00:00On May 1, Marso, ating pinapalakas ang boses ng bawat kababaihan.
00:04Dahil ang mga babae ngayon, hindi lang basta ilaw ng tahanan,
00:07kundi mga matatapang na leader na at kawali ng publiko.
00:11Kaya ngayong umaga, kikilalaning po natin ang isa sa mga pinakamahusay
00:16na babaeng abogado sa bansa na magtuturo sa atin kung bakit
00:20ang legal education ay para sa lahat.
00:23Makakasama po natin ngayong umaga si Attorney Kay Magondayaw,
00:26spokesperson ng Food and Drug Administration at former Executive Director
00:31ng Philippine Commission on Women.
00:33Good morning, Attorney, and welcome po sa Rise and Shine, Pilipinas.
00:39Good morning po sa ating mga taga-panood, Rise and Shine.
00:43Good morning, Attorney.
00:45Napakalayo na po ng narating ng kababaihan sa larangan ng servisyo publiko.
00:49Kung iahambing natin noon, paano niyo po nahikita ang pagbabago sa papel
00:53at influensya ng mga babaeng leader ngayong taong 2026?
00:57Nako, no. Kung ikukumpara po natin noon at ngayon, talagang malayo na yung narating
01:02ng mga kababaihan, especially sa public service.
01:06So, that, madalas na limitado po yung role ng mga babae.
01:16Mga kababaihan bilang leaders, they are policy makers, they are regulators,
01:23at mga professionals din po humuhubog sa mga desisyon ng gobyerno.
01:29So, women leaders have also played an important role in strengthening the institutions
01:34and, of course, advancing the social reforms.
01:37So, beyond the national politics, no, we have women leaders at the community level.
01:43So, marami po tayong barangay officials na babae.
01:47Meron din po tayong mga educators, lawyers, of course, doctors, health workers,
01:52and, of course, our civil society advocates.
01:56Sila po ang mga kababaihan that shape our local governance,
01:59our national governance, and our social services as well.
02:04So, their leadership often emphasizes our community welfare.
02:08So, malayo na po ang narating ng kababaihan patungkol sa leadership.
02:12Pero, syempre, mas marami pa tayong pwedeng marating, no?
02:16Kapag kasi mas marami ang babae sa decision-making table,
02:20alam po natin na magiging akma at may gender equality po
02:26ang ating mga governance na ipapatupad.
02:30Yes, attorney.
02:31Ito naman po sa inyo pong pananaw,
02:33ano-ano po ba yung mga basic na batas na dapat talagang alam
02:37ng bawat Filipina para, syempre, masigurong hindi naaabuso
02:41o nadi-discriminate sa trabaho at komunidad?
02:46Nako, napakahalagang malaman ng ating mga kababaihan.
02:49Hindi naman ng kababaihan, no?
02:51All genders.
02:53Halimbawa, violence against women and children.
02:56So, ito yung nagbibigay ng proteksyon
02:58laban sa physical or emotional, psychological, or even economical abuse, no?
03:04Pangalawa po, isa sa importanting malaman,
03:08ang Safe Spaces Act, o mas kilala natin sa Bawal Bastos Law, no?
03:13So, ito po yung nagpo-protect against sexual harassment
03:16in the workplace, even on the streets, and even online
03:20kasi alam naman natin talamak ang ating paggamit
03:22ng mga social media platforms.
03:25So, kasama po dito ang online.
03:27So, kapag po alam ng babae ang batas,
03:30kakaroon siya ng kumpiyansa para ipaglaban yung kanyang karapatan.
03:34And siguro, if I may add,
03:36meron din tayong mga special laws
03:38gaya ng Expanded Solo Welfare Act
03:41na nagbibigay din po ng mga benepisyo at proteksyon
03:43sa mga solo parents,
03:45kagaya ng mga additional work leaves,
03:48mga flexible work arrangements,
03:49at iba pa pong mga government support programs.
03:52So, kapag po alam ng isang babae ang batas,
03:55hindi siya madaling maaabuso,
03:58or hindi siya maaabuso.
04:00Okay.
04:00Attorney, may panginiwala ang karamihan
04:03na ang isang abogado daw,
04:05eh dapat matapang at agresibo,
04:06kaya panglalaki lang daw ito,
04:08dahil ang babae daw ay masyadong emosyonal.
04:10Sa inyong karanasan, attorney,
04:11from your perspective,
04:13ano pong opinion nyo dito?
04:15Ayan.
04:16Opo.
04:16Madalas natin marinig yung stereotype na yan,
04:20emotional daw masyado ang babae.
04:22Pero minsan,
04:23ginagamit po natin ito,
04:26para questionin yung kakayahan ng babae
04:29sa leadership,
04:30or even sa practice of law.
04:32Pero sa totoo lang po,
04:33sa public service at sa legal profession,
04:35empathy is actually a strength.
04:38So, kapag kasi may empathy ka,
04:39mas naiintindihan yung tunay na sitwasyon
04:42ng taong pinaglilingkuran mo, no?
04:44So, working with your heart,
04:47and lalo na po sa mga biktima
04:49ng mga abuso,
04:50ng discrimination,
04:52ito po ay nakakatulong
04:54sa mga naghahanap ng justicia.
04:56So, bilang abogado,
04:57hindi lang naman po puro legal provisions,
05:00ano,
05:00at mga technical arguments
05:01ang trabaho natin, no?
05:03Kailangan din pong makita
05:04ang human side ng bawat kaso.
05:07Kung papaano naapektohan
05:09ang buhay ng isang tao
05:11o maging ng isang pamilya, no?
05:13So, sa aking karanasan po,
05:14ang empathy ay nagbibigay
05:15ng mas malalim na sense of justice
05:17para sa ginagawa nating trabaho.
05:20Ayun.
05:20For sure, attorney,
05:21madaming humahanga sa'yo
05:23mga kababaihan.
05:24Syempre, di ba?
05:26Like, kung ano yung mga
05:27naging posisyon mo
05:28sa ating mga agency,
05:31ng gobyerno.
05:33Pero,
05:34sa tingin niyo po ba,
05:35gaano po ba kahalaga
05:36na nakakakita sila
05:38ng mga katulad niya?
05:39O katulad niyo po,
05:40na babae na nasa posisyon
05:41at how do you use that po,
05:44yung inyong profession
05:45para magbukas ng pinto
05:46at mas mapalawak po po
05:47ang mga programa
05:48para sa proteksyon
05:50ng mga kababaihan?
05:52Yes.
05:53Actually, no,
05:54marami po talaga tayong
05:55tinitingala
05:56ng mga women
05:57and leadership, no?
05:58Especially dito
05:59sa ating government, no?
06:01So, when it comes to
06:02public service
06:02and then sa practice ng law,
06:04hindi lamang po ito
06:06tungkol sa posisyon
06:07or maging sa title
06:08na hinahawakan mo, no?
06:10For me po,
06:10may kasamang responsibility
06:14yung pagiging
06:16leader mo, no?
06:17So, yung responsibility po
06:20ay gagamitin
06:21hindi lamang
06:22yung kaalaman natin
06:24but of course,
06:24the opportunity
06:25na magkaroon tayo
06:26ng maitulong
06:27or mag-create
06:28ng impact sa iba.
06:29Lalo-lalo na po
06:30sa mga kababaihan natin
06:32sa mga marginalized sector
06:33or yung mga wala pang
06:34access sa information
06:35at protection
06:37na mga kailangan nila.
06:38Kaya po, maraming-maraming
06:39salamat din
06:39sa Rise and Shine
06:40para makapagbahagi
06:41ng mga information
06:43para sa ating mga kababaihan
06:45nanunood
06:45or nakikinig ngayon.
06:47Kung may isang bagay po, no?
06:48Ah, po.
06:49Ah, na gusto kong makita
06:50sa mga kabataang
06:51babae ngayon ito
06:53ay yung
06:53may lugar sila
06:55sa leadership
06:56Yes.
06:56Maniniwala sila
06:57sa sarili
06:58at sila po
06:59ay may boses
07:00na mahalaga
07:01in shaping, no?
07:03our community
07:04kahit na
07:05ikaw ay nasa
07:06community level,
07:07ikaw ay nasa
07:08national level,
07:09your voice matters.
07:10On that note,
07:11maraming-maraming salamat po
07:12Atty. K. Magundayo
07:13sa pagbibigay ng
07:14inspirasyon ngayong umaga
07:15sa aming programa.
07:17Thanks, Atty.
07:17Thank you, Atty.
07:18Maraming salamat po.
07:19Rise and Shine.
Comments