00:00Ingat sa mga mapanlinlang na online lending applications
00:05ayon sa Cybercrime Investigation and Coordinating Center.
00:09Mula lang nitong Enero, nakatanggap na sila ng halos 600 o 600 reklamo na
00:16ng umanoy panghaharas mula sa online pautang.
00:20Nakatutok si Oscar Oida.
00:25Magpapasko raw noon kung kailan napakaraming gastusin
00:29na timingan pang nagkasakit ang bunsong anak ni Mara.
00:33Di niya tunay na pangalan. Napakapit tuloy siya sa online lending.
00:38Wala siya masyado kasing requirements kaya parang na inganyo ako na mag-apply.
00:44Tapos sabi naman nila hindi ka mahaharasin, ganun.
00:47Pero ang pangako, mabilis na napako.
00:51Sa 2,200 pesos na inutang ni Mara, nasa 1,400 pesos lang ang kanyang natanggap.
00:59Dahil umano sa iba't ibang fees.
01:0145 days din ang palugit para magbayad.
01:04Pero isang linggo pa lang mula ng umutang.
01:08Hinaharas na umano siya.
01:09Pinopost sila ako sa mga kamag-anak ko, scammer, ganun.
01:13Tapos kung kani-kanino sila nagpo-post.
01:15Basta sa mga friend ko.
01:16Yung mga contact ko, yun, tinawagan nila.
01:19Tapos nagt-text sila na about sa akin na sila daw pong magbabayad
01:24pag hindi daw po akong nagbayad.
01:26Matinding trauma daw ang inabot ni Mara.
01:29Hanggang sa hindi na raw siya makalabas ng bahay.
01:32Opo sir, nag-iiyak ako sa bahay.
01:34Ganun. Tapos sinistras ako pati yung asawa ko.
01:37Hindi na ako makapagtrabaho.
01:38Ayon sa Cybercrime Investigation and Coordinating Center o CICC,
01:44Isa lang si Mara sa maraming Pilipinong nakaranas ng harassment
01:48mula sa inutangang online lending.
01:51Mula nga nitong Enero lang, umabot na daw sa 599 na reklamo
01:56ang nakarating sa CICC.
01:59Minsan nga hindi mo na pinupuntahan yung mga applications.
02:02Hindi mo balak mangutang magpa-pop up sa mga social media pages mo
02:06sa mga sponsored sites.
02:07Tapos pag-clinic mo na siya, nag-click ka ng amount,
02:10nangutang ka na pala.
02:11Hindi na sila nang ihingi ng mga credit card mo.
02:14Parang pag-clinic mo, it authorizes you to share your Facebook details,
02:18yung mga anong details na yan.
02:20So I have to talk to the platforms as well na yung parang auto-acceptance na yan
02:24dapat mawala.
02:25Nakikipag-ugnayan na ang CICC sa iba't ibang ahensya ng gobyerno
02:29tulad ng NBI at PNP para mapanagot ang mga nasa likod nito.
02:34Inilunsad din nila ang kampanyang Fast Cash mag-ingat sa scam
02:39para may masusumbungan ang biktima sa kanilang hotline 1326.
02:44Payo ng CICC.
02:46Pansinin ang mga red flag bago mangutang.
02:50Isa na ang mga ads na kapag-clinic dadalin sa kanilang website
02:54salit na gawin ang transaksyon sa kanilang app.
02:58When you encounter this online lending mga scams na ito,
03:02pinapadala kayo doon sa mga website.
03:04So those are the two differences eh.
03:06Parang kasi sa mga apps, vetted na rin ito ng mga app stores,
03:11ng mga platforms na yan.
03:12Magduda din daw kung pakiramdam mo, e para kang minamadali.
03:16Pag hindi mo clinic to or hindi mo inutang to ngayon,
03:20mawawala ito in 24 hours. May sense of urgency.
03:22Dagdag pa ng CICC, if it's too good to be true, it's not true.
03:29Batid daw ng CICC na marami sa mga online lending scams
03:33ay nakabasis sa ibang bansa.
03:36Pero may mga tao raw ito dito sa Pilipinas
03:38at yun kayang-kaya daw nilang mapanagot.
03:42Because you are part of a syndicated staffa yan.
03:46Non-vailable yan.
03:47So, just try us.
03:49Para sa GMA Inticated News, Oscar Oida, nakatutok 24 oras.
Comments