00:00...update sa sunog na naganap sa Navotas Sanitary Landfill noong biyernes.
00:04Ating pag-uusapan kasama si Fire Superintendent Anthony Arroyo,
00:07ang tagapagsalita ng Bureau of Fire Protection.
00:10Sir Anthony, magandang tanghali po. Welcome back sa Bagong Pilipinas ngayon.
00:14Yes, Sir Joshua. Muli po, magandang tanghali at sa lahat po ng sumusubaybay ng inyong programa.
00:20Yes, sir.
00:21Sir, ingin po kami ng pinakahuling update ng BFP sa sunog dito sa Sanitary Landfill sa Navotas
00:26na nagsimula noong biyernes pa ng gabi.
00:28Ito po ba ituluyan na naapula o patuloy pa rin po ang ating operasyon?
00:34Opo, yung nangyayaring sunog sa nasabing landfill ay nagsimula na last Friday pa
00:39ng mga bandang alas 8 ng gabi.
00:42At on the third day na tayo ngayon, halos sa pagpangatlong araw na later this night ng 8pm.
00:50At tuloy-tuloy pa rin at puspusan ang ginagawang kaparaanan at hakbang
00:55para tuluyang maapula ang nasabing rubbish fire.
00:59Dahil po ang involved po dito ay malawak po, nasa 41 hectares po ang lawak
01:06at isla po na may kalayuan ng mga 2.6 kilometers sa Manila Bay.
01:12At kasalukuyan po ang ating mga BFP personnel ay mahigit kumulang nasa 50 ang nasa area
01:19at may 6 na fire trucks tayo doon, 3 mula sa BFP at ibang partners natin
01:27dahil may katuwang tayo doon from the CDRRMO at saka iba pang partners natin from private company.
01:33At patuloy po ang ginagawang misting and cooling doon sa nasabing kalawakan ng rubbish fire.
01:41At ang next goal natin dito, pag once talagang makalkalin natin yung mga meron pang usok
01:50at eventually po ay matotally suppress natin.
01:53Pero at the same time po ay tinitingnan rin natin yung kaligtasan ng ating mga responders doon.
01:59Dahil po sa situation at dahil sa uneven nga rin yung basura doon
02:07ay medyo may panganib rin po sa ating mga responders.
02:10At we make sure na lahat po ng responders natin doon ay may tamang kagamitan
02:15yung personal protective equipment kasi kahit po lumubog yung ating mga bota doon
02:20ng mga responders ay lumulusaw sa init.
02:24So again po, tuloy-tuloy ang ginagawa nating ibat-ibang kaparaanan
02:29paano ito talagang matotally suppress ang nasabing rubbish fire.
02:35Well, Sir Anthony, nabanggit nyo kanina na sa pakatlong araw na nga po itong sunog dyan.
02:40Ano po yung posibleng sanhin nung sunog?
02:43At may indikasyon po ba kung ito ay dulot ng methane gas o iba pang factors sa landfill?
02:50Yes, ma'am, Aileen.
02:51Ang dahilan ng sunog ay under investigation pa.
02:55Pero ayon po sa eyewitness natin, ang sunog ay nagsimula sa gawing gitnang bahagi.
03:01Ibig sabihin talagang hindi accessible sa anumang tao
03:05dahil po hindi naman siya pwedeng basta-bastang daanan
03:08ang pwede lang makadaan doon yung mga heavy equipment tulad ng mga bulldozer.
03:12At for the information of everybody,
03:14ang nasabing landfill po ay non-operational since August of 2025.
03:19So ang pinagmulan ay bandang gitna
03:22kaya ang bilis ng pagkalat at hindi na apula agad
03:27dahil nga sa accessibility sa bandang gitna.
03:30Kaya po ang ginagawa nating concentration as of now
03:34ay talagang to totally extinguish yung fire.
03:40Although sa kasulukuyan,
03:41ongoing doon ang ating mga personal underground
03:44ay halos usok lang po.
03:46Pero again, ang usok na yan ay sa ilalim yan.
03:49Habang kinakalkal natin yung ilalim yan,
03:52ay meron pa rin mga fire.
03:53Dahil yun po ang posibilidad,
03:56ay maaari dahil sa init ng paligid
03:59at sa ilang araw na tuloy-tuloy yung talagang init ng panahon
04:03at wala tayong natalang ulan,
04:05ay maaari,
04:07nabanggit ninyo, Ma'am Irene,
04:09yung spontaneous combustion
04:10na kung saan alam naman natin
04:12yung mga organic waste decomposes na yan
04:15ay pwedeng mag-generate ng methane gas.
04:17Pero muli po ang dahilan ng sunog
04:19ay iimbisigan pa ng ating BFP personnel underground po.
04:23Okay.
04:24Sir, linawin lang din natin
04:25kasi nabanggit mo ongoing pa yung inyong pagkapula.
04:27So, nasa anong alarma po tayo ngayon?
04:29Since hindi pa natin may nadeklarang fire out
04:31itong sunog,
04:32tama po ba?
04:34Yes po,
04:35hindi natin pwede pang i-fire out
04:38dahil ongoing pa rin ang total suppression
04:41or mapping operation natin.
04:43At ang involved kasi natin dito
04:46ay ravish fire, no?
04:48Kaya nag-establish tayo ng incident command post.
04:52Sa ngayon po,
04:53ang personnel underground nga
04:55ay nasa mahigit 50 sa BFP side
04:57at meron pa tayong katuwang
04:59ibang mga national government nyan
05:01tulad ng Philippine Air Force
05:02at yung ating local government
05:04then mga CDRMO.
05:06So, ongoing pa rin po
05:08ang ginagawang operation
05:10ang pag-establish natin
05:12ng incident command system
05:14para maging effective at efficient
05:16ang response natin, no?
05:17At standardize yung command control
05:19at yung ating coordination
05:21sa ibang,
05:22iba't-ibang hain siya
05:23para sa nasabing incidenting ito.
05:26So, yun po.
05:28Totally,
05:30wasa na yun?
05:31I'm missing.
05:32So, we are expecting
05:34na bukas, no?
05:36Or a day after
05:38ay through heavy equipment
05:41tatakpan natin naman
05:42with coordination nga doon
05:44sa incident commander
05:45na pinapangunahan ng ating
05:47fire senior superintendent
05:49and then Carbonell
05:50sa incident commander doon
05:52ang district farm marshal
05:55ay tatakpan daw po
05:57ng soil or sand
05:59pagkatapos po
06:01ng pag-kalkal
06:03at saka pag-misting.
06:05So, yung method naman doon
06:08para malangkit natin,
06:10i-smoother natin,
06:13i-deprive natin ng oxygen
06:14yung apoy sa bandang ilalim
06:18para eventually ay kahit usok po
06:20hindi na ito mag-emit.
06:22Sir Anthony,
06:24kanina nabanggit nyo,
06:25ongoing pa yung investigation.
06:27Meron po ba kayong naitalaw,
06:28naiulat na,
06:29nasaktan,
06:30o naapektuhan sa sunog
06:32o maging sa kanilang kalusugan?
06:34Lalo na nga po't makapal yung usok
06:36na idinulot nitong sunog na ito.
06:41So far po sa aming reported
06:44na any injury ay wala naman tayong naulat
06:47doon sa ground
06:48kasi po yun ay talagang island siya
06:50at isolated,
06:51wala pong any residential structure nearby
06:54at saka wala rin pong ongoing operation
06:58yung mga security personnel
07:00lang on the premises.
07:01So, yun po ay sa ating naulat,
07:04wala naman po sa nabanggit na any injury
07:08or kahit any casualty po.
07:12Sir Anthony,
07:12since kayo po yung nandun sa ground zero,
07:15ano po yung rekomendasyon ng BFP
07:17sa mga residente na nasa paligid
07:20o yung malapit dun sa area
07:21kahug na yung usok at ng air quality?
07:25Yes po,
07:26may panawagan naman dyan
07:27ang ating Environmental Management Bureau
07:29kung saan sila ang nagmamonitor
07:31ng mga sitwasyon ng hangin sa area.
07:36Ganon din yung ating pag-akasa.
07:38Naglabas na rin ang kanilang address
07:42sa pagtungkol sa smoke effect
07:44at ganon din yung mga expected LGU.
07:46So, yun po,
07:48ang amin lang po ay panawagan
07:52ay para hindi basta-basta ma-inhale
07:54yung smoke na yan
07:55ay better po ay manatili sa loob ng bahay
07:58o di kaya wear yung ating mga face mask.
08:00Ang aming talagang
08:01we make sure na ligtas din
08:04ang ating mga responder sa ground
08:05kaya as much as possible
08:07sinasabihan natin yung mga personal natin
08:09sa Ground Zero
08:10na as much as possible
08:12ay gumamit po ng
08:14self-contained breathing apparatus.
08:16Hindi sufficient yung face mask lang
08:18dahil ang ating personal mismo po
08:21ay nasa area kung saan
08:22nakaapak sila
08:23sa mismong mga rubbish fire.
08:28Well, in relation to that,
08:30Sir Anthony,
08:31ngayon naman,
08:32talagang mainit ang panahon.
08:34So, ano yung mga hakbang
08:35na dapat gawin
08:36upang maiwasan yung ganitong insidente
08:38lalo na sa mga landfills?
08:43Opo, yun po.
08:44Ang sitwasyon dito
08:46ay medyo isolated
08:47kasi po ay non-operational.
08:49Pero ang mga operational landfill naman
08:52ay alam natin
08:52meron sila nga sinusunod na
08:54part of management system
08:56ng pag-manage
09:00ng nasabing mga landfill.
09:02Again po,
09:04kung talagang
09:04hindi maiwasan
09:06kasi po,
09:07I cannot speak on the
09:09authority
09:09ng pag-manage niyan.
09:11Pero on our end po,
09:13ay talagang maasahan niyo po
09:14ang anytime
09:15kailangan ang aming
09:17pag-responde
09:18ay makakaasa kayo
09:20at responde po
09:21ang inyong BFP po.
09:22Okay.
09:22Sir, nabanggit mo na non-operational ito
09:25pero kung sakasakali man mapatunayan
09:27na may pagkukulang sa safety measures,
09:29meron bang pananagutan dito
09:30yung operator
09:31itong landfill?
09:34Yes po,
09:35depende pa yan sir
09:36sa magiging result
09:37ng aming fire investigation report
09:39pag extensive conduct of investigation
09:42at kung accidental halimbawa
09:45ay kukonsult natin sa ating legal po
09:48kung ano ang possible po
09:49or magiging next move natin
09:53kung talagang mayroong mga halimbawa
09:56gross neglect or reckless impudence po
09:59ay ikukonsulta natin sa ating legal po.
10:02Pero as of now po,
10:04unawain niyo,
10:05ang ating BFP ay nakatutok doon
10:07sa pag-total suppress
10:08ng nasabing sunog
10:11at we will assure the public
10:14that hindi na kami niyan papapabayaan,
10:17hindi kami aalis dyan
10:18hanggat hindi po yan
10:19totally maaapula.
10:23Alright, mensahin niyo na lang po
10:25sa ating mga kumbabayan
10:26hinggil sa pag-iingat
10:26at pag-iwas niya po sa sunog
10:28maging sa kung paano nila
10:30paprotektahan
10:30ang kanilang mga sakili
10:31dahil may mga umaabot din po
10:33sa ibang lugar na itong smog.
10:36Opo, maging mapagmatsag tayo
10:39at makilig po sa mga public advisory
10:42ng ating mga authority
10:43tulad ng mayatmayang update
10:46ng ating Environmental Management Bureau
10:48at makilig po sa advice nila
10:51dahil po ang nasabing usok
10:53ay nasabi nila kung ito ay safe
10:57o hindi.
10:58So, yun po ang panawagan natin
11:00maging katuwang po
11:01ang mama yan
11:02sa pag-iwas sa sunog
11:04at maging aktivo, alerto tayo
11:08para kahit paano po
11:09ay mabawasan ang sunog
11:11o insidente ng sunog
11:12hindi lang dito sa landfill
11:13dahil po tuwing April
11:15ay sadyang tumataas
11:16ang insidente ng sunog
11:19taon-taon
11:20tuwing April
11:21ay tumataas talaga
11:22kaya ito yung peak
11:23ng talagang fire incident
11:25kaya hanggat maaari
11:26ay gumagawa tayo
11:27ng mga hakbang
11:28kaparaanan na
11:29hindi na ito
11:30patuloy na tumaas
11:32at mainit ang panahon
11:34kaya make sure po
11:36na huwag basta-bastag
11:38iwan yung mga
11:39ating mga kagamitan
11:40na pangdikuryente
11:41dahil tuloy-tuloy ang paggamit
11:43dahil sa init ng panahon
11:45yung mga pampalamig
11:46pampahangin
11:46make sure po
11:48i-unplug natin
11:48kung di na ito
11:49ginagamit
11:50at kung halimbawa
11:51kailangan ipahinga
11:53ipahinga natin
11:54at yung
11:55pag-iwan sa mga
11:57unattended
11:58cooking equipment
11:59o di kaya
11:59mga nakasinding
12:00kayang dila
12:01nagiging dahilan din po
12:02ng sunog
12:03iwasan natin yan
12:04yung panahon ngayon
12:06sa sobrang init
12:07yung tuyong dahon
12:09sa paligid
12:10kahit po
12:10nagsisiga tayo
12:11ng mga halimbawa
12:12mga dahon-dahon na yan
12:14yung mga alipaton yan
12:15o yung
12:16flying embers niyan
12:18ay pag napunta yan
12:19sa tuyong-tuyong damuhan
12:20ay pwede nyo
12:21maging dahilan ng sunog
12:22at panganib din po
12:23sa mga structural
12:24or residential structure nearby
12:27so maging
12:28katuwang tayo po
12:29sa pag-iwas ng sunog
12:31at kung talagang
12:31kailangan nyo po
12:32ang tulong
12:33ng inyong BFP
12:33huwag nyong kalimutan
12:35huwag mag-atubiling tumawag
12:40sa hotline
12:41na emergency hotline natin
12:43nationwide na 911 po
12:45And with that
12:47maraming salamat po
12:48sa inyong oras
12:49Fire Superintendent
12:50Anthony Arroyo
12:51ang tagapagsalita
12:52ng Bureau of Fire Protection
Comments