00:00Hakan Firdan yaklaşık bir yarım saat sonra RİA'da hareket edecek Ankara'dan.
00:04Orada düzenlenen bir toplantıya katılacak öncelikli olarak.
00:08Arap Birliği, Körfez İşbirliği, Konseyi üyelerinden bazı diplomatlar ve çatışmalardan doğrudan etkilenen İslam İşbirliği Teşkilatı ülkeleri, bazı ülkeleri katılacak o
00:19toplantıya.
00:20Bu kapsamda sonrasında bir bölge turuna çıkabileceği de konuşuluyordu.
00:24Evet Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri zikredildi bunun için ama bu ziyaretler henüz kesinleşmedi.
00:31Bunun altını çizeyim henüz belli değil o turun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği.
00:35Biraz hava sahasının durumuna bağlı olarak bir karar verilecek.
00:39Eğer bir tur gerçekleştirmeyecekse, bir risk görülürse yarın öğleden sonra RİAD'dan Türkiye'ye dönmesi yönünde bir beklenti var.
00:47Bunun altını çizeyim.
00:48Peki RİAD'daki toplantıdan ne bekleniyor?
00:51FİDAN çantasında ne götürüyor?
00:53Bir kere öncelikle elbette bölgenin içinde bulunduğu durum konuşulacak.
00:58Amerika ve İsrail'in İran'a saldırısı sonrası başlayan ve artık neredeyse 20. güne dayanan bu savaşın durdurulması en önemli
01:08ve en güncelikli mesele olarak karşımıza çıkacak.
01:10Şimdi oradaki toplantıda da bir ortak irade ve açıklama gündeme gelmesi söz konusu bu yönde bir beklenti var.
01:19Körfez ülkeleri yer alacak.
01:21Az önce sıraladım.
01:22Dolayısıyla iki temel mesajın o toplantıdan çıkmasını bekliyoruz.
01:27Birincisi karşılıklı olarak saldırıların durdurulması.
01:31İkincisi İran'ın körfez ülkelerine dönük saldırılarının kınanması ve bunları sonlandırması yönünde bir çağrı yapılması.
01:40Elbette en önemli ve temel konu bu savaşın sona ermesi.
01:45Ancak bunun için şu anda herhangi bir ara buluculuk girişimiyle çözülebilecek bir noktada henüz olunmadığı tespitleri var.
01:55Dolayısıyla şu aşamada artık Trump'ın vereceği bir kararla ancak bu savaşın durması mümkün görünüyor.
02:02Ama Trump nerede tatmin olacak, ne zaman bitirecek?
02:05Şu an açıkçası bu konuda da bir öngörü yok.
02:08Diğer yandan İsrail'in kendi içinde bir yakaladığı fırsat olarak gördüğü bu ortamı sonuna kadar devam ettirme götürme iradesinde ve
02:19arayışında olduğu da gözlemleniyor.
02:21Bu tutum daha ne kadar devam eder Trump durursa İsrail üzerinde bir baskı oluşur mu?
02:27Bunlar da henüz belirsiz ama İsrail'in halen İran'da bir rejim değişikliği hedefiyle hareket ettiği tespitleri yapılıyor.
02:34Ancak şu da söyleniyor yani rejim değişikliği kişilerden bağımsız bir durum.
02:42Rejim kişilerle alakalı değil yani bazı önemli isimlerin öldürülmesi demek rejimin değişeceği anlamına gelmez deniyor.
02:50Rejim kurumsallaşmış bir yapı olarak İran'da karşımıza çıkıyor.
02:54Dolayısıyla şu anda işte öldürülen bir takım isimler üzerinden İran'da bir süre sonra içeride hareketlenme ve rejim değişikliğine gidecek bir
03:05süreç halen çok zayıf bir ihtimal olarak görülüyor.
03:09Bunun altını çizeyim ama elbette İran'ın şu aşamada yaklaşık 18 gündür kendisine dönük saldırılarla altyapısına büyük oranda zarar verildiği,
03:18neredeyse 30 yıllık bir kaybı olduğu gibi tespitler de yapılıyor.
03:23Ankara'da İran'la doğrudan temas halinde bu süreçte biliyorsun Hakan Fidan sürekli İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı ile görüştü, görüşmelerini
03:33de sürdürüyor.
03:33Fakat şu da var yeni sistemde Arakçı'nın yerine, etkisine bunlar hep soru işareti.
03:39O nedenle de zaten şu aşamada bir ara buluculukla çözme imkanı zor görünüyor deniyor.
03:45Şimdi genel olarak bölge ülkelerinde de İsrail'in ve İran'ın bir şekilde durması ve onlardan beklentiler söz konusu.
03:56Şimdi İran'dan beklenti ne?
03:58Bir, öncelikle ve en önemli beklenti nükleer programından vazgeçmesi.
04:02Bunun altını çizebilirim.
04:0320-25 yıllık bir tartışma bu.
04:06Bunun altı çiziliyor.
04:07Ve herhangi bir ilerleme kaydedilemediği gibi yani İran'da bu nükleer konusunda bir mesafe alamadığı gibi düzenli sorun çıkaran ve İran
04:16'a saldırıların bahanesi olarak kullanılan bir başlık olarak duruyor.
04:20Öte yandan bu başlık diğer bölge ülkeleri açısından da çok hassas ve İran'ın dediğim gibi nükleer programından vazgeçmesi üzerinde
04:28yoğunlaşılıyor.
04:29Diğer yandan vekil güçler meselesi, balistik füze meselesi ki şu anda balistik füzeleri imha ediliyor veya kendisi bir çoğunu kullanmış
04:38vaziyette.
04:38Yani temelde şöyle bir çerçeve çiziliyor.
04:41İran'ın müzakere ile masada hiç taviz vermek bile istemediği veya çok az taviz vermek istediği başlıklarda şu anda zaten
04:49büyük oranda kayıpları bulunduğu ifade ediliyor.
04:52Dolayısıyla tarafların bu süreçten savaştan bir kazanımı olmadığı gibi aksine kayıpları var.
04:59En mantıklı ve tercihli yolun yeniden müzakereye diplomasiye dönülmesi olarak önlerine sunulması gerektiği ifade ediliyor.
05:07Şimdi orada dediğim gibi İran'dan beklentiler temel olarak bu üç başlıkta sıralanıyor.
05:13Hatta İstanbul'da biliyorsun Türkiye'nin bir çağrısı vardı.
05:16Orada bir bölge ülkelerinin de yer alacağı formatta müzakerelerin bu üç başlıkta yürümesi yönünde.
05:22Ancak İran bunları konuşmayı tercih etmemişti.
05:24Sadece nükleer başlığını Amerika ile dolaylı görüşmeler yolunda devam ettirmeyi tercih etmişti.
05:30Belki de o İstanbul formatını kabul etse bugün daha farklı bir süreç görebilecektik.
05:35Bu tespitler de var Ankara'da bunun altını çizeyim.
05:37Ama diğer yandan İsrail konusu da çok önemli bir mesele olarak bölgenin önünde duruyor.
05:42Yani bu saldırgan tutumu, işte toprak elde etme ihtirası, buralara bir son vermesi ve bölgesel güvenlik mimarisi içerisinde kendi sınırlarını
05:51belirlemiş bir İsrail olarak yer alması.
05:54Temel hedef bu.
05:55Ancak Netanyahu yönetimindeki bir İsrail bunu yapabilecek mi?
05:59Bu sağlanabilecek mi?
06:00İşte tüm bunlar değerlendiriliyor ve dediğim gibi esasen bu savaşın ilk aşamada durdurulması hedef ve Trump'ın önümüzdeki günlerde hangi
06:09noktaya geleceği ve nerede bu savaşı durduracağına kitlenmiş vaziyette tüm ülkeler.
06:15Tabi burada son bir not düşeyim.
06:17Avrupa Birliği'nden gelen son açıklama yani biz bu savaşa hiçbir katkı sunmayacağız.
06:22Bu savaş NATO'nun konusu değil açıklamasıyla geçen hafta Ankara'ya gelen Almanya Dışişleri Bakanı'nın verdiği mesajlar.
06:29Kimse İran'da kaos istemiyor.
06:31Birlikte savaştan çıkış yolunu bulmalıyız.
06:34Bunların altını bir kez daha çizmek gerekiyor.
06:36İşte şimdi de Suudi Arabistan'da Riyad'da bölge ülkelerinin yapacağı toplantıdan sonra karşılıklı saldırıların durdurulmasının istenmesi ve İran'ın da bölge
06:48ülkelerine dönük saldırıları sonlandırması, kınanması yönünde bir çağrı gelmesi acaba taraflar üzerinde yeni bir baskı unsuru oluşturabilecek mi?
06:57Tüm bunları elbette önümüzdeki süreçte dikkatle takip edeceğiz.
07:01Ama özetle Hakan Fidan'ın gerçekleştireceği bu ziyaret ve beklentiyi böyle sıralayabilirim.
07:06Bir kez daha altını çizeyim.
07:08Bir körfez turundan bahsediliyordu ancak hava sahasının durumu ve bir takım risklerin halen bölgede söz konusu olması nedeniyle bu gerçekleşmeyebilir.
07:18Gerçekleşirse de söz konusu ülkeler Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri olacak gibi duruyor.
07:24Özetle böyle ifade edebilirim Burçak.
07:29İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar