- 4 saat önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Müzik
00:13Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:17Bir süredir ABD ve İran müzakere masasındaydılar ancak cumartesi sabahı ABD'nin başlattığı saldırılarla Orta Doğu'da yeni bir savaş patlak
00:26verdi.
00:26Bunun karşılığında ise İran misilleme saldırılarına başladı.
00:30Bunu değerlendireceğiz efendim.
00:32Başkent Üniversitesi öğretim görevlisi ve aynı zamanda YEDAM direktörü Prof. Dr. Hasan Ünal yayınımızın konuğu olacak.
00:40Hocam hoş geldiniz yayınımıza merhaba.
00:42Hoş bulduk teşekkürler.
00:44Şimdi hocam hızlı başlayalım isterseniz bir savaşın akıbetini değerlendirelim.
00:50Savaş ne durumda?
00:51Başlangıcından şu ana kadar bir genel değerlendirme yapalım.
00:56Şimdi savaş başlangıcından bugüne kadar yani cumartesi, pazar, pazartesi şu anda ikinci gününü doldurmuş.
01:05İki buçuk güne evrilmiş durumda bu yayını yaptığımız sırada ve beklendiği gibi gidiyor.
01:12Beklendiği neydi?
01:13Türkiye'deki bu İsrail bir vuruşta bitirdi abi medyasının yaymaya çalıştığı, söylemeye çalıştığı görüşler mi diyelim, psikolojik harekat mı diyelim.
01:27Onun aksine İran, Amerika ve İsrail'in bu tamamen illegal saldırısına karşı gayet iyi misillemeler yapıyor.
01:41Ve bu defa 12 gün savaşında, 2025 yılının haziran ayında olduğu gibi, savaşı işte genişletmeyeyim, ne bileyim başka ülkelere mümkün
01:54mertebe sıçratmayayım veya savaşın kapsamı o kadar büyümesin, o yüzden dikkatli olayım gibi bir endişe içinde de hareket etmiyor gibi
02:04görünüyor.
02:05Ama rahatlıkla etrafındaki Amerikan hedeflerini vuruyor şu ana kadar.
02:11Özellikle Amerika'nın füze, sinyal, füze radar sistemleri bulundurduğu ülkeleri vurdu.
02:19Bunlar Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt'te de bir yer varmış demek ki tesisi Amerika'nın, orayı da vurdular.
02:28Irak'taki bir tesisini vurdular.
02:30Ve özellikle Katar'da vurulan radarın 5 bin kilometre menzilli olduğu ve muazzam kabiliyetlere sahip olduğu yazıldı ve öğrendik.
02:43Bu arada İran misillemelerini bunlarla sınırlı tutmuyor tabii.
02:48Yani bu defa İsrail-Amerika saldırısı İran'a karşı sabah İran saatiyle 10 civarında başladı.
03:01Türkiye saatiyle 9,5 civarında.
03:04İran ilk 10 dakikada falan ya da en geç yarım saatte cevap vermeye başladı.
03:10Yani yarım saat sonra yanılmıyorsam İran füzeleri Tel Aviv'e düşmeye başlamıştı.
03:18Dolayısıyla İran bu açıdan geçenki defa 12 gün savaşında olduğu gibi İsrail'in saldırısına bir baskınla yakalanmadı.
03:2812 gün saldırısında müzakereler devam ettiği ve müzakerelerin bir sonraki ayağının umman da devam edeceği konuşulduğu için herhangi bir saldırı
03:40ihtimali yok diye düşündü.
03:43Normal bir devlet olarak karşısında bir gangster grubu olduğunu düşünemedi yani her devlet gibi.
03:51Ve sonuçta bir baskın tesiri yaptı ve o sırada İran'ın üst düzey komutanları çok sayıda komutan öldürülerek başlandı.
04:05Bu İsrail'in son yıllarda yaptığı bir iş karşısındaki devletin, grubun örneğin Hizbullah'ın komutanlarını vurarak, önde gelen isimlerini vurarak
04:18operasyona başlıyor.
04:20Ve böylece karşı tarafın çökeceğini, biteceğini hesaplıyor.
04:25Bu ne akla hizmet ediyor bilmiyorum.
04:28Bütün silahlı kuvvetlerde, hele hele Türk Silahlı Kuvvetleri'nde mesela şöyle bir şey vardır.
04:33Her komutanın yedeği vardır. Anında devreye girer.
04:37Yani bu en tepedeki komutan değildir sadece.
04:41Sonuçta iki asker kalsa kıdemli olanı komuta eder savaşa.
04:45Yani bu böyledir.
04:47Dolayısıyla yukarıdaki komutanı vurarak neyi amaçlıyorlar?
04:52Bir şey, bir korku, bir psikolojik bir şey olacak zannediyorlar.
04:56Oysa örneğin Hizbullah Savaşı'nda 2024'ün Ekim ayında böyle olmadı.
05:05Hemen yeni atamalar devreye girdi ve bir süre sonra da Hizbullah, yani İsrail'in hava saldırılarına karşılık verdi.
05:15Çok ciddi füzelerle Hayfa'yı ve Tel Aviv'i vurdu.
05:2012 gün savaşında da İran'ın karşılık vermesi 3 saat içinde başlamıştı atamaların yapılıp.
05:25Bu defa herhangi bir baskın tesiri söz konusu olmadı.
05:30Şöyle bir baskın tesiri belki olmuş olabilir.
05:34Genellikle savaşlar gece başlar.
05:37Evet.
05:38Bunun istisnası çok azdır.
05:40Şimdi bu defa saat 10'da başladığına göre şöyle bir bilgi var.
05:47O da şimdi Hamene'yi saklandığı ya da görevini sürdürdüğü sığınaktan çıkıp, yani o gün savaş olmayacağı varsayımına göre,
05:57Cumartesi günü İran'da bir mesai günü, yani Türkiye'deki bir Cumartesi, Pazar tatil günü değil.
06:03Orada yanılmıyorsam Perşembe, Cuma tatil günü.
06:07Dolayısıyla Cumartesi, Pazar mesai günü.
06:10Yani o da gelmiş bir toplantı yapacak üst düzey.
06:15Toplantı yapacağı bilgisini almışlar ve toplantı yaptığı yeri vurmuşlar.
06:20Aslı varsa.
06:22Doğru da olabilir.
06:23Yani Hamene'yi ve etrafındakilerin vurulması da bundan kaynaklanıyor.
06:27Bir istihbarat zaafı var mı İran'da hocam?
06:30Var.
06:31Epeydir bunu görüyoruz.
06:32Şeyde de var.
06:35Hizbullah'ta da var.
06:37En azından bunun emarelerini gördük.
06:40Ama bu tür istihbari bilgilerle savaşta kazanılmıyor.
06:44Evet.
06:44Yani sonuçta İran işte bu defa mesela 10 dakikayla yarım saat içinde atılmaya başladı.
06:52Tel Aviv'i vurarak, Haifa'yı vurarak.
06:54Bir de burada mesela İran'ın attığı füzeler çok fazla engeli aşmak zorunda kalıyor değil mi?
07:00Yaklaşık 25 engeli aşmak durumunda kalıyor.
07:03Hem NATO'nun radarlarını, işte diğer ülkelerdeki Amerikan hava savunma sistemleri de en sonunda İsrail'in kendi hava savunma sistemlerini,
07:12demir kubbesini aşıp da hedefini vuruyor değil mi?
07:15Evet.
07:17Çünkü İran'ın elimdeki füzeler hipersonik süratte.
07:22Bunlar dünyada, 3 ülkede var bu teknoloji.
07:26Rusya bunu başlatmıştı.
07:28Rusya, Amerika'nın yıldız savaşları programına karşı bu olağanüstü süratte füzeler yaparak kendini savunma geliştirmişti.
07:42Ondan sonra Çin, Rusya'dan alarak, yani Rusya'yı takip ederek diyelim, kendi hipersonik füzelerini geliştirdi.
07:51Onunkiler de olağanüstü süratte.
07:54Şimdi görüyoruz ki İran'ınkiler de Rusya'dan ve Çin'den geri değil.
07:59Hatta belki bazen ileri mi diyelim bilmiyorum.
08:02Ama bir de füzeler düz bir çizgide gitmiyor.
08:08Kendisini korumak için değişik, adeta dans eder gibi de gidebiliyor.
08:12Ama kilitlendiği hedefe dünyada son aşamada muazzam bir suratle hedefi vuruyor.
08:24Dolayısıyla burada sizin dediğiniz İsrail dışındaki radarlar vesaire bunları tabii tespit etmeye çalışıyor.
08:32Etse de bir şey yapamıyor.
08:33Ama İsrail'in altı katmanlı bir füze savunma sistemi var.
08:40Bu altı katmanlı sistemi yarıyorlar.
08:44Yani İsrail ve Amerika tarafı hava savunma sistemleriyle çok sayıda ateş ederek,
08:51çünkü tam olarak tespit edemiyorlar füzeyi anlaşılan ve tam olarak vurmaları,
08:57engellemeleri de mümkün olamıyor.
08:59Ama çok sayıda ateş ederek işte denk getirmeye çalışıyorlar, istikametini değiştirmeye çalışıyorlar vesaire.
09:06Ama ciddi sayıda füzede hedefleri vuruyor.
09:10Yani 12 gün savaşındakinden çok daha etkili bir şekilde İran'ın elindeki kabiliyetleri sergilemeye başladığını görüyoruz.
09:18Mesela şimdi daha işin başlarında Hürremşehir füzeleri devreye girdi.
09:27Fettahlar zaten ilk günde devreye girdi.
09:30Şimdi Hayber füzelerinin devreye girdiğine ve İsrail'in kritik merkezlerinin bunlarla vurulduğuna dair haberler okuyor.
09:39Evet, şimdi hocam bir de burada mesela İran, Amerikan üssü olan ülkelerin şeylerini vuruyor.
09:48Yani Katar'ı vurdu mesela, Amerikan üssünü vurdu vesaire.
09:51İsrail'de Lübnan'a karşı bir kara çıkartması yapma hazırlığında olduğu söyleniyor.
09:56Bu durumda bu savaş bölgeye yayılabilir mi?
09:59Sadece ABD, İsrail ve İran arasında sınırlı kalmaz da bütün bölgeyi içine çekebilir mi savaş?
10:06Bence çekmeyecek.
10:08Arap ülkelerini İran zaten uyarmıştı.
10:11Benim sizle bir sorunum yok ama bu sizin topraklarınızdaki Amerikan üsleri bana karşı çalışıyor.
10:17Benim insanlarımı öldürmek için oralardan bir takım operasyonlar planlanıyor.
10:24Veya benim yapmak istediğim saldırıların ön bilgileri buralardan gidiyor diye.
10:30Ha yani bunu Arap ülkeleri çok büyük ölçüde bir soruna çevirirler mi?
10:34Bence çevirmeyecekler.
10:36Ama savaş bittikten sonra kendi eksiklerini vesaireyi gidermek için ne yapmaları gerektiği konusunda ciddi toplantılar yapacaklar.
10:46Lübnan'a gelince İsrail Lübnan'a saldırırsa bence bundan çok ağır bir darbe alır.
10:56Çünkü böylece Hizbullah'ı savaşın içine çekmiş olur.
10:59Hizbullah'ı savaşın içine çekerse zaten kara savaşında Hizbullah'a karşı bugüne kadar hiç başarılı olamamış bir İsrail'den bahsediyoruz.
11:07Hiç.
11:07Her defasında süklüm püklüm geri çekilip gitmek zorunda kalmış bir İsrail.
11:14Ağır hava bombardımanları yapıyor.
11:16Ama bu defa şimdi Lübnan'a karşı ağır hava bombardımanlarına başladığında
11:24İran'a karşı kullandığı uçakların bir kısmını o tarafa çekmek zorunda kalacak.
11:29Bunu yapabilir mi? Doğru mu? Bilmiyorum.
11:31Ama Hizbullah'ı kışkırtıp da üstüne çekerse Hizbullah füzeleriyle 2006'da yaptığı,
11:38özellikle de 2024'te Ekim ayında yaptığı gibi başta Hayfa ve Tel Aviv olmak üzere İsrail'in her tarafını feci şekilde
11:49vuracaktır.
11:50Zaten böyle bir durumda muhtemelen Yemen'deki Husiler de harekete geçer.
11:54Onların da hipersonik füzeleri var ve attıkları her füzeyle aşağı yukarı Ben Gurion havaalanını vurabiliyorlardı.
12:032200-2300 kilometre mesafeyi hem de hiçbir ülkenin hava sahasına girmeden Kızıldeniz üzerinden yönetebiliyorlar yani Husiler.
12:14Onlar da devreye girecektir.
12:16Dolayısıyla aslında İsrail savaşı genişletir ise kendi kalesine gol atacaktır diye düşünüyorum.
12:23Bir de bunun yanı sıra İran biraz daha stratejik olarak örneğin Suudi Arabistan'ın en büyük petrol rafinerisi Rastanura'yı
12:32da vurdu.
12:33Bir İHA saldırısı düzenledi.
12:35Bu stratejiyi ele aldığımızda işte enerji krizi çıkacak diyor bazı uzmanlar bazıları savaş bu yüzden de uzun sürmeyebilir diyor.
12:43Çünkü bir enerji sorunu yaratır bu özellikle Avrupa için batı için diyorlar.
12:47Bunu değerlendirelim hocam hem Hürmüz Boğazı'nı kapattı İran hem kritik enerji noktalarını hedef alıyor bazı ülkelerde.
12:56Bu nasıl bir strateji işine yarar mı İran'ın?
13:00Şimdi Hürmüz Boğazı'nı kapatma stratejisi İran'ın işine yarar ama Suudi Arabistan'ın petrol tesislerini İran'ın vurmuş olabileceği
13:11ihtimali bana zayıf geliyor.
13:13Bunu olsa olsa İsrail Amerika ikilisi yapmıştır tahrik etmek için Suudi Arabistan'ı ve tahmin ediyorum Suudi Arabistan'da bunu anlamış
13:22tespit etmiştir.
13:22Savaşın içine çekilmek için şimdi Hürmüz Boğazı'nı kapatabiliyorsunuz buna yetenekleriniz müsait ve oradan Rus ve Rusya yani Rusya bağlantılı
13:36ve Çin bağlantılı gemiler dışında diğerlerinin geçişine izin vermeyeceğinizi açıklamışsınız.
13:42Bir gemiyi de batırmışsınız izin almadan geçmeye çalışan tankeri ya da vurmuşsunuz batmamış ama yanıyordu şey tanker.
13:52Şimdi Suudi Arabistan'ın petrolünü ihraç ettiği ülkeler zaten Çin ve Rusya olmadığına göre, Rusya zaten petrol almaz ama Çin
14:02olmadığına göre ya da çok azı Çin olduğuna göre,
14:05onlar da zaten geçeceğine göre, Suudi Arabistan petrolünü zaten ihraç edemeyecek.
14:11Suudi Arabistan petrolünü zaten ihraç edemeyecekse gidip de bir de Suudi Arabistan tesisini vurmanın anlamı ne olabilir ki?
14:22Yani Suudi Arabistan'la İran zaten görüşüyordur.
14:26Mutlaka bu iş ne kadar devam edecek, ne olacak?
14:29Suudi İran'da diyordur ki kardeşim bu işi benle konuşma, git Amerika'ya ve İsrail'e söyle.
14:35Yani siz bu ne biçim terbiyesizliktir?
14:38Hiçbir provokasyon olmaksızın aniden bir egemen devlete saldırı düzenliyorsunuz.
14:45Uluslararası hukuka aykırı, Birleşmiş Milletler sistemine aykırı, egemenlik kavramına aykırı, her şeye aykırı.
14:54İran'ın nükleer silah yaptığından şüpheleniyor, İran'a saldıran İsrail'in illegal nükleer silahları var.
15:02Böyle bir saçmalık olur mu?
15:04Dolayısıyla İran'ın elinde çok kuvvetli bir uluslararası hukuk altyapısıyla doldurulmuş argümanlar dizisi var.
15:15Ama ben İran'ın kalkıp da bir drone ile Suudi Arabistan'ın petrol tesislerini vurmuş olabileceğini zayıf bir ihtimali olarak
15:27görüyorum.
15:28Bir propaganda gibi.
15:29Peki hocam son sorumu da sorayım sizlere.
15:31Şimdi doğal olarak bize çok yakın bir yerde sürüyor savaş ve Türkiye'de biraz kritik bir noktada.
15:40Peki Türkiye'nin bir endişesi var mı?
15:41Ya da biraz daha net sorayım hocam.
15:44Bu savaşın Türkiye'ye sıçrama, Türkiye'yi içine çekme gibi bir riski var mı?
15:49Türkiye için ne gibi riskler barındırıyor?
15:52Bence yok.
15:54Türkiye'de bir takım insanların işte İran'dan büyük bir mülteci, bir sığınmacı akını olacak.
15:59Onun için bir an önce İran topraklarına girelim, orada bir tampon bölge oluşturalım falan gibi sözleri de, konuşmaları da bence
16:07çok sakıncalı.
16:09Böyle bir şey olması ihtimali neredeyse sıfır.
16:13Bunun için ancak ve ancak şu olmalı.
16:15Yani Amerika bölgeye diyelim 500 bin, 600 bin asker getirmiş olmalı.
16:21Şu anda iki savaş grubu var.
16:24Beş savaş grubunu yığmalı.
16:26Fransa bütün askeri gücünü oraya getirmiş olmalı.
16:29İngiltere getirmiş olmalı.
16:30Bütün dünya oraya getirmiş olmalı.
16:32Birinci Körfez Savaşı'nda olduğu gibi uzak doğu ülkeleri tam kadro Amerika'nın yanında yerini almalı.
16:40Çin en fazla tarafsızlık politikası izlemeli falan böyle bir şey.
16:44Ve İran'ı karadan işgal etmeye çalışmaları lazım.
16:48O zaman bile başarılı olabilirler mi bilmiyorum.
16:51İran gibi bugün elinde çok kuvvetli bir arsenali olan, bir silah gücü olan bir ülkeye karşı böyle bir operasyon başarılı
17:04olabilir mi bilmiyorum.
17:05Öyle bir operasyon olsa o zaman içeride belli gruplara silahlar dağıtarak birbirleriyle savaştırmak Amerika ve İsrail'in en iyi yaptığı
17:19iştir biliyorsunuz.
17:20İşte Pejak diye oradaki Kürt bölgelerinde gruplar oluşturmak, onları örgütlenmek, onları Azerbaycan Türklerinin üzerine sürmek, öbürlerini bilmem farsların üzerine sürmek,
17:33belucilere silah dağıtmak bilmem ne bunun gibi şeyleri arzu ederler.
17:37Ancak öyle bir durumda belki Türkiye'ye geçici olarak bir özellikle Azerbaycan Türk'e gelip gelmek isteyebilir.
17:48Ama onlar da Türkiye'ye mi gelir, Kuzey'de Azerbaycan'a mı gider?
17:51Ama bu zaten çok zayıf bir senaryo.
17:54Ama savaş sıçramaz yani Türkiye bir savaşın içine girmez.
17:58Hayır, böyle bir şey olmaz.
18:00İran Türkiye'ye bir misilleme yapmaz.
18:02Türkiye şunu yapmalı ki hiçbir tesisinin, havaalanının ve hava sahasının bu savaşta saldırgan ülkelere kullandırılmayacağını açıklamalıdır.
18:14Şimdiki hükümete destek veren siyasal İslamcıların belki bilmediği, içlerinde çok azının bilip de hatırlamak istemediği bir gerçeği de buradan söyleyeyim.
18:28Eski Türkiye dedikleri Türkiye bu konularda çok tutarlı bir devlet idi.
18:341964 yılında Türkiye'nin dış politikası gözden geçirilmişti.
18:38O gözden geçirilmenin ardından Türkiye bir yandan Sovyetler Birliği ile iyi ilişkiler kurarak Sovyetler Birliği'nden çok ciddi bir ekonomik,
18:47özellikle endüstriyel altyapı kazanmıştı.
18:51Aynı zamanda Orta Doğu ülkeleri, Arap ülkeleri ile de iktidarda her kim varsa onunla iyi geçinme ve Arap devletlerinin kendi
19:00aralarındaki kavgalarda taraf olmama politikasını benimsemiş.
19:06Arap-İsrail mücadelesinde de Arapların meşru haklarının diplomatik ve siyasi olarak savunulmasına tam destek vermişti.
19:16Bunu da İsrail'e, İsrail'i kendisine düşman etmeden yapmayı başarmıştı.
19:211967 ve 1973 savaşlarında da Amerika Birleşik Devletleri'nin uçaklarına incirli, keşif amaçlı bile kullanmak için izin vermemişti Türkiye.
19:36Yani savaştan önce kapatıyordu, savaş sırasında kapalı tutuyordu, savaştan sonraki haftalarda kapalı tutuyordu ve bunu da Arap devletlerine bildiriyordu.
19:441973 savaşında, savaşın sonlarına doğru Amerikan ağır nakliye uçaklarıyla İsrail'e yaptığı askeri takviyenin ardından Mısır'ın 3. ordusu Sina
19:59Yarımadası'nda kuşatmaya girdiğinde de
20:03o ordunun kurtarılması için Sovyetler Birliği de büyük nakliye uçaklarıyla hızlı bir şekilde takviye yapmak istemişti Mısır ve Suriye için
20:12ve Türkiye'den hava sahasını açmasını istemişti ve Türkiye açmıştı.
20:17Yani Mısır'ın 3. ordusunun kurtarılmasında Türkiye'nin de katkısı olmuştu.
20:22Üstelik Türkiye bunları soğuk savaş içinde yapabiliyordu ve bunları da İsrail'i kendisine düşman etmeden nüanslar üzerinde yürüttüğü politikalar dairesinde
20:35yapabiliyordu.
20:36Bu çerçevede Türkiye'de şu anda İran'ın füzelerine karşı çok etkili bir önleme yapıyor mu yapmıyor mu bilmiyorum ama küreciyi
20:46kapatabilir ve NATO ülkelerine bildirebilir.
20:49Yani küreciye gelen istihbaratın saniyeler içerisinde İsrail'e gitmiş olabileceği endişesini taşıdığından küreciyi kapattığını, savaş boyunca kapattığını açıklayabilir.
21:01Çünkü bu coğrafyada sonuçta biz birlikte yaşayacağız.
21:05Yarın özellikle PKK, PYD, PEJAK bu konularda İran'la çok kapsamlı iş birliğine ihtiyacımız var.
21:12Ya özellikle şey diye vurguluyorlar ya hocam İran'da devrilirse sıra Türkiye'ye gelir.
21:18İşte Irak'ta başladı oradan Lübnan, Afganistan, Suriye, İran.
21:23İran'da devrilirse Türkiye'ye gelir sıra gibi bir hep böyle söylenir ya bir artık mit midir yoksa gerçeğin kendisi midir?
21:31Bununla noktalayalım programı.
21:33Bunun hakkında da kısa bir yanıt alayım sizden hocam.
21:35Valla 12 gün savaşında İsrail İran'dan bir kamyon sopa yedi.
21:41Bu defa iki kamyon sopa yemesi ihtimali yüksek.
21:44Ama İsrail'in azgınlığını bu durdurmayabilir.
21:48Böyle bir şeyi Türkiye'ye karşı da deneyebilirler.
21:51Burada da bir tır sopa yer.
21:54Yani ama İsrail bu coğrafyada mutlaka ve mutlaka dizginlenmelidir.
22:00Yani bu şekilde devam edemez.
22:02İsrail'in var olma hakkını kimse tartışmaya açmıyor.
22:06Ben de açmıyorum.
22:07Ama bu şekilde azgın ve etrafındaki bütün devletleri istikrarsızlığa sevk etmeye çalışan bir İsrail varlığı da kabul edilemez.
22:18Peki.
22:19Hocam çok teşekkür ediyorum.
22:21Ağzınıza sağlık.
22:22Rica ederim.
22:23İyi yayınlar.
22:23İyi günler dilerim.
22:25Evet sevgili izleyiciler ABD İran Savaşı devam ediyor ve bir sürede devam edecek gibi efendim.
22:31Biz de çok kıymetli bir konuğu ağırladık.
22:34Cumhuriyet TV'de Profesör Doktor Hasan Ünal.
22:36Savaşın gidişatını, başlangıcını ve neler olabileceğini değerlendirdi.
22:41Cumhuriyet'te bu programı noktalıyoruz.
22:43Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
22:48İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar