00:02Müzik
00:13Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:17DEM Parti tarafından bir metin yayınlandı.
00:19Bu metinde de terörist elebaşısı Abdullah Öcalan'ın 27 Şubat'ta bir açıklama yapacağı söylendi.
00:26Hem terörsüz Türkiye sürecine bakacağız hem de zaman zaman bazı şirketlerin yayınladığı anket sonuçlarını değerlendireceğiz.
00:34Siyaset bilimci Prof. Dr. Tanju Tosun anlatacak.
00:37Sayın Hocam hoş geldiniz merhaba.
00:40Merhabalar hoş bulduk Erdem Bey.
00:43Hocam öncelikle şu terörsüz Türkiye sürecine bakalım.
00:46Öcalan 27 Şubat'ta bir açıklama yapacakmış.
00:49Ne olabilir bu açıklama bunu değerlendirerek başlayalım.
00:52Evet şimdi yani terörist Türkiye ile ilgili rapor hazırlandı tamamlandı ve bundan sonraki süreçte tabi meclis devreye girecek.
01:08O konudaki yasal düzenlemelerle ilgili bir gelişme süreci olacak muhtemelen.
01:14Sizin de ifade ettiğiniz gibi yani demin bir açıklaması var 27 Şubat'ta yani Öcalan'ın bir yıl önce bu barış
01:25ve demokratik toplumla ilgili yapmış olduğu açıklamadan sonra bir yıl içinde belirli adımlar atıldı.
01:36Muhtemelen süreçte hangi noktaya gelindiğine ilişkin ve bundan sonra sürecin nasıl ilerlemesi gerektiğine ilişkin düşüncelerini içeren bir değerlendirme yapacak.
01:50Öcalan ki yani tabi Dem Parti'nin bu konudaki beklentileri özellikle eş genel başkanlarına yaptığı açıklamaları dikkate alırsek bir statüsüne
02:06ilişkin beklentileri var.
02:09İşte baş müzakereci kavramı etrafında şekillenen bu konuda bir talebi olup olmayacağını bilmiyoruz ama ağırlıklı olarak bu bir yıllık süreç
02:23içinde nereden nereye gelindi ve atılması gereken adımlar nelerdir?
02:27Hem iç politika bağlamında ve muhtemelen de başta Suriye olmak üzere bu meselenin bölgesel boyutuna ve beklentilerine ilişkin değerlendirmeleri de
02:40olacağını tahmin ediyorum ben.
02:42Peki şu an Dem Parti, MHP, AKP sürecin gidişatından memnunlar mı ya da bir aksaklık olduğunu düşünüyorlar mı?
02:53Yani tabi demin beklentileri daha proaktif bir süreç ve çok somut bir takım sonuçlarla taçlandırılması yani Öcalan'ın statüsü başta
03:09olmak üzere özellikle hukuki ve siyasi alanda atılması gereken adımlarla ilgili talepleri
03:17çok baskın ve belirgin ama şimdi MHP de yapmış olduğu Sayın Bahçeli değerlendirmelerle yani bu sürecin daha somutlaşması gerektiğine ilişkin
03:33değerlendirmelere sahip.
03:35Adalet ve Kalkınma Partisi açısından bakıldığında tabi Adalet ve Kalkınma Partisi açısından kolay bir süreç değil.
03:46Olayın hukuki platformda ve özellikle bu sürecin tüm siyasi partilerin katılımıyla yürümesi gerektiği konusunda baştan beri beklenti içindeydi.
04:03Ve bu birliktelik önemli ölçüde bu komisyonda sağlanmış olmakla birlikte raporun içeriğine baktığımızda genel anlamda bir beklentilerin yani AKP, MHP
04:19dem açısından karşılandığını söyleyebiliriz.
04:22Ama demin beklentileri tabi bu raporun da ötesinde olduğu için bundan sonra daha somut adımların atılması.
04:32Başta Öcalan'ın statüsüne ilişkin özellikle siyasal ve hukuki alanda atılması gereken bir takım adımlar olduğunun altını çiziyor.
04:45Yani MHP'de devlet beyin de bu statüye ilişkin bir netlik olması gerektiğine ilişkin değerlendirmesi var ama MHP'nin diğer üst
04:55yönetimi ise bu konuda yani bir iki isim dışında çok net bir açıklama yapmıyor.
05:04Adalet ve Kalkınma Partisi Sayın Cumhurbaşkanı'na mesela sorulan soru üzerinde yanılıyorsam bugün o da bu sürecin işte Adalet Bakanlığı
05:12ile formatına uygun bir biçimde ilerlediği şeklinde dolaylı bir değerlendirmede bulundu.
05:20Bu hassas bir süreç yani özellikle iktidar bloğu açısından hassas bir süreç çünkü diğer tarafta muhalefetin özellikle milliyetçi kanadının da
05:34meseleye yaklaşımına dikkate aldığımızda bir anlamda süreç özellikle seçmen desteği açısından bakıldığında oldukça zorlu bir süreç ve hassas bir süreç.
05:49Dolayısıyla yani siyasi partiler özellikle iktidara oynayan partiler açısından bakıldığında ya da iktidar ortaklığına önümüzdeki süreçte yeniden oynamak isteyen partiler
06:04açısından bakıldığında çok ince eleyip sık dokudukları bir süreç var karşımızda.
06:09Peki şu yorumlar yapılıyor ya hocam bu yolun sonu bir anayasa pazarlığına çıkacak deniyor yani gerçekten de burada dem parti
06:19ve iktidar bloğu sürecin olumlu gittiğini düşünürlerse iktidar bloğu yeni bir anayasa için dem partiyi ikna edebilir mi?
06:27Tabii yani dem partinin beklentilerinin özellikle iktidar bloğu tarafından ne ölçüde karşılanacağıyla ilgili bir durum ama
06:40bugün gelinen noktadan bakıldığında özellikle bu anayasa değişiklikleri ya da yeni bir anayasa için yani bu değişiklik tarafında yer almanın
06:57dem parti açısından daha ağır bastığını söylemek mümkün tabii ki.
07:02Dem partinin peki şu anda genel isteği sürece ilişkin ya da en büyük isteği Öcalan'a bir serbestiyet mi?
07:09En azından belki İmralı'dan çıkmasa bile oradaki koşulların hafifletilmesi mi?
07:16Tabii şimdi yani bu sürecin daha proaktif olarak yürümesi gerektiğini düşünüyorlar.
07:28Proaktif olarak yürümesi, somut adımların atılması yani Kürt sorunu bağlamında düşündüklerinde
07:37mesele sadece Öcalan'ın statüsüne indirgedikleri bir mesele olduğu kanaatinde değilim tabii ki.
07:45Özellikle bu Kürt sorunuyla ilgili yıllardan beri dillendirdikleri hususların bir şekilde garanti altına alınması
07:56ve buna yönelik anayasal yasal düzenlemenin yapılması gerektiği konusuna da önem veriyorlar.
08:06Yani bunu bir bütüncül çerçevede dem partisi değerlendiriyor.
08:13Yoksa sadece Öcalan'a indirgemek belki dem seçmeni açısından makbul olabilir ama
08:24onun dışında kalan seçmen açısından çünkü bu sürecin başlangıcını dikkate aldığımızda
08:32adından da yola çıktığımızda terörsüz Türkiye iddiasıyla yola çıkıldı.
08:37Dolayısıyla yani bu terörsüz Türkiye konusunda bütün tarafların uzlaşabileceği bir noktada buluşulması gerekiyor.
08:47Aksi takdirde aksak bir süreç olur.
08:52Bu belki dem açısından değil ki kendi seçmeni çok önemli ölçüde kontrol eden,
09:00konsolide etmiş olan bir seçmen bir parti ama AK Parti ve MHP açısından bakıldığında
09:07dolayısıyla bu süreç aynı zamanda hassas bir süreç.
09:12Dolayısıyla mümkün olduğu ölçüde bu yolda dikkatli biçimde yürümeye çalışıyorlar.
09:19Ama öncelikli olarak tabii eğer bu süreçte önemli bir rol üstlenmişse Öcalan,
09:27Öcalan'ın özellikle bu sürecin daha fazla ilerleyebilmesi için iletişim açısından önündeki engellerinin
09:38kaldırılması gerektiği konusunda da dem parti görüş açıklıyor.
09:44Bu diğer yandan yine statüsüne uygun olarak siyasi ve hukuki bir garantörlük mekanizmasının
09:58tesis edilmesi talebi var dem tarafında.
10:02Peki hocam biraz da şu yayınlanan anket sonuçlarına bakalım.
10:06Zaman zaman bazı şirketler yaptıkları anket sonuçlarını paylaşıyorlar.
10:10Bu genelde mesela Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel ile mitinglerinde
10:15bu anket sonuçlarına referans veriyor ve biz birinci partiyiz iktidar olacağız diyor ama
10:21ya bu zamana kadar şunu çok gördük.
10:24Anket sonuçlarının sandıkta tutmadığını, daha farklı sonuçlar çıkabildiğini.
10:29Siz ne düşünüyorsunuz bu anket sonuçları hakkında?
10:32Şimdi çok farklı araştırma şirketlerinin bugünlerde de sosyal medyaya yansıyan araştırma sonuçları var.
10:45Bazılarında Adalet ve Kalkınma Partisi birkaç puan önde.
10:52Bazı araştırmaların sonuçlarına göre de Cumhuriyet Halk Partisi ama arada çok ciddi anlamda bir partinin lehine olan bir oy makası
11:03yok.
11:04Bu bir. İkincisi çoğu araştırmanın ortak bulgusu da kararsız seçmenin diğer partilerin oy güçlerine önemli ölçüde mesela AK Parti'ye
11:22ve CHP'ye yaklaşmış durumda.
11:24Yani en azından yüzde yirmi beş ve üzerinde bir kararsız seçmen kitlesi var.
11:29Şimdi evet yani ekonomide ciddi anlamda sorunlar var.
11:35Adalet ve Kalkınma Partisi'nin yaklaşık olarak yirmi beş yıla yakın bir iktidar geçmişi var.
11:43Ekonomik performansın bugün bulunduğu noktayı dikkate aldığımızda normal koşullarda yani ekonomik koşulların seçmen tercihlerini önemli ölçüde etkilemesi
11:55ve AKP'nin bu oy oranında bulunmaması gerekiyor.
12:00Teorik olarak bakıldığında ama seçmen tercihleri açısından tek belirleyici değişkenin de ekonomi olmadığını,
12:10en önemli faktörün ekonomi olduğunu ama onun dışında başka faktörlerin de etkili olduğunu görüyoruz.
12:16Bir, siyasi partilerdeki liderlik faktörü son derece önemli.
12:22Yani güçlü lider.
12:24İki, özellikle meslektaşımız Seder Demiralp'in yeni bir araştırması var.
12:32Mavi Yakalıların zor duyguları diye.
12:36O araştırma bulguları gerçekten önemli.
12:38Şimdi Adalet ve Kalkınma Partisi'ni Türkiye'de 25 yıla yakın iktidarda tutan CHP'ye kıyasla mavi yakalılardan daha fazla destek
12:49alması.
12:50Yani küçük esnaf, küçük burcu vazı genel anlamda ve emekçi kesimi.
12:55Şimdi bu ekonomik koşullarda emekçilerin mavi yakalılardan özellikle çekilmesi gerekiyordu.
13:02Teorik olarak bakıldığında ama Seda Hanım'ın araştırma bulgularına da atıfta bulunduğumuzda
13:11siyasette ekonomik performans, onun dışında güçlü, ekonomik performans dışında güçlü liderlik ve duygu siyaseti son derece önemli.
13:23Seda Hanım'ın yine ifadelerine göre evet yani ekonomik gidişattan memnun değil.
13:29Fakat oy verecek başka parti görmediği için Adalet ve Kalkınma Partisi'nden geri çekilen bir miktar seçmen en güçlü iktidar
13:41adayı CHP'ye yönelmiyor.
13:43Dolayısıyla CHP'nin büyüyememesi Adalet ve Kalkınma Partisi'nin de bu ekonomik koşullarda daha fazla gerilememesinin temel nedeni olarak
13:54dolayısıyla bu etkenleri belirtmek gerekir.
14:01Fakat şunu da ifade etmek lazım yani arada çok ciddi anlamda bir siyasi parti öne çıkmıyor.
14:08Araştırmalardaki 2-3 puanlık hata paylarını da dikkate aldığımızda kuvvetle muhtemel yani yarın bir seçim yapılacak olsa
14:20seçim kazandıracak seçmenlerin bu kararsız seçmenler olacağı, bugünün karar seçmenleri olacağı
14:30ve seçimi kazandırmada da duygularının son derece etkili olacağını söyleyebiliriz.
14:37Ama şunu bir daha ifade etmek gerekir.
14:40Kamu araştırmaları anlık fotoğraf çeker.
14:44Dolayısıyla dış faktörler mesela yine Seda Hanım'ın bulgularına göre Adalet ve Kalkınma Partisi'nde seçmenin tutulmasının
14:57en önemli nedenlerinden bir tanesi dış politika ve buna bağlı olarak ulusal güvenlik meselesi
15:05yani coğrafyanın bu ortamında, bu koşullarda güvenlik kaygısı da seçmeni yine iktidar partisi
15:19ya da genel olarak iktidar bile onda yani CHP'de, MHP'de tutulmasına neden oluyor.
15:25Evet, CHP çoğu araştırmada birkaç puan da önde olmasına rağmen
15:33şimdi bu koşullarda oyunu arttırmadığı takdirde özellikle parlamentoda sayısal çoğuna ulaşmak da
15:42mevcut seçim sistemi dolayısıyla çok zor.
15:47Fakat yani 2027 Kasım'da muhtemelen gidilecek bir seçime de daha oldukça vakit var.
15:56Dolayısıyla iç dinamikler, dış dinamikler, siyasi partilerin performansları, İstanbul Büyükşehir Belediyesi davası
16:06bütün bu faktörler seçmen tercihlerinde iktidar ya da muhalefetin lehine aleyhine bir takım etkiler yapabilir.
16:16Son olarak şimdi 1-2027 Kasım'da seçim olursa
16:21Cumhuriyet Halk Partisi bu kadar baskı varken üzerinde seçime nasıl girecek,
16:27nasıl bu seçim kampanyasını yürütecek, bu kadar baskıyla başarılı olma şansı kaç CHP'nin hocam?
16:35Şimdi tabii yani Cumhuriyet Halk Partisi üzerinde
16:39yani yaklaşık olarak son bir yıldan beri var olan baskıyı dikkate aldığımızda
16:46ve araştırma sonuçlarını dikkate aldığımızda
16:49özellikle CHP'nin aleyhine seyreden bir durum yok.
16:54Ama lehine seyrediyor dememiz için bu ekonomik koşullarda
16:59iktidar bloğu karşısında çok daha güçlü bir toplumsal tabana sahip olması,
17:06seçmen desteğine sahip olması gerekiyor.
17:09Onu da göremiyoruz.
17:11Şimdi önümüzdeki süreçte tabii iktidarın izleyici stratejiler
17:17bugünden geriye dönüp baktığımızda daha pembe bir Türkiye olmayacak.
17:23Yani daha zor koşullarda bu seçim sürecinin süreci yaklaştıkça ilerleyeceği kanaatindeyim ben.
17:34Tabii Cumhuriyet Halk Partisi yönetimi de buna yönelik stratejiler geliştirecektir muhtemelen.
17:42Bir de seçmeni fazla sıktığınız takdirde Türkiye'de seçmen son derece sağduyulu.
17:51Unutmayalım Adalet ve Kalkınma Partisi 2002 seçimlerine kurulduktan 7-8 ay sonra birinci parti çıktı.
18:00Dolayısıyla seçmen son derece sağduyulu, son derece tabloyu okuyabilen, iyi okuyabilen bir kitle.
18:11İstediğiniz kadar iktidar aygıtı ile tabloyu kendi leğinize çevirmeye çalışın.
18:20Bir noktada geri tepme her zaman olası deniyor ya, milli iradenin tecellisi.
18:32Milli iradenin tecellisi önünde engelleri kaldırmak, Türkiye demokrasi sayesinden bırakın seçim sonuçlarını son derece de önemli olduğu kanaatindeyim ben.
18:46Peki Sayın Tosun çok teşekkür ediyorum. Bugün vakit ayırdınız. Ağzınıza sağlık hocam.
18:52Rica ederim Erdem Bey. Kolay gelsin. İyi günler diliyorum.
18:56Sağ olun.
18:57Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri, siyaset bilimci Prof. Dr. Tanju Tosun yayınımızın konuydu.
19:04Bir taraftan 27 Şubat'ta yapılacak açıklamayı, diğer taraftan ise paylaşılan anket sonuçlarını ele aldık.
19:11Cumhuriyette bir programın daha sonuna geldik. Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
19:16İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar