- 1 gün önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Evet Orta Doğu'da gerilim her geçen gün devam ediyor.
00:05İran İsrail ABD savaşı devam ederken bugün itibariyle bir iddia geldi.
00:10İddiaya göre İran Amerika'nın C-130 kargo uçağını düşürdü.
00:16Bu şu demek aslında tam 23 yıl önce 23 yıl sonra ABD bir savaşta uçak kaybetti.
00:23Hürmüz Boğazı'nda neler yaşanıyor, küresel piyasalara etkileri bu savaşın ne olacak ve son olarak da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan
00:32'la dün Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenski sürpriz bir görüşme gerçekleştirmişti.
00:39Bunları dış politika uzmanı Bülent Atasever ile değerlendireceğiz.
00:43Bülent Hocam hoş geldiniz yayınımıza.
00:45Hoş bulduk Muhabbet Bey iyi yayınlar diliyorum.
00:47Teşekkür ediyorum.
00:48Evet savaş hızıyla devam ediyor her iki taraftan da sürekli bir açıklama Trump tarafından İran tarafından savaşta yaşanan şu an
00:57son gelişmeler nelerdir?
00:59Şimdi aslında siz de bilgisini verdiniz Muhammed Bey gerçekten çok enteresan bir sürece doğru evrildiğini ben işini düşünüyorum.
01:06Ve bildiğiniz gibi aslında Trump'ın bir takım açıklamaları var ve biz bu bir aylık süreçte gerçekten acaba bir durulacak
01:12mı dedimiz hep bir bütün küresel boyutta da ilgilendiren bir savaşın olduğunu biliyoruz.
01:18Ancak bu anlamda çok da böyle bir durulma emareleri maalesef görmüyoruz ki bu dün gerçekleşen işte pilotların kurtarılması hadisesi.
01:26Burada bile hala bir benim savaşın sisi dediğim bir belirsizlik alanı var.
01:30Şunu unutmamak lazım her iki taraftan da açıklamalar geliyor bu olay kapsamında.
01:34Ancak işte burada bir ne diyelim psikolojik bir harbin de olduğunu unutmamak gerekiyor.
01:39Zaten İran kendini biraz daha üstün olan tarafta hissediyor çok uzun zamandır.
01:42Ve bununla alakalı olarak işte bir takım senaryolar var bununla ilgili.
01:46Ne olmuştu biraz bunu konuşmak lazım isterseniz.
01:49Burada da bildiğiniz gibi bir F-15 uçağının düşürüldüğü bilgisi geldi İran toprakları üzerinde ve burada da pilotların paraşütü atladığı.
01:56Hemen arkasından Trump'tan bir açıklama var.
01:58Bu pilotlar İran'ın eline geçmedi.
02:00İran da o arada bu fotoğrafları yayınladı bir uçakların parçaları olduğu iddia edilen fotoğrafları yayınladı biliyorsunuz.
02:06Ve pilotların da saklanmış olduğu yönünde İran biz ele geçirdik diyor pilotun bir tanesini Trump ikisinin de kurtarıldığı yönünde bir
02:13bilgi verdi.
02:14Ancak işte burada bir dezenformasyon savaşında sürdüğünü unutmamak gerekir.
02:18Ancak görüntüler geldikten sonra biz pilotların kimin elinde bulunduğunu hayatta olup olmadığını görüyor olabileceğiz.
02:25Ve bu anlamda da aslında şunu söylemek lazım yine bir C-130 uçağının düşürüldüğü iddiaları var bildiğiniz gibi kargo uçağı.
02:31Ve bununla ilgili olarak da bölgeye ABD'nin pilotları kurtarma operasyonu gerçekleştirdiğini biliyoruz.
02:37Dün İran'dan gelen görüntülerde havada helikopterler gördük, kargo uçakları gördük, saldırı helikopterleri gördük.
02:43Bununla ilgili olarak da çok sayıda askeri belki bölgeye indirdi.
02:46Ve bundan sonra da İran'la oradaki artık devrim muhafızları bölgede kim varsa orada olabilir.
02:51Bunlarla bir çatışmaya giriştiği yönünde açıklamalar var.
02:55Ve bundan sonra da olay büyük ihtimalle şöyle gelişiyor.
02:57Bu kargo uçağı paraşütle bıraktığı askerleri geri toplamak için bu arada çok hızlı kurulabilen pistler var.
03:04Ve çok kısa pistlerden bu uçaklar kalkış yapabilirler Muhammed Bey.
03:07Bunu gözden kaçırmamak lazım.
03:09Ya kalkış esnasında ya inş esnasında büyük ihtimalle bu uçak vuruldu.
03:13Ve kalkamaz hale gelince de iddia o ki oradaki Amerikan askerleri de bu uçağı patlatarak kullanılmaz hale getirdiler gibi bir
03:21iddia var.
03:22Ve bununla beraber de başka tahliye helikopterlerle beraber bölgeden alındıkları ki Trump bunu açıklıyorsa büyük ihtimalle operasyon bu şekilde ceryan
03:30etmiştir diye düşünüyorum.
03:31Ancak İran için özellikle işin psikolojik boyutunun çok farklı olduğunu gözden kaçırmamamız lazım.
03:36Siz de söylüyorsunuz 23 yıl sonra ilk defa bir Amerikanın kargo büyük bir uçağı düşürüldü.
03:42Şimdi İran şöyle bir iddia altında Trump hep şunu söylüyor biliyorsunuz uçakları işte bir aydır buraya bir operasyon düzenleniyor.
03:50İran'ın elinde ne uçak var ne hava savunma sistemi kaldı bize hiçbir şey yapamazlar onların gökyüzünde istediğimiz gibi geziyoruz
03:56gibi açıklamaları vardı.
03:58Ancak İran işte bu uçağı vurarak ve bundan sonra aslında farklı iddia da var helikopterlerin vurulduğu yönünde bu operasyona katılan
04:04kargo uçağının vurulduğu yönünde.
04:06İran'ın psikolojik bir kazanım elde ettiğini görüyoruz yani bir tane uçak vurmuş olduğu bir F-15 belki İran için
04:13150 uçağa bedel bir psikolojik ettiği yarattı batıda.
04:17Dikkat edin hemen Amerikan medyasında bunlar konuşulmaya başladı.
04:19Pilotların akıbeti belirsiz ki biz daha önceki savaşlarda şunu da gördük Muhammed Bey.
04:24İşte bu esir alan pilotların kamera karşısına çıkartıldıkları vesaire bunları da gördük Afganistan'da da olsun Irak'ta da olsun başka yerlerde
04:31de olsun.
04:31Ve bununla ilgili olarak da İran bir ihtimal pilotlardan ikisinin de kurtarılığını iddia ediyor Trump ama birinin hala orada bulunduğunu
04:39belki göreceğiz önümüzdeki günlerde.
04:41Ancak İran'ın kozlarını iyi oynadığını söylemek lazım.
04:44Tıpkı Yemen'deki körfez onun elinde bekletmesi buradaki hususları harekete geçirmemesi veyahut da pilot da elindeyse belki bir kara harekatı olacak
04:52ki büyük ihtimalle soracaksınız onu.
04:54Bir kara harekatı olacak ki elinde bir kart olarak tutuyor diye biliyorum.
04:58Şunu sormak istiyorum Bülent Hocam İran gibi Orta Doğu'da geniş bir coğrafyada düşen uçaktaki mürettebatı kurtarılma operasyonu nasıl gerçekleşti?
05:08Eğer zaten bu operasyonu yapabiliyorsa Amerika Birleşik Devletleri kara harekatı da bu konuyla alakalı bağlantı olabilir mi?
05:17Bir mesaj verilmiş olabilir mi?
05:18Tabii yani burada bir mesaj da var ve ayrıca düşürülen bir uçağın tipi de çok aslında bizi model de bizi
05:23biraz düşündürdü.
05:24A10 Thunderbolt diye bir uçak daha o da biraz daha farklı bir bölgede düştü.
05:28Şimdi öncelikli olarak bu nasıl gerçekleşmiştir sorunuza genelde bu tarz arama kurtarma faaliyetleri şöyle sürdürülüyor.
05:35Önce bölgede bir dronelarla yerini belirlemeye çabalamışlardır pilotların.
05:39Bir de pilotların yanında GPS'e şey gönderen durum her ne olursa olsun çok dayanıklı sinyal cihazları var.
05:46Pilotun üstünde bunlar takılı bulunur uçuşlar sırasında ki bu tarz durumlarda çabucak pilotun yeri tespit edilebilsin.
05:53Ve bu anlamda da büyük ihtimalle pilotların yeri tespit edildi.
05:56Bundan sonra da Amerikan uçakları ve droneları devreye girmiştir.
06:00Dronelar daha yakın gözlem almak için bölgeye hareket ederler.
06:03Çünkü ilk önce feda edebilecek onlar.
06:05Arkasından savaş uçakları ve savaş helikopterleri gelmiştir ki çevre emniyetini almak adına.
06:10Çevre emniyetinden kastın ne?
06:12Belki İranlılarda çok hızlı biçimde bu uçağın düştüğünü gören şahit olan köylüler vardır.
06:17Askeri bölükler vardır.
06:18Bir Amerikan uçağının vurulduğunu paraşütlerin açıldığını görünce hemen onlarda iletişim sağlamışlardır İran bölükleriyle.
06:24Artık orada kim var sepah mı var ordum var kimin olduğunu bilmiyorum.
06:28Bununla beraber onlar da bölgeye doğru gelirken işte Amerikalılar da bir hava şemsesi oluşturarak onların gelmesini engellemeye çabaladılar.
06:34Ve bununla beraber de tahliye etmek üzere hem bölgenin emniyetini alacak özel kuvvetleri gönderdiler.
06:40Çok büyük ihtimalle diye düşünüyorum ki bunlar bu C-130 uçaklarla kargo uçaklarla hemen paraşütle gönderilebilir.
06:46Artı helikopterlerle ki helikopterlerde neye lazım?
06:49Pilotların sağlık durumu iyi olmayabilir.
06:51Yani onları bir oradan kurtarma operasyonuna ihtiyaç olabilir helikopterler anlamında söylüyorum.
06:57Bununla birlikte buraya gelmişlerken de büyük ihtimalle İran bölükleri buraya yetiştiler.
07:01Ve bundan sonra bir çatışma çıktığı bilgisi veriliyor.
07:03Ki İranlıların elinde de biz Stinger benzeri bir takım omuzdan atılan menped denilen hava savunma sistemleri olduğunu biliyoruz.
07:12Tek kişiyle kullanabilirsiniz bunları.
07:14Büyük ihtimalle de bunlardan biri de özellikle C-130 gibi savunmasız olan bir uçağa karşı kullanılmıştır.
07:19Motoruna veyahut da önemli bir uçuş parçasına da geldiyse yerde kalır bu uçak şüphesiz.
07:24Ve bununla beraber de anlaşılır ki helikopterle buradan bu askerleri de toparlayarak gittiler ama arkada vurulmuş bir başka uçak daha
07:30bırakıldı.
07:31İzninizle şuraya geleyim şimdi A10'dan bahsetmiştim.
07:34Bu A10'ları nereden biliyoruz biz?
07:36Çok uzun zamandır kullanılan uçaklar bunlar ve genelde tank katili olarak bilinen uçaklar.
07:42Uçağın özelliği şu hemen izleyicilerimizle kısaca bilgi verelim.
07:45Seyreltilmiş uranyum mermisi atan bir top var uçakta ve saniyede 70 mermi atıyor Muhammed Bey.
07:52Yani böyle çok ciddi bir rakam.
07:54Çok ciddi bir rakam gerçekten.
07:56İşte böyle bir yolda giden piyade bölükleri, dizili tanklar yani veyahut da küçük sığınaklar, korugamlara yönelik olarak etkili olarak kullanılığını
08:05biliyoruz biz bunu çok uzun zamandır.
08:06Bunların bölgede olması demek hemen aklıma şunu çağrıştırıyor aslında başlayacak olan bir kara harekatının önünü almak.
08:11İranlılar da şüphesiz bölgeye bir asker sevk edecekler veyahut da tank gönderecekler.
08:17Bunları engellemek için bu uçakların 12-13 tanesinin bölgede bulunduğunu biliyoruz.
08:20Bu da aslında biraz bize bu düşen uçaktan bağımsız olarak kara harekatında yaklaşmakta olduğunu gösterir bir durum.
08:27Yani bu uçakların özelliği şu çok yüksekten değil daha ziyade hedefi görerek ve pike yaparak hedefin üstüne hücum eden uçaklar
08:34olduğunu biliyoruz bunların.
08:35Bu anlamda da aslında bir bahsetmiş olduğumuz bu kara harekatından hemen önce hava harekatıyla askeri terimle yumuşatma denilen işin başlamış
08:44olması.
08:44Yumuşatmada kısaca şöyle bilgi verebilirim.
08:47İşte orada size direniş sağlayabilecek hava savunma sistemlerinin, korugamların, işte askeri bölüklerin, askeri binaların vurularak bir alan açılması.
08:54Karaya çıkacak olan ya da indirme yapacak olan bölüklerinize bir korumalı alan yaratmak.
08:59Yumuşatmak buna dönüyor askeri terimde ve bu anlamda da bunun başlamış olduğunu düşünüyoruz ki Trump'ın da söylevleri giderek dikkat
09:05edin hem maalesef çok argo hale gelmeye başladı.
09:08Bugün yaptığı açıklamaları görüyoruz ve bu uçakların düşürülmesiyle beraber galiba biraz daha hiddetlendi.
09:13Çünkü birkaç gündür çok yoğun bu Amerikan hava araçlarının kaybını konuşuyoruz ki bunların içinde dronlar da var.
09:19Onlar da bu arada çok pahalı biliyorsunuz 20-30 milyon dolarlık birkaç tane dronun bu Reaper denilen dronların da düşürüldüğünü
09:25de biliyoruz.
09:25Bu operasyonda da hatta düştüğü bilgisi var.
09:27Bu çerçevede de işte giderek daha da hiddetlenen sinirlenen İran'ın böyle nasıl başlamıştı hatırlayacaksınız birkaç gün içinde düşer deniyordu.
09:37İş bambaşka.
09:37Tam olarak oraya gelecektim aslında.
09:39İlk önce işte Trump'ın yaptığı açıklamalar Venezuela bir önceki harekatları Venezuela'ydı.
09:44Madura girildi 45 dakikaydı sanırım operasyon.
09:48Yani bir saati bulmamıştı.
09:50Aynı şekilde İran'a gireceğiz İran düşecek demişti.
09:52Ve 37. günündeyiz savaşın.
09:5537 gündür sürekli Amerika Trump ve kaynaklardan yapılan açıklamalardı.
09:59Ne denildi?
10:00Evet bu hafta bitecek.
10:02Yarın bitecek.
10:03Süre veriyor sürekli.
10:04Doğru.
10:04Sürekli bu şekilde bir bilgi akışı.
10:07Ama istediği gibi olmadı diyebiliriz.
10:10Kara harekatı peki olursa Sayın Bülent Atasever.
10:13İran cephesi harekatı hangi bölgeden bekliyor?
10:18Şimdi şunu söylemek lazım.
10:19Valla yani hangi bölgeden beklediklerini çok bilmiyorum ama tabii tahmin edebiliyoruz.
10:23Süphesiz onlar da belli tahminler yürütüyorlar ve karşılıklı istihbaratın çalıştığını unutmamak gerekir.
10:28Şimdi öncelikli olarak Hark Adası çok konuşuldu biliyorsunuz ki Hark Adası'nı hemen izleyeceğimizi hatırlatalım.
10:33Buradan İran'ın tankerlere yükleme yaptığı bir ada bu.
10:36Yani neden önemli?
10:37Hem ana karadan gelen borular hem doğalgaz hem petrol boruları buraya bağlanıyor.
10:41Ve buranın da derinliği.
10:43Çünkü biliyorsunuz tankerler çok büyük gemiler.
10:44Ve her yerden yükleme yapamaz.
10:46Buranın derinliği tam o tankerler için uygun.
10:48Aslında bir terminal gibi düşünülmesi gerekir.
10:50Tanker terminali.
10:51Şimdi buraya bir indirme yapacak diyoruz ama Hürmüz Boğazı'nın açılması meselesini çok vurguluyor.
10:56Bu bir senaryo buraya bir asker indirmesi olabilir.
10:59İkinci senaryo bu Hürmüz Boğazı'ndaki her iki uçta da bulunan yere bir asker indirmesi.
11:04Ve oradaki bulunan özellikle Kuzey Batı'da bulunan küçük adacıklar var biliyorsunuz.
11:10Kuzey Batı ve yine benzer biçimde şeyde bulunan yine Kuzey Batı'da bulunan Kuzey Doğu'da bulunan küçük adacıklar var.
11:16Burada ve buralara bir asker indirmeye çalışabilir Boğazı'nın emniyetini almak için.
11:20Ama burada çok sayıda soru işareti de var.
11:22Şimdi bir üçüncü senaryo da şu.
11:24Acaba sahil şeridinin tamamına yönelik olarak bu büyük bir alandan bahsediyoruz.
11:28Küçük bir yer değil burası.
11:29Üstünde şehirler bulunan bir alan.
11:32Ki Bender Abbas başta olmak üzere önemli limanlar var.
11:34Yine izleyeceğimiz için hatırlatalım.
11:36Bender bu arada liman anlamına geliyor.
11:37Yani orada Bender, Abbas veyahut da başka Bender isimli şehirler de var.
11:41Limanın şehirleri bunlar.
11:42Kalabalıkla nüfusları var.
11:43Şimdi burada böyle acaba birinci senaryo harka mı çıkacak?
11:48İkinci senaryo Hürmüz Boğazı'nın o iki yakasına mı çıkacak?
11:52Üçüncü senaryo sahil şeridini mele geçirmeye çabalayacak.
11:54Ben bir dört daha ekleyeceğim buraya.
11:56Trump'ın hep böyle bir bu işten çıkış bir zafer senaryosuna ihtiyacı olduğunu konuşuyoruz.
12:01Ve bu anlamda da nükleer materyalere yönelik.
12:03Yani nükleer materyaler nelerdir?
12:04İran'ın açıklamış olduğu 450 kiloluk zenginleştirmiş uranyum.
12:07Bunları acaba bir alıp götürme gibi bir operasyon mu deneyecek?
12:12Yani her ihtimalde hangisini konuşursak konuşalım.
12:15İran tamamına yönelik olarak zaten çalıştı diye düşünüyorum ben Muhammed Bey'in anlamında.
12:19Peki Sayın Bülent Atasavar şunu sormak istiyorum.
12:21Olası bir kara harekatında ABD'nin.
12:23Müttefikler evet İsrail, Körfez ülkeleri, NATO bir yanda.
12:28Böyle bir olası senaryoda kara harekatında siz de dört tane senaryo söylediniz bizlere.
12:34Benim aklıma gelen.
12:35Evet şu an İran'ın müttefikleri Çin, öte yandan Rusya büyük istihbarat sağlanıyor.
12:41Bilgi atışı sağlanıyor.
12:43Mühimmat sağlanıyor.
12:44Olası kara harekatında Rusya ve Çin özellikle Çin uzak doğu uzak Asya bu kadar uzun bir coğrafyada İran'a kara
12:55harekatında nasıl bir yardımda bulunabilir?
12:59Ya şunu söyleyeceğim.
12:59Öncelikle ben tarafların sıcak biçimde bahsetmiş olduğunuz Rusya'da Çin'in sıcak biçimde ben çok gireceğini düşünmüyorum.
13:05Ancak zaten hali hazırda hem Amerikan'ın hem İsrail'in canını yakacak şekilde zaten iyi bir istihbarat verdiklerini görüyoruz.
13:11Şimdi İran'ın normalde bir askeri teknolojisi, bir uydu teknolojisi yok.
13:15Ancak çok isabetli roket atışlarını görüyoruz, drone saldırılarını görüyoruz.
13:19Bunlar için sizin bir konum belirleme sistemine ihtiyacınız var.
13:22Bunu bile verse Muhammed Bey bu yeterli bir şey.
13:25Ve bununla beraber Rusya'nın yine drone desteğini, teknik desteği veyahut da bu testlerin yerini istihbarat anlamında verse bunlar İran
13:32için yeterli.
13:33Yani yeterli bir destek olarak görülür.
13:34Tabi bununla beraber şimdi özellikle az önce konuşmuş olduğumuz bu uçağın düşürülmesi meselesinde acaba bir Rusya'da Çin hava savunma sistemi
13:42mi kullanıldı?
13:43Yani bunlar da bir soru işareti tabi.
13:45Ve İran şunu yapmış olabilir.
13:47Pilotların genellikle böyle bir nasıl söyleyeyim bir güvenlik yanılgısı denilen bir iş var.
13:52Bir aydır aynı koridorda gidip geliyorsunuzdur ve bir ateş görülmemiştir.
13:56Radar tespit etmemişsinizdir.
13:57Böyle bir rahatlık vardır.
13:59Ancak İran aşağıda bir radarını aktif etmemiştir, bekletiyordur.
14:02Ve bu bir anda açılıp da birkaç saniye içinde tepki verince tabi uçak büyük ihtimalle böyle düştü.
14:07Bundan sonra da böyle senaryolar görebiliriz işte.
14:09Yani Çin ya da Rusya ne yardım gönderdi daha önce İran'a?
14:13Yani bir anti balistik şeylerden bahsediliyor.
14:15Deniz füzelerinden bahsediliyor.
14:17Deniz dronlarından bahsediliyor.
14:19Yine karada elinde belki farklı hala balistik füzeler var.
14:23Yani belki bir roket parçaları gönderdi ki biz şunu çok iyi biliyoruz.
14:25Çin hem Amerika'ya hem de İran'a zaten bu nadir toplak elementlerinden oluşan bir takım roket parçalarını zaten satıyor
14:33hali hazırda.
14:34Yani bununla beraber ne teknoloji var İran'da bunu henüz tam olarak bildiklerini kestiremiyorum.
14:38Şimdi böyle bir senaryoda ne göreceğiz biz Muhammed Bey?
14:40Yine başka sürprizler.
14:41İşte bu uçak düşümede olduğu gibi.
14:43Bir anda çok yoğun bir İran'dan gelecek büyük bir tepki Amerika Birleşik Devleti'nin birkaç gündeki büyük bir kaybı yani
14:50işi bambaşka bir boyuta götürür o noktada ki belki biraz onu konuşmak lazım.
14:55İran'ın elinde ne gibi kartlar var bu çıkartma askeri operasyona karşı?
14:59Burada da şunu söyleyebilirsiniz.
15:00Şimdi bir Hürmüz Boğazı'nı mayınlayacaktır hemen.
15:04Yani bu mayınlanma meselesi bu arada epey işi uzatır.
15:07Çünkü mayın temizlemek denizdeki mayınları, droneları temizlemek basit işler değil.
15:11Yani bir günde iki günde yapacağınız işler değil.
15:13Çünkü bunun akıntısı var.
15:15İşte sürüklenen mayın olacak ve tankerler çok kırılgan bunu biliyoruz biz.
15:18En ufak bir darbede zaten yüklü tankerler boş da olsa yüklü de olsa hemen alev alıyor biliyorsunuz.
15:24Ve çok dar alanlar olduğunu biliyoruz.
15:25Bu çerçevede İran mutlaka burayı kapatacaktır.
15:28Bununla beraber sahile bir çıkma diye düşünsek.
15:31Sahile çıkacak, adalara çıkacak diye düşünseniz.
15:33Şimdi İran'ın elinde mutlaka bununla alakalı olarak en basitinden söylüyorum.
15:37Hep baristik füze ile konuşuluyor.
15:38Füze fırlatabilir deniyor ama obüsler var.
15:40O büslerin mesafesinin 60-70 kilometre.
15:43Uzun.
15:44Yani bu şehirlerin arka tarafından hem körfeze hem de çıkartma bölgelerine topçu ateşi yapabilir mi?
15:49Evet yapabilir.
15:50Benzer biçimde yine buralardaki o şehirler ve demografik yapıdan bahsettim.
15:54Bunların arasında dediğim gibi bir çatışma neye yol açar?
15:57Nasıl bir sahne görürüz?
15:59Yani bu iyice orada sivil kaybının çoğalmasıyla beraber Amerika'nın elini daha fazla zayıf atabilir.
16:04Ne derseniz deyin Muhammed Bey?
16:06Yani bu bütün senaryolarda, asker indirme senaryolunda maalesef küresel anlamda hepimizin etkileneceğinin gözden kaçınmaması gerekir.
16:13Burada ticaret yaklaşık %20-25 diye konuşuyoruz.
16:16Ve bununla beraber hemen usilerin Babül Mendeb ve Kızıldeniz'de bir kapatma operasyona gireceği konuşulması lazım.
16:22%5-10 da buna deyin.
16:24Dünya ticaretinin neredeyse yarısını, enerji ticaretinin yarısını kapatmış oluyorsunuz.
16:28Neredeyse yarısı dediniz Bülent Atasever.
16:31Peki Amerika'nın ve Avrupa'nın bu Hürmüz konusu boğazında, Hürmüz boğazı konusunda bir alternatif var mı?
16:39Yoksa yaratılabilir mi böyle bir alternatif?
16:42Aslında az önceki sorunun soruyla bağlantılı olacak biraz.
16:44Biliyorsunuz bir süredir Ukrayna'da da, Rusya'da da enteresan gelişme oluyor.
16:48Ve Ukrayna'nın, Rusya'nın Çin'e satmakta olduğu doğalgaz ve petrol borularına ve depolarına saldırmaya başladığını gördük biz.
16:54Yani orada da bununla bağlantılı olarak okumak lazım.
16:57Ve bu anlamda da tabii ki etkili olacaktır.
17:00Yani bir alternatif neresi kalıyor? Şunu söylemek lazım.
17:02Geçtiğimiz günlerde bir Can Azerbaycan Büyükelçinin düzenlediği bir enerji toplantısına katıldık.
17:07Yani bütün bu koridorlarda, bu enerji koridorlarında hem aşağıda, yani Hürmüz boğazı ve civarı,
17:12hem de yukarıda Rusya, Ukrayna tarafında böyle bir enerji hatlarına yönelik olarak, depolarına yönelik olarak saldırılar görüyoruz.
17:19Burada ne kaldı elimizde bizim?
17:20İşte Azerbaycan'dan Türkiye'ye gelen ya da Irak'ın kuzeyinden Türkiye'ye gelen petrol ve doğalgaz hatlarını biliyoruz biz.
17:28Güvenlikli olarak bunlar var ve bu anlamda da aslında çok dikkat edilmesi gerektiği,
17:32ki biliyorsunuz çok yakın tarihte hem Kars'ta ve Nahçıvan'da Azerbaycan'da Türkiye arasında bir tatbikat düzenleniyor.
17:39Bu da bir gövde gösterisidir.
17:40Yani bu çerçevede işte nereler kalıyor Amerika Birleşik Devletleri'nin biliyorsunuz Venezuela'dan sonra çok üst bir şey olduğunu görüyoruz.
17:48Artık petrol anlamında özellikle dünya liderliğine geldiği söylenebilir.
17:52Tabi burada şunu unutmamak lazım, giderek artan maliyetler bir zaman Amerika Birleşik Devletleri'ne kazandırabilir,
17:58Rusya'da kazandırabilir ancak şey çok fazla, talep çok fazla.
18:03Şimdi uzak doğuda şimdiden bizim bu talebin yavaş yavaş krizlere girmeye başladık.
18:06Az önce muhabir arkadaşımız işte bizim kendi pazarlarımızda dolaşırken fiyatların ister istemez yükselmiş olduğunu görüyorsunuz.
18:12Her ne kadar Türkiye çok ciddi tedbir alsa da buna, özellikle petrol ve doğa gaz tedariğinde bir problem olmasa da
18:18tabii ki yansıyor fiyatlar.
18:20Yani biz böyle ekonomik anlamda etkilenirken uzak doğuda Avrupa'da yavaş yavaş artık sanayi çarklarının dönmemeye başladığını görüyoruz.
18:28Enerjiye bağımlı.
18:29Hatırlayacaksınız Almanya'da tabi Rusya'da bir bağımlılık sonrası Amerika Birleşik Devletleri'nden 3 katını elenciye almaya başlamışlardı.
18:36Yani bu çerçevede Trump'ın eğer planı buysa hiç akıllıca değil.
18:40Çünkü çok sayıda talep var ve bu taleplerin artması durumunda da insanların hayatı ekonomi kötüye gidecek.
18:48Çarklar durduğu zaman da biz maalesef ne olduğunu görüyoruz.
18:51Daha büyük çatışmaların patlak verdiğini, eski bir takım davaların gün yüzüne çıktığını, dolaba kaldırılmış kriz alanlarının tekrar çözümlendiğini görüyoruz.
19:00Nereler bular?
19:01İşte az önce konuştuk Babül Mendeb, Somaliland meselesi hemen aklımıza gelsin.
19:04Afrika'nın içindeki çatışmalar aklımıza gelsin.
19:07Benzer biçimde Rusya, Ukrayna'da biraz daha kendini toplamış bir Rusya.
19:11Bakın dikkat edin ya ne enteresandır.
19:13Bir dönem önce Amerika'nın desteklediği bir Ukrayna'ya karşı Rusya savaşıyor.
19:17Bu dönem Amerika ile Rusya neredeyse ortak gibi hareket ediyorlar.
19:20Ve Rusya ekonomik anlamda bu petrolü satarak çok hızlı toparlanır mı mesela?
19:25Ve Avrupa'ya daha büyük problem yaratmaz mı mesela?
19:27Yani bunlar gerçekten çok enteresan denklemler ve bu anlamda da bakıldığı zaman yalnızca Hürmüz Boğazı olarak asla okunmamalı bu kriz.
19:35Çok daha farklı kriz bölgesini tetikleyebilecek ve bir zaman sonra Amerika istediğim kadar güçlüyüm desin, Rusya istediğim kadar kuvvetli olduğunu
19:44iddia etsin.
19:45Bu krizi onlar bile toparlayamaz hale gelir.
19:48Ve tabii farklı bir takım senaryolarda unutmamak lazım.
19:51Burada çok da o kadar böyle büyük dengelerden konuşuyoruz ki körfez ülkelerin en az İran kadar zor durumda olduğunu unutmaması
19:57lazım.
19:57Diyelim ki yarın Trump ben çekiliyorum dedi.
20:00Bu savaş bitti dedi.
20:02O soykırımcı ishalde bir şekilde durduruldu.
20:05Körfez ülkelerle İran'ın arasındaki ilişkiler ne olacak?
20:09Karşılıklı olarak bir güvensizlik doğmuş durumda.
20:11İran'da giderek radikalleşen bir yapıdan bahsediyoruz.
20:13Ve bununla beraber yarın Trump maalesef gerisinde de böyle bir çok kırıklı bir fay hattını bırakmış olacak bu şekilde.
20:21Fay hattı bıraktı, bırakılmaya evet o güvensizlik oluştu.
20:24Özellikle ABD, İsrail, İran savaşında.
20:27Körfez ülkelerindeki altyapılar vuruluyor İran tarafından.
20:32Ve su arıtma en önemli aslında.
20:34Orta Doğu'da, Körfez ülkelerindeki.
20:36Eğer bu savaş devam ederse Körfez ülkelerinin hali ne olacak?
20:42Kısa bir yorum alayım.
20:43Ardındansa dün bir ziyaret vardı.
20:47Oraya bağlayabiliriz hocam.
20:50Şimdi şunu söylemek lazım.
20:51Öncelikle olarak evet bu artık dönülmez bir yere geldiğini gösterirsin.
20:55Bahsetmiş olduğunuz o barajların elektrik santrallerini ki Trump bunu da tehdit etti unutmayın.
20:59Yani taş derine döndürmek gibi bizim çağımıza hiç yakışmayan yani nasıl bir vandallık olduğunu söylemek lazım.
21:05Ve bu anlamda da ne görüyoruz?
21:07Arkada soykırımcı İhsal nasıl ipler oynattığını da maalesef biliyoruz.
21:11Ve bu anlamda da aslında şunu söylemek lazım.
21:14Özür dilerim.
21:16Bu gelişmeler sonrasında da Körfez ülkelerinde şöyle sıkıntılar tabii ki baş gösterecek.
21:22Sayın Cumhurbaşkanı'nın işaret ettiği Sayın Hakan Fidan'ın ve Sayın İbrahim Kalın'ın ifade ettiği bir gerçeklik var burada.
21:27Bir etnik dini çatışma alanının oluşması.
21:30Nedir bu?
21:31Sünni-Şii çatışmasına evlilir mi?
21:33İran'ın içinde veyahut da bölgede bir Arap, işte Acem, Türk, Kürt bu çatışmanın tetiklenmesi mümkün mü?
21:40Yani bunlar gerçekten çok beni düşündüren ve bizi maalesef böyle bir dikkat ettiren sorular.
21:46İrkilten sorular bunlar bizi.
21:48Çünkü Körfez ülkeleri de dikkat ediyorsanız hem Suudi Arabistan anlamında hem o Birleşik Arap Emirlikleri anlamında
21:53savaşın devam etmesi yönünde yani bu işe başladıysam buradan rejimi değiştir.
21:57Çünkü Amerika çekilecek olsa ne olacağını biliyorlar.
21:59Şimdi bu ülkelerin içindeki Şii yapılanmanın da ne kadar demografi, ne kadar kalabalık olduğunu unutmamak lazım.
22:05Bahreyn'de neredeyse bir darbe gerçekleştiriyordu geçtiğimiz günlerde.
22:08Ve bununla beraber Irak'ın içinde iyi okunması lazım.
22:11Irak'ta çok önemli bir enerji ithalatçısı biliyorsunuz.
22:14İçerideki Haçlı Şabi'yi konuştuk.
22:16Irak bu bölgesel yönetimin vurulması meselesi var.
22:19Erbil vuruldu.
22:20Barzaniye'ye yönelik olarak bir suikast girişimi var.
22:22Yani bütün buraların o fay hattının içinde dahil olduğunu görmek lazım.
22:26Ve körfez ülkeleri de kızgın bir İran'la, daha radikalleşmiş bir İran'la karşı karşıya kalmak isterler mi?
22:32Soru burada.
22:33İşte az önce o yüzden söylediniz.
22:35Bu su arıtma testlerinin, barajların, elektrik santralinin vurulmasına beraber artık buradan dönüş kalmayacak.
22:41Topyekun bir savaşa girildiğini göreceğiz biz.
22:44Ki körfez ülkelerin çok büyük bir askeri gücü yok Muhammed Bey ama şunu unutmayın.
22:47Mali olarak bu kampanyayı destekleyecek olsa, bu savaş çılgınlığını destekleyecek olursa Amerika daha fazla bölgede bulunabilir.
22:56Trump biraz daha iç ekonomiyi yatıştırabilir.
22:58Şunu unutmayın.
22:58Çatışmaya devam ederken biz körfez ülkelerine bir 20 milyarlık silah satıverdiğini gördük.
23:05Yani bu anlamda da arkadaki olayların da okunması gerekiyor diye düşünüyorum.
23:09Ancak gerçekten sizin vurgulamış olduğunuz o biraz daha suyla alakalı konular, elektrikle alakalı konular devletleri, askerleri, orduları değil, insanları direkt
23:17etkileyecek mesele.
23:19Ve şöyle bir düşünelim, çöllük alanlar bura.
23:21İran belli.
23:22Bir hafta on gün elektrik ve su olmadığını düşünelim.
23:25Toplu göç aslında ve ne tarafa doğru?
23:28Çok senaryo konuşabilirsiniz bu anlamda gerçekten.
23:31Dediğiniz gibi göç başta olmak üzere.
23:33Dediğiniz gibi yeni terör örgütlerinin buradan pıtırak gibi maalesef fırınacak olması gibi benzer biçimde o bölgenin destabilize olması.
23:42Nereden hatırlıyoruz?
23:43Irak'ta, Libya'da yanan petrol kuyularını hatırlıyoruz.
23:47Aylarca söndürülememişti.
23:49Bambaşka bir maalesef facia senaryosu konuşuyoruz Muhammed Bey.
23:52Peki Bülent Hocam aslında konuşacak çok şey var ama bu konuya dair bir sorum daha olacak.
23:58İran'da şu an rejim düştü mü?
24:01Değişti mi?
24:02Daha doğrusu.
24:02Çünkü iki gün önce ABD Başkanı Trump'un bir açıklaması vardı.
24:08Gerçekten rejim değişti mi?
24:10Yoksa yine bir savaşa psikolojik olarak açıklama mı yaptı?
24:15Savaş üzerinden.
24:16Şöyle dinebilir.
24:17Güzel soru Muhammed Bey.
24:18Yani gerçekten psikolojik bir açıklama yaptı diye düşünüyorum.
24:20Çünkü şunu söylemek lazım.
24:22Alttan biliyorsunuz rejim şu şekilde çalışıyor İran'da.
24:25Şimdi bir dini boyutu var.
24:27Ayetullahlar boyutu var.
24:28Kum, Necef yani bir karışık bir yapı var orada.
24:31Bir bu bununla alakalı bir konu var.
24:33Bir de eski İran-Irak savaşından gelen insanların bizi.
24:37Yani aslında o savaşı görmüş, vahşeti bilen, dehşeti bilen ve daha radikal biçimde İran'a bağlı olan,
24:44rejime bağlı olan daha doğrusu isimlerin geldiğini görüyoruz biz.
24:47Şimdi kalibi haftan tutun, izleceğimizi açıp bakabilir bu insanların geçmişine.
24:51Şeyin başındaki, bakifeye bakın mesela.
24:54Besicin başındaki ne bakın.
24:55İşte efendim, sepahın başında kim var.
24:58Bunlara baktığınız zaman artık o eski daha güvercin kanat ya da masaya yakın isimlerin çok sesinin çıkmadığını.
25:03Evet dışişleri bakanı olduğu için Arakçı biraz açıklama yapıyor.
25:05Pezeşkihan ama işi kimin yürüttüğü orada son derece belli.
25:09Devrim muhafızları yürütür işi.
25:10Ve bu anlamda da aslında Trump'ın işte hep aslında söylüyoruz ya Taliban gitti, Taliban geldi, Hamane'ye gitti, Hamane
25:17'ye geldi.
25:18Yani burada da aslında rejimi daha radikalleştirmiş olduğunu unutmamak lazım.
25:23Trump her ne kadar işte değişti, işte üçüncü şey geldi, onlar da vururuz bir daha değiştiririz.
25:28Yani alttan gelen yapının nereye bağlı olduğunu unutmamak lazım.
25:31İran için gözden kaçırılan konuşuyor, ben hep yayınlarımda söylüyorum.
25:34Bir güvenlik bloğunun üzerine inşa edilmiş bir ülke bu.
25:38Bir rejimin üzerine inşa edilmiş bir ülke.
25:40Ve çok köklü bir yapısı var.
25:41Tabii tabii yani tarihi anlamda bir başka şey ama burada o rejime bağlılıktan bahsediyorum.
25:47Sizi var eden rejim yani anlatabiliyor muyum o dini yapıyla rejimin ne kadar işçi olduğunu biliyoruz zaten.
25:53Ve bu anlamda da dini anlamda da bağlısınız ki biz burada defaatle konuştuk bu yaz, matem, intikam, bu temaların ne
25:59kadar şehadet.
26:00Yani çok önemli olduğunu biliyoruz ve bununla beraber de neyi söylemek lazım?
26:04Siz bir bağlılıkla bir yere gelmişsiniz ve bu anlamda bütün o ne diyelim bağlılığınızı sergilemek durumundasınız burada.
26:12Ben o güvercin isimlerinin çok sesinin çıkmadığını görüyoruz zaten açıklamaları yapsalar da şey bulmuyor.
26:17Bu anlamda aslında İran'ı belki daha kötü bir noktaya itti.
26:21Çünkü kötü bir noktadan kastım şu dediğim gibi yarın Trump çekilirse kıymetli izleyeceğimiz bunu düşünebilirler.
26:27Ne olacak senaryo bölgede?
26:29İran hala hatırladığımız gibi acaba bölgede bir yayılmacılığa tekrar girişecek mi?
26:34Bir zafer kazandım diye düşünerek bölgede.
26:36Tabii şunu da vurgulamak lazım asker anamda da İran'ın içinde ne olduğunu bilmiyoruz.
26:4030 bine yakın hedef vurulduğu açıklanıyor Amerika tarafından.
26:43Şimdi İran'ın içinde nasıl bir manzara var?
26:45Üst düzey bütün komutanları.
26:46Hem onlar var hem belki dediğim gibi sizin de bahsettiğiniz gibi elektrik depolarına, sistemlere saldırmaya başladığı bilgisi geliyor.
26:54İran'daki hasarı da biz bilmiyoruz.
26:56Peki hocam son 4 dakikamız İran-İsrail-ABD savaşına değindik.
27:01Bir yandan da dün önemli bir görüşme vardı.
27:04Sürpriz bir görüşme.
27:06İstanbul'da Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenski'yi ağırladı.
27:13Ne görüşüldü, ne konuşuldu, uzun saatler bir görüşme gerçekleştirildi Zelenski ile.
27:19Ne konuşuldu?
27:20Tabii tabii aslında az önce ipucunu verdik biz ne konuşulduğu yönünde.
27:23Şimdi Zelenski'nin bir körfez çıkartması vardı.
27:26Sonuçta Ukrayna'nın da savaş halinde olan bir ülke olduğunu unutmayalım.
27:29Giderek de kaynakları kesilen bir ülke olduğunu unutmayalım.
27:32Şimdi özellikle İran'ın dronelarıyla alakalı olarak hem körfezin hem Amerika'nın başa çıkamadığı yönde zaten sizinle konuşuyorduk.
27:38Bu droneları bilen bir ülke var.
27:40Yani nasıl mücadele edeceğini bilen bir ülke var Ukrayna.
27:42Dört yıldır şahittir onlarına karşı Rusya'nın dronelarına karşı bir savunma mekaniği geliştirdiklerini biliyoruz.
27:47Ve aslında başarılı olduğu da söyleniyor.
27:49Şimdi bununla ilgili olarak işte bu sistemleri ya da bu uzmanları götürüp körfez ülkeninde para olduğunu da biliyor Zelenski bir
27:55şekilde.
27:56İki üç günlük burada bir seyahat ancak dönerken galiba bir davet aldı.
28:00Davet diyelim biz ona.
28:02Ve biz indiğini gördük bir şekilde Türkiye'ye.
28:04Şimdi bir Karadeniz'de özellikle Türkiye çok biliyorsunuz o konuda dikkatli hareket ediyor ve tarafları uyarıyor sürekli.
28:12Yani Karadeniz'deki özellikle bu başıboş mayınlar, dronlar işte gemilere yapılan karşılıklı kimin yaptığı belli olmayan saldırılar.
28:20Yani Karadeniz yavaş yavaş bir ateş topuna içermeye çalışıyor ama Türkiye'nin özellikle Montreux-Boğazlar Sözleşmesi'nden vazgeçmediğini unutmak lazım.
28:29Ve sonuna kadar da bu hakkıdır ve koruyacak.
28:31Eğer biz buraya bırakacak olsak Muhammed Bey NATO'nun etkisine veyahut da Rusya'nın ya da Ukrayna'nın etkisine girecek
28:36olursa burası.
28:37Ki NATO'ya rağmen dikkat edin Montreux-Boğazlar Sözleşmesi'nden hiç vazgeçmedi.
28:42Türkiye başından bu yana hep o uluslararası hukuku koruyan ülke.
28:45Hep küçük büyük demeden o ülkelerin haklarını savunan ülke.
28:48Ve bu anlamda da Karadeniz'in bir ateş gölüne dönmesini engelliyordu.
28:52Bununla ilgili olarak bizim zırhlarımız, destürlerimiz de Karadeniz'de işte bu mayındır, efendi, drondur bunlara karşı da önlem alma çabasına çıkıyor.
29:01Tam bu arada siz Karadeniz'deki çatışmanın artmaya başladığını görüyorsunuz.
29:04Bilhassa Ukrayna dronlarının Rus gemilerine ya da başka ticaret gemilere yönelik olarak saldırdığını görüyorsunuz.
29:09Ve az önce söylemiş olduğum belki mavi akıma yönelik yani Rusya'dan Türkiye'ye gelen petrol ve boru gaz hatlarına karşı
29:16da dron saldırılarının yapılmaya başladı.
29:18Her ne kadar Ukrayna burada kabul etmiyorsa da şimdi Ukrayna'nın arkasında da kim var bunu da bir unutmamak lazım.
29:24Arkada bir İngiltere Fransa izini görüyor olabilir miyiz?
29:28Buna da bakmak lazım.
29:29Ve bu anlamda da sanki bir ne diyeyim bir uyarı ufak bir dostça en son dostlarına uyarı yapılmıştır.
29:37Yani buralarda bu işleri karıştırmaya girişmemeleri gerekir.
29:41Evet hocam programımızın bültenimizin de sonuna geldik.
29:44Diğerli görüşleriniz için teşekkür ediyoruz.
29:47Evet Akit TV ekranlarında dış politikayı Orta Doğu'ya dair İran-İsrail-ABD savaşını ve Volodymyr Zelenski'nin Türkiye'ye
29:54ziyaretini dış politika uzmanı Bülent Atasever ile değerlendirdik.
29:59Şimdilik bültenimizin sonuna geldik.
30:01Yeniden görüşmek dileğiyle hoşçakalın.
Yorumlar