00:00Evet, Kapsül Tarih bu hafta Esat Paşa'nın dosyasını açıyor.
00:04Esat Paşa'nın Çanakkale'de kimin komutan olduğunu ve Çanakkale Zaferi'nin yazdığı hatıratının neden bugüne kadar yayınlanmadığını şöyle kısaca da
00:14olsa anlatmaya çalışacağız.
00:16Buyurun efendim.
00:21Şimdi Çanakkale deyince bir mitoloji bulutu bizi karşılıyor.
00:26Tamam Seyit Onbaşı, tamam Kınalı Hasanlar, tamam bizim işte Müstecip Onbaşı gibi alt seviyede kahramanlarımız var.
00:34Ama üst rütbelerde, üst makamlarda bulunan Çanakkale'nin kahramanlarından sadece bir kişiyi biliyoruz.
00:40O da o tarihte yarbay olan Mustafa Kemal.
00:42Şimdi onun dışında çıksanız bir okula Çanakkale'nin komutanları kimlerdi, kimdir hatırladığınız isimler diye sorsanız size yine Seyit Onbaşı'yı
00:51bilmem Yahya Çavuş'u,
00:52buna mümasil Kınalı Hasan anlatacak. Tamam bunlar var, bunlar başımızın tacı ama Çanakkale'de binlerce komutanımız vardı.
01:00Binlerce yarbayımız, binlerce albayımız, onlarca generalimiz vardı.
01:04Bunların neden isimleri zikredilmiyor, neden bunlardan bahsedilmiyor?
01:07Bu hususta bir aydınlatma denemesi yapacağım bugün.
01:11Şemayı şöyle çizeceğiz.
01:12Çanakkale Savaşı'nın şeması bir kere başkomutan, padişah olan Sultan Reşat.
01:17Tabii ki onun başkomutanlık yapacak durumu yok.
01:19Başkomutan vekili Enver Paşa.
01:21Enver Paşa'nın altında da genelkurmay başkanımız ve Çanakkale bölgesinden de sorumlu müstahkem mevkiinin bağlı olduğu komutan Alman Generali Liman
01:31von Sanders.
01:32Şimdi onun altında iki grup kuruldu. Kuzey grubu, Güney grubu.
01:35Güney grubunun başı da yani Anadolu tarafı Veyip Paşa ve onun kardeşi olan Esat Paşa Kuzey grubunun komutanıydı.
01:42Dolayısıyla müstahkem mevkii komutanımız da Cevat Paşa'ydı.
01:46Şimdi Cevat Paşa ve onun yardımcısı, onun yanında bulunan kurmay başkanı Selahattin Adil Bey'di.
01:52Henüz o tarihte yarbay ama bir ayrı Paşa ünvanını aldı ve general oldu.
01:56Şimdi bu isimlerin neredeyse hiçbiri bilinmiyor.
01:59Kuzey grubunun komutanı olan Esat Paşa orada iki tümenin başındaydı.
02:04Bu iki tümenden birisi dokuzuncu tümen.
02:06Başında kim vardı?
02:07Albay Halil Sami Bey.
02:08Ve bir de yedek ihtiyat tümeni vardı.
02:10Onda on dokuzuncu ihtiyat tümeni.
02:12Onda başında Mustafa Kemal.
02:14O da yarbaydı.
02:15Halil Sami Albay, Mustafa Kemal Yarbay.
02:17Dolayısıyla Halil Sami Mustafa Kemal'in üstündeydi.
02:19Onun direktifleriyle hareket edecekti.
02:22Ama o da Esat Paşa'ya bağlıydı.
02:23Şimdi bizim müstahkem mevkii 18 Mart'ta geçirmeyince düşmanı kara harekatına başladılar.
02:29Ve kara harekatı ne zaman oldu?
02:31İşte 24 Nisan kara harekatı başladı.
02:33Kara harekatının sonucu da bildiğimiz gibi Hüsran'la bitti.
02:37Önce Nisan ayında Arıburnu, Ağustos ayında da Anafartalar.
02:40Daha önce işte Kirte Muharebesi gibi çeşitli muharebeler de cereyan etti.
02:45Ve neticede Çanakkale'yi geçilmedi.
02:47Çanakkale'yi geçilmez kılan bu Kuzey grubunun komutanı Esat Paşa'nın bir hatıratı var.
02:52Ve bu hatıratı kendi sağlığında yazmış.
02:54Hatta üşenmemiş, oturmuş.
02:56Bunu bile daktüroya çekmiş.
02:57Ve bu daktüroyu da Genelkurmay'da iki kütüphaneye bırakmış.
03:00Bu hatıratı maalesef bugüne kadar yayınlanamadı.
03:04Sadece Çanakkale değil.
03:05Yer cephelerde de Balkan Alpinde yahut Birinci Dünya Savaşı, İstiklal Savaşı'nın bütününde
03:10yer almış bulunan çeşitli muharebelerde görev almış olan Esat Paşa'nın hatıratı
03:15bir defa 1975 yılındaydı yanılmıyorsam yayınlandı.
03:18Ondan önce de 1959 yılında hayat mecmuasında bunlar tefrika edildi bir kısmı.
03:24Şevket Radon'un eline geçmişti.
03:26Ve burada bu hatırat yayınlandı.
03:28Birare bunun tamamı nerede diye bakıldığında tamamının askeriyede olduğu, genelkurmayda
03:34olduğu öğrenildi.
03:35Şimdi 1975'te eksik bir baskısı yapıldı.
03:38Araya laflar karıştırılmış, bazı yerler kesilmiş, çıkartılmış çeşitli cambazlıklar
03:43yapılarak bu İhsan Ilgar tarafından ancak makaslanarak, sansürlenerek yayınlanmış.
03:48Sonra bunun ikinci baskısı da 2000'li yıllarda bir tane yapıldı.
03:52Ama o da yine aynı şekilde sansürlü.
03:54Yahu neden korkuyoruz?
03:55Çanakkale'nin kahramanlarından, Kuzey Grubu komutanı Esat Paşa'nın hatıratından
04:00niye korkuyorsunuz?
04:01Neden bunu yayınlamaktan çekiniyorsunuz?
04:04Ben çeşitli akademisyenlerle konuştum.
04:06Ben yayını hazırlıyorum hocam, ben hazırlıyorum.
04:08Ortada bir şey yok.
04:09Ve vefatının üzerinden 70 yıldan fazla zaman geçti.
04:12Buna rağmen Esat Paşa'nın hatıratı gün yüzüne çıkamadı tam manasıyla.
04:17Ben bu hatıratın bazı sayfalarını elde ettim.
04:20Bunlardan bir tanesinin sadece bir kısmını bu dergide yayınladım.
04:23Burada özellikle 27 Nisan tarihinde Mustafa Kemal Bey'in bana gönderdiği raporun
04:29fotoğrafıdır diyor.
04:31Ve Mustafa Kemal Bey'in, o zaman bey henüz, kendisine gönderdiği bu raporda düşmanı
04:36denize döktük dediğini aktarıyor.
04:38Ben de buna çok sevindim ve kendisine altın ve gümüş nişan taktık.
04:42Ama sonra düşmanın denize dökülmediğini öğrendik.
04:45Dökülmüş olsa zaten savaş hemen Nisan ayında biterdi.
04:48Demek ki uzadığına göre denize dökülememiş.
04:50Ve orada İngilizler tutunabilmişler.
04:53Bunu öğrendiğimde diyor çok şaşırdım.
04:55Buna benzer ifadeler kullanıyor.
04:57Yani bunun doğru olmadığını öğreniyor ve hayal kırıklığını hatıratına yansıtıyor.
05:01Şimdi anlaşılan bazıları bunlardan korkuyorlar.
05:04Yani Esat Paşa böyle dedi.
05:06Bu acaba bir başarısızlık olarak mı?
05:08Yansır kamuoyuna diye.
05:09Çekiniyorlar ve ben bunu Derin Tarih Dergisi'nde ilk defa o bölümü yayınladığımda
05:14o ayağa kalktılar.
05:16Vay bunu nereden buldun sen?
05:18Ya nereden bulduysam buldum.
05:19Gazeteci kaynağını açıklamak zorunda değildir.
05:21Buldum.
05:22Sen yayınladığım kısım doğru mu değil mi?
05:24Sahih mi değil mi?
05:25Bana onu söyle.
05:26İtiraz edebiliyor musun?
05:27Edemiyorsun.
05:28Çünkü fotoğrafıyla, orijinal belgesiyle bunları yayınladım ben.
05:31Onlara itiraz edemiyorlar ama sen nereden buldun?
05:34Nasıl bunları ele geçirdin?
05:35Ya sizi ne ilgilendirir?
05:36Siz yazılanın doğru olup olmadığını sorgulamakla mükellefsiniz ve şunu biliyorsunuz ki
05:42o hatıratta o bilgiler var.
05:44Hani nereden buldun deyince kendilerini ele vermiş oldular.
05:47Biz biliyoruz ama sen bunu niye yayınlıyorsun?
05:49E yayınlasaydınız kardeşim.
05:5175 yıldır bu hatırat ortada.
05:53Tehlif hakkı da kalktı.
05:54Niye yayınlamıyorsunuz?
05:55Niye korkuyorsunuz?
05:56Çünkü resmi tarihi tuzla buz edecek bilgiler var o hatıratın içerisinde.
06:00Korktukları için Çanakkale'nin bu değerli komutanının hatıratını maalesef yayınlayamıyorlar.
06:06Ben bunu en azından teşhis etmiş oldum, teşhir etmiş oldum ve Esat Paşa'nın hatıratı
06:11neden sansürlü yayınlandı, neden doğrusu yayınlanmıyor?
06:15Çanakkale'nin üzerinden bu kadar bir asırdan fazla zaman geçti.
06:19Hala neden Çanakkale'yle ilgili sağlıklı bilgilere biz ulaşamıyoruz diyenlere verilecek
06:24en güzel cevap Esat Paşa'nın hatıratı dahi yayınlanamıyor olacaktır.
06:28Evet inşallah günün birinde yayınlanır.
06:30Biz de görürüz, siz de görürsünüz ama o günler pek yakın gözükmüyor.
Yorumlar