00:00Mula sa mga simpleng science project ng mga estudyante hanggang sa mga nakakamanghang inbensyon,
00:06hindi na nakapagtataka na pagdating sa pagkamalikain at husay sa agham kilalang ang mga Pilipino.
00:13That's true, ICE!
00:15Mula sa 764 entries nationwide, 28 finalists po ang magkakompid sa 2026 National Invention Contest and Exhibits
00:25on ICE ng Department of Science and Technology.
00:28Kasama natin live via Zoom si D.O.S.E. Technology Information and Promotion Division Chief Mark Anthony Bigayan.
00:37Maganda-umaga po, this is Profit together with ICE Martinez, Rise and Shine, sir.
00:44Good morning, good morning mga ka-RSP.
00:47Sir, alright, let's talk about yung nangyaring Regional Invention Contest and Exhibits
00:53o Cluster Rise kung saan umabot pa sa mga 700 ang nag-entry nationwide.
00:59Paano nyo pinili yung mga national finalists natin?
01:03Actually, ang Cluster Rise natin or Regional Invention Contest and Exhibits by Cluster,
01:09yung unang bahagi ng proseso lang namin for the selection of invention.
01:13Ito yung nationwide search kung saan hinahanap at sinusuri ang mga invention mula sa iba't ibang region ng bansa.
01:21As you mentioned nga, umabot tayo sa 764 entries at gusto namin pasalamatan yung mga D.O.S.E. Regional
01:29Offices namin
01:29sa pagtulong, pag-identify at pag-engage sa mga inventors namin sa iba't ibang bansa, iba't ibang region sa ating
01:37bansa.
01:37Ang NICE naman or ang National Invention Contest and Exhibits,
01:42ito yung pambansang platform na bahagi ng mandato ng D.O.S.E. TAPI sa ilalim ng Republic Act 7459.
01:50Dito pinagsasama-sama yung mga piling in invention para hindi lang kilalanin,
01:56kundi tulungan din silang makahanap ng mga susunod na akbang,
01:59whether development, commercialization o mas malawak pang exposure.
02:04Actually, noong 2024, nagkaroon din ng milestone kung saan ang NICE winners ay kinilala
02:10bilang bahagi ng Presidential Awards at personal itong iginawan ng ating Pangulo,
02:15Ferdinand Bongbong Marcos Jr.
02:18At itikikita lang naman ito na lumalawak ang recognition para sa mga Filipino inventors.
02:23Wow, ang galing. Sir, ano naman po yung mga kategorya natin for this competition?
02:31Meron tayong umitimang category sa ating NICE Contest or Competition.
02:38Meron tayong Toclas Award for Privately Funded Category.
02:43Toclas Awards Outstanding Invention para sa Government Funded Category.
02:49Meron din tayong category na UNLAD,
02:52tiyatawang na UNLAD Award for Utility Model Finalists.
02:56Banghai Award for Outstanding Industrial Design Finalists.
03:00Likha Award for Outstanding Creative Research for the Private Funded Category naman.
03:07And of course, meron tayong Likha Award for Creative Research,
03:12government funded.
03:14At lastly,
03:16Sibol Award for Outstanding Student Creative Research
03:19and Student Creative Research both for high school and college level.
03:25Okay, you've mentioned those people who joined also on these competitions.
03:31We want to know paano natin sinusuportahan or with the NICE,
03:36paano po ninyo sinusuportahan ang mga inventors na mananalo?
03:39What could be the prize and the incentive na kanilang matatanggap?
03:44Good question yan, sir.
03:46Kasi ang NICE po natin,
03:50ang pita-mangalagang aspeto ng NICE,
03:51hindi lang natatapos sa awarding.
03:53Sa totoo lang,
03:54doon pa lang po siya nag-e-start.
03:57Mas malawak na journey ng mga invention at mga inventors po natin.
04:01At through DOS TAPI,
04:03may mga nakaabang na support mechanism po tayo at services
04:05mula sa intellectual property protection
04:08hanggang technology development
04:10para kung gusto pa nilang i-develop further yung mga technologies nila,
04:14financing at commercialization.
04:17Pinapadali rin natin ang connection nila sa industry
04:19at potential adapters
04:21para mas masigurong may pupuntahan ang mga invention nila
04:24o na national and global stage.
04:27Sir, how do you think nakatutulong itong programa nyo
04:31sa pag-angat ng mga innovation culture sa ating bansa?
04:38It encourages yung mga grassroots level natin
04:42na mas magiging sila ma-motivate,
04:47mas ma-inspire sila na ibahagi sa atin,
04:52not only sa government,
04:53but sa community yung mga inventions nila
04:56at maging solusyon on a wider scale
05:00para mas maging kapakipaginabang sa buong Pilipinas.
05:03Okay, you've mentioned a while ago
05:06na yung mga ating mga kalahok, mga nanalo,
05:10simula pa lamang yung kanilang pagtanggap,
05:12yung kanilang prize,
05:13and you continue to support them.
05:15Kamusta yung mga nagdaang mga winners?
05:17What were the reception of those people
05:20who supported also their products,
05:23their inventions?
05:24Nasan na yung progress ng mga inventions
05:26sa mga nanalong ito?
05:28And how is the DOST also, aside from promotion,
05:31ay napapalawak yung lakas
05:35mula sa pagka-invent ay paano ito?
05:37Naproduce na ba?
05:38May mga natulungan bang
05:40or may mga investors ba nakausap
05:42para ito ay napalawig pa,
05:44mas nagamit pa for efficiency,
05:46for technology?
05:47Tell us more.
05:50Actually, mas pinapadali ng mga contest na ito
05:54ng DOST TAPI,
05:55yung mga adoption sa mga potential adapters
05:58or mga inventors sa investors natin.
06:03At beyond the national stage,
06:05yung mga na-mention natin na mga technology,
06:08naging impact na sa community.
06:11Halimbawa na rin dito,
06:12yung multi-fuel dryer ni Professor Saldi Fernandez,
06:16isang nice winner.
06:17Nakakuha siya ng silver award sa Geneva, Switzerland.
06:20Mayroon din yung continuous-type salt washer
06:22at 3-in-1 mobile salt equipment
06:24mula sa DOST ITDI team
06:26na parehong nakakuha ng silver award
06:27sa international level.
06:29Itong mga technology na ito,
06:31nag-e-start na sila for commercialization
06:33at nakakatanggap na rin kami ng mga good feedback
06:36sa mga possible mga investors
06:37para i-adapt yung technology.
06:39At isa pa sa mga milestones ng DOST TAPI,
06:42yung pag-encourage at pag-support
06:45kay Engineer Mark Bantugon,
06:46isang inventor ng tinatawag na
06:49Pili Adisil.
06:50Nakakuha siya ng bronze medal sa Geneva
06:52at nakakuha rin ng gold sa Seoul, Korea.
06:54At marami pang iba.
06:55Iba't-ibang invention,
06:56iba't-ibang level at solution
06:57sa komunidad at sa tubong Pilipinas.
07:01Alright, supportahan natin yan.
07:03Lalo na, for sure,
07:05maraming pwede ma-inspire
07:06ng mga future inventors natin
07:10sa ating bansa.
07:11At sana talagang sumikat sila
07:13at maraming sumaporta.
07:14Kasi maganda yan eh,
07:16to inspire also to produce more.
07:17Sir, saan po ba ito gaganapin pala?
07:21At kailan?
07:22Itong event?
07:23Ang nice event po namin
07:25ay gaganapin sa Acacia Hotel.
07:27Ito po'y mangyayari
07:29mula sa April 27 to 28.
07:34Two-day event po ito
07:35sa Acacia Hotel, Alabang.
07:37Sa mga DOST pong pumunta
07:38o mag-drop by,
07:39you're welcome to attend
07:40or to witness po yung exhibit
07:42at mga technology presentations po natin
07:46for the two-day event.
07:48With the theme,
07:49Limitless Innovation Beyond.
07:50Ayun no, nakita natin sa screen kanina.
07:53Ang this year po,
07:55ang pangalan po namin
07:56is Limitless
07:58via Innovation.
08:00Ayun.
08:00On that, no, maraming salamat.
08:02Mula sa DOST,
08:03nakasama natin,
08:04Sir Mark Anthony Bigayev.
08:06Thank you, Ryan.
08:07Salamat.
08:08Good morning.
08:09Good morning.
Comments