nin çok kabul edebileceği maddeler değildi.
08:47Çünkü savaştan önceki durumdan daha kötü bir duruma evriliyordu ABD bununla birlikte.
08:54İran'ın istekleri şunlardı.
08:57ABD'nin İran'a saldırmazlık garantisi vermesi.
09:00Hürmüz Boğaz'ın İran kontrolünde olması.
09:03İran'a uranyum zenginleştirme hakkının tanınması.
09:08Tüm birinci yaptırımların, tüm ikinci yaptırımların kaldırılması.
09:13BM Güvenlik Konseyi'nin İran aleyhindeki kararlarının iptali.
09:18Uluslararası Atom Enerjisi Ajans kararlarının sonlandırılması.
09:23İran'a savaş tazminatı ödenmesi.
09:26Bölgedeki Amerikan askerlerinin çekilmesi.
09:28Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi.
09:33Bu İran'ın önceliklerinden en önemli müzakere maddeleriyle aslında.
09:40Buna yönelik ABD'de İran'ın nükleer programının sonlandırılması, Hürmüz Boğaz'ın kontrolünü ve güvenliğini sağlamasına yönelik bir müzakere şartları.
09:56İran, ABD açısından en önemli şey şuydu.
09:59Biz İran'ın nükleer silah üretme kapasitesini ortadan kaldırdık diye iç politikaya bir mesaj vermeleri gerekiyordu.
10:10Burada Trump, İran'ın bunu kabul ettiğini duyurdu.
10:15Ama İran Dışişleri Bakan Yardımcısı biz böyle bir şeyi kabul etmedik dedi.
10:20Aslında yani Trump'ın sözlerini yalanlayan sözler sarf etti.
10:25Ama dediğim gibi Trump'ın iç politikaya da bir mesaj vermesi gerekiyordu.
10:30Peki, bugün mesele neden bu hale geldi?
10:34Biraz ondan bahsetmek istiyorum.
10:36İran aslında Hürmüz Boğazı'nın ne kadar önemli olduğunu keşfetti, gördü.
10:44Ve dünyadaki petrol bu artık çok bilinir hale geldi ama %20 petrol bu bölgeden geçiyor.
10:53Böyle olunca bu bölgeden tankerlerin geçememesi, petrol tankerlerinin dünyadaki enerji fiyatlarını arttırıyor.
11:02Dünyadaki enerji fiyatlarının artması da aslında bütün sektörlere etki ediyor.
11:09Ve aslında küresel bir enflasyona dönüşme ihtimalini ortaya getiriyor.
11:16Böyle olduğu için aslında İran aslında buranın önemli bir koz olduğunu gördü Hürmüz'ü.
11:25Ve Hürmüz'ü savaş sürecinde kapattı.
11:27Ve buraya gelen gemilerin gemilerden ücret almaya başladı.
11:33Ve bunu vermeyenin vurulacağını da söyledi İran.
11:36Ve özellikle savaşın başından itibaren körfez ülkelerinde ABD ve İsrail'in bazı tesislerini vurduğunu görünce de diğer ülkeler aslında ürktüler.
11:50Yani İran'ın bu kapasitede olduğunu da düşünmüyorlardı savaştan önce.
11:58Ve burası aslında bir küresel enerji düzeninin çöktüğü bir alan haline gelmiş durumda.
12:06Yani ve dün bir gelişme yaşandı.
12:10Bu şu an 15 günlük bir çatışmasızlık halinin içerisindeyiz aslında.
12:18Ateşkes durumundayız.
12:20Ateşkes'in 12. gününde daha önce Trump bir açıklama yapmıştı.
12:25Yani Hürmüz boğazını ablukaya alacağız.
12:28Ve oradan geçen gemilere ABD'nin bir ablukasının olacağından söz etmişti.
12:37Ve dün şöyle bir şey yaşandı.
12:41bir İran gemisine ABD menşeili bir destroyer USS Supriance bir ateş etti ve buraya Amerikan askerlerinin indiğini duyurdu Trump.
12:59Bu da özellikle ateşkesin ihlali anlamına geliyor aslında.
13:04ve aslında bu haber sonucunda Pakistanlı yetkililer ikinci bir görüşmenin nükleer müzakerelerin ikinci ayağının yani ateşkesin ikinci ayağının devam edeceğini
13:20söylüyorlar.
13:21Ama İranlı yetkililer bunun devam etmeyeceğini söyledi.
13:26Çünkü dün Trump İran gemisinin vurulduğunu açıkladı ve artık bu müzakere süreci de çok kırılgan bir hale geldi.
13:39ve bundan sonra burada nasıl bir şey yaşanabilir bundan da bahsetmek gerekiyor aslında.
13:49Burada bir ekonomik kriz yani dünya geleneğinde küresel enflasyona neden olabilecek bir durum yaşanabilir.
13:57Hürmüz'ü İran'ı tekrar kapatması ve dün zaten kapattığını duyurmuştu 18 Nisan'da.
14:04Bu durumda tekrar burası bir şekilde çatışmaya evrilebilecek bir konuma gelecek.
14:13ABD'nin İran'ın enerji tesislerini vurmaya ilişkin bazı şeyleri olmuştu Trump'ın açıklamaları.
14:24Bu meydana gelirse savaş daha da tırmanabilir.
14:29Bu çok tehlikeli bir şey.
14:30İran açısından çok tehlikeli bir bir dünya açısından çok tehlikeli bir bir savaş.
14:36Buyurun.
14:37Ne kadar sürebilir bu savaş müzakerelerde olumsuz sonuçlanırsa?
14:40Yani nerede biter bu savaş?
14:42Ya şu an 28 Şubat itibariyle şu an aşağı yukarı.
14:48Hani müzakerelerin başladığı tarih itibariyle yani 8 Nisan'ı ele alırsak 8 Nisan'da bir 38 gün sürdü ama şu an
15:00yani bir 50 gününün içerisindeyiz total.
15:0328 Şubat'ta başladığını düşünürsek 51 günün içerisindeyiz.
15:10Savaşın devamına aslında bence ülkelerin iç politikadaki durumları, liderlerin iç politikadaki durumları buna bu devama izin verip vermemesine göre değişecek.
15:26Yani eğer ülkeler iç politikasında destek görürlerse işte Trump ABD'de, Netanyahu İsrail'de, yine işte Pezeşkian, Müşteba Mene İran'da bu desteği
15:43bulabilirlerse arkalarında ve savaş maliyetli de bir şey.
15:47Savaşı sürdürebilmek de maliyetli bir şey çünkü savaşta çok ciddi bir stok tükettiklerini de gördük ülkelerin.
15:57Özellikle İsrail çelik kubbe için, demir kubbe için çok ciddi bir şey harcadı.
16:06Yani sevkiyat, füze stoğundan çok ciddi bir şey harcadı ve bunun devamlılığı aslında hem ekonomik hem de askeri sürdürülebilirlik anlamına
16:20geliyor.
16:21Buna ülkeler ne kadar hazırlıklı ekonomik anlamda o önemli.
16:24Şimdi Hürmüz Boğaz'ı kapatılınca bu bir küresel enflasyona dönüşürse bu sadece ABD, İsrail ve İran için yıkıcı olmayacak.
16:36Bütün dünya için yıkıcı olacak.
16:39Bütün dünya artık ABD'ye, İran'a ve İsrail'e ne diyecek?
16:44O da çok önemli.
16:45Çünkü bakın ülkemizde bile petrol fiyatları çok ciddi bir biçimde arttı.
16:52O anlamda sadece İran'ı etkilemiyor, sadece İsrail'i etkilemiyor, sadece ABD'yi etkilemiyor.
17:00Bütün dünyayı etkiliyor.
17:03Yani enerji arzı doğrudan tehdit altına giriyor.
17:08Ve İran aslında şunu söylüyor.
17:12Ben bu bölgeden geçemezsem Hürmüz'den kimse geçemez.
17:17ABD'de benim iznim olmadan kimse geçemez diyor.
17:20Ve dünya aslında iki güç arasında da sıkışmış oluyor burada.
17:27Burada bir hegemonya mücadelesi de var zaten Hürmüz'de.
17:31Bunu da kimin kazanacağı önemli.
17:33Mesela ABD'nin Abraham Lincoln ve Gerald Ford iki gemisi isabet aldı.
17:41Mesela dün Amerika'da bazı uzmanlar açıklama yapıyorlar.
17:48İran hava sahası F-35'ler için güvenli değil diyorlar.
17:52Çünkü kızılöte sistem kullanıyor ve bu F-35 görünür kılıyor diyorlar.
18:00Ve bu yüzden F-35 İran hava sahası ABD için güvenli değil diyorlar.
18:09Washington'a şey gitmeye başladıktan sonra, cenazeler gitmeye başladıktan, tabutlar gitmeye başladıktan sonra
18:17Trump'ın tepkisi ne olacak, ABD iç kamuoyunun tepkisi ne olacak onlar önemli.
18:24O yüzden savaş bir noktada kesilmek durumunda.
18:30Yine savaşın bir hattı olarak da İsrail, Lübnan'da Hizbullah'a saldırdı.
18:37Bu saldırı esnasında ciddi İsrail askeri de öldü ve Lübnan'ın güneyinden İsrail saldırıları devam ederken
18:48aslında o bölgeyi alabileceğini düşünüyordu İsrail ama ciddi kayıplar verdi.
18:55Hizbullah bu anlamda hala dinç bir örgüt olduğunu da görüyoruz Hizbullah'ın.
19:02Bu bağlamda ben sürecin müzakereyle kısa vadede devam edeceğini çok düşünmüyorum.
19:12Yani müzakerelerin bu bağlamda özellikle dünkü saldırıdan sonra kesileceğini düşünüyorum.
19:19Ta ki ABD İran'a ciddi bir savaş tazminatı olur, İran'daki yaptırımların kaldırılması olur.
19:27İran'a ciddi bir bu anlamda taviz vermesi gerekiyor.
19:32Ama Trump'ın aşamadığı nokta şu, İran'a taviz verirken iç kamuoyuna da bir galibiyet hissi vermek zorunda.
19:43Yoksa kendisi de kaybedecek.
19:46Bu bağlamda aslında bir propaganda savaşına da dönüşmüş durumda.
19:52İran içeriden bir destek aldı ama nihayetinde ekonomisi günlük 2 milyon varil petrol sevkiyatı var.
20:02Petrol sevkiyatının durması İran ekonomisini de çok ciddiye etkileyecek.
20:07Bu bağlamda İran açısından da ciddi bir sıkıntı var.
20:12Ama 47 yıldır yaptırım altında yaşayan bir ülkeden de bahsediyoruz.
20:16Bu yüzden ben savaşın kısa vadede bir sonuçlanacağını düşünmüyorum.
20:26Ta ki Trump İran'a bazı tavizler verene kadar yoksa bu savaş devam edebilir diye düşünüyorum.
20:38Peki Sayın Yüksel çok teşekkür ediyorum.
20:40Tabi Orta Doğu'da sıcak dakikalar yaşanıyor hala 50 gün oldu ve bu 50 günlük savaşın sonunda hala bir kazanan yok.
20:49Ama şu an mevcut durumda İran bu savaştan daha haklı ve daha kazanan taraf gibi görünerek çıkıyor.
20:58Çok teşekkür ediyorum.
20:59Buyurun.
21:00Şunu da söylemek istiyorum kusura bakmayın.
21:03Bu savaş kazanan için de zaten Pirus zaferine dönüşecek.
21:08Yani ABD bu savaşı kazansa bile Orta Doğu'daki imajı çok ciddi şekilde sarsıldı.
21:16Yani büyük güç olma imajı sarsıldı.
21:19ABD'ye haydut devlet yorumları yapılıyor.
21:22Ve İsrail'in ajandasını takip eden haydut devlet durumuna dönüşmüş durumda.
21:29Ve özellikle Körfez'deki Amerikan müttefikleri kendileri vurulurken ABD'nin herhangi bir şekilde tepki göstermemesine de bozulmuş durumdalar.
21:42O yüzden Amerika'nın ciddi bir biçimde ben imajının zedelendiğini düşünüyorum.
21:49Büyük güç imajının.
21:50İsrail'in zaten haydut devlet imajını Filistin'de yaptıklarıyla pekişmişti ama bu daha fazla pekiştirdi.
22:00İran açısından da nihayetinde savaş kolay bir şey değil.
22:06Savaşın verdiği bir yıkım ortamı var.
22:08Ama İran'da da bir halk arasında bir konsolidasyon süreci yaşanıyor.
22:16Ama dediğim gibi İran'ın da bir hem ekonomik anlamda savaşı sürdürmek zor hem de ülkemiz nihayetinde savaştan yıkılıyor.
22:27Bu da çok tehlikeli bir süreç.
22:30O yüzden savaşın kazananı olsa bile bunun nihayetinde kazanan açısından bile bir piros zaferine dönüşme ihtimali var.
22:42Ama şunu söyleyeyim İran açısından eğer kendi isteklerini kabul ettirebilirlerse bundan sonraki yani İran'ın yükselişini görebileceğimiz bir döneme girebiliriz
22:56diye düşünüyorum.
22:57Peki çok teşekkürler Sayın Yüksel.
22:59Sağ olun.
23:00İyi günler dilerim.
23:02Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri ABD ve İran arasındaki 15 günlük ateş keste ne yazık ki İran'a yönelik bir
23:10saldırı oldu ve bu saldırı sonucunda müzakereler devam edecek mi etmeyecek mi İran tarafından etmeyeceği açıklandı ama bölgedeki savaş nasıl
23:19devam edecek bunu anlamaya çalışıyorduk.
23:22Bugün de Siyasal Araştırma İnstitü Başkanı Bekir Ali Yüksel yayınımıza bağlandı.
23:27Bölgedeki gelişmeleri değerlendirdi.
23:29Cumhuriyet TV'de bir dış politika programının daha sonuna geldik.
23:33Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle efendim.
Yorumlar

Önerilen

Cumhuriyet
1 saat önce