- 3 saat önce
✅ ABD ve İran masada
📌 Umman'daki görüşmeler savaşı öteler mi?
📌 ABD'nin şartlarına İran "Evet" der mi?
📌 İran rejimi kendi içinde dönüşebilir mi?
Orta Doğu Analisti Mehmet Akif Koç, Candan Yıldız'a yorumladı.
📌 Umman'daki görüşmeler savaşı öteler mi?
📌 ABD'nin şartlarına İran "Evet" der mi?
📌 İran rejimi kendi içinde dönüşebilir mi?
Orta Doğu Analisti Mehmet Akif Koç, Candan Yıldız'a yorumladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00T24'ten bir kez daha merhaba.
00:03Bugün 6 Şubat 2026.
00:06Bundan 3 yıl önce Kahramanmaraş, Maraş Merkezi 11 ili etkileyen bir deprem yaşandı.
00:14Bu deprem Türkiye'nin yakın tarihinin en acılı felaketlerinden bir tanesiydi.
00:2253 binden fazla insan hayatını kaybetti.
00:26İnsanlar, aileler yok oldu.
00:29İnsanlar acılarını öylesine gömmek zorunda kaldılar ki enkazlar altına.
00:35Çünkü enkazlar altında günlerdir yakınlarını çıkarmaya çalıştılar.
00:43Acılarını unuttular.
00:44Zaten aradan geçen 3 yıl sonrasında da özellikle Hatay'daki anmalarda bazı kadınların şu cümleleri kulaklarımızda bugün de olsa yankılanıyor.
00:57Biz acımızı yaşayamadık çünkü hala biz yakınlarımızın hakkını arıyoruz, adaleti arıyoruz.
01:07Zira davalar sürecinde yani bu depremde yıkılan ve gerçekten ihmaller nedeniyle yıkılan onlarca, binlerce, yüzlerce binanın enkazı altında kalanların,
01:26haklarını arayan yakınların dava süreçlerinde de çok insanların acısını dindiren, adalet duygusunu gerçekten tatmin eden sonuçlar da çıkmıyor deprem davalarında.
01:41Evet dediğimiz gibi 6 Şubat 2023'te çok büyük bir acı yaşandı.
01:49İnsanlar hayatlarını kaybetti derken uzuvlarını kaybeden insanlar oldu.
01:54Tamamen bazı aileler yok oldu.
01:57İnsanlar yerlerinden, yurtlarından oldular.
02:01Başka illere göç etmek zorunda kaldılar.
02:03Ve bugün yine binlerce insan konteyner kentlerde, 3 yılın sonunda konteyner kentlerde yaşamak zorunda kalan binlerce insan var.
02:15Evlerin hepsi tamamlanamadı.
02:18Özellikle Antakya'da, Hatay'da yapılan deprem konutlarının, yapılan deprem konutlarının bir kısmı tamamlanabildi.
02:29O yüzden o konteyner kentlerde devam eden zorlu yaşam şartları hala deprem zedelerin kapısında, onların gündelik hayatlarını belirliyor.
02:42Evet 6 Şubat depremlerinde, depremlerinin önemli bir sloganı neydi?
02:49Unutmayacağız, affetmeyeceğiz.
02:51Unutmayacağımızın altında çok önemli nedenler var.
02:54Hatırlayacaksanız, 6 Şubat depremlerinin diğer depremlerden farklı kılan, tabii çok fazla ili etkilemişti.
03:04Yıkım çok büyüktü, depremin şiddeti de çok büyüktü.
03:08Ama o depremleri unutturmayan şeylerden bir tanesi, 48 saat öyle yerler vardı ki, 48 saat herhangi bir yardımın ulaşamadığı yerler vardı.
03:23İnsanlar elleriyle o enkazları çıkarmaya çalıştılar.
03:28İktidai şartlarda elektrikler kesik ve tamamen küçücük bir mum ışığı ya da bir lambanın ışığında yakınlarını o enkazların altından çıkarmaya çalıştılar.
03:43Yine o dönemden hatırlayacağınız aklımıza kalan noktalardan bir tanesi, depremzedelerin hayatta kalmaları için çok önemli olan çadırların satıldığı gerçeği.
03:58Yine mesela unutmayacağımız şeylerden bir tanesi buydu.
04:01Yine unutmayacağımız noktalardan bir tanesi, enkaz altında kalanların kendi yerlerini dışarıda kalan, onları kurtaracaklara ulaştırması için attıkları konumlar çok hayatiydi.
04:17Çok hayat kurtaran bir şeydi.
04:19Ve biz o dönem internette bank daralmasının da şahidi olduk.
04:25Bunu da yaşadık, bunu da haberleştirdik.
04:27Evet 6 Şubat demremlerinin üzerinden 3 yıl geçti ve bu kareler kaldı, bu fotoğraflar kaldı geriye.
04:37Yönetmen arkadaşım yaprak hazırladı bu fotoğrafları.
04:41Bunlar zihinlerde kalan, hafızalarımızda kalan önemli kareler, önemli görüntüler.
04:48Bu yıl dönümünde insanlar yine yakınlarını andılar, gerçekten yürüyüşler düzenlerken beden dillerindeki, yüzlerindeki o acı, tarifsizlik,
05:05tam ne yaşadıklarını, ne hissettiklerini dile getirememe, bütün bunlar yüzlerinden okunuyordu 3. yılın sonunda.
05:14Evet, Kahramanmaraş merkezli 11 ili etkileyen ki Malatya bu illerden bir tanesiydi, Osmaniye bu illerden bir tanesiydi.
05:26Ama en büyük yıkım Maraş'taydı, Antakya'daydı, Adıyaman'daydı.
05:34Ve tabii ki bambaşka, başka civar illerden de hissedildi bu deprem ama yıkımın en ağır hissedildiği, en ağır yaşandığı merkezler buralardaydı.
05:47Evet, bu kare mesela o depremin, 6 Şubat depreminin hafızalarda kalan en önemli karelerinden bir tanesi görüyorsunuz.
05:57Bir baba enkaz altında kalan çocuğunun elini tutuyor.
06:03Çünkü o çocuğunu o enkazdan kurtaracak herhangi bir imkana sahip değildi.
06:11Çünkü bu tür depremlerde, bu tür felaketlerde uzmanlar bize 48 saatin, hatta 72 saatin çok kritik olduğunu söylüyorlar.
06:21Çünkü 42 saat sonrasında, 72 saat sonrasında kurtarılan çok insan var, çok önemli, böyle vakaları çok çok gördük bu tür felaketlerde.
06:37O yüzden hayati saatler dediğimiz 42 saat ve 72 saatin önemini biz 6 Şubat depremlerinde bir kez daha yaşadık.
06:48Evet, biz İran'ı konuşacağız dedik bugün, tanıtımda da bunu vurguladık.
06:55Ama 6 Şubat depremini anmadan geçmek doğru olmazdı diye düşündük.
07:01Ve size aslında bir hafızayı, bir acıyı unutmamak, neden unutmamak gerektiğini hatırlatmak, bunu bir kez daha vurgulayalım istedik.
07:14Gerçekten acılarını paylaşıyoruz.
07:176 Şubat'ta hayatını kaybeden bütün herkesin ve deprem öldürmez, ihmaller alınmayan önlemler, herhangi bir doğal felaket sonrası yönetim zafiyetinin kendisi öldürür gerçeğini.
07:34Biz Türkiye birçok doğal felakette yaşadık, gerçekten bunu deneyimledik.
07:43Diyoruz ki doğal afetler bir gerçeklik, asıl olan alınan tedbirler ve felaket sonrası atılan adımlar.
07:55O yüzden biz bir kez daha hayatını kaybedenleri buradan analım ve bir daha böyle ağır acılarla karşılaşmasın Türkiye diye ümit edelim.
08:08Evet İran dosyasını bugün açacağız Cuma yayınımızda.
08:13Zira Umman'da önemli bir toplantı var.
08:16Biliyorsunuz ABD Başkanı Trump İran'a dönük söylemlerini sertleştirdi ve biz her an İran'a bir askeri operasyon olabileceği korkusuyla yaşadık haftalar boyunca.
08:36Çünkü büyük savaş gemisi, uçak gemisi Abraham Lincoln Arap Denizi'ne konuşlandı.
08:44Onun dışında ABD üstlerinin, bölgedeki ABD üstlerinin hazırlıklarına tanıklık ettik biz dünya kamuoyuyla beraber.
08:55Acaba ABD İsrail'le beraber İran'a her an saldırabilir mi?
09:01Bütün bunları konuşurken birden araya giren müzakere için bastıran ülkelerin de etkisiyle Katar, Suudi Arabistan, Türkiye bunlardan bir tanesi müzakere kapısı açıldı.
09:16En azından diyalog kapısı açıldı.
09:18Ve bugün Umman'da da önemli kritik bir görüşme yapılıyor.
09:23Yaprak istersen o Umman'daki görüşmeye dair fotoğrafları da paylaşırsan sevgili TMD takipçileriyle çok sevinirim.
09:35Çünkü bu görüşme aslında İstanbul'da yapılacağı beklentisine sahipti.
09:43Yani bu görüşme İstanbul'da yapılacaktı.
09:46Ancak İran'ın talebi üzerine daha önceki nükleer müzakerelerin de coğrafyası olan Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılıyor bu görüşmeler.
10:00Bu görüşmelere kim katılıyor?
10:02İran Dışişleri Bakanı ve aynı zaman İran Dışişleri Bakanı katılıyor.
10:09Ve ABD'den de Orta Doğu temsilcisi, ABD'nin özel Orta Doğu temsilcisi Witkoff ve Trump'ın damadı Kushner katılıyor bu görüşmelere.
10:22Bu görüşmelerdeki önemli iki nokta, daha doğrusu üç nokta var ama bu noktaların İran açısından ne kadar müzakerelerde adım atılmaya yol açacağını da tam tahmin edemiyoruz.
10:40Ve bunları tabii ki değerlendireceğiz.
10:44Bu kadar çok konuştum çünkü konuğumuz şimdi hazır.
10:47Mehmet Akif Koç kendisi İran konusunda uzman, aynı zamanda Orta Doğu analisti ve bugün çocuklarını hastaneye götürdü.
11:00Trafik nedeniyle biraz gecikti.
11:03Ben de biraz zaman kazanmak için sizlerle bu bilgileri paylaştım.
11:07Mehmet Akif Koç hoş geldiniz yayınımıza.
11:10Merhabalar, hoş bulduk Çandaran'ın.
11:11Teşekkür ederim, çok sağ olun.
11:13Biraz akşam iyi olmuş oldu ama...
11:15Evet, İstanbul trafiği bunların hepsi hayatın doğal akışına uygun gecikmeler.
11:22O yüzden hemen vakit kaybetmeden ben şu sorumu soracağım.
11:26Amma'nın seçilmesinin bir anlamı var mı?
11:30İstanbul olacağı konuşuluyordu.
11:32Ve bildiğim kadarıyla ABD'nin talepleriyle İran'ın vermek istedikleri arasında bir makas var.
11:43Bu makasın ne olduğunu bize, seyircilerimize anlatır mısınız?
11:49Gerçekten müzakereye mi daha yakınız?
11:53Yoksa gerçekten Haziran'daki o müzakere beklerken birden saldırı olmuştu.
11:57Sizin de iyi hatırlayacağınız üzere savaş daha mı yakın?
12:03Umman'daki görüşmelerden ne çıkar sizce?
12:05Teşekkür ederim.
12:07Şöyle başlayayım.
12:08Şimdi Umman'ı biraz daha önemsiyor İran.
12:12Diğer bölge ülkelerine göre birkaç sebebi var bunun.
12:14Bir, Umman bir körfez ülkesi.
12:17Körfezdeki hidrokarbon ülkelerinden, petrol ülkelerinden bir tanesi.
12:22Aynı zamanda Körfez İşbirliği Konseyi üyesi.
12:25Körfez İşbirliği Konseyi'nin altı üyesi var malum.
12:27Suudi Arabistan gibi, Katar gibi, Kuveyt gibi, Birleşik Arap Emirlikleri gibi, Bahreyn gibi.
12:31Fakat bu ülkelerin tamamı Amerika Birleşik Devletleri'nin yörüngesinde, kontrolünde.
12:36Bahreyn biraz daha ayrık duruyor.
12:39Diğer beş ülkeye nazaran Körfez İşbirliği Konseyi içerisinde biraz ayrık duruyor.
12:44Mesepsel olarak da, kültürel arka plan olarak da Umman biraz daha farklı bir ülke.
12:48Diğerlerinden ibadilerin yaşadığı bir yer.
12:50Biraz daha inanç anlamında da diğerlerinden farklı.
12:54Dış politika yönelimleri de biraz farklı.
12:56Artı üçüncü bir şey, Umman İran'ın tezlerine müzahir değilse de, çok yakın değilse de, çok uzakta değil.
13:04Yani böyle tamamen Amerikan yörüngesinde ve Amerika ne diyorsa onlar da onu yapıyor gibi bir ülke değil.
13:09Doğru, İngiltere'den bağımsızlıklarını aldılar.
13:12İngilizlerle uzun süre birlikte oldular.
13:14Amerika'nın güvenlik şemsiyesi altındalar.
13:16Bu ayrı bir şey.
13:17Fakat bir Katar değil burası.
13:19Bir Suudi Arabistan değil, bir Birleşik Arap Emirlikleri değil.
13:21Birinci şey bu.
13:22Birinci mesele bu.
13:23İkinci mesele biraz daha önemli bence.
13:262025 Haziran ayındaki görüşmeler burada kesilmişti.
13:30Yani İran'ın normalde şey için, Amerika Birleşik Devletleri ve Batı ile ilişkiler için sıkça kullandığı bir diplomasi merkezi, Umman.
13:40Hatta hatırlayacak olursak, 2015'teki müzakerelerden önce nükleer enerjiyle alakalı, nükleer dosyayla ilgili bir çerçeve anlaşmaya varılmıştı.
13:51Hasan Ruhani'nin Cumhuriyet Kanlı döneminde, Cevat Sarif'in dış yeri kanlı zamanı.
13:56Oradaki müzakereler de Umman'da yapılmıştı.
13:59İki yıla yakın uzun bir müzakere süreci oradaydı.
14:01Kasım Süleyman'ı öldürüldükten sonra Amerika ile İran arasındaki görüşmeler yine Umman'da yapılmıştı.
14:072022'de Esir Takası Anlaşması ile ilgili müzakereler yine Umman'da yapılmıştı.
14:12Yani İran burayı müzakereler için kullanmayı seviyor.
14:16Bunun bir sebebi de Ummanlıların diğer Araplar kadar İran'a mesafeli olmaması.
14:24Yani kelimeleri seçerek kullanmaya çalışıyorum.
14:27İran'a yakın demiyorum.
14:29Fakat İran'ın biraz daha, İran'ın tezlerini anlayabilen bir ülke Umman.
14:33Dolayısıyla İran burayı biraz daha sık kullanıyor.
14:35Ama bence en önemli sebebi, üçüncü bir sebep, bence en önemli sebep.
14:392025 Haziran'da müzakereler burada ara verilmişti.
14:44Çarşamba günü ara verilmişti.
14:46Pazar günü tekrardan toplanılacaktı.
14:48Fakat İsrail ve Amerika şeyi beklemeden, pazar günkü üçüncü roundu beklemeden doğrudan 13 Haziran'da, çarşamba veya perşembe günüydü o gün.
15:00Doğrudan şeye saldırmıştı, İran'a saldırmıştı.
15:03Şimdi İran Umman'da devam etsin derken aslında biraz da Amerika'nın tezlerine alternatif bir şey olarak bunu söylüyor.
15:10Nedir o?
15:11Amerikalılar diyorlar ki biz bunu Türkiye'de veya bir başka ülkede yapalım.
15:16Buna daha fazla bölge ülkesi katılsın.
15:19Yani Birleşik Arap Emirlikleri de katılsın, Katar da katılsın, Türkiye'de katılsın, Ürdün de katılsın.
15:24Alakalı alakasız herkes katılsın.
15:26E ne olacak katılınca?
15:28Görüşmelerde biraz daha böyle çok uluslu bir uluslararası konsorsiyumun karşısına çıkmış olacak İran.
15:37E bunu istemiyor haliyle.
15:38Yani bunu niye tercih etsin?
15:40İkinci bir şey, orada daha dolaylı müzakereler yapılıyor.
15:44Yani Amerika ile İran doğrudan masaya oturmuş değil, aracılı müzakereler yapılıyor Umman'da.
15:50İranlar Amerikalılarla doğrudan masaya oturmak istemiyorlar.
15:53En azından resmiyette, gayri resmi arka planda yapıyorlar bu görüşmeleri ama resmiyette basın önünde böyle bir fotoğraf vermek istemiyorlar.
16:00Çünkü yarım asırdır zaten İranlılarla Amerikalılar'ın arası malum.
16:0379 devriminden beri şey değil.
16:06Şeytan, şeytan ülke değil mi?
16:08Evet.
16:08Büyük şeytan olarak nitelendiriyorlar, aynen öyle.
16:11Dolayısıyla böyle bir ülkeyle yan yana oturmak istemiyor.
16:14Belki şeyde bile olsa, bir konsorsiyum bile olsa.
16:17Fakat buradaki esas mesele şu, bir konsorsiyumun karşısına çıkartmak istiyorlar İran'ı.
16:22Ve orada biraz daha bölge ülkeleri de böyle istiyor denilerek İran üzerinde bir baskı kurulmaya çalışıyor.
16:27Bir müzakere tekniği olarak bunu yapıyorlar.
16:30Belki de meşruiyet yaratmak istiyorlar çoklu masayla beraber.
16:36Yani Amerika'nın çok meşruiyet kaygısı yok.
16:39Yani o tür bir meşruiyet hareket eden bir ülke değil ama burada daha ziyade İran'a karşı bütün bölgesinin aleyhinizde resmi verilmek isteniyor.
16:46İran'da çok bu şeye tuzak bu aslında bir diplomatik tuzak.
16:50Buna çok düşmek istemiyor.
16:51Fakat buradaki asıl büyük kritik nokta şu, eğer Haziran 2025'te kalınan yerden devam edilecek olursa İranlar sadece nükleer dosyayı müzakere edecekler.
17:03Orada öyleydi çünkü umman da bundan 8 ay önce.
17:06Fakat şu an Amerikalılar 3-4 dosyayı birden müzakere etmek istiyorlar.
17:09Nüriye'nin yanında balistik hüze programındaki menzil meselesi, ona birazdan geliriz detayına.
17:14Artı bölgedeki o direniş ekseni veya Şii hilali veya Şii jeopolitiği ne denirse oradaki ülkelerle veya aktörlerle vekil güçlerle ilişkileri kesmeleri isteniyor.
17:25Ve bir de evet İran'daki enerji sahalarının Amerikan yatırımlarına, şirketlerine açılması isteniyor.
17:30Bu çok doğrudan telaffuz edilmiyor.
17:32Edilmiyor bu çok fazla evet.
17:34İran'ın arada ağzından kaçırdığı söylediği şey bu.
17:37Bunu Abbas Erakçi de İran Dışişleri Bakanı da 2 gün önce söyledi.
17:41Yani Amerikalılar bizim enerji sektörümüze yatırım yapmak istiyorlar.
17:44Hay hay gelsinler yatırım yapsınlar diyor.
17:46Öyle bir bizim şeyimiz yok.
17:48İranların zaten böyle bir şeye ihtiyacı var.
17:50Yani orada enerji sektörü zaten petrol ve doğalgaz ve petrokimya sektörlerini kastediyorum.
17:57Bunlar zaten sürekli yatırım isteyen sermaye yoğun sektörler.
18:00Bu böyle kendi haline bıraktığınız zaman musluk gibi sürekli akan bir şey değil.
18:04Buradaki şey enerji kaynakları.
18:07Dolayısıyla buna sürekli ciddi miktarda yatırım gerekiyor.
18:09Ve İran'ın bunu yapabilecek sermaye gücü yok.
18:13Rusya ve Çin'in bunu yapabilecek cesareti ve politik gücü yok.
18:17Amerika'nın karşısına Amerika'ya rağmen yapabilecek bir gücü yok.
18:20Dolayısıyla burada Amerikalı şirketlere muhtaç zaten şeyler İranlılar.
18:24Yani bunun...
18:24Burada anlaşabilirler mi diyorsunuz Sayın Koç?
18:28Bu başlıkta yani.
18:30Yok anlaşamazlar.
18:32Yani bu çok daha büyük krizler var burada ama sadece bu olsaydı bunu da anlaşırlardı.
18:36Şimdi buradaki mesele şu yani ummam bahsinden sonra biraz daha görüşmelerin içeriğine geleyim.
18:42Görüşmelerin içeriğindeki büyük kriz şu.
18:45İki tarafın talepleri arasında çok büyük mesafe var.
18:49Yani Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail ikisini birlikte zikretmek lazım.
18:53Birbirinden ayrı değil.
18:54Yani şeyleri farklı, motivasyonları ve politika sahipleri farklı.
18:59Fakat ikisini birlikte zikretmek lazım.
19:01İran'da bir rejim değişikliği istiyorlar.
19:04Bir rejim değişikliği yapmak istiyorlar.
19:06Çok uzun bir zamandır bu böyle.
19:08Yani bunun genel çerçevesi de 2003-2023 arasında İran'ın bölgede anormal bir hegemonyası vardı.
19:13O 20 yıllık hegemonyası var.
19:16Hem Suudi Arabistan'dan hem Türkiye'den hem İsrail'den hem Amerika'dan rol çalarak bunu yapmıştı.
19:21Bir sürü ülkenin ayağına basmıştı.
19:23Şimdi bu hegemonyayı 7 Ekim'le birlikte sona erdirdiler.
19:268 Aralık 2024'te de Suriye'de, Şam'da 61 yıllık Bağız rejimi çökünce İran'ın bölgedeki en büyük müttefikli direniş ekseninde esas omurgası Suriye'deki Bağız rejimi düşmüş oldu.
19:37Bundan sonra oklar artık İran'ı gösteriyor.
19:40Şimdi burada ikili bir faz var benim İran-İsrail modelimde yani Orta Doğu'ya bakarken.
19:47Birinci faz 8 Aralık'tan hemen 6 ay sonra 2025 Haziran'da 12 günlük savaş oldu.
19:52Yani İran'da çok stratejik yerleri vurarak, 33 generali bir anda öldürerek, Cumhurbaşkanı'nın bulunduğu toplantıya suikast için saldırarak vs.
20:02İlk faz gerçekleşti.
20:04Fakat burada bir askeri darbe bekliyordu Amerika-İsrail ikilisi İran'daki ordu içerisinden devrim muhafızlarına karşı.
20:10Bu gerçekleşmedi.
20:11Sokakların hareketlenmesini bekliyorlardı.
20:13Bu olmadı.
20:14Dolayısıyla birinci faz başarısız oldu.
20:15İkinci faz 2025'in sonunda Aralık 28'de başlayan ekonomik kriz.
20:21Bu zaten kendi dinamikleriyle patlayacak olan bir krizdi.
20:25Bunu ben Amerika-İsrail başlattı demiyorum.
20:27Oradaki yapısal kriz zaten ekonomik şeylere yol açıyor sıklıkla protestolara.
20:322-3 yılda bir İran'da zaten sokaklar hareketlenir.
20:34Böyle on binlerce insan sokaklara dökülür.
20:37Protesto kültürü çok yaygındır.
20:38Yani 2009 Yeşil Hareket protestoları, 2011 Şubat'taki protestolar, 2017'deki benzin protestoları, 2019'daki ekonomik kriz protestoları, 2022 Eylül'de Mehsa Emine olayları ve arkasından 2025'in aralığındaki bu olaylar.
20:56Zaten 2-3 yılda bir farklı nedenlerle yapısal bir kriz var İran'da.
20:59Birkaç kriz var.
21:01Sosyolojik yarılmalar var ve bundan kaynaklanan bir sokakların hareketlenme vasatı var zaten.
21:08Bu normal bir şey.
21:08Fakat biz 8 Ocak'tan sonra bak bir resim.
21:12Dışişleri Bakanı da bunu Fox News'a verdiği mülakatta izah etti.
21:16Bir 10 gün kadar dedi 28 Aralık'tan 8 Ocak'a kadarki gösterilerle bizim bir işimiz yok.
21:21Onlar zaten bizim vatandaşımız.
21:23Onlar bizim yanlış politikalarımızı, eksiklerimizi eleştiriyorlar.
21:26Onlarla bir problemimiz yok.
21:28Pezekşiyan'ı diyorsunuz değil mi?
21:30Yok Abba Serakçı'nın söylediği şey.
21:32Ama Pezekşiyan da öyle bir şeyler söylemişti.
21:34Biz siyasetçilerin hatasından dolayı insanlar sokakta.
21:39Tabii tabii.
21:40Yani o tabii İran içerisindeki ılımlı kanat, Şahin kanat arasındaki politika ayrımından kaynaklanıyor.
21:44O biraz da kendi Şahin kanattaki rehberin, Hamani'nin çevresindekileri eleştiriyor.
21:49Yani onun başka bir şeyi var, arka planı var.
21:51Fakat orada söylediği şey şu, 28 Aralık'tan 8 Ocak'a kadar bir problem yok.
21:55Bunlar bizim insanımız zaten.
21:57Biz onların istediklerini, isteklerini yapmakla mükellefiz diyor.
22:01Şahin kanat demiyor da.
22:02Ilımlı hükümet, Pezeşkihan ve şey, Abba Serakçı'lar böyle söylüyor.
22:06Fakat diyor 8 Ocak'tan sonra biz başka bir hikaye gördük diyor.
22:108 Ocak'tan sonra hakikaten de gösterilerin yoğunluğuna, şiddetine ve yayıldığı şeye baktığımız zaman biz şunu görüyoruz.
22:1628 Aralık'taki gösterilerin, göstericilerin motivasyonları daha ziyade ekonomik iken,
22:238 Ocak'la birlikte ülkenin batı bölgelerinde, yani özellikle periferideki etnik, mezhefsel toplulukların yaşadığı yerlerde,
22:30yani lorların, kürtlerin, bahtiyarların, aşiretler halinde yaşadığı yerlerde,
22:34yoğun bir silahlı saldırılar süreci, sokaklarda güvenlik kuvvetlerinin, besiçlerin, istihbaratın neyse,
22:41silahla vurulduğu, bir kısmının boğazının kesildiği, bayağı silahlı çatışmalara giden bir süreç izledik.
22:478 Ocak'la 13 Ocak arasında.
22:50Tersinden de oldu ama değil mi Mehmet Akif?
22:53Yani besiçlerin de göstericileri öldürdü.
22:57Çünkü rakamlar tabii çok spekülatif ama 5 bin deniliyor, hatta 30 bine kadar çıkanlar var göstericilere.
23:03Buradan şuraya gidiyorum, buradan şuraya gidiyorum, şiddet şiddeti doğuruyor.
23:07Yani bes için şiddeti, sokaklarda cevap verilmesini doğuruyor.
23:11Sokaklarda cevap verdiğiniz zaman güvenlik kuvvetlerinin şiddeti doğuyor.
23:15Ya bu bir sarmal zaten, burada hani yumurta mı tavuktan, tavuk mu yumurtadan, başlamıyor olay.
23:20Yani evet polis çok sert davranıyor kendi vatandaşına karşı.
23:24Niye o kadar sert davrandığında şeyin sözün sonunda belirteceğim.
23:28Şimdi çok sert davranınca sokaktaki insanlar da aksülemel gösteriyor.
23:31Ve bunun sonucunda şey birbirine giriyor.
23:34Halkla güvenlik güçleri birbirine giriyor.
23:38Şimdi buradaki mesele şu, İranlar diyorlar ki 8 Ocak'tan sonra sokakları hareketlendirdiler diyor.
23:44Yani insanların eline silah verilerek doğrudan polisle şey halk karşı karşıya getirildi.
23:50Gerçekten de 28 Aralık'ta 8 Ocak arasında çok göstericilerin elinde silah yok.
23:558 Ocak'tan sonra başka bir şey istedik.
23:56Benim okumam, benim gösterileri okumam bunun ikinci faz olduğuydu.
24:01Yani bunu şey yapmak için çok büyük strateji dahisi olmaya gerek yok bu çıkarım yapmak için.
24:06İsrailler bunu her gün söyledi.
24:08Trump her gün söyledi Amerikalılar.
24:10Yani biz İran'daki göstericilerle birlikteyiz.
24:14Onların rejime karşı gösterilerini destekliyoruz.
24:17Ha gayret biraz daha sallarsanız yıkılacak falan tarzında söylemlerle.
24:21Zaten onlar da bu işin içinde olduklarını söylediler.
24:24Yardımcı olduklarını söylediler.
24:25Şimdi bunun sonunda biz ne gördük?
24:28İran devleti çok daha sert davranarak kendi vatandaşını ezdi.
24:32Yani binlerce insanı öldürdü sokaklarda.
24:35Normal şartlarda mesela bir ay sürüp de birkaç yüz kişinin öleceği gösterileri birkaç günde bitirmek için binlerce insanı öldürdüler.
24:45Bunun adını doğru koymak lazım.
24:46Ki bunun üzerinden bu sokaklardaki hareketler ve istikrarsızlık veya işte bu anarşi dediğimiz şey üzerinden İran'a bu kullanılarak İran'a müdahale edilemesin diye kendi vatandaşını öldürdüler.
25:00Binlerce insan öldü.
25:01Yani rakamları üç bin yüz civarında açıkladı İran devleti.
25:04Dışarıdaki rakamlar kabul edilebilir rakamlar altı binler civarında.
25:09Daha yüksek rakamlar da söyleniyor.
25:10Olursa ben ona da şaşırmam.
25:12On bin kişiden ise ona da şaşırmam.
25:1393 milyonluk bir ülkeden ve birkaç yüz noktada başlayan gösterilerden bahsediyoruz.
25:19Ve sokaklarda gerçekten çok ciddi insanı böyle infiale sürükleyebilecek görüntüler geldi.
25:25Yani hem polis şiddetinden hem de bazı yerlerde de polise karşı kullanılan şiddetten.
25:30Dolayısıyla şimdi günün sonunda biz ne gördük İran'da böyle objektif bakacak olursak, taraf tutmadan bakacak olursak.
25:3628 Aralık'la 8 Ocak arasında yani birkaç hafta önceki hikaye, 8 Ocak arasında daha nispeten düşük yoğunluklu şeyler gösteriler.
25:44Daha ekonomik taleplerle şey.
25:46Fakat sokağa çıkan kitleler.
25:48Fakat 8 Aralık'tan, 8 Ocak'tan sonra özellikle ülkenin batı kesimlerinde biraz da etnik mezhepsel toplulukların kaşındığını, kışkırtıldığını, tahrik edilmeye çalışıldığını.
25:59Ve bunu doğrudan Trump'la söylüyor zaten.
26:01Yani bu İranlıların propagandası bir söylemi değil sadece.
26:04Dolayısıyla ben bunu ikinci faz olarak görüyorum ve bunun arkası, bu da başarılı olmadı.
26:09Ben bir üçüncü, dördüncü, beşinci fazlar bekliyorum.
26:12Hangisinde başarılı olacaklarsa oraya kadar gidecekler.
26:16O yüzden...
26:16Bu faz derken bu toplumsal gösteriler bağlamındaki fazlardan bahsediyorsunuz değil mi siz?
26:23Sadece o değil.
26:24Yani hibrit bir takım saldırılar.
26:26Yani biz Haziran 2025'te gördüğümüz gibi hem kritik generallerin, kritik üst düzeydeki görevlilerin,
26:34Cumhurbaşkanı olur, bakanlar olur, savunma bakanı olur, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri olur, neyse.
26:39Bunların ortadan kaldırıldığı, bir yandan ordunun içerisinde, Erteş'in içinde devrim muhafızlarına karşı bir darbenin kışkırtılmaya çalışıldığı,
26:48bir yandan altyapının vurulduğu, bir yandan sokakların hareketlendirilmeye çalışıldığı daha hibrit bir şey.
26:54Anladım. Aynı anda birçok tuşa basıldığı bir aşamada görebiliriz.
27:01Peki...
27:02Çünkü buna ahdetmişler.
27:04Buna ahdetmişler. Bunu yapmak istiyorlar.
27:06Yani ben Orta Doğu'ya biraz daha genel bakıyorum.
27:09Orta Doğu'da soğuk savaştan kalma Amerika ve İsrail karşıtı yapıları tasfiye ettiler.
27:15Bakalım. El Fetih dediğimiz örgüt, yani normal 1960'ların, 70'lerin terör örgütü olarak nitelendiriliyordu.
27:21Doğustu Anlaşması'ndan sonra uysallaştı. Şu an zaten Hamas'tan daha böyle uysal bir yerde.
27:26O kalmadı. Arap Birliyetçiliği.
27:28Nasır öldükten sonra Mısır, Kamp Devlet'le birlikte tasfiye oldu.
27:32Onlar zaten tehdit olmaktan çıktı.
27:342003'te Mart'ta, Irak'ta Saddam Hüseyin devreden çıkarıldı.
27:382024 Aralık'ta Suriye'de Bağız rejimi devreden çıkartıldı.
27:41Olay ise soğuk savaştan kalma yapılarının tamamı tasfiye edildi.
27:45El-Kaide tarzı yapılar ehilleştirilip bazı ülkelerde bayağı iktidara geldi, getirildi.
27:51Yani bunun adını da doğru koymak lazım.
27:52Evet, yani Suriye'yi görüyoruz tabii ki.
27:58E, Taliban'ı da saymak lazım.
27:59Evet, Taliban'ı da saymak lazım.
28:02Yani El-Kaide arkayı da saymakla birlikte.
28:04Yani dolayısıyla bu tasfiye dalgasının bir parçası olarak okuyorum ben İran'daki rejim değişikliği, fantezisini.
28:11Yani buna ahdetmişler, bunu yapmak istiyorlar.
28:14Ve bunu da üçüncü, dördüncü, beşinci fazlar deneyecekler.
28:17O yüzden şu an ummandık şey oyalanma.
28:20Ummandık müzakereler, masa kurulması falan bunlar oyalanma yani.
28:23Oyalanma.
28:24Peki, şimdi bu siz önemli bir noktaya vurgu yaptınız.
28:29Yani bütün o güvenlik mimarisi ya da işte bölge mimarisinin aslında soğuk savaş sonrası tasfiyeye uyumlu olarak bir yerden sonra gerçekten rejim değişikliğini hedef alan hamlelerin önünü açabilir ya da biz bunları yakın zamanda görebiliriz dediniz ya.
28:52Yani bunlar sizin cümleleriniz değil benim mealen söylediğim, sizin söylemlerinizden mealen söylediğim.
28:59Şimdi acaba biz şunu görebilir miyiz?
29:03Yani Venezuela'da neyi gördük?
29:05Madura'yı yatak odasından kaçıran bir ABD'yi gördük.
29:10Bu anlamıyla tabii ki bu tarafıyla da dünyaya verilen, ABD tarafından dünyaya verilen ben inanılmaz bir gücüm, süper gücüm mesajıydı da aynı zamanda.
29:22Şimdi şöyle spekülasyonlar da yapılıyor ya, çünkü İran'ın nasıl karşılık vereceğini de tam bilemiyor bence ABD ve İsrail.
29:30Tam kestiremiyor.
29:32Haziran 2025'teki bazı füzelerin değil mi İsrail'e düştüğünü gördük.
29:37Demir kubbenin işe yaramadığı saldırılar da oldu İran tarafından.
29:44Hamene'yi tamamen Hamene'yi odaklı bir operasyon kafasından geçiyor olabilir mi?
29:50Tam da bir işte Venezuela'dan gördük, işte bir tür Suriye'de de gördük böyle bir tür çok boşluk yaratmayan rejim değişiklikleri.
30:02Ciddi anlamda böyle bölgesel şeylere, alt üst oluşlara ya da büyük sancılara yol açmayacak rejim değişiklikleri, taktikleri olarak özellikle Hamene'yi hedef alan bir saldırı olabilir mi?
30:17Olamaz.
30:21Ve başarılı olabilir mi? Tabii ki Venezuela gibi diyeyim.
30:24Öyle, şimdi mesela bu tür bir operasyon diyelim Suriye'de 2024 Aralık'tan önce Beşer Esad'ı alsanız diğer kalan sistemi ehilleştirebilirsiniz.
30:34Çünkü bu ideolojik bir yapı değil.
30:35Daha ziyade korrap bir rejim ve artı şey, yani nihayetli rantiye devletler bunlar.
30:40Yani sistemin başında bir adam var, onu değiştirdiğiniz zaman geri kalanla bir şekilde anlaşabilirsiniz.
30:47Ama İran'da hikaye biraz daha farklı.
30:49Evet, İran devrim görmüş bir toplumda.
30:52Siyaset bilimi açısından da farklı bir yer.
30:54Yani İmam Mehdi diye bir şeye inanılıyor, bir fenomene inanılıyor 12. İmam.
31:0012. İmamın geri döneceği ve işte İran başta, Şiiler başta bütün ümmeti yöneteceği falan böyle bir şeye inanılıyor.
31:07Ve baştaki adam da İmam Mehdi'nin vekili.
31:11Dolayısıyla bu ideolojik bir şey.
31:13Yani bunu biz böyle siyaset bilimi teorileri içerisinde bir yere oturtabildiğimiz bir şey değil.
31:17Bu kendi başına bambaşka bir realiteye işaret ediyor.
31:20Bu önemli bir harçıma Mehmet Akif Koç.
31:23Yani toplumsal olarak inanılmaz bir harçıma.
31:2650 yıldır ülkeyi bu şekilde ayakta tutuyorlar.
31:31Yani İran Anayasası'nı incelediğimiz zaman bütün sistem Velayet-i Fakir'in yetkileri üzerine kurulmuş.
31:38Yani bütün istihbaratın başında, adli sistemin başında, kültürün başında, ne bileyim politikanın başında, meclisin başında.
31:44Herkesin doğrudan Velayet-i Fakir tarafından belirlendiği, dini lider dediğimiz rehber Hamane,
31:50önce Humeyn'i sonra Hamane tarafından belirlendiği bir sistem bu.
31:53Ve bayağı da işliyor yani 50 yıldır.
31:55Ha çok kötü şeyleri var, tarafları var, o ayrı.
31:58Ama bayağı işleyen bir sistemden bahsediyoruz.
32:00Dolayısıyla bu bir harç mı?
32:02Evet bu bir harç.
32:03Ülkenin %85'i Şiilerden oluşuyorsa ve herkes İmam Mehdi'yi bekliyorsa,
32:08yani o daha seküler kesimleri, daha azınlık olan seküler kesimleri çıkartıyorum.
32:12Ve herkes İmam Mehdi'yi bekliyorsa, bu adam da İmam Mehdi adına İran'ı yönetiyor.
32:16Dolayısıyla bu bayağı önemli bir harç.
32:17O yüzden burada işin ikinci tarafı, bu adam Madura gibi bir adam değil veya Beşer Esad gibi bir adam değil.
32:25Bunu buradan çektiğiniz zaman, burada bayağı bölgesel bir savaşa gider bu.
32:29Çünkü Irak'taki iç savaşı biliyoruz, mezhepsel savaşı biliyoruz.
32:33Bu savaşın neyden çıktığını biliyoruz.
32:35Yani orada hatırlarsanız Samarla'da, Necef'te, Karnı'na da belli Şiilerin camileri havaya uçuruluyordu vs.
32:41Sadece bundan dolayı bile akan kan durmuyordu.
32:45Yani o yüz binlerce insan birbirini boğazladı yani.
32:48Bu dayış dediğimiz, IŞİD dediğimiz mesele Şii-Sünni savaşının,
32:51yani Suriye iç savaşı, Irak'taki iç savaşın bir devamı.
32:54Yani ben bunun ikisini birbirinden ayırt etmiyorum.
32:56Zaten oradan büyüdü ya.
32:59Aynen öyle. Ben bunun birbirinden ayırt etmiyorum.
33:01Dolayısıyla basit bir meselede bile bu kadar krize dönüşebiliyorsa,
33:04bir taklit merceğinin yani bütün Şiilerin en üst düzey Sistani ile birlikte iki liderinden bir tanesi Hamaney.
33:11Bunun kaçırıldığı veya suikaste uğradığı bir senaryoda bunu Amerika'da İsrail bile göze alamaz.
33:17Yani Cumhurbaşkanı'nı öldürebilirler, Savunma Bakanı'nı öldürebilirler,
33:21Meclis Başkanı'nı bilmem neyi öldürebilirler ama Hamaney çok farklı bir şey.
33:25Öldürülemez demiyorum.
33:26Bu adamlar hani Şah İsmail'in çaldıranda 1514'te çaldırana gelene kadar herkesi yeniyordu.
33:31Özbekleri bir yandan, Şirvan Şahları bir yandan, bilmem öbürlerini bir yandan falan.
33:36Herkes diyordu ki Şah İsmail yenilmez adam, buna kurşun işlemiyor falan.
33:40Sahra toplarını çaldıran da Osmanlı şeyin karşısına koyunca topları ateşlediğiniz zaman bütün herkes ölüyor yani.
33:46Böyle bir şeye değil.
33:48Kastettiğim böyle bir bölüm değil ama böyle bir algı var ve bunun sonucunda da yani silahla vurabilirsiniz bu adamları.
33:57Evet, Hamaney'i de vurabilirsiniz.
33:59Bu çok mümkün, imkansız bir şey değil.
34:01Fakat bundan sonra olabilecekleri çok göze alabileceklerini zannetmiyorum.
34:05Bundan sonra bambaşka bir bölgesel savaş, bayağı Armageddon tarzı bir şeye gider.
34:10Ve onu çok göze almayacakları için 50 yıldır oradaki en üst düzeydeki lidere suikast yapılmıyor.
34:16Yani Amerika sefareti basılırken bile Hümeyniye suikast opsiyonunu düşünmemişlerdi.
34:21İran-Irak savaşında 8 yıl sürdü.
34:23Bir sefer bile Hümeyniye şeyi düşünmemişlerdi.
34:26Ama neyle de aynı şekilde yani o kadar krizlere rağmen Cumhurbaşkanlarına dönük bir de saldırılar yapılabilirken şeye dönük yapılmadı.
34:33Çünkü bu başka bir şeye karşılık geliyor Şii dünyada.
34:37Yaklaşık 250-300 milyonluk bir Şii dünya var.
34:40Orada başka bir şeye karşılık geliyor.
34:42Çok böyle göze alınabilecek bir risk değil.
34:44İsrail açısından da, Amerika açısından da.
34:46Bundan ne yapmaya çalışıyorlar?
34:47Biraz daha güçle, tehditle, biraz daha askeri güçle boyun eğdirmeye, diz çöktürmeye çalışıyorlar.
34:52Bu mümkün mü gerçekten?
34:54Çünkü İran'ın ideolojik, İran'daki rejimin ideolojik diskuru da çok güçlü ve onun altını oyacak tavizler verir mi sizce?
35:07Verdi.
35:08Yani normalde şeyle, Ocak'taki gösterilerin arkasında Amerika-İsrail var diyorsunuz.
35:13Ondan iki hafta sonra masaya oturuyorsanız bu taviz vermek demek.
35:17Yani oraya uçak gemisi geldiği zaman siz ya tamam biz umman da müzakerelere devam edebiliriz.
35:22Yani sekiz ay önce sizi vuran bir ülke, müzakereler devam ederken sizi vurmuş,
35:27otuzuş tepe generalinizi öldürmüş, cumhurbaşkanı suikast yapmış falan.
35:31Şimdi böyle bir ülkeyle siz sekiz ay sonra oturuyorsanız,
35:34üstelik Ocak'ta demin bahsettiğim ikinci fazladan sonra oturuyorsanız,
35:38evet yani size diz çöktürmüşler bu, bu anlama geliyor.
35:41Ama hani...
35:42Ama ben orada şunu demek isterim.
35:45Yani sonuçta rejimi temsilen işte komutanların dediğiniz gibi çok üst düzey askerler öldürüldü.
35:56Hem de evlerinden öldürüldü vesaire.
35:59Rejimi temsilen güçlü kadroların öldürülmesi başka bir şey.
36:05Ama ne bileyim balistik füze yani güvenlikle kendini dünyaya kabul ettiren ve oradan kendi güvenlik mimarisini buradan inşa eden bir devlete,
36:16balistik füzelerinin işte menzili şu kadar olsun,
36:21işte şu kadar üret,
36:23sınırla, nükleer bilmem ne bu biraz daha bambaşka bir taviz ya bunları görebilir miyiz yani?
36:30Kastım o değil.
36:31Şimdi diz çökmenin de şeyi var, aşamaları var.
36:33Bir birimde diz çökebilirsiniz, 99 birimde diz çökebilirsiniz.
36:36Bunların aşamaları var.
36:38Şimdi müzakere masasına oturmak,
36:39büyük şeytan dediğiniz veya şey ne bileyim,
36:42olayların arkasında o var dediğiniz,
36:44bizi vurdu dediğiniz ülkeyle oturmak,
36:45diz çökmek.
36:46Ama bundan sonraki mesele de şu,
36:48Amerika dört tane başlığı demin bahsettiğim,
36:51nükleer program,
36:53uranyum zenginleştirme,
36:55artı balistik füze programı,
36:56artı o Şii jeopolitiğindeki aktörlere destek olma,
37:00işte bir de Amerikanca yine piyasaları açma,
37:03kendi iç enerji kaynaklarını açma.
37:05Şimdi bu dördünü de müzakere etmek istiyor.
37:08İranlar sadece nükleerden devam edelim diyorlar.
37:10Çünkü seviyorlar nükleer mesele üzerinde 20 yıldır,
37:13böyle sürekli Arapların şey lafı var,
37:16kellim kellim layenfadeye konuş konuş,
37:18bir şey ifade etmiyor.
37:20Şimdi bu tür müzakereleri İranlar bayılıyorlar.
37:22Yani bunu böyle yüzlerce yıl yapabilirler bu tür müzakereleri.
37:25Fakat balistik füzeydi,
37:27ne bileyim işte bu Hizbullah'a,
37:29işte Haş-i Şabiye vesaire,
37:30Hamas'a destekli bunlara geldiği zaman,
37:32bunları konuşmak istemiyorlar.
37:34Konuşmak istememelerinden dolayı da zaten aynı masaya oturmuyorlar.
37:38Aynı masada yüz yüze baktığınız zaman,
37:40insanlarla bunları konuşmanız gerekiyor.
37:42O yüzden aracılı görüşmeler,
37:44ummanlılar aracılığıyla görüşmeler
37:46ve sadece nükleere odaklanan görüşmeler bunu bu yüzden istiyorlar.
37:50Şimdi bunu ne kadar sürdürebilirler bilmiyorum.
37:54Yani burada tarafların müzakere pozisyonlarını bilmek lazım.
37:58Amerikalıların da mesela üst perdeden atıp tutarsınız ama
38:01razı olabileceğiniz bir alt sınır vardır.
38:03Diyelim yüzlerinden,
38:0480'lerdedir sizin söylemleriniz ama 60'lara razı olabilirsiniz.
38:08İranlar açısından da 20'lerden başlarlar ama
38:11normalde aslında razı olacakları sınır 50'lerdir falan mesela.
38:16Şimdi o şeyleri birbirine yakınlaştırmak lazım.
38:19Nereden başlayıp nerede bittiğini biraz bilmek lazım.
38:22İran'ın içerisinde bir ikili ayrım var.
38:24Problem buradan başlıyor İran açısından.
38:25Birinci kanat Şahin kanat yani Rehber Hamane'in etrafındaki
38:29daha ideolojik olarak sert.
38:31Bu devrim muhafızları kanadı evet.
38:33Evet devrim muhafızlarının daha şahin kanadı diyelim.
38:37Yani devrim muhafızlarının içerisinde de farklı gruplar var ama
38:39yani onların daha şahin kanadı Amerikalılara güven olmaz.
38:42Zaten bunlar 2010 Mayıs deklarasyonunu çöpe attı.
38:452015'teki çerçeve anlaşmayı Obama zamanında.
38:48Trump geldi.
38:492018'de çöpe attı.
38:502025'te müzakere ederken gelip bizi bombaladı.
38:53Bu adamlarla neyi görüşeceğiz daha diyen daha şahin bir kanat var.
38:57Sokaktaki göstericileri de güçle yeselim.
38:59Binlerce değil on binlerce insan ölse de yeter ki devrim yaşasın falan.
39:03Öyle diyen bir ekip var ve bunlar şu an İran'da çok kritik noktalara hakimler.
39:08Yani adli yargı erkine de hakimler.
39:11Devrim muhafızlarının tepesine de hakimler.
39:13Rehber Hamane zaten onun başında.
39:15Onun etrafındaki insanlar.
39:16Meclise de hakimler.
39:18Sadece hükümetin içerisinde bir ınlı kanat var.
39:20Bu daha önceden belki Muhammed Atemi ile sonradan belki Hasan Ruhani ile Cevat Zarif ile
39:25şimdi Mesut Bezeşkian ile temsil edilen bir ılımlı kanat var.
39:28Bu ılımlı kanat da şunu söylüyor.
39:30Ya kardeşim biz yarım asırdır bu adamlarla mücadele ediyoruz.
39:33Günün sonunda ekonomik yaptırımlar yaptıkları zaman biz 100 milyonluk bir ülkeyiz.
39:38Ekonomimiz felç oluyor.
39:39Yani Türkiye'nin normalde bir dönem %20'den fazlası petrol ithalatının İran'dan yapılıyordu.
39:452019'dan itibaren 1 gram petrol girmiyor İran'dan Türkiye'ye.
39:49Aynı şekilde Hindistan'a da satamıyor, Güney Kore'ye de satamıyor, Japonya'ya da satamıyor.
39:53Sadece Çin'e belli tankerlerle satabiliyor.
39:56Çin de normal fiyatın çok altında alıyor.
39:58Öldürüyor yani şeyi petrolün fiyatını.
40:01Diyorlar ki biz böyle rezil bir şeyde yaşayacağımıza.
40:04Yani petrolde dünyada 3 numarayız.
40:06Doğalgazda 2 numara 3 numarayız.
40:08Fakat diyorlar normalde Katar'dan Dubai'den daha zengin olabilecekken
40:12bayağı böyle şeyde yaşıyoruz.
40:14Uçlarda yaşıyoruz, sınırlarda yaşıyoruz.
40:16Dolayısıyla biz lanet olsun müzakere edelim nükleer meselelerle alakalı.
40:21Şu yaptırımları kaldırtalım.
40:22Ondan sonra güçlü güçlendikçe, ekonomimiz güçlendikçe
40:26icamlı yarın bir gün başka bir şey yapacaksak yaparız ama
40:29en azından şu aşamada kronik enflasyondu, yüksek gençler arası işsizlikti vs.
40:34Bu tür böyle daha varoluşsal problemleri halledelim.
40:38Şeye güvenlik dosyasına sonra bakarız diyor ılımlılar.
40:42Şimdi bu ılımlılarla Şahin Kanat arasında bir ayrım var.
40:46Müzakerelere zorlayanlar da ılımlılar.
40:48Abbas Erakçı dediğimiz o ılımlıların başında 2015'teki müzakerelerde
40:52o çerçeve anlaşmayı müzakere eden heyette Cevat Zarif'in yardımcısıydı.
40:56Esas o anlaşmanın İran tarafındaki şeyi oydu, beyni oydu yani.
41:01Abbas Erakçı'nın kendisiydi.
41:03Mecid Tahtı Revançı'yla oydu yani.
41:05Dolayısıyla bu adamlar şu an yönetimdeyken
41:08Arakçı Dışişleri Bakanı ve Fezeşkiyan'da Cumhurbaşkanı
41:12Cevat Zarif de aynı şekilde etkili, şey de hala daha etkili.
41:15Mehdi Senayi gibi adamlar hala daha etkili.
41:17Bunlar da diyorlar ki biz daha böyle müzakere edelim,
41:20yaptırımları kaldırtalım en azından yatırımlar gelsin,
41:23sermayeyi açalım ülkeyi, biraz daha iyi şartlarda yaşayalım.
41:28Yani bu insanlardaki İran halkındaki memnuniyetsizlikleri de azaltır,
41:33sokak protestolarının frekansını sıklığını da azaltır
41:36ve daha böyle güvenlik krizine dönüşmeden bu meseleleri,
41:40ekonomik krizleri çözeriz diyorlar.
41:42Şimdi bu iki görüş İran içerisinde çatışıyor.
41:45Yani normalde İbrahim Reisi 2024'ün Mayıs'ında öldükten öldürüldükten sonra
41:50neyse helikopter kazasında.
41:51Evet, şey helikopteri düştü ya da düşürüldü, evet.
41:55Evet, daha sert bir isim gelebilirdi, sayı dediği gelebilirdi,
41:59ondan daha sert bir adam.
42:00Fakat bunun yerine rejim kendi içinde bir dengelemeye gitti ve
42:03daha ılımlı bir figür.
42:04Mehsa Emine olaylarından sonra toplumla da şeyi,
42:08o bozulan konsensüsü, o toplumsal sözleşmeyi biraz daha sağlayabilecek
42:12toplumun en azından bir kesimiyle ve kadınlarla
42:15Mesut Pezeşkihan gibi bir figürün seçilmesine rıza gösterdi.
42:19Yani oradaki sistem herkesin seçimlere girebildiği,
42:22yarışabildiği bir sistem değil.
42:23Seçim mühendisliği yapılıyor.
42:25Ben şu üç tane adayın yarışmasını istiyorum diyorsunuz.
42:27O üç aday yarışıyor.
42:29Dolayısıyla bunun içerisinde Mesut Pezeşkihan'ın seçilmesi
42:31bir seçim mühendisliğidir.
42:32Rejimin kendi içerisine sistemin bir dengelemeye gittiğini gösterir.
42:37Şimdi dolayısıyla böyle bir ılımlar, böyle bir imkan yakalamışken,
42:41yönetimdeyken, Amerikalılarla da anlaşma fırsatı varken
42:44Trump gibi bir tüccar adamla bir şeyler alırsınız, verirsiniz,
42:48anlaşırsınız nihayetinde.
42:50Dolayısıyla ben ılımların bu fırsatı değerlendirmek istediğini düşünüyorum.
42:54Fakat Trump'ın etrafında, Trump'ın ilişkileri,
42:58İsrail'le ilişkileri ve etrafındaki Kushner gibi,
43:00Witkoff gibi adamların İsrail'le ilişkileri,
43:03Tombarak gibi isimler var falan.
43:04Yani bunların her biri tuhaf bağlantıları olan insanlar.
43:08Hangi lobilerle çalıştıklarını herkesin bildiği insanlar.
43:12Dolayısıyla bunlarla ne kadar mümkün olur bir şey?
43:15Yani Amerika'nın çıkarları başka bir yere doğru bakıyor,
43:17İsrail'in çıkarları başka bir yere doğru bakıyor.
43:19Ve Amerika'daki İsrail lofisi, Amerikan dış politikasını ve bu büyük güvenlik aygatını,
43:25bu nükleer gücü, İsrail'in çıkarları doğrultusunda yönlendirmeye çalışıyor.
43:29Şimdi İranlılar bunu ne kadar yönetebilecekler?
43:32Amerika'nın o tüccarca, daha böyle business as usual diyebileceğimiz çıkarlarıyla,
43:38İsrail'e doğru Amerika'nın o büyük gücünü yönlendirmek ve onun koruyuculuğuna soyundurmak isteyen
43:45o Trump'ın etrafındaki ekiple o çatışmaları ne kadar sürdürebilecek,
43:51ne kadar değerlendirebilecek bunların hepsi soru işareti.
43:54İki adım ileri bir adım geri olması Trump'ın ve Amerikan dış politika söyleminin biraz bundan kaynaklanıyor.
43:59Yani bugün bir şey diyorlar, yarın tam tersini söyleyebiliyorlar.
44:02Hangisi politika yani?
44:03Yani Amerika'da böyle bir tuhaf yapı var.
44:07Yani çok kısa bir örnek vereyim.
44:0913 Haziran'da savaş başladı.
44:11Ondan 4-5 gün sonra Trump dedi ki, tweet attı hala,
44:15dedi ki İran halkı Mollaların gitmesini istiyor.
44:18Biz de onları destekliyoruz sokaklarda.
44:20Ha gayret çıkın sokaklara, kendi rejiminizi devirin dedi.
44:23O gece İran hipersonik hüzelerle vurdu şeyi, İsrail'i.
44:27Baya bir yer isabet aldı ve çok ciddi bir hasar oluştu.
44:30Ertesi gün üzerinden 24 saat geçmedi.
44:33Trump dedi ki, bizim İran'da rejim değişikliğiyle ilgili bir gündemimiz yok.
44:37İranlar mutluysa kendi yönetimleriyle, hayırlı olsun öyle devam etsinler dedi.
44:42180 derece, 24 saat geçmeden 180 derece değişen, hangisi İran politikası, hangisi Amerikan dış politikası?
44:49O yüzden yani ummandan herhangi bir şey çıktığında bile aslında gerçek bir karar ya da gerçekten bundan sonraki yılları belirleyecek bir siyaset olmama ihtimali de var.
45:04Değil mi?
45:04Kesinlikle öyle.
45:06Yani şimdi daha önceki 3 anlaşmayı da çöpe attılar.
45:092010'dakine Amerikalılar Obama ve Clinton döneminde, ileri döneminde.
45:122010 Mayıs'taki ben de oralardaydım o dönemde.
45:16O görüşmeleri ben de takip ettim.
45:182015'teki çerçeve anlaşma, bunu da şeyle Hasan Ruhan ile Cevat Zarif'i müzakere etti anlaşma.
45:25Bunu da Trump geldi, yaptığı ilk iş bunu çöpe atmak oldu.
45:29Hatta dedi ki, daha iyi şartlarda müzakere edeceğiz, anlaşacağız.
45:33Söylediği vakit 2017'nin ocağıydı.
45:362017 Ocak'tan 2026 Ocağı kadar 9 sene geçti.
45:40Daha iyi şartlarda müzakere edip anlaşmadılar.
45:42E o zaman elinizde böyle bir anlaşma varken bunu niye çöpe attınız?
45:45Bu ahmakça bir şeydi zaten o dönemde.
45:482025'te de yine aynı şekilde anlaşmaya varılabilecekti.
45:52Yani birkaç tur yapılmıştı.
45:53Tabi pazar günü görüşme vardı, aynen saldırı oldu.
45:56Evet, çarşamba günü şey oldu.
45:58Ya salı günü ayrıldılar, dediler ki pazar günü tekrardan oturacağız görüşmeleri.
46:02Hatta İranlar, Amerikalıları onunla suçluyor.
46:04Diyorlar ki, ben bunu İranlı bir diplomata sordum.
46:08Ya dedim sizinkiler bu kadar ahmak mı?
46:10Yani şeyi algılayamıyorlar mı böyle bir saldırının geleceği?
46:12Ya dedi ki salı günü görüşmeden kalkıldı, dendi ki pazar günü şey yapılacak, tekrardan oturacağız.
46:20Arada 5 günlük mesafe var, 5 günlük zaman var.
46:23Normalde dedi bizim devrim muhafızları, generalleri vesaireler şeyde güvenli yerlerde, sığınaklarda kalıyorlardı.
46:30Madem uzlaşma umudu var, herhalde masaya oturulacak ve biz Amerikalılarla anlaşacağız dendiği için diyor, Amerikalılar bizi kandırdığı için diyor İranlılar.
46:41Onlar da evlerine gittiler.
46:43Tabi burada daha ilginç bir şey, herkesin evinin bir eser tablosu formatında adreslerinin olduğu anlaşılıyor daire numarasına kadar.
46:51Doğrudan binayı bombalamadılar, binanın içerisinde akıllı füzelerle mesela 3. katın ne bileyim sağdaki dairesini.
46:58Hemen sağdaki odasını falan aynen.
47:01Aynen öyle.
47:01Demek ki bu bir Excel tablosu formatında yüzlerce ismin adresleri şeye varana kadar bir yerlerde istihbar edilmiş, toplanmış, derlenmiş bir takım İsrail, Amerika'ya çalışan insanlar tarafından.
47:14Ve sistemin içerisinde üst seviyedeki insanlar tarafından, general seviyesinde insanlar bunlar toplanmış ve bu buna geliyor yani.
47:24Dediler ki 4-5 günlük o arada herkes ailesinin yanına gitti, pazardan sonra tekrardan sığınaklara gidilecekti.
47:33O arada vurdular bizi diyor.
47:34Şimdi bakın burada bir travmatik durum var.
47:37Size bu şekilde davranmış olan bir ülkeyle 8 ay sonra tekrar masaya oturabiliyorsanız sizin bütün söylemleriniz iflas ediyor bir yerde.
47:45Demek ki sizin söylemleriniz diskurdan ibaret, retorikten ibaret.
47:49Yani İranlar açısından söylüyorum.
47:51Amerika açısından böyle bir ilkesel bir şey yok zaten.
47:54Adam tüccar.
47:55Yani vuruyor.
47:56Yarın da vurabilir.
47:57Bugün oturur, yarın vurur.
47:58Öbür gün tekrar oturur.
47:59Onun öyle bir şey yok.
48:00Tüccar zaten adam.
48:01Dolayısıyla burada tarafların beklentileri arasında büyük bir uçurum var.
48:04Yani Amerika'nın İran'dan beklentileriyle İsrail'in İran'dan beklentileri arasında çok ciddi mesafe var.
48:11İsrailler, Amerikalıları sürekli vurma yönünde teşvik ediyorlar.
48:16Ve bugün bir anlaşmaya varılsa bile bunu İsrail'in kabul etmesi çok zor.
48:22İsrail bunu bugün kabul etse bile yarın başka bir konjonktürde bunun çöpe atılmayacağının garantisi yok.
48:28Dolayısıyla Amerika böyle yönetildikçe, bölgede İsrail diye bir ülke oldukça, İran'da bu şekilde yönetildikçe buradan kaos eksik olmaz.
48:37Bu böyle devam edecek yani.
48:38Peki.
48:39Mehmet Akiko çok teşekkürler.
48:42Aslında şöyle sorularım da var ama vakit kalmadı.
48:4550 dakikaya vardık zira.
48:47Gerçekten bu Sünni koridor, bu tür tezler var.
48:54Bu tezlerin karşılığında Şii-Sünni çatışması bölge açısından bir risk mi?
49:00Bunu göze alabilirler mi?
49:02Hem bölge ülkeleri hem uluslararası güçler.
49:05Bunu soracaktım.
49:06Keza Türkiye'nin pozisyonunu soracaktım.
49:09Türkiye'nin olası İran'da bir rejim değişikliği sonrası Türkiye'nin bölgedeki ve İsrail'in bölgedeki rollerinin ne olacağını soracaktım.
49:23O yüzden sözünüzü alıyorum.
49:26Bir program daha yapalım.
49:28Bu soruları yeniden size yönlendireyim.
49:31Ve bir taraftan da tabii ki ummandaki görüşmeleri de biraz görmüş olacağız.
49:36İyi bir başlangıç diye karşılıklı açıklamalar var.
49:40Ama dediğiniz gibi bütün bunlar olduğu sürece yani İran, Trump, İsrail gibi denklemler olduğu sürece kaosun uzakta olmadığı zamanlardan geçiyoruz.
49:53O yüzden bunları konuşmaya devam edeceğiz.
49:56Çok çok teşekkürler yorumlarınız için.
49:57Rica ederim.
49:58Ben çok kısa bir şey de bitireyim.
50:00Bu bahsettiğiniz Sünni koridor, Şiirler meselesi bu başlı başına bir program konusu ama
50:05şimdi bu şu an gündemde Türkiye'de kamuoyunda tartışıldığı için böyle bir iki cümleyle işaret edildi.
50:11Türkiye'de niye yapıldı?
50:13Yapılmıyor.
50:13İran hani bizim kardeşimiz Türkiye'de yapılmasına niye karşı?
50:17Ya şimdi ben bütün bir mesele, diyelim Nicaragua ile San Salvador arasında bir mesele var.
50:23Türkiye resmin neresinde?
50:25Ne bileyim işte Yeni Zelanda ile Samoa arasında bilmem ne hikayesi var.
50:28Türkiye resmin neresinde?
50:30Ya her şey Türkiye'nin etrafında dönmüyor.
50:32Yani adamların ummana karar verirken, oradaki içeriğe karar verirken ne konuşulacağına kendi hesapları var.
50:39Yani diyorlar ya Türkiye'de kamuoyunda, yok işte Türkiye'nin bölgesel lider olmasını istemediği için İran,
50:46Türkiye'nin öne çıkmasını istemediği için Türkiye'de olmasını istemiyor falan.
50:49Ya o kadar çocukça laflar ki yani böyle hani cevap verilesi laflar da değil ama
50:54yani mesele böyle değil.
50:56Mesele Türkiye'nin etrafında falan dönmüyor.
50:58Bir herkes sakin olsun.
51:00Yani onun daha farklı bir hikayesi var.
51:02Ummanın İran açısından daha farklı bir anlamı var.
51:052025 Haziran'ın devamı olarak nükleer dosyadan tek başına buradan devam edelim.
51:10Bunun üzerinden gidiyor İran'ın tezleri.
51:13Amerikalıların da çok umrunda değil.
51:15Yani Türkiye bölgesel güç olsun, İstanbul'da yapalım da orası diplomatik merkez olsun falan.
51:20Yani Türkiye burada çok kimsenin umrunda değil.
51:23Yani herkesin sakin olmasında fayda var.
51:25Bölgesel krizlerin tamamı Türkiye'nin etrafında falan dönmüyor.
51:29Yani ayaklarımızın yere basmasında böyle meselelere sakin bakmakta fayda var.
51:34Yani bu tamamen real politikle güç dengeleriyle alakalı bir şey.
51:37Yani diplomasinin kendi teknik detaylarıyla alakalı şeyler.
51:41Sadece bu kadarını belirteyim.
51:43Yani bir uzman olarak bölgeyi bilen hatta İran'ı iyi bilen, İran'da sağ çalışmaları yapan bir isim olarak bugün bazı köşe yazarları da tam da sizin söylediğiniz şeye vurgu yaptı.
51:55İşte biz İran'a kardeşlerken, el uzatırken, müzakereler için, ara buluculuk yaparken İran neden Türkiye istemedi vesaire bu kardeşliğe uyar mı gibi yazılar ben de bugün okudum.
52:09Onlara da yanıt vermiş olduğunuz bir uzman olarak.
52:11Yani kendilerine var, yazan insanların yaşına sadece saygın var, bilgilerine değil.
52:17Ama bu çok saçma sapan bir perspektif.
52:19Bu meseleler böyle okunacak şeyler değil.
52:21Bu böyle bir mesele değil yani.
52:23Peki, Mehmet Akif Koç çok teşekkürler.
52:26Dediğim gibi sözünüzü aldım.
52:28Çünkü sorularım var ve dediğiniz gibi İran çok çok önemli bir dosya diyeyim.
52:35Hepimiz açısından, bölge açısından.
52:37O yüzden bunu konuşmaya devam etmemiz gerekiyor.
52:41Sözünüzü aldım.
52:43Çok teşekkürler tekrardan yorumlarınız için.
52:45Memnuniyetle jandaranım ben teşekkür ediyorum.
52:48Davetiniz için de, izleyicilerinize de çok selamlar.
52:50Sabırları için de çok sağ olun.
52:51İyi akşamlar diliyorum.
52:52Sağ olun tekrardan.
52:53Evet, kendisi Orta Doğu analisti ve İran'ı da iyi bilen bir isim Mehmet Akif Koç.
53:01Bize aslında İran'ın, İran'daki rejimin yapısının, kendi içindeki çelişkilerin, İran sosyalistinin ve bölgedeki, İran'ın bölgesel denklemdeki yerini de gören bir yerden analizler yaptı.
53:17Ve Umman'daki bu müzakere masasını da bu bağlamda değerlendirirdi.
53:24Başka bir yayında görüşmek üzere.
53:25Hoşçakalın, hoşçakalın.
53:27Youtube kanalımıza abone olmayı unutmayın.
53:30Beğenin, paylaşın.
53:31Yorum yapın.
53:31Bağımsızlık hasteciliği destekleyin.
Yorumlar