- 7 ay önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:02Müzik
00:14Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:17ABD ve İran arasındaki savaş sürüyor efendim.
00:20Biz de yakından takip ediyoruz Türkiye olarak bu süreci.
00:23Tabi ne olacağını da henüz bilmiyoruz.
00:26Bu savaşı değerlendireceğiz.
00:27Gazetemiz yazarı Mehmet Ali Güller stüdyomuzun konu.
00:30Efendim hoş geldiniz merhaba.
00:32Hoş bulduk. İyi yayınlar diliyorum.
00:33Teşekkür ediyorum. Nasılsınız öncelikle?
00:35İyiyiz. İyi olmaya çalışıyoruz diyelim.
00:37Şimdi savaş beklenenden uzun sürdü gibi duruyor.
00:41Yani özellikle ABD bu kadar uzatmayacağını iddia ediyordu ama
00:45geldiğimiz noktada hala iki tarafta birbirine zarar vermeye devam ediyor.
00:50Hazır programı da yeni açmışken dilerseniz bir nasıl devam ediyor savaşın seyri bunu değerlendirerek başlayalım.
00:56Dün geceki saldırıların, İran saldırılarının yoğun etkili olduğunu bu sabah Tel Aviv semalarından çekilen görüntülerden anlıyoruz.
01:06Bizim bu konudaki İran kaynaklarından elde edebileceğimiz bilgiler zaten sınırlı.
01:14İnternet vs. sorunları nedeniyle ama Tel Aviv'den bu konuda İran hava saldırıları noktasında görüntü çekip
01:24vatandaşlar İran, İsrail vatandaşları görüntü servis ediyorlar.
01:28Hatta bugün bir tanesinin 5 yılla cezalandırılmak üzere bir mahkeme celbiyle karşılaştığı haberi de vardı.
01:37Şimdi bu saldırılarla ilgili New York Times'ın da bir haberi vardı dün ki bu geceki saldırılardan önce.
01:44Mesela New York Times bir döküm çıkarmış.
01:48Diyor ki en az 17 Amerikan üssü bölgedeki çoğu birden fazla defa olmak üzere İran saldırısına uğradı.
01:58Ve bunların önemli bir kısmı ciddi zarar gördü.
02:02Şimdi bu Amerika'nın en önemli iki gazetesinden birinin verdiği bilanço.
02:07Şimdi biz buralarda bu bilançolarda karşı tarafın ne dediği de daha nesnel olabileceği için elbette değerlendirmemiz gerekiyor.
02:16İran tarafından yapılan açıklamalarda ise 20 üssün bu 11 günlük süreç boyunca yaklaşık 4000 füze ve drone saldırısıyla
02:27önemli oranda altyapısının ortadan kaldırıldığı, müha edildiği şeklinde.
02:33Bu iki bilginin ortalamasını alırsanız da ciddi bir sorun var Amerika ve müttefikleri açısından.
02:40Zaten bunun böyle olduğunu nereden görüyoruz?
02:42Dikkat ederseniz Amerikan Kongresi'nin en savaş çığırtkanı senatörü olan Linsley Graham 3 gündür Amerikan medyasının en önemli konuğu oldu.
02:54Her kanala çıkıyor ve her kanalda da verdiği mesajlar şu.
02:58Arapları tehdit ediyor. Neden İran'a karşı harekete geçmiyorsunuz?
03:03İran'a karşı harekete geçmezseniz, savaşın bir parçası olmazsanız ileride Amerika ile ilişkileriniz bozulacak deyip tehdit ediyor.
03:11Benzer şekilde bir başka yayında da İran'ın komşuları diyerek aslında dolaylı olarak Türkiye'yi de bu işin içine katmış
03:20oldu.
03:21Şimdi bu açıklamaları yapmaları ne anlama geliyor? Demek ki Amerika ve İsrail'in İran'a gücü tek başına yetmiş olmadığı
03:28şimdi müttefiklerinin harekete geçmesini istiyorlar.
03:31Bu da savaşın ne durumda olduğunu bilançosunu anlamamızı kolaylaştıran bir etken.
03:37Bir etken de şu silah stoklar ne durumda ne değil bunlar çokça tartışılıyor biliyorsunuz.
03:42Bizim tabii bunları bilebilmemiz mümkün değil ama bazı yer değişiklikleri buna yanıt verir nitelikte.
03:51Örneğin Amerika'nın Güney Kore'den taht, füze ve radar sistemlerinin bir bölümünü getirmiş olması Orta Doğu'ya.
03:58Orta Doğu'da ciddi bu konudaki envanterin de ciddi eksiklik olduğuna işaret ediyor ki zaten 1.1 milyar dolarlık Katar'daki Orta
04:08Doğu'da Amerika'nın gözü diye ifade edilen o büyük radarın imha edildiği zaten görüntülerle sabit.
04:16Diğer yandan 300 milyon dolar değerinde taht sistemlerinin birkaç yerde birden etkisiz hale getirildiği görüntülerle sabit.
04:25Dolayısıyla buralarda Amerika ve İsrail'in işlerin istemediği gibi gittiğine dair görüntüler olduğu ortada silah envanteri yer değişikliğini de dahil
04:35edersek.
04:35Yani bu 3 veri yani her iki tarafın yaptığı bilanço, kaç üst vuruldu şeklindeki bilanço.
04:45İkincisi bu yer değişikliği, silah envanterindeki yer değişikliği ve üçüncüsü de Amerika'nın artık müttefiklerini de savaşa dahil etmeye zorluyor
04:55olması Amerika-İsrail açısından işlerin iyi gitmediğine gösterge.
04:59Özellikle körfez ülkelerinden yoğun bir baskı var mıdır Amerika'ya?
05:03Şöyle şimdi tabii devlet nezdinde bu baskı ne derece bilmiyoruz ama Arap basınına da yansıdığı kadarıyla özellikle işin Arap ülkelerinin
05:18üstleri üzerinden kendilerini Amerika'nın güvenlik şemsiyesinin koruyamadığı gerçeğinin ortaya çıkmasıyla bir kamuoyu baskısı oluşmaya başladığına dair işaretler var.
05:29Bu kuşkusuz devletler nezdinde ilişkiye de yansıyordur.
05:35Zaten hani 12. gün son 3 gündür özellikle büyük bir tehditle Arap ülkeleri savaşa katılmaya zorlanırken buna rağmen hala katılmıyor
05:46olmaları burada zaten ciddi bir kendi aralarında bir diplomatik sorun yaşandığına da işaret ediyor olmalı diye düşünüyoruz.
05:56Şimdi Sayın Güller savaşın en kritik noktalarından birisi Hürmüz Boğazı.
06:01Çünkü Hürmüz Boğazı kapandığında işte enerji fiyatları bundan etkileniyor.
06:05Ülkelerin tarımı bile bundan etkileniyor.
06:08Derken İran'ın Hürmüz Boğazı'na mayın döşediği haberleri geldi ve bunun ardından CNN konuşan Amerikalı birkaç senatör siyasetçi 16
06:20geminin batırıldığını ifade etti.
06:22Biraz Hürmüz Boğazı üzerinden değerlendirecek olursak bu savaşı yani burada krizi daha da büyüten bir durum mu var yaşananlarda?
06:31Şimdi bir kere İran'ın mayın döşeyip döşemediğini net olarak bilmiyoruz.
06:35Bu bir.
06:35İkincisi Amerika'nın hakikaten de mayın döşeyen 16 gemiyi vurup vurmadığınızı da bilmiyoruz.
06:41Ama bildiğimiz şu önce enerji bakanı konuştu ardından 2 saat sonra Trump mayın döşendiğine kadar döşendiğine dair elimde henüz bir
06:53rapor yok dedi.
06:54Sonra 3 saat sonra bu haberler gelmeye başladı.
06:58Şimdi bu arada olanları biliyoruz ama bu arada olanları Amerikan basından yansıdı.
07:04Trump'ın da kabinesindeki bazı isimlerin de çoluklarının, çocuklarının, damatlarının bir takım enerji hisseleri aldığı bilgisi var.
07:12Yani bu Witkoff'la ve Enerji Bakanı'nın açıklamalarıyla Trump'ın açıklamaları arasındaki 2 saat içerisinde ciddi bir enerji kağıtları
07:22alışverişinin olduğuna dair bilgiler var.
07:26Savaşı bir de bu şekilde kendilerine kâra dönüştürmeye çalışan tabi egemen sınıflar ve onların temsilcileri var.
07:33Dolayısıyla bu mayın meselesine ben şimdilik bu noktadan bakıyorum.
07:36Çünkü ötesinde elimizde henüz somut bir veri yok.
07:40Bir spikülasyon olabilir.
07:41Spikülasyon, bu görüntülerin yani tamam gemi vurulma görüntüleri var ama o gemi mayın mı döşüyordu hakikaten bunu henüz bilmiyoruz.
07:49Bir de yapay zekayla çok bilgi üretildiğini gördük.
07:51Zaman zaman biz de o hatalara düşüyoruz.
07:54Kuşkusuz haberi hızlı vermek nedeniyle o görüntüleri biraz teyit etmeye çalışıyoruz.
08:02Bir kısmını veriyoruz.
08:04Bazen bunların içinden yapay zekayla hazırlandığının sonradan ortaya çıktığı görüntüler elbette olabiliyor.
08:12Yani bunların hepsi bu tip savaşlarda teknolojinin bu geldiği boyutta çok fazla önem kazanmış durumda.
08:19Normalde tabii her savaş, 5000 yıldır böyle her savaş aynı zamanda bir propaganda savaşıdır ama teknolojiyle birlikte bunun çok ön
08:28plana çıktığı bir durum yaşıyoruz.
08:31Dolayısıyla her verinin teyide ciddi muhtaç olduğu bir durum var.
08:38Mayın konusunu da şimdilik böyle görüyoruz.
08:40Kuşkusuz enerji piyasalarını fazlasıyla etkileyebilecek bir durum Hürmüz Boğazı.
08:46Dünya enerji akışı açısından bakarsanız %20 civarında olduğu belirtiliyor.
08:54%20 de elbette çok büyük bir oran.
08:58Bu oranda bir akışın duruyor olması enerji piyasalarını olumsuz etkileyecek.
09:03G7 şimdilik depolardaki akışı arttırarak bunun açığını kapatmaya çalışıyorlar ama bu uzadığı takdirde elbette bu iş sıkıntıya dönüşecektir.
09:17Batı ve kapitalizm açısından da.
09:19Tabii bu mayın meselesi şu bakımdan da köpürtülmüş olabilir.
09:24Şimdi Amerika bir yandan da Hürmüz'ün kontrolünü tamamen ele geçirmek için Hürmüz'ün ki 33 kilometredir orası darlığı bakımından
09:33ve hemen orada bir ada da var.
09:35Küçük bir çıkartmayla Hürmüz Boğazı'nın etrafında bir kara gücü bulundurarak denetimi elinde bulundurmak istediğine dair Pentagon'un böyle planları
09:46olduğuna dair haberler de var.
09:47Dolayısıyla bu mayın meselesi biraz bunun belki yolunu açabilmek, buna batılı ülkeleri de ikna edebilmek için köpürtülüyor da olabilir.
09:55Bugünden yarına henüz ne olduğunu tam bilmiyoruz.
10:00Bu haberlerin hepsi de bir takım yanıltıcı amaçlar taşıyor olabilir.
10:06Mevcut bildiğimiz resmi açıklamalardan son durum şuydu.
10:10İran devleti Hürmüz Boğazı'ndan Amerika ve İsrail'le bağlantılı olmayan her geminin geçebileceğini ama geçenler açısından bir güvenlik tedbirlerinin
10:23kendilerinin veremeyeceğini söylemişlerdi.
10:26Bu tabii pek çok ülkenin de Amerika ve İsrail'le bağlantılı olmasa bile bir geçiş sıkıntısı yaratacağı için özellikle bir
10:35trafik oluşmasına zaten geçişlerin durmasına ile trafik oluşmasına da neden olmuştur.
10:39Bildiğimiz en somut durum bu.
10:41Yani onun ötesindeki mayın döşendi mi?
10:43Döşenen mayınları, döşen gemiler Amerika tarafından vuruldu mu?
10:48Bunun henüz teyidi tam olarak yok.
10:52Şimdi iki farklı açıklamayı söyleyeceğim size Mehmet Ali Bey.
10:56Bunlardan biri dün Türkiye saatiyle sabah saatlerinde Donald Trump şunu söylemişti.
11:02İran'da görüşebilirim demişti.
11:04Ancak akşam üstüne doğru Pentagon'dan farklı bir açıklama geldi.
11:07Saldırıların yoğunlaşacağını belirtti Pentagon'da.
11:11Bu durumda Trump'la Pentagon arasında bir iletişimsizlik mi var?
11:15Yoksa neden Pentagon tekrardan saldırıları yoğunlaştırma kararı aldı?
11:20Şimdi bir kere bir dış haberle uğraşan bir gazeteci olarak size şunu söyleyebilirim.
11:28Trump'ın açıklamalarından hareketle herhangi bir değerlendirme yapabilmek mümkün değil.
11:32Yani Trump'ın sabah söylediğini, öğlen, öğlen söylediğini, akşam yalanlayabilen, tersini söyleyebilen, tersini hiç öncekini söylememiş rahatlığıyla söyleyebilen biri.
11:44Hatta yani Amerika seçimleri sırasında gazetelere verilen ilanlardan da biliyoruz ki psikiyatristler ilan vermişti biliyoruz.
11:52Trump aslında tıbbın konusu, psikiyatrinin konusu ama ne yazık ki seçildiği için hepimizin sorunu haline gelmiş durumda.
12:00Dolayısıyla Trump'ın açıklamalarına bakarak net bir şey söylemek mümkün değil.
12:06Ama şunu çok net söyleyebiliriz.
12:0912. gündeyiz.
12:10Savaşın ilk 3-4 günü Trump neredeyse hiç konuşmadı ve hiç mesela canlı yayında yapmadı.
12:16İşler Amerika ve İsrail açısından hani daha kolayca götürülüyormuş gibi bir durum olduğunda Trump hiç konuşmuyordu.
12:23Trump'ın 4. günden itibaren ise hiç susmadığını, çenesinin sürekli çalıştığını,
12:29hem bol bol hem boş boş konuştuğunu, her konuşmasının birbiriyle çeliştiğini görüyoruz.
12:35Hatta bu bana geçen yazımda da belirttim.
12:40Nazım Hikmet'in Tarantababu'ya 8. mektubundaki dizeyi anımsatıyor.
12:45Mussolini çok konuşuyor, çok korktuğu için çok konuşuyor dizesini.
12:49Bu çok konuşmasının biraz böyle de bir yansıması var.
12:51İşler Amerika ve İsrail açısından iyi gitmeye başlamadığı anda Trump'ın her an bir tweet attığını,
12:59her an bir canlı yayın açıklaması yaptığını görmeye başladık.
13:02Ve bunlar o kadar çok konuşma var ki, ne kadar laf o kadar yalan Anadolu'daki o söz gibi,
13:09Trump çok konuştukça daha çok çelişki ortaya çıkmaya başlıyor.
13:13Şimdi bu konuşmaların bir kısmını kuşkusuz siyasi kanat ve askeri kanat arasındaki çelişkiden de kaynaklanıyor elbette olabilir.
13:21Ama bir yandan da bunların bir kısmı yoklama anlamına da geliyor.
13:26Şimdi Amerikan basınında özellikle NBC'nin bir takım İranlı yetkililerle canlı yayınları da,
13:35Trump ve avanesinin yaptığı bir takım açıklamalar da aslında diplomasi şartlarını arayan,
13:44bir müzakere zemini olup olmadığını arayan karşılıklı girişimlerdir.
13:48Savaşlar da oluyor böyle şeyler.
13:50Dolayısıyla Trump'ın ya da Trump dışındaki sivil sözcülerin açıklamalarını kısmen bu şekilde de değerlendirebiliriz.
13:58Ama toplamda dediğim gibi hepsi birbiriyle çeliştiği için net bir değerlendirme yapabilmek de çok mümkün değil.
14:05Mümkün olan şu, işler onlar açısından iyi gitmiyor.
14:08Bu nedenle de birbirleriyle birbirlerine dair yaptığı açıklamaların da gittikçe çelişmelerin arttığı, makasın daha da açıldığını görebiliyoruz.
14:19Şimdi bu ateş hattının içinde Türkiye'ye dün şunu açıkladı, Milli Savunma Bakanlığı dile getirdi bunu.
14:26Malatya'ya Patriot Hava Savunma Sistemleri konuşlandırılacak dedi ve bu sistem Almanya'dan gelecek.
14:33Türkiye'ye Malatya'ya konuşlandırılacak.
14:35Bunu ele aldığımızda Türkiye burada bir endişe mi hissediyor?
14:39Neden savaşın 11. gününde böyle bir adım atma kararı verildi?
14:45Şimdi bir kere açıklamayı Milli Savunma Bakanlığı yaptı ama ben şundan doğrusu çok emin değilim.
14:51Yani bu Türkiye'nin bir talebi mi?
14:55Yoksa Amerika'nın NATO üzerinden yaptığı, aldığı bir karar mı?
15:01Bunu bilmiyoruz.
15:02Bir iddia şu, ya bu Lahey'de 2025'de zaten böyle bir karar alınmıştı deniliyor.
15:07Doğrusu ben öyle bir karar görmedim.
15:10Ha alındıysa da 2025 Haziran, Temmuz ya da Temmuz ayıydı galiba Lahey aradan geçti.
15:17Bu kadar zaman, bu kadar sürede niye o Patriotlar gelmedi de şimdi tam savaşın 12. gününde geldi.
15:22Kuşkusuz bunun iki kez yaşanan füze olayıyla bir ilgisi var.
15:28Fakat o füze olayı da aydınlanmış değil.
15:33Niye derseniz?
15:34Yani füzeyi NATO tespit etti.
15:38Füzeyi NATO vurdu.
15:41Burada NATO demek, Amerika demek.
15:43Çünkü o Kürecik'te de Akdeniz'deki NATO unsuru denilen de zaten Amerikan gemisi.
15:48Dolayısıyla Amerika'nın tespit ettiği ve Amerika'nın vurduğu İran füzeleri deniliyor.
15:56Ben Amerika'nın tespit ettiği ve Amerika'nın vurduğu bir füze olayının her zaman şaibeli olduğunu düşünürüm.
16:07Bunu düşünmemi gerektirecek de tonlarca veri var.
16:11Bir tanesi, Amerika'nın yanlışlıkla diyerek bir Türk muhribini vurması.
16:1730 yıl önce muameneti vurdu.
16:195 askerimiz şehit oldu.
16:2020 askerimiz yaralandı.
16:22Yanlışlıkla dediler.
16:22Hiç de yanlışlıkla falan değildi.
16:24O Sea Sparrow füzelerinin yanlışlıkla ateşlenebilmesi teknik olarak mümkün değildi.
16:28Bunu pek çok Türk subayı da daha sonra ortaya çıkarmıştı.
16:33Şimdi Amerika'nın envanterinde bu tip tertipler çok.
16:38Yok.
16:38Şimdi İran niye Türkiye'ye füze atsın?
16:43İran, Azerbaycan'a niye drone atsın?
16:45Yani İran ahmak mı?
16:47Zaten Amerika ve İsrail'in saldırısı altında.
16:50Bir de Türkiye'yi ve Azerbaycan'ı kendisine karşı savaşa çekmesinin hiçbir mantıklı yanı var mı?
16:56Yok.
16:57Hiçbir nedeni var mı?
16:58Yok.
16:59Ama Amerika ve İsrail'in bu savaşa Türkiye'yi ve Azerbaycan'ı sokmak için sayısız nedeni var.
17:06Demin de söylediğim gibi işte müttefiklerini savaşa sokmaya çalışıyorlar.
17:10Kendileri karadan asker gönderme noktasında elleri biraz sıkıntılı.
17:15Buralarda Amerika ve İsrail adına karada kendini feda edecek kurbanlara ihtiyaçları var.
17:22Dolayısıyla Türkiye'yi ve Azerbaycan'ı İran'a karşı kışkırtmak için Amerika'nın da İsrail'in de pek çok nedeni
17:29var.
17:29İran zaten birkaç farklı ağızdan da hem askeri hem sivil Türkiye'yi hedef alan herhangi bir füze saldırılarının olmadığını söyledi.
17:42Buna rağmen NATO hızla, Amerikalı yetkililer hızla Türkiye'ye büyük destek veren, İran'ı kınayan, biraz böyle işi köpürtmeye, kışkırtmaya
17:52çalışan açıklamalar yaptılar.
17:53Şimdi işin uzmanlarının teknik değerlendirmesinde şu bilgi var.
17:58Şimdi bu şöyle de olabilir.
18:01Yani bir balistik füze attığında İran bambaşka bir hedefe gidiyordur.
18:06Fakat o balistik füze tabii normal füzelerden farklı olarak önce yer hizasından 100 kilometre yukarısını düşünün ki artık o uzay
18:17demektir.
18:18Önce oraya doğru çıkıyor, ondan sonra inişe geçiyor.
18:21Şimdi burada Amerika'nın uzay hattında, 100 kilometre üstü hattındayken bu füzeyi tespit edip öyle bir noktadan vurayım ki bu
18:32Türkiye ile ilgiliymiş gibi görünsün, isteyebilir.
18:37Neticesi de buna benziyor.
18:39Çünkü ilkinde Hatay'a düştü.
18:42Halbuki biraz daha beklerseniz Akdeniz üzerinde de vurabilirdiniz.
18:47Türkiye ile hiçbir ilgisi kalmayabilirdi değil mi?
18:49Hatay'a düşmesini sağlayacak şekilde vurmuş oldular.
18:52Şimdi de Antep'e düştü.
18:54Şimdi Antep'e düşme olayında da bir enteresanlık var.
18:58O enteresanlık da şu.
19:00Tam bu ikinci füze olayıyla birlikte Amerikan Büyükelçiliği'nin açıklamaları sosyal medyaya yansıdı.
19:07Amerika, Adana'daki başkonsolosluk personeline çağrı yapıyor.
19:13Binayı hızla boşaltın diyor.
19:15Amerikalı personeline Güneydoğu'ya gitmeyin diyor.
19:19Şimdi bu saçma bir durum değil mi sence?
19:21Yani kendini yerine koy.
19:23Yani sen bir devleti yönetiyorsun.
19:27Personeline Twitter'dan çağrı yapıyorsun.
19:29Binayı boşalt diye.
19:30Yani bunun daha hızlı, daha teknik bir yöntemi yok mu?
19:33Niye bunu yaptın?
19:34Bu aslında şu demek.
19:36Elbette Amerika bu kadar çapsız bir devlet olamaz.
19:40Elbette o duyuruyu daha önce yaptılar.
19:44Fakat o duyurunun üstüne bu füze olayı olduğunda kafalarda soru işareti olacak diye
19:49sonradan bunu kamuoyuna açık ilk defa yapıyormuş gibi bir görüntü vermeye çalıştılar.
19:55Bakın bu olay bile bu işlerde bir Amerikan tertibi olabileceğine işaret ediyor.
20:02Bunlar önemli bence.
20:04Şimdi bunlarla birlikte düşünmek lazım.
20:06Türkiye ve Azerbaycan'a yapılan füze ve drone saldırısı iddialarına.
20:12Yani İran'ın ben hiçbir gerekçesinin, hiçbir mantıklı gerekçesinin olmadığını görüyorum.
20:18Nitekim kendileri de yalanlıyor.
20:20Bizden kaynaklı bir şey yok diye.
20:22Böyle bir ortamda Türkiye'yi karşılarına almak istemez.
20:24Yani hiçbir mantığı yok bunun.
20:26Ama bunu isteyebilecek iki ülke var.
20:28Amerika ve İsrail.
20:29Onlara aşağıda karada kendileri havadan bombardıman yaparken karada onlar adına iş yapan kurbanlara ihtiyaçları var.
20:38Bunu istiyorlar.
20:39Dolayısıyla Türkiye'nin bu konuda çok daha dikkatli olması lazım.
20:43Bu nedenle kürecik konusu yeni bir aslında kışkırtma girişimidir.
20:49İki füze olayının ardına bunun yapılması ikinci kışkırtma olayıdır.
20:53Neden dersen.
20:54Bakınız.
20:58İran konusu hep şöyle gürüdü.
21:03Hangi ülkedeki Amerikan üssünden İran'a saldırı varsa İran o üssü hedef aldı.
21:10Ve bunu da Körfez ülkelerine hep şöyle söyledi.
21:13Ben size değil sizin toprağınızdaki Amerikan toprağına dönüşmüş olan üsse saldırıyorum.
21:20Sizde bilgisi yok.
21:21Şimdi bu Türkiye'yi şöyle bir sıkıntıya sokuyor.
21:25Türkiye'de dolayısıyla bu üsler potansiyel risk altında.
21:29Şimdiye kadar Türkiye'yi kullandırmadı.
21:31Doğru.
21:32Hatta bunun çok enteresan bir kanıtı var.
21:35Demek ki daha önce görüşülmüş ve Türkiye'nin kullandırılmayacağı anlaşılmış.
21:39Hatırlarsan İran'a savaş başlamadan kısa bir süre önce Netanyahu'nun bir Washington ziyareti vardı.
21:44Ve o Washington ziyareti sırasında Netanyahu ile Trump görüşmesine dair Beyaz Saray fotoğrafları servis edilirken arkada bir harita vardı.
21:53O haritada bugün bu operasyonun ismi olan isim sağ köşede yazılmış ve haritada da belli üsler işaretliydi.
22:02O üsler bugün Amerika'nın İran'a saldırı yaptığı üsler.
22:07Ama o haritada Türkiye'den herhangi bir üs işaretli değildi.
22:11Biz buradan da anlıyoruz ki Türkiye'deki üsler zaten başından kullanılmayacağı görüşülmüş.
22:17Ve zaten Türkiye'nin hava sahasında kullandırmadığı üslerinden oraya yönelik bir saldırı yaptırtmadığı da ortada.
22:24Ama buna rağmen savaşın gidişatı Amerika açısından bir sıkıntıya döndüğünde Amerika bir oldu bittiye getirip incirlikten, pirinçlikten, şuradan buradan bir
22:35uçak kaldırarak, bir füze atarak Türkiye'nin başını belaya sokamaz mı?
22:40Sokar.
22:40Bu bir riskli. O nedenle de Türkiye'nin en azından savaş bitene kadar bu üslerdeki faaliyetleri askıya aldığını ilan etmesi
22:50ve Amerika'nın faaliyetlerini durdurması o riski minimize etmek için önemli gerek bir şart.
22:56Yapan mı Türkiye bunu?
22:57Türkiye bunu yapmadığı gibi, yapmadığı gibi şimdi küreciye patriot getirterek riski büyütmüş oldu.
23:03Şimdi kürecik, pasif değerlendirilebilecek bir durum.
23:07Çünkü oradan bir saldırı yok. Oranın özelliğine kürecik İran'dan yapılabilecek bir saldırıyı görme yeri.
23:15Dolayısıyla İran'da burada hani burayı daha pasif bir nokta gibi gördüğü için küreciğin kullanılıyor olmasını dert etmedi, sorun etmedi.
23:25Türkiye ile bir füze atışı yapılmasının bir parçası haline getirmedi.
23:30Ama şimdi siz oraya patriot getirdiğiniz anda bu riski çoğaltmış olacaksınız.
23:35Dolayısıyla şimdi bu kararıyla birlikte Türkiye'nin ya da Amerika'nın bilmiyoruz ama bu risk artmış durumda.
23:45Şimdi burada hep bir S-400 tartışmasına boğuluyor.
23:48Onu da kullanamadık.
23:50S-400 meselesine boğuluyor ama işin o kısmının bir önemi yok.
23:53İşin o kısmının başka bir boyutu var.
23:55Bu esas boyut patriotlar buraya gelince kürecik artık bir potansiyel risk yeri haline geldi ve Türkiye'nin başını savaş belasına
24:05Amerika'nın bir oldu bittiyle sokabileceği bir duruma geldi.
24:09Esas Türkiye'nin kamuoyunun tartışması gereken budur.
24:13Bunun önlenmesi gerekiyor.
24:14Tüm muhalefet partilerinin de esas ağırlığı buna vermesi lazım.
24:19S-400 neredeydi de bu niye vardı da yani mesele o değil S-400 patriot tartışması değil.
24:25Ya patriotun gelmesi savaş riski doğuruyor.
24:27Bunu önleyecek politikalar.
24:29Biz oraya S-400'ü de konuşlandırsak yine aynı şey olacak.
24:33İsim değişecekti, ülke değişecekti.
24:35Peki Mehmet Ali Bey burada mesela medyada sosyal medyada özellikle bazı rakamlar dönüyor işte İran'ın attığı füzenin maliyeti şu
24:44kadar ama Amerika'nın Orta Doğu'daki üsleriyle beraber bir füzeyi engellemek için harcadığı maliyet bu kadar diye.
24:51Şimdi rakam vermeyeyim tam bilmiyoruz ama öyle bir düşündüğümüzde durumları.
24:56Son soru olarak şunu merak ediyorum.
24:58Bu savaş daha ne kadar sürebilir ne kadar sürdürülebilir sizce ve ilerleyen günlerde neler görebiliriz?
25:04Evet şimdi ben şöyle söyleyeyim bu soruyu yanıtlarken ilk sorunun 3 göstergesine bir gösterge ekleyerek bu soruna yanıt vereyim.
25:14Demiştim ya savaşın gidişatını gösteren şey işte New York Times şu kadar üstü şu kadar saldırı işte Güney Kore'den taatların
25:22gelmesi,
25:22Amerika'nın körfez ülkelerini savaşa dahil etmeye çalışması bunlar savaşın iyi gitmediğine gösterge diye.
25:27Şimdi bu füze meselesinde de işlerin Amerika açısından iyi gitmediğine gösterge ne biliyor musun?
25:32Zelenski'ye muhtaç kalmaları.
25:34Ukrayna'dan yardım istediler.
25:37Ukrayna personeliye şimdi gelip İran füzeleri konusunda Amerikalı askerlere yardım ediyor.
25:45Şimdi Amerika'nın buna muhtaç kalması bile yeterince sıkıntılı bir tablo olduğunu gösteriyor.
25:53Zor durumda oldu.
25:54Zor durumda.
25:54Şimdi İran füzelerinin ya da İran dronelarının özellikleri şu.
25:58Bir kere çok seri ürettikleri kamikaze droneları var.
26:01Bir iddia bunlar tabi savaş ortamında fazla propaganda da olabilir net bilmiyoruz ama bir iddia İran ayda 6 bin bu
26:13kamikaze dronelardan üretebiliyor.
26:15Şimdi bunların dışında yeni nesil bazı füzeler ki bunun görüntülerini Tel Aviv semalarında gördük.
26:23Demir kubbeyi delik deşik eden görüntüler.
26:25Çok fettahlar falan galiba.
26:27Evet salkım füze deniliyor.
26:28Salkım yani bir üzüm salkımı gibi.
26:31Ortada bir ana füze var ama onunla birlikte belli bir mesafeye geldiğinde 80 tane küçük füzeler var.
26:40Ve bunlar böyle bir salkım gibi geliyorlar.
26:42Ve savunmanın onları önlemek için attığı savunma mühimmatlarının bunların hepsini birden düşürebilmesi mümkün olmuyor.
26:52Şeyi de var bir tane böyle salvo yapan havada dans eden.
26:54O da var yani belli bir noktaya geldikten sonra manevra kabiliyeti olan füzeler var.
26:59Şimdi bunların hepsi İran açısından hem bir avantaj hem de maliyetiyle avantaj.
27:07Yani o rakamlar çok büyük oranda doğru.
27:12Yani Amerika'nın bir füzeyi mal etmesiyle onu vuran bir dronun maliyetleri arasında çok farklar var.
27:19Yani bir dronu düşürmek için 5 milyon dolarlık füze sallıyor Amerika.
27:22Ki İran şeyi söylemişti Sayın Güller.
27:25Biz 6 ayda devam ettiriz bu savaşı.
27:27Cephalemiz yeterli demişti.
27:28Evet yani burada tabii bu güçlü drone füze meselesi hep tartışılıyor ya.
27:37Peki bu işte Rusya nerede, Çin nerede, şunlar bu nerede?
27:40Yani her şey gözün önünde olmuyor.
27:42Bütün bu dronlar, şunlar bunlar herhalde bunca 10-15 yıldır bu sistem üzerinde İran tek başına bir yetkinlik kazanmadı muhtemelen.
27:53Bir teknoloji transferi ve başka ülkelerin katkıları da var.
27:56Ama İran'ın buna çok iyi hazırlandığı ortaya çıkmış oldu.
28:00Günün birinde Amerika'nın ve İsrail'in kendisine saldıracağını hep öngören bir rejim haliyle buna yığınak yapmış görünüyor.
28:09Ve envanterinin de oldukça kalabalık olduğu öyle Amerikan saldırıları ile bunun öyle bir hafta 10 günde bitirilemediği gibi bir durum
28:17oluştu.
28:19Sorunun yanıtını vereyim ne kadar sürer bunu bilmiyoruz.
28:24Benim savaş başlarken ki tahminim bunun 12 gün savaşından bile daha kısa sürebileceği şeklindeydi.
28:31Ama uzadı, 12. güne girmiş olduk.
28:34Daha da uzayabilir mi?
28:36Uzayabiliriz.
28:36Çünkü her savaş sadece sahada olanlarla ilgili değil geride olanlarla da ilgili.
28:44Yani enerji boyutu, nadir element boyutu, petrol politik boyutu ve elbette kapitalizmin kendi kriziyle ilgili boyutları var.
28:53Amerikan mali sermaye sınıfının ihtiyaçları var.
28:55Bunlar düşünüldüğünde savaşın ömrü o ihtiyaç için uzatılabilir.
29:01Diğer yandan her savaş neticede kaç kişi öldü, kaç tüze atıldı, ne kadarı yıkıldı, ne kadarı şöyle olduğu ile ölçülmüyor.
29:11Son tahlilde her savaş rakibinin siyasi iradesini yıkabiliyor musun, yıkamıyor musun gösterge odur.
29:20Şimdi orada da İran'ın hakikaten çok direnme kabiliyeti yüksek bir halk.
29:26Amerika burada batılı kodlarla İran'ı okuduğu için şu yanılgıya vardı.
29:30Yani savaşı kısa sürer beklentisini Amerikalı yetkililer biraz da ona dayandırmışlardı.
29:35Yani 3-4 gün çok yoğun bir bombardıman yapacaklar.
29:39Zaten bir ay önce rejime karşı ayaklanmış olan bu halk ayağa kalkacak, rejim yıkılacak.
29:46Ama işte İran halkını tanımıyorlar.
29:47İran halkı elbette Molla rejimine karşı demokrasi isteyen çok ciddi, dinamik bir halk hareketi hep var.
29:55Aşağı yukarı her yıl çok büyük eylemler yapıyorlar.
29:57Fakat fark şu, İran halkı ülkesine Amerika'dan ve İsrail'den saldırı olduğu anda birlik halindedir.
30:07Bugün de onu görüyoruz.
30:08Bu olduğu için de Amerika'nın bu savaşı kısa sürede bitiririm beklentisi bir hayale dönüşmüş oldu.
30:15Ya da kokta bir hükümet istemiyorlar.
30:17Mümkün değil, onu kurmaları da mümkün değil.
30:19Orada da yine batılı kodlarla yanlış okudular.
30:2112 gün savaşta bir sürü kritik kadroyu öldürdük ama Hamane'yi öldürmemiştik.
30:25Şimdi Hamane'yi öldürürsek bütün devlet çözülecek diye düşündüler.
30:29Yanıldıkları şey şu, yine batılı kodlarla baktıkları için Hamane, evet dini lider, en üst lider ama orada bir tek adam
30:37rejimi yok aslında.
30:38Hamane'nin altında çok ciddi kurullar, kurumlar, bu belakiti fakih sisteminin altında ciddi bir takım yapılar, mekanizmalar var.
30:49Kendi içinde bu mekanizmalar seçen, denetleyen ve oldukça kapsamlı bir mekanizma.
30:56Dolayısıyla Hamane'nin oradan çekilmesi Amerika'nın beklediği gibi bir çözülmeyi değil, o mekanizmaların kendi içinde çalışarak yerlerine yenilerini oturtmasıyla
31:07sürüyor.
31:07Bu da Amerika'nın bir yanılgısı oldu.
31:09Öyle bir Hamane'yi gider, bu iş biter gibi.
31:13Türk basınında da kimi gazeteleri manşet attırmayı kolaylaştıracak şekildeki o beklenti elbette kabusları oldu.
31:20Rejim gitti ve savaş bitmedi.
31:23Rejim de gitmedi.
31:24Tam tersine İran halkının direnme kabiliyeti bu savaşı Amerika adına iyice bir girdap ve Amerika'nın daha büyük bir hezimetine
31:35dönüştürebilir.
31:36Şimdiden Vietnam kıyaslamaları yapanlar var.
31:40Biz tabii umuyoruz ki iş oralara gitmesin, hızlı bu iş bitsin.
31:45Çünkü bu iş ne kadar uzarsa Türkiye açısından da Amerika'nın baskısının Türkiye'ye artacağı,
31:50hadi müttefikim olarak beni zor durumda mı bırakıyorsun diyerek baskı uygulayabileceği bir noktaya gider.
31:56Dolayısıyla ne kadar kısa sürerse herkes açısından o kadar iyidir.
32:01Peki.
32:01Sayın Güller çok teşekkür ediyorum.
32:04Bu ateş çemberinin içinde ne olduğunu anlamaya çalışıyoruz.
32:08Tabii ki anlamlandırmaya çalışıyoruz.
32:09Bir de bir yandan savaş bitsin istiyoruz ama bir yandan da Türkiye bu savaşa doğrudan ya da dolaylı olarak
32:15dahil olmasını istiyoruz.
32:17Siz de bugün kırmadınız bizi.
32:19Stüdyomuza kadar geldiniz.
32:20Sorularımızı yanıtladınız.
32:21İyi ki geldiniz efendim.
32:22Teşekkür ediyorum.
32:24Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri.
32:27Cumhuriyet gazetesi yazarı Mehmet Ali Güller yayınımızın konuydu.
32:31ABD ve İran arasındaki savaş 12. gününe girdi.
32:34Bir yandan Türkiye'de de Malatya'da Patriot Hava Savunma Sistemleri konuşlandırılacağı açıklanmıştı.
32:41Milli Savunma Bakanlığı tarafından bunu da değerlendirdik.
32:44Savaş ne kadar devam edebilir ya da nasıl devam eder?
32:47Türkiye ileride bir baskıyla karşı karşıya kalır mı?
32:51Bütün bunları konuşmaya dilimiz döndüğünce anlatmaya çalıştık.
32:54Cumhuriyette bir programı daha noktalıyoruz.
32:57Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
33:01İzlediğiniz için teşekkür ederim.
33:07İzlediğiniz için teşekkür ederim.