00:001991 yılında da dünya bu krizi yaşadı.
00:03Yani savaş tamamı var da savaşın bir takım etkileri var ki bunlardan bir tanesi de işte bu Orta Doğu'daki petrol
00:09rafinerelerinde, petrol kuyularında, petrol tesislerindeki çıkan yangınlar.
00:14Çevreye önemli kirlilik yaratıyor ve önemli problemler yaratıyor.
00:22Şimdilik onlardan bahsedeceğiz.
00:24Savaş nerede kuvvetli ve etkili oluyor?
00:27Gördüğümüz gibi şu bölgelerde savaşın etkisi hemen hemen daha fazla koymayayım neredeyse İran'ın her tarafında savaşın etkisi var.
00:39Ama bu etkilerin yanında bombalanan bölgelerdeki petrol kuyuları var, petrol rafinereleri var, petrol tesisleri var.
00:46Bunlar da yanmaya başladı.
00:48En önemli yangın ise Tahran'ın kuzeydoğusundaki bölgede çıkan yangın.
00:54Bu yangın çok önemli bir...
00:55Bu petrol tesisini de koyalım mı hocam birlikte oraya işareti?
00:58Onu da koyacağız oraya.
01:00Buralarda çıkan yangınlardan bir de şurada petrol rafinerisi var İran'ın, Basra Körfezi'nin bulunduğu yerde.
01:08Bu bölgelerde de yangınlar devam ediyor.
01:12Sadece bugün olan bu yangınlar değil, ilerik savaş biraz daha sürerse çeşitli bölgelerde de yangınlar çıkacak büyük bir ihtimalle.
01:19Şimdi böyle baktığımız zaman buradaki savaşın her yerde çıkacağını, bu İran civarında farz edersek, o zaman şöyle şey yapalım.
01:32Buradan çıkan kirleticiler ne oluyor?
01:34Çünkü bu petrol yanıyor burada.
01:36Petrol ürünü dediğimiz petrol ürününün içerisinde kükürt oksitleri var.
01:41Partiküler maddede var, hidrokarbonlar var.
01:43Hangi gazlar ortaya çıkıyor petrol yangınında? Bir daha sayalım mı?
01:47Hidrokarbonlar, yanmış ve yanmamış hidrokarbonlar.
01:50SO2, kükürt dioksit ve partiküler madde.
01:54Bunlar son derece önemli maddeler.
01:56Bunlar ilk çıktığı zaman, biz bunları ikiye ayırıyoruz bu çevreye etkilerini.
02:01Birincisi kuru birikme.
02:02Çıktığı zaman bunlar belirli bir süre sonra aslı kalıyor atmosferde, sonra yere düşüyorlar ki buna biz kuru birikme diyoruz.
02:10Bu asit yağmuru dediğimiz değil, asit yağmuru farklı.
02:14Yağmurla birlikte de aşağı düşüyor.
02:16Yağmur damlası bunu sülüklüyor, aşağı geliyor.
02:18Buna kuru birikme diyoruz.
02:19Bunlar nerelere geliyor?
02:20Su depolarına geliyor, su kanallarına geliyor, su içme suyu göletlerine geliyor, ormana geliyor, toprağa geliyor, bitki örtüsüne geliyor ki bu
02:30son derece önemli.
02:31Buralarda ne yapıyor?
02:33Buraları kirletiyor.
02:34Asit yağmurları ise şöyle, bu kirleticiler biraz daha yukarı çıkıyor.
02:39Bulutun olduğu bölgede, bulutun oluştuğu bölgede bulut içerisindeki su damlacıyla kimyasal reaksiyona giriyor.
02:46Kimyasal reaksiyona girdiği zaman o SO2, kükürt dioksit, H2, S4'e yani sülfrik asitine dönüşüyor ki çok kuvvetli bir asittir
02:56bu asit.
02:57Düştüğü yere ne yapar?
02:58Düştüğü yeri neredeyse yakar yani böyle bir asit.
03:03Bunun yanında tabii yağmur suyunun pH'i dediğimiz asitliğini de artırıyor.
03:095.6'nın altına düşürüyor ki asit düşünün yani hiçbir şey söylemeyelim sadece asit desek bile bunun ne kadar boyutunun
03:17tehlikeli olduğunu gösteriyor.
03:18Bunlar deminden söylediğimiz gibi su birik şeylerine, göletlere, içme suyu barajlarına, tarımsal alanlara, meralara düşüyor ve bu meralarda otların üzerine
03:30düşüyor.
03:31Bunu yiyen hayvanlara da geçiyormuş.
03:33Bunun yanında tabii ki bebeklere, çocuklara ondan sonra astımı olan hastaların akciğer problemlerini artırıyor.
03:46Dolayısıyla son derece zararlı bir çevre etkisi meydana getiriyor.
03:51Ki bu etkinin önemli bir şeyi de sınır tanımayan bir etki bu.
03:57Sadece şeyde değil, İran üzerinde olan bir etki değil.
04:02Ne oluyor bu? Şuna bakalım.
04:05Buradan çıkan bu kirleticiler meteorolojik parametrelerin etkisiyle çeşitli ülkelere de taşınabiliyor.
04:14Gördüğünüz gibi Afganistan'a ve diğer ülkeler, Pakistan hatta Çin'e kadar da gidiyor.
04:20Hatta bir şey daha söyleyeyim Burçak sana.
04:23Bu dönüyor bu şekilde Amerika'ya bile gidiyor bu kirleticiler.
04:28Tabii konsantrasyonu azalıyor ama gene tanecik taneciktir oraya kadar gidiyor.
04:33Yani sadece burada çıkan bir yangın, burada çıkan bir petrol yangını sadece bu bölgede etkili değil.
04:40Komşularında ve uzak coğrafyalarda etkili oluyor ve buralarda da asit yağışlarını meydana getiriyor.
04:45Türkiye'de şu anda asit yağışı oluşturabilecek bir pozisyon yok ama bu asit yağışlar ileriki günlerde buradan dönerekten bu bölgelere,
04:57bu bölgelere yani Türkiye'nin özellikle Doğu bölgesi ve Karadeniz bölgesine de yayılabilir.
05:03Türkiye için bir risk var diyebilir miyiz?
05:05Tabii var diyebiliriz.
05:06Kesinlikle var diyebiliriz.
05:09Cumartesi, Pazar günü Doğu bölgelerimizde, Güneydoğu Doğu bölgesinde yağışlar geliyor.
05:14Kar yağışı ve yağmur olarak geliyor.
05:17Ki eğer şayet buradan çıkan bu kirleticiler bize doğru yönlenirse ki biz bunu adım adım takip ediyoruz.
05:25Dakika dakika takip ediyoruz.
05:26Buradan çıkan kirletici kaç saat sonra nereye gider?
05:30Hangi bölgeye gider?
05:31Bunları biz bilebiliyoruz.
05:32Dolayısıyla Pazar günü Doğu bölgelerimizde yağacak yağmur şayet sistem buradaki kirleticileri oraya getirirse asit yağışları meydana gelebilir.
05:43Türkiye'de de.
05:44Pazar günü Türkiye'nin doğusunda asit yağmurları görülebilir.
05:48Görülebilir diyorum.
05:49Doğru anladık.
05:51Ama genellikle sistemler, meteorolojik sistemler batıdan Doğu'ya gittiği için buradan çıkan kirleticiler genellikle Doğu'ya doğru yani Doğu ülkelerine
06:02doğru
06:02giderler ama dünyayı böyle bir dolaştırırlar Amerika'ya tekrar gelebilirler de yani böyle de bir özelliği var.
06:09Yani bölgesel kalmayacak.
06:11Bölgesel kalmayacak.
06:12Şimdi 1991 savaşında Kuveyt'te meydana gelen petrol yangınlarından Türkiye etkilenmişti esasında.
06:20Çünkü Basra alçak basıncının etkisi bakın şunu da söyleyeyim Burçak.
06:28Önümüzdeki aydan itibaren Basra alçak basıncı etkisi altına giriyor.
06:32Oluğunun etkisi altına giriyor.
06:34Ne demek?
06:34Bu ne demek?
06:37Meteorolojik sistemler Basra'dan doğru Türkiye'ye gelecek.
06:41Ki Türkiye'deki sıcakları artıran bir sistemdir bu.
06:44Dolayısıyla Nisan ayından itibaren buradaki şu bölgedeki özellikle bu bölgedeki yangınlardan çıkacak
06:53kirleticiler bizi direkt etkileyebilir.
06:58Çünkü yangınların nerelerde olduğunu ileriki günlerde göreceğiz.
07:03Çünkü savaş daha bitmedi savaş devam ediyor.
07:05Dolayısıyla yangının nerede çıkacağına bakacağız ve meteorolojik şartları da takip ediyoruz.
07:10Türkiye'de bunun etkisine girebilir.
07:13Ama şu günlerde daha çok Doğu ülkelerde etkisi oluyor.
07:17İşte Afganistan'da.
07:17Afganistan'da, Pakistan'da, Çin'de dediğim gibi ta ki dünyanın öbür tarafına kadar da yayılabiliyorlar.
07:27Bu partiküllerin içerisinde tabii şunu da söyleyeyim Burçak müsaade edersen.
07:33Buyurun hocam.
07:33Bu duman çok önemlidir yani.
07:36Savaş esnasında çok önemlidir duman.
07:38Niye önemlidir?
07:40Bu tanecikler atmosferde asıl olarak kalabiliyorlar.
07:43Uzun sürede kalabiliyorlar.
07:45Şimdi bu şeyde hep takip ediyoruz.
07:48Uçaklar, füzeler, bombalar, güdümlü bombalar özellikle lazer ışınları yardımı ile hedeflerine ulaşıyorlar.
07:58Atmosferdeki bu partiküller...
07:59Lazer sistemlerinin bozulmasına da yol açabilir mi?
08:02Neden oluyor?
08:03Yani nasıl oluyor atmosferde bu dumanın içerisindeki partiküller lazer ışın gelen bu füzenin gönderdiği, uçağın gönderdiği, lazer ışıklarının hedefine ulaşmak
08:15için göndermiş olduğu lazer ışınlarını saçabiliyor.
08:19Saçtığı zaman hedef şaşırılabiliyor.
08:22Yani hedefin şaşırılması çok önemli savaşta.
08:25Hani hep diyoruz ya güney bölgemizde füze düştü, oraya füze düştü.
08:43Bu aynı şekilde çevre civarlara bu füzelerin hedef sapmasına da neden olabilir.
08:53Bu son derece önemli.
08:54Şimdiye kadar yoktu, şimdi niye oldu diyeceksin.
08:57Şimdi yangınlar çıkmaya başladı.
08:59Bu yangınlar çıkmaya başladı.
09:01Bu yangınlardan çıkan bu partiküller bu şeyi meydana getiriyor.
09:04Dolayısıyla savaş sadece oradaki siyasi bir ortam değildir.
09:11Savaş çevresel bir problemler de meydana, beraberinde getiriyor.
09:16Sadece o bölgedeki kişilerle veya o bölgedeki insanları etkilemiyor.
09:22Bütün dünyayı etkiliyor.
09:24Çünkü bu şeyin meteorolojik sistemlerin meydana getirmiş olduğu hareket yönleri buradan çıkan yani çeşitli gazların diyelim.
09:35Yani sadece petrol yangınından çıkan değil, başka şeyden de çıkabilir burada bir takım şeyler, gazlar.
09:42Bunlar da maalesef biz de sınırdayız.
09:46Yani şeyin sınırındayız.
09:47Dolayısıyla çevre ülkeleri de etkisi altına alacaktır.
09:51Çok kısa hocam, son bir dakikam kaldı.
09:53Şimdi pazar günü için bir uyarı yaptınız.
09:54Türkiye'nin doğusuna asit yağmurları gelebilir diye.
09:57Herhangi bir önlem uyarısı?
09:58Şimdi eğer takip edilmesi lazım bu işin.
10:03Takip edildikten sonra önlem uyarısı alınması lazım.
10:05Maske takılması lazım.
10:07Ve dışarıda yağmurda kaldığınız zaman, bu asit yağmurlarında kaldığınız zaman, eve gittiğiniz zaman veya hemen duş almanız lazım, temizlenmeniz lazım.
10:17Yoksa bunlar çok masum bir asit değil bu.
10:24Aş-2-S-4 düştüğü yeri yakar.
10:26Yani şöyle söyleyeyim, çamaşır suyunu düşünün yani evdeki çamaşır suyunu.
10:32Çarpı kaç?
10:33Yani çamaşır suyu da aş-2-S-4 ve hidroklorik asit gibidir.
10:38Bir siyah elbisenize veya düştüğü zaman hemen renk yapar ya, düşünün deriye düştüğü zaman orada şey yapar.
10:45Dolayısıyla bu yangınlar önemli problemleri beraberinde geçecek.
10:50İçme suyundan tutun, hayvancılıkta, insanda, tarımda, her şey de etkili olmaya başladı esasında.
10:57Ama şu anda doğuya doğru hareket ediyor.
11:00Sistemler ama her an bize doğru dönebilir.
11:03Hatta bugünkü sisteme ben baktım, onu da söyleyeyim, onu da kapatayım.
11:06Karadeniz bölgesine doğru da, şurada gördüğünüz gibi Karadeniz bölgesine doğru da birkaç sistem buraya doğru da yönlendiriyor.
Yorumlar