00:00Bence bu kırılganlığı ilk aşamada arttırılacaktır.
00:03Yani çok ciddi bir suikastle karşı karşıya kaldı İran ve bu aslında ulusal onurlarına, saygınlıklarına ve ülkenin rejimine yönelik de
00:13doğrudan bir tehdit açıklamasıydı aynı zamanda.
00:16Birkaç isimden bahsediliyor şu anda Hamene'nin yerine gelmesi düşünülen.
00:21Adı oğlunun da adı geçiyor fakat Hasan Umeyni ve Ali Ranicani'nin zannediyorum ki Ayetullahlık mertebeleri var.
00:32Dolayısıyla ille de Ayetullah olması gerekmiyor bu arada onu da ifade etmek lazım.
00:37Çünkü Ali Hamene'nin kendisi seçildiğinde Ayetullah değildi.
00:40Hızlı bir şekilde Ayetullahlaştırılmıştı.
00:43En kuvvetli aday olarak Ranicani'nin isminin geçtiği söyleniyor.
00:48Çünkü İran'ın hem nükleer müzakerelerdeki pazarlığını yürütmüş olması açısından hem diplomatik olarak tecrübeli birisi olması açısından hem hayatını kaybeden
01:01İran liderinin kendisine olan güveninden ötürü ismi çok geçen isimler var.
01:08Ama buradaki esas mesele şu olacak bence sonuç itibariyle 88 kişilik bir Ayetullahlar komitesi tarafından seçilecek yeni dini lider.
01:21Ve bu insanların pek çoğunu öyle ya da böyle Ali Hamene'nin bizzat kendisi atadı.
01:26Dolayısıyla kendisine yakın birisinin olması daha muhtemel gibi görünüyor ki böyle olaylar gibi genel anlamıyla böyle saldırılar bu tarz şeyler
01:39ülke içerisindeki radikalizmi de arttırır.
01:41Yani bir tepki doğurur ki tepkinin de kendi açısından baktığınızda oldukça haklı olduğunu söyleyebiliriz.
01:49Dolayısıyla bu isimlerden konuşulan isimlerden birisinin geçmesi ve bunun hızlı şekilde olması beklenir normal şartlar altına.
01:58Yani Humeyni öldükten sonra bir gün sonrasında Hamene'yi seçilmişti.
02:03Ancak bu sefer bir savaş halindeler.
02:06Bu nedenle çok hızlı olacak mı kurul toplanabilecek mi bunu bilmiyoruz tam olarak.
02:11Evet İlhan Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Ali Laricani'yi siz herhalde daha önde görüyorsunuz.
02:21Burada tabi sizin de belirttiğiniz diğer adayların da ismini zikretmek gerekir.
02:26Burada ilk Ayetullah'ın torunu Hasan Umeyni.
02:32Hasan Umeyni.
02:34Evet Hasan Umeyni önde gelen isimlerden biri ve Hamene'nin oğlu Müçteba Hamene'nin de.
02:39Bu göreve getirilebileceği yönünde haberler var.
02:45Ama tabi Ali Hamene'nin ailesinin de birçok ismin hayatını kaybettiğini biliyoruz.
02:51Oğlu Müçteba'nın hayatta olup olmadığına dair bir bilgi de yok.
02:55Bunun da altını çizmemiz gerekiyor.
02:57Siz biraz önce belirttiniz biz daha önceki saatlerde konuklarımızla konuşmuştuk.
03:02Tabi burada Hamene bu göreve gelirken Cumhurbaşkanlığı görevini yürütüyordu.
03:08Şimdi böyle bir içtihat devam ettirilir mi?
03:11Pezeşkiyan da düşünülebilir mi diye ben sormuştum konuklarımı.
03:15Onlar aynı fikirde değildi.
03:16Size de sormak istiyorum.
03:19Zannetmiyorum ben.
03:20Daha güçlü birisi olacağını düşünüyorum.
03:22Yani Pezeşkiyan bu süreçte biraz sanırım yıprandı.
03:27İran rejiminin geneli gibi.
03:29Yani yeni bir, daha doğrusu şöyle ifade etmek isterim kendimi.
03:34Daha üzerinde bu kadar fazla şey olmayan bir isim.
03:40Nasıl ifade edilir bundan da çok emin değilim ama.
03:43Bu sürecinin içerisinde olan, doğrudan doğruya yönetimde olan bir isimden ziyade
03:49belki de daha çok, daha az adı anılan, kamuoyunda daha az bilinen ama Ayetullahlar
03:55arasında saygınlığı olan bir ismin olabilmesi ihtimali söz konusu olabilir.
04:00Şüphesiz ki Hamene kendisi evet Cumhurbaşkanı'ydı.
04:05Ancak Pezeşkiyan noktasında kişisel olarak ben çok emin değilim.
04:10Çünkü süre olarak da baktığımızda çok uzun süredir bu görevi yürütmüyor.
04:16Ali Hamene iktidara geldiğinde aslında İran İslam devrimini yürüten konseyin içerisinde
04:23çok ciddi olarak yer alan bir isimdi.
04:26Ve aslında devrimden sonraki süreci de oluşturan ana isimlerden bir tanesiydi.
04:33Ve bu etkili olmuştu.
04:35Pezeşkiyan noktasında o yüzden çok emin değilim.
04:38Daha belki daha az yıpranmış, daha yeni bir yüzün de ortaya çıkarılması olasılığı olabilir.
04:43Hatta şu da olabilir.
04:45Bizim hiç tahmin etmediğimiz bir ismi de aslında İran'da seçebilirler.
04:50Şimdi İran'daki hiyerarjiye bakmak lazım.
04:52Şimdi İran'da bir üçgen düşünelim.
04:55Yani tepe dediğini lider, onun altında ikinci sırada üçgeni böyle parçalara ayıralım.
05:00Yukarıdan aşağıya doğru.
05:01Uzmanlar Konseyi.
05:03Üçüncü sırada Anayasayı Koruyucular Konseyi.
05:06Dördüncü sırada Cumhurbaşkanı.
05:08Onun altında Türkiye Büyük Millet Meclisi gibi İran'da bir meclis var.
05:14İslami Şura Meclisi adı.
05:16Ve en altta da devrim muhafızları.
05:17Şimdi bu hiyerarji içerisinde aslında yeni dini lider şekillenecek.
05:23Ve uzmanlar konseyi içerisinden seçilecek.
05:27Yani Ayetullah'ların içerisinde seçilecek.
05:30Tabi ki işte en güçlü aday burada Ali Laricani.
05:34Ama bunun dışında bir başka isim de tespit edilebilir.
05:39Az yahut çok siyasi çizgisinde İran'ın yeni seçimle birlikte değişiklik olması görülebilir.
05:47Şimdi hayatını bu saldırılarda kaybeden dini lider Ali Hamene'yi çok güçlü bir siyasi tecrübesi de var.
05:57Ayetullah Hümeyni işte İslam devrimi önderi olarak bu tepedeki dini lider görevini hayatı boyunca yürüttü.
06:071989'da vebat ettikten sonra onun yerine Ali Hamene'yi seçildi.
06:11Şimdi 1989'dan günümüze kadar olan süreci düşündüğümüzde böyle 36 yıldır görevde kaldı.
06:21Ve bu görevde bulunduğu esnada aslında tüm bir hiyerarşinin tepesindeydi.
06:28Yani baktığımızda sadece bir dini lider değil, er ne kadar bir numara dışarıdan bakıldığında
06:37Cumhurbaşkanı gibi gözükse de aslında tepede bir numara olarak silahlı kuvvetlerin başı ekonomiyi
06:45önemli ölçüde yönetiyor, yargı erki kendisine bağlı bir de müştehit olarak kabul ediliyor.
06:52Yani Şia akidesinde, inancında kayıp imamın, 12. imamın temsilcisi.
06:59İran'ın dışında, İran'ın hem böyle dini lideri, yöneticisi hem de İran dışında tüm bir Şia dünyasında
07:08örtülü açık etkisi nüfusu var.
07:11En başta Irak olmak üzere, işte Lübdan'da, hatta böyle Şia ile doğrudan bağlantılı olmayan
07:20ama Şia'ya yakın çizgide olan ZD'ler arasında, yani Ensarullah Harekatı, Husi'ler arasında,
07:26Afganistan'da mesela bir etki grup var, Hazaralar.
07:30Onlar da Şia ve bunlar meclisi taklit olarak, yani kendilerine rehber olarak İran dini liderini kabul ediyorlar.
07:40İran, İran, İran.
Yorumlar