00:00İran'ın on maddelik teklifi şuydu, diyor ki Amerika'nın ilkesel olarak saldırmazlık garantisi vermesi, yani aslında bu savaşın sonlandırılması
00:10demek,
00:11Hürmüz Boğazı'ndan geçişin İran silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde kontrollü şekilde yapılması ki Amerika Birleşik Devletleri Hürmüz Boğazı'nın iki
00:23hafta boyunca açılması suretiyle ateşkese onayladığını açıklamıştı.
00:29İşte burada bir virgül koyup şunu söylemek istiyorum. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı'da yaptığı açıklamada şuna dikkat çekti.
00:40Çok özür dilerim. Sayın Ömer Çelik'ten bir açıklama var. Bunu bir paylaşalım sonra devam edelim.
00:45Sayın Çelik Diyorki, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in haksız ve hukuksuz şekilde İran'a saldırısı sonucunda ortaya çıkan savaş
00:53insani açıdan çok üzüntü verici ve diğer alanlarda çok kötü sonuçlar doğurdu.
00:59Şimdi geçici bir ateşkes noktasına varıldı. Geçici ateşkesin sahada bütün boyutlarıyla uygulanmasını temenni ediyoruz.
01:07Diplomasi masası kurulmuşken bu masaya dönük provokasyonlara ve sabotajlara karşı tüm uluslararası toplum teyakkuzda olmalıdır.
01:16Diplomasi masasına tüm dünyanın destek vermesi gerekir.
01:20Cumhurbaşkanımızın güçlü ve tutarlı barış politikası barış için kurulan masaya verilen en güçlü destektir.
01:29Cumhurbaşkanımızın barış iradesi ve politikası tüm kriz alanları için yol göstericidir.
01:36Kardeş Pakistan'a barış çabaları için teşekkür ediyoruz.
01:40Kardeş Pakistan'ı selamlıyoruz diyor Sayın Ömer Çelik.
01:43Elmer, Tunç Oğuzhan'ın kaldığımız yerden devam etmek gerekirse Hürmüz Boğazı'ndan geçişin İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon üçünde kontrollü
01:56şekilde yapılması teklifini getirmişti masaya.
01:59Şimdi bununla ilgili dün gece de İran Dışişleri Bakanı ateşkese varılmasından sonra yaptığı açıklamada bakın diyor ki iki haftalık süre
02:08boyunca İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde ve teknik sınırlamalar dikkate alınarak Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş sağlanacaktır.
02:19Şimdi burada bunun açılması gerekiyor yani bu teknik sınırlamalar dikkate alınarak ifadesi ne demek ne demek ne bu teknik sınırlamalar
02:29yani belirli tonajdaki gemiler mi geçecek belirli yük taşıyan kilo sınırlaması mı olacak tonaj sınırlaması mı olacak.
02:40Ya da savaş boyunca ateşkes ilan edilmeden önce Boğaz'dan geçen gemiler olmuştu İran bunlardan iki milyon dolar ücret almıştı geçişlerini
02:50öyle sağlamıştı bu mu yani tekrar bu şekilde mi devam edecek iki milyon dolar ödeyen gemiler mi bundan sonra geçecek
02:58teknik sınırlamadan kasıt ne bunun bir açıklanması gerekiyor ki masadaki yine en çetin konuşulacak konulardan bir tanesi olacak kesin bu
03:09maddenin.
03:09Devam edecek olursak uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi bu İran'ın teklifi şimdi Amerikan'ın teklifini de göreceğiz.
03:18İran'a tüm yaptırımların kaldırılması İran'a yönelik birinci yaptırımların kaldırılması bir sonraki sayfaya geçersek arkadaşlar hızlıca onları da söyleyelim
03:29Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararının sona erdirilmesi ne o karar İran'a mevcutta uygulanan o ekonomik yaptırımlarla ilgili.
03:39Birleşmiş Milletler nezdinde de o kararların kaldırılmasını talep ediyor.
03:45Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona erdirilmesi bu kararda İran'ın nükleer tesislerinin denetlemeye açılmasıyla alakalı ve İran'ın nükleer
03:57programının incelenmesiyle alakalı.
03:59Ama Obama döneminde var mı zaten? Sonra Trump iptal etmişti.
04:04Evet Trump o anlaşmayı iptal etti. Aslında bu anlaşmaya varılmıştı Amerika Birleşik Devletleri'nde. Trump bunu iptal etti.
04:11Şimdi yeniden oraya dönüldü.
04:12Evet. İran'a verilen zararın hesaplamalara göre tamamen tazmin edilmesi yani Amerika'nın bir savaş tazminatı ödemesi,
04:20dondurulmuş tüm İran varlıklarının serbest bırakılması, Amerika savaş, Amerikan savaş güçlerinin en önemli maddelerden bir tanesi bu.
04:30Savaş güçlerinin bölgedeki tüm üst ve konuşlanma noktalarından çekilmesi yani bütün körfez ülkelerindeki Amerikan üstlerinden Amerikan askerlerinin çekilmesini talep ediyor.
04:42Körfez ülkeleri buna nasıl karşılık veriyor? Onlar için bir güvenlikti nihayetinde.
04:46Güvenlikti ama bir yandan da bu sorgulanır halde. Çünkü Amerika'nın orada olması onların korunmasını sağlamadı.
04:53Sağlamadı.
04:54İran füze yağdırdığında bunlar engellenemedi. Bu 40 günlük sürede bunu çok net görmüş olduk.
05:01Lübnan'da dahil tüm cephelerde müttefik gruplara karşı savaşın sona ermesi ki bunu şimdi birazdan tartışırız.
05:09Yine en tartışmalı maddelerden bir tanesi.
05:11Amerika peki ne teklif ediyor? Diyor ki İran'ın Natanz, İsfahan ve Forda'daki nükleer tesislerinin imhası az önce İran ne
05:21diyordu?
05:21Hiçbir şekilde nükleer programa dokunulmayacak diyordu. Amerika Birleşik Devletleri tam tersini istiyor.
05:29İlk baştaki 30 günlük ateşkesi söylemedim. Zaten 15 günlük anlaşıldı.
05:35Uzak olabilir mi? Yani bu 30 biraz opsiyonlu mu? Yani 15-30'a çıkarabiliriz anlamda mı?
05:40Hayır onu teklif etmişti. Birkaç gün önce şey 15 üzerinde anlaşıldı. O yüzden okumadım.
05:47İran'ın nükleer silah geliştirmemeye yönelik kalıcı bir tahavüttü.
05:52İran az önce söylediğimiz maddelerinde bunun tam tersini söylüyor.
05:55Tam tersi var. Devam edecek diyordu orada.
05:57İran'ın hali hazırda zenginleştirilmiş uranyum stoğunu Uluslararası Atom Enerji Ajansı'na devretmesi yine İran'ın 10 maddelik teklifinde bunun
06:08tam tersini söylüyor.
06:10İran. İran'ın Uluslararası Atom Enerjisinin ülkenin kanal kalan nükleer altyapısının tüm unsurlarını izlemesine izin vermesi taahhüdü ki bunun tamamen
06:21sona erdirilmesini teklif ediyor kendi teklifinde.
06:23İran ayrıca ülke içinde uranyum zenginleştirmeyi de bırakmalıdır diyor Amerika ama İran uranyum zenginleştirmeye devam edecek diyor.
06:35İran'ın füzelerinin menzili veya sayısı üzerindeki sınırlamalar.
06:40Bu maddeye şöyle bir yorum yapabiliriz.
06:43Demek ki İran'ın balistik füzelerinin tamamen ortadan kaldırılması seçeneği de ortadan kalktı diye düşünüyorum.
06:52Bunun üzerinde sayısının düşürülmesi ve kullanılmasının kısıtlandırılması gibi bir madde üzerinden konuşulacak anladığımız kadarıyla.
07:01İran'ın bölgesel vekil güçlere verdiği desteğe son vermek, Lübnan'da Hizbullah, Irak'ta yine Şii destekli, İran destekli minisler, Yemen'deki Husi
07:13'ler bunlara desteğini kessin diyor ama tüm bölgesel güçler devam edecek diyor İran'da.
07:20Yine tam tersini söylüyor.
07:21İran'ın bölgesel enerji tesislerine yönelik saldırıların sona erdirmesi yani Körfez ülkelerine yönelik saldırıların sona ermesi.
07:30Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması.
07:32Evet İran bunu açarım diyor ama buna bir şart koşuyor.
07:36Az önce onu da söyledik.
07:38Teknik sınırlamalar dahilinde ve İran ordusunun gözetiminde olursa yaparız bunu diyor.
07:45İran'a uygulanan tüm yaptırımların kaldırılması evet bunların hepsi kabul olursa İran'da zaten bunu teklif ediyor, bunu istiyor.
07:53Yaptırımların yeniden uygulanmasına olan olarak sağlayan Birleşmiş Milletler mekanizmasının sona erdirilmesi.
07:59Evet bu İran'ın da talep ettiğim metinde yani şunu Amerika'nın 15 maddesiyle İran'ın 10 maddesini şu anki
08:08haliyle tabii yani üzerine hiç konuşulmamış hali bu iki metinde.
08:13Evet şu anki haliyle tamamen birbirine zıt bir durumu bize karşımıza getiriyor.
08:21Üzerinde uzlaşılamaz bir durum bir tablo çiziyor.
08:26Yani tarafların istekleri bu şekilde yine masaya bu şekilde diretirlerse bunların gerçekleşmesi üzerinde diretirlerse bugüne kadar olduğu gibi bu müzakerelerden
08:38de hiçbir sonuç alınamaz.
08:40Ama burada iki tarafında şimdi bakın 40 günlük gerçekten hem başta İran'ın olmak üzere askeri anlamda büyük yıkım yaşadı
08:50İran bunu kabul edelim.
08:52Evet çok düzgün bir şekilde direndi çok kuvvetli bir şekilde direndi birçok noktada Amerika'ya geri adım da attırdı planlarını
09:01da bozdu.
09:02Evet ama 40 günlük sürece büyük bir yıkım aldı liderini kaybetti askeri komuta akademisinin çoğunu kaybetti.
09:09Ama Amerika Birleşik Devletleri de büyük hasar aldı ekonomik olarak hasar aldı bölgedeki körfez ülkelerinde güvenilirlik olarak hasar aldı.
09:18Dolayısıyla herkes 40 günde neler yaşadığını bir masaya koyacak.
09:25Bunların nasıl devam etmesi gerektiğine bir karar verip kendi niyetleri üzerinden kar zarar hesabı.
09:32Evet kar zararı yani bu savaşı devam ettirmek mi bizim işimize gelecek yoksa burada bir şekilde anlaşmaya varıp durdurmak mı
09:42işimize gelecek bunu müzakere edecekler aslında.
09:45Bir de şunu belirteyim yani bu henüz daha müzakereler başlamadı.
09:55Yani cuma günü başlamasından söz ediyoruz.
09:57Şu anda bir ateşkesten söz edebiliriz.
10:01Özellikle de Amerika ile İran arasındaki ateşkesten söz edebiliriz.
10:06Evet İsrail ile İran arasında ateşkes sonrası dün gece karşılıklı saldırılar oldu.
10:12Ama ondan sonra da şu ana kadar bir iki taraftan da saldırı haberi almadık saldırı yapıldığına dair.
10:20Şu anda bir ateşkes olduğu düşünülüyor.
10:24Cuma günü müzakereler peki yüz yüze müzakereler Pakistan'da başlayacak mı başlamayacak mı?
10:30Şu anda en öncelikli konu bu.
10:32Başlarsa hangi şartlar altında başlayacağını anlattım.
10:35Şimdi şurada bugün an itibariyle en büyük tartışma konusu da İsrail'in yaptığı bu ateşkese Lübnan'da dahil değil.
10:45Zaten şunu da az önce bu maddeler üzerinden söylerken unutmuştum.
10:49Şimdi yeri geldi diye söyleyeyim.
10:52Bu müzakereler başladığında en büyük şüpheli en dikkat edilmesi gereken taraf İsrail.
11:00Bakın bu konuda dünyada sicili en bozuk ülke.
11:062023'ten beri gördük.
11:09Gazze'de yani ben sayısını unuttum kaç defa ateşkesi ihlal etti.
11:12Ateşkese varıldı yani uluslararası toplum ayağa kalktı bir şekilde.
11:16Ateşkesi ilan edildi.
11:17Bozan taraf hep İsrail oldu.
11:19Evet.
11:19Aynısını Lübnan'da gördük.
11:21Lübnan'da ateşkesi ilan edildi ama 2024'te, 2024'te geldiğimiz güne kadar İsrail saldırmaya devam etti.
11:29Yani dolayısıyla müzakereler başladıktan sonra İsrail'in de bu şekilde bir tavır sergileyebileceği çok net.
11:38Yani bunu daha önce yaşadık.
Yorumlar