00:00İyi, bakı forumuna geldik.
00:03Global Bakı forumu da, bu çok nefesli beynalxalque tedbirdir.
00:11Bütün global miqyazda bu forum, eras beynalxalque forumlarla,
00:18aynı seviye'dir.
00:20İştirakçıların, presidentlerin, başnazirlerin, parlamant spikirlerinin,
00:26tanınmış iştimai xadimlerin, diplomatların, işgüzar dairelerin
00:32və vətəndaş cəmiyyəti nümayenlərinin təcrübəsi baxımından olduqca yüksək səviyyədədir.
00:41Hayatımızın müxtəlif sahalarını əhatə edənler bir araya gələrək fikir mübadiləsi aparır
00:47və təcrübə paylaşırlar.
00:49Qeyd etdiyim kimi, qarqların həyatını daha yaxşı və daha təhlükəsiz etmək üçün ideyalar irəli sürürlər.
01:00Bu ilki forumun gündəliyi çox genişdir.
01:05Forum bir çox məsələlərə əhatə edir.
01:07Lakin əminəm ki, müzakirələr zamanı südikqət bölgəmizdəki və dünyadaki mövcud vəziyyətə yönələcək.
01:17Zənimcə, indi heç vaxt olmadığı qədər aydındır ki, təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələləri
01:26hər bir ölkənin gündəliyində bir nömrəli prioritet olmalıdır.
01:31Çünki bunlar olmadan qalan bütün məsələlər tamamilə mənasızdır.
01:36Öz inkişafı uğrunda illər, onilliklər ərzində səy göstərmiş ölkələr indi ciddi risklərlə üzləşirlər.
01:48Təhlükəsizlik və sabitlik əsas amillərdir və biz səylərimizi məhz bu istiqamətdə birləşdirməliyik.
01:56Regional təhlükəsizlik Azərbaycan üçün hər zaman bir nömrəli məsələ olub.
02:01Çünki mən Bakıda bir çox forumlardakı çıxışlarımda qeyd etmişəm ki,
02:07işxal dövründə bizim üçün sülh və süverenliyimizin bərpası hər zaman gündəliyimizin əsas prioriteti olub.
02:18Xoşbəxtlikdən biz artıq sülh şəraitində yaşayırıq, hələlik cəmiyyətdə aidir.
02:26Bu bir daha göstərir ki, sülh və ədalət uğrunda güclü siyasi iradə, cəsarət və sadiqlik nümayiş etdirmək kifayətdir ki, məqsədə
02:39nail olunsun.
02:40Bizə gəldikdə, suverenliyimizin və ərazi bütövlüyümüzün bərpası illər, təqribən 30 il çəkdi.
02:54Bunu BMT nizamlaməsi, onun 51-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş özünü müdafiə hüquq çərçivəsində həyata keçirdik.
03:04Biz işxal olmuş əraziləri güc vasitəsilə azad etdik və sülhə siyasi yollarla nail olduq.
03:10Beləliklə, biz dünya miqyasında nadir bir təcrübəyə malikik.
03:15Milyonlarla insanın etnik təmizləməyə məruz qaldığı işxal şəraitində yaşamaq təcrübəsi.
03:24Təqribən 30 il ərzində ərazimizin təxminən 20 faizi işxal altında olmuşdur.
03:32Biz beynəlxalq iştimaiyyət tərəfindən bu məsələyə lazımı diqqətin göstərilməməsindən və münaqişə ilə məşğul olmalı olan bəzi beynəlxalq aktorların seleksiv yanaşmasından
03:45əziyyət çəkirdik.
03:47Təxminən 30 il ərzində BMT Təhlükəslik Şurasının, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin ərazilərimizdən çıxarılmasını tələb edən qətnamələri yalnız kağız üzərində qalırdı.
04:00Beləliklə, bu bir təcrübədir, amma bu mənfi təcrübə olmuşdur.
04:05Daha sonra, 2020-ci ilin 44 günlük vətən müharibəsi zamanı, ərazilərimizi güc vasitəsilə azad etmək təcrübəsini qazandıq və düşünürəm ki,
04:15bu da mühüm göstəricidir.
04:18Əgər sülh yolu ilə həl üçün bütün ümid etir, ancaq həqiqət və ədalət, beynəlxalq hüquq sizin tərəfinizdədirsə, sülhə nail olmaq
04:31üçün gücdən istifadə etmək zəruridir.
04:36Məhz belə də oldu.
04:39Biz əvvəlcə güc tətbiq etməklə, daha sonra isə siyasi yollarla, Ermənistanla sülhə nail olduq.
04:47Bu da müasir tarixdə, müasir dedikdə, sonunlikləri nəzərdə tuturam.
04:54Nadir bir təcrübədir.
04:57Ölkə özü güc tətbiq edərək, süvrənliyini və ərazil tövbəyini bərpa etdi.
05:03Üçüncü təcrübə isə sülh təcrübəsidir.
05:07Sülhə necə nail olmaq olar.
05:09Bu isə asan iş deyil.
05:10Biz görürük ki, uzunmüddətli münaqişələr davam edir və qlobal xəritədə yeni gərginlik nöqtələri yaranır.
05:21Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhül bərqərar olması da nadir bir vəziyyətdir.
05:272023-cü ilin sentyabrında baş verən son qanlı toqqışmadan 2025-ci ilin avqustunda sülhün əldə edilməsinə qədər müddət iki ildən
05:40az çəkdi.
05:40Hesab edirəm ki, bu normallaşmanın görünməmiş sürətidir və güclü siyasi iradənin mövcudluğu və düşmənçiliyin əbədiyyətə qədər davam edə bilməyəcəyinin müharibənin
05:55sona çatmalı olduğunun dərk edilməsi sayəsində mümkün oldu.
06:03Bu, iki ölkə tərəfindən verilmiş bir qərar idi və indi biz, qeyd etdiyim kimi, yetdi aydır sülh şəraitində yaşayırıq.
06:14Biz artıq sülhün üstünlüklərini görürük.
06:17Mən bunu dəfələrlə demişəm və bir daha təkrar edəcəm, sülhdən daha yaxşı heç nə yoxdur.
06:23Zənimcə, dünyada hazırda baş verənlər yeni gərginlik nöqtələrinin yaranması və uzunmüddətli mövcud münaqişələr beynəlxalq davranış strukturuna təhdid təşkil edir.
06:40Bu, həmçinin beynəlxalq hüquqa təhdiddir.
06:44Beynəlxalq hüquqa və normalara hörmət edilməyəndə və beynəlxalq təşkilatların qətnamələri nəzərə alınmayanda ölkələrin ərazib tövlüyü pozulur.
06:57İşxala etnik təmizləməyə və soy qırmına məruz qalmış, suverenliyini, ərazib tövlüyünü və layiqətini güc tətbiqi ilə bərpa etmiş,
07:08daha sonra isə o zaman məqlub olmuş düşmənə sülh təklif etmiş ölkə olmağımız.
07:14Hesab edirəm ki, bu, beynəlxalq iştimaiyyətlə paylaşa biləcəyimiz nadir bir təcrübədir.
07:26Mən dəfələrlə demişəm ki, biz Ermənistanla sülhü yalnız kağız üzərində əldə etməmişik.
07:33Sülh sadışı 7 ay əvvəl paraflandı və birgə bəyanat qəbul olundu.
07:37Lakin biz artıq real həyatda sülhü təmin etmişik.
07:43Sərhədimizdə sakit vəziyyət hökm sürür, ateş açılmır, artıq heç bir qurban və itki yoxdur.
07:48Biz Ermənistana müxtəlif istiqamətlərdən malların daşınmasına qoyulmuş bütün məhdudiyyətləri aradan qaldırdıq.
07:56Hətta Ermənistanla ticarəti bərpa etmişik.
08:01Onlar üçün həyatı əhəmiyyət kəsb edən nef məhsullarının ixracına başladıq və bununla göstərdik ki, biz uzunmüddətli deyil, əbədi sülhə sadiqik.
08:15Bu bizim strategiyamız və siyasətimizdir və bir daha onu nümayiş etdirir ki, Azərbaycan sülhsevər ölkədir.
08:26İkinci Qarabağ müharibəsi və daha sonra antiteror əməliyyatı zamanı bizi ittiham edənlər ya uzaq görən deyildilər, ya da qərəzli idilər.
08:38Çünki bizim gördüyümüz hər bir iş beynəlxalq hüqqə uyğun idi.
08:44Biz gücdən istifadə edərək sülhə nail olduq və bugün bunu nümayiş etdiririk.
08:49Bəzən bunu etmək zəruridir, xüsusilə də əmin olduğunuz halda ki, haqlısınız.
08:54O zaman sizi əngəlləməyə çalışanları, maraqlarınıza xələl gətirmək istəyənləri nəzərə almamalısınız.
09:02Həmçinin hesab edirəm ki, bu müharibə aparanlarla paylaşa biləcəyimiz daha bir təcrübədir.
09:09Biz Ermənistanla sülhə nail olduq.
09:11Biz deyərkən Azərbaycanı nəzərdə tuturam.
09:14İstirar etdik ki, bunu vasitəçilərsiz təmin edək.
09:19Özlərini Minsq qrupu adlandıran vasitəçilərin 28 illik fəaliyyəti bir fəlakət idi.
09:25Həmsədirlərin məqsədi münaqişəni dondurmaq, onu əbədələşdirmək və hər ki ölkəyə qarşı təzik aləti kimi istifadə etmək idi.
09:36Biz qərara gəldik ki, bu dırnaq arası vasitəçilikdən qurtulmalıyıq və iki tərəfli formatda heç bir üçüncü tərəf olmadan fəaliyyətə başlayan
09:49kimi sülhə nail olduq.
09:53Beləliklə, bu bir təcrübədir və bu sadəcə nəzəriyə deyil.
09:57Bu bizim yaşadığımız, indi isə şahid olduğumuz bir reallıqdır.
10:02Hesab edirəm ki, mövcud münaqişələrin həlli istiqamətində çalışarkən bu məsələ mütləq nəzərə alınacaq.
10:14Küsu ilə indi paylaşa biləcəyimiz digər vacib bir təcrübə enerji təhlükəsizliyidir, hansı ki, hazırda müəyyən dərəcədə pozucu təsir göstərir.
10:25Biz görürük ki, nəfd və qaz qiymətlərinin kəskin yüksəlişi yalnız istehlakçılar üçün deyil, geniş mənada bir çox problemlər yaradır.
10:36Kimsə düşünürsə ki, bu tarazlaşdırılmamış qiymət nəft istehsalçıları və ixracıları üçün faydalıdır.
10:46Bu, yanlışdır. Çünki bir çox ölkələrin nəft və digər faydalı yanacaq istehsal və ixrac edən ölkələrin suveren fondları var və
10:56bu fondlar müxtəlif maliyyə alətlərinə, o cümlədən istiqrazlara investisiya qoyurlar.
11:02Bir jələr çöqdükdə isə bu ölkələr yüksək nəfd qiymətindən qazandıqlarından daha çox itkiyə məruz qalırlar.
11:13Buna görə də biz OPEC Plus formatının məsuliyyətli üzrə olaraq tarazlı və proqnozlaşdırıla bilən nəfd qiymətinin tərəfdarıyıq.
11:25Ortaq həllin tapılmasına böyük səylər göstərmişik və OPEC Plus-dakı vasitəçilik fəaliyyətimiz yüksək qiymətləndirilir.
11:38Bugün enerji təhlükəsizliyi ölkələrin milli təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsi olaraq əvvəllər heç vaxt olmadığı qədər önəm daşıyır.
11:49Azərbaycan bütün enerji səqmətlərinin neft, qaz, neft məhsulları, neft-kimya məhsulları və elektrik enerjisinin istehsalı və ixracı ilə məşğuldur.
12:05Bazarda tələb və tədarik qoğrafiyyəsinin genişlənməsi ilə bağlı biz ixracımızı,
12:10küsusilə təbii qaz və elektrik enerjisinin ixracını artırmağı planlaşdırırıq.
12:19Keçən il, düz bir il əvvəl görüşdüyümüz zaman bizdən qaz alan ölkələrin sayı 12 idi.
12:29Bu il ərzində bu göstərici 16-ya yüksəldi və onların hamısı Azərbaycandan qazı boru kəmərləri vasitəsilə alır.
12:44Beləliklə, boru kəmərləri vasitəsilə təbii qaz ixracatçısı kimi ölkələrin coğrafi əhatəsinə görə Azərbaycan dünyada birinci yerdədir.
13:01İxrac həcmi artmaqda davam edir və artacaq, bu isə bir çox ölkə üçün enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm amildir.
13:10Azərbaycan, beynəlxalq bazara etibarlı neft təcizatçısı kimi enerji təhlükəsizliyinə tövbəsini verməyə davam edəcək.
13:26Mövcud çağırışlar kontekstində bugün əhatə etmək istədiyim üçüncü mövzu isə bağlılıqdır.
13:35Biz görürük ki, münaqişələr ənənəvi nəqliyyat maşrutlarının pozulmasına səbəb olur və nəqliyyat maşrutları pozulduqda dünya ölkələrinin əksəriyyəti çox çətin vəziyyətlə
13:53üzləşir.
13:57Azərbaycan qazıntı yanacağı növlərinin satışından əldə etdiyi gəlirlər sayəsində nəqliyyat və logistika infrastrukturuna böyük sərmayə artırıb.
14:09Bugün biz şərq qərb və şimal cənub dəhlizləri üzrə əvəz olunmaz tərəfdaşıq və əslində həm orta dəhlizdə, həm də şimal
14:24qərb dəhlizində fəal iştirak edən və investisiya yatıran yegana ölkəyik.
14:30Azərbaycan ərazisində hər ki dəhliz üzrə tikinti layihələri tam şəkildə başa çatdırılmışdır.
14:40İndi isə biz mövcud dəhlizlərin yük aşırma qabiliyyətinin artırılmasına əlavə vəsayət yatırırıq, çünki Azərbaycan ərazisindən istifadəyə tələbat artır.
14:52Biz bir çox ölkələr, həm Azərbaycanın şərqində, həm də qərbində yerləşən ölkələrin mühüm transit ehtiyaclarını təmin edirik.
15:05Hazırda isə Ermənistanla sülh əldə edildikdən sonra orta dəhlizin yeni istiqaməti üzərində yaxından işləyirik.
15:14Bu istiqamət Ermənistan ərazisindən keçəcək.
15:18Ermənistan isə bugün belə olmadığı halda müstəqil tarixində ilk dəfə transit ölkəsi olacaq.
15:27Bu isə bizə Azərbaycanın iki hissəsini, əsas hissəsi və Naxçıvan Muxtar Respublikasını davamlı nəqliyyat, enerji, optik kabil və elektrik xətləri,
15:42həmçinin potensiyal olaraq boru kəmərləri vasitəsilə birləşdirməyə imkan verəcək.
15:50Beləliklə, bu bizim üçün, yəni ümumilikdə hamı üçün qarşılıqlı-uduşlu bəziyyət yaradacaq.
16:00Bu yeni fürsətdən həqiqətən yararlanmaq olar, çünki biz Azərbaycanın iki hissəsini nəqliyyat infrastrukturu ilə birləşdirəcəyik.
16:10Artıq qeyd etdiyim kimi yeni istiqamət.
Yorumlar