00:00Sa grocery at mall, kapag merong buy one, take one, sigurado masaya tayo, no?
00:05Masa discounted. Pero, oo, pagdating sa pagkakaroon ng sakit,
00:08nako, ayaw natin yun. Kung may isa ka ngangalang sakit, mahirap na.
00:13Paano pa kaya pagdalawa yan?
00:14Oo, ayaw natin ng buy one, take one sa sakit.
00:16Posible na magkaroon kayo ng dalawang sakit.
00:19Sa isang pagkakataon, ha, ang masama rito, dalawang dalikadong sakit pa ang maaring makuha.
00:24Ang diabetes at ang obesity.
00:26Kaya ngayong araw, pag-uusapan po natin kung paano makakaiwas sa diabetes.
00:32Makakasama po natin, Dr. Viagalban.
00:35Dr. Viag, welcome back. Good morning.
00:37Morning, Doc.
00:38Good morning, Ms. Diane.
00:39Good morning, Sir Audrey.
00:41Good morning po sa ating mga manonood.
00:43Happy Chinese New Year, Gongzi Pachai.
00:45And belated Valentine's Day.
00:48Ayan, ay dapat mahal natin ang ating sarili.
00:51Mga lagaan ng kalusugan.
00:53Pero marami po tayong pamilya rito sa diabetes at obesity.
00:55Pero pag nagsama ito, diabetes, tala sa bout na to.
00:59Yes, no?
01:00So, ang diabetes, naging couple na rin siya.
01:02Pero ito yung couple na hindi natin gusto.
01:05Ayaw natin forever dyan.
01:07So, diabetes, yun lang yung term na pinagsama natin, na yung tandem, yung diabetes at obesity.
01:14Kasi magkaugnay at magkadugtong itong dalawang sakit na ito.
01:18So, ano pa rin siya, the diagnosis is still diabetes type 2, yung normal na nagko-cause usually ng obesity.
01:26Tsaka yung obesity, which is yung BMI mo, masyadong mataas.
01:31So, may bridge na nagko-connect dito sa diabetes at obesity, or tinatawag natin na diabetes.
01:40Ito ay yung insulin resistance.
01:42So, meaning, ang katawan natin nagpo-produce ng insulin.
01:46So, kapag ikaw ay may insulin resistance, hindi nagagamit ng maayos yung katawan mo, ang insulin.
01:54So, hindi napaprocess yung sugar sa katawan mo.
01:57Kaya nagkakaroon ng high blood sugar.
02:03And, kapag hindi nagagamit yung sugar sa katawan, nagiging taba.
02:08So, kaya nagkakaroon, kaya magkaugnay, nagiging couple ang diabetes and obesity.
02:16Well, nung bata tayo, hindi natin masyadong pinapansin yung ganitong usapin dahil hindi pa naman tayo apektado.
02:22Kahit anong kain mo, kahit anong chocolate dyan, kahit anong chocolate dyan, kahit anong karami yung rice mo,
02:27wala nangyayari sa katawan mo.
02:28Pero, pag medyo nagkakaedad na, dun ka na nagiging concern sa ganitong paksa.
02:33Gaano po ka-common itong diabetes dito sa ating bansa?
02:37Alright. So, yung diabetes, tinitingnan pa rin natin as separately diabetes at obesity.
02:42Actually, sa Pilipinas, medyo mataas yung rate ng obesity natin.
02:49Nasa, I think, if I'm not mistaken, 39% ng mga Pilipino ang may obese.
02:58And, a couple of that would be, hindi nga diabetes or pre-diabetic nga siya.
03:04So, a lot of our, I think, around 7% of us ay papunta na dun, ay may mga risk
03:10dun sa diabetes.
03:11So, if hindi natin siya maagapan, lalo nga sa sinabi ni Sir Audrey, kapag bata pa lang, hindi na na
03:20-perform yung habits of being mindful dun sa kinakain natin,
03:25maaring mauwi siya dun sa diabetes na tinatawag.
03:29So, it's common.
03:30Common ang mga taong may mataas na BMI at common yung mga Pilipinos, nagkakaroon ng risk for diabetes.
03:38Oo, kasi minsan pag medyo malaki, ang unang tanong after that, baka may diabetes na na, diba?
03:44Ganyan, it follows. Pero, paano ba ito maagapan do?
03:47Okay, so, ang diabetes, magkaugnayan palagi.
03:51And, ang pinaka, ano talaga, ang pinaka-tool natin para hindi siya lumala is still food.
03:59So, the battle is won in the kitchen, yung sinasabi nila.
04:05So, hindi lamang ito sa pag-subscribe sa fad diets.
04:13Kasi yung fad diets, minsan hindi rin siya sustainable.
04:16Pag hindi naging sustainable, nasa state ng stress yung katawan natin.
04:22May mga hormones na nagpo-produce na kumakapit sa taba.
04:26So, hindi niya nila-let go yung taba.
04:29So, if we're also stressed because nagpa-fat diet tayo, it's also not sustainable.
04:35One of the things na pinapayo natin sa mga pasyente is,
04:39tinitingnan natin yung diet na kaya mong isustain long term.
04:43For example, if kaya mong isustain yung low-carbohydrates na diet,
04:49that's something that you can do para ma-prevent yung diabetes.
04:53And sa mga mommies, daddies po natin, sa mga mga bata sa ating mga tahanan,
05:01we start them young.
05:03Kasi nga, yung nga natin napapansin, okay lang yan.
05:07Bata pa sila, pwede sila kumain.
05:09That's not the right mindset when it comes to fighting diabetes.
05:15Well, maraming iniiduro yung ating mga kababayan, napapanood nila mga artista, performers,
05:21nasa at mga telebisyon, nakikita nila fit na fit yung ano,
05:24pero it takes a lot of effort talaga kasama na dun yung pagdadayat.
05:28Pero ito bang diabetes, namamana ito?
05:32Yes, may factor na namamana, may factor na lifestyle related.
05:37So, nurture and nature siya.
05:40So, namamana siya dahil, kunyari, yung mga parents natin
05:44or may mga miyembro tayo ng pamilya na may diabetes,
05:48mas at risk tayo doon sa tinatawag natin na type 2 diabetes.
05:53Kasi may mga genes na pwedeng mapasa sa mga anak,
05:58especially kapag diabetes.
06:00But, ang nature doon is, for example, di ba sa pamilya kapag sanay kayo
06:06na kumakain ng mga, syempre yung mga hindi, yung akalaban ng diabetes.
06:12Yung pinagbabawal.
06:12Yung pinagbabawal.
06:13Kung ano yung available dyan, yun din yung kakainin sa bahay.
06:16So, doon may namamana din dahil kung ano yung available dun sa, ano natin,
06:22sa kitchen, sa dining table, kinakain natin every meal.
06:27Family kasi shared yung meal.
06:29So, kapag hindi rin tama yung kinakain ng pamilya,
06:32mas at risk ang buong pamilya sa diabetes.
06:35Ayan.
06:35Dapat doon sa kusina, tingnan ninyo kung ano mga pagkain ang inihahanda.
06:40Dapat talagang makakatulong sa ating kalusugan.
06:42Pero ito, pag hindi na aga pa, hindi na gamot,
06:45ano pong maaaring maging worst case scenario at mga complications?
06:48Maraming complications ang diabetes pa lang.
06:52Wala pa yung obesity doon.
06:54Lahat ng organ sa katawan natin pwedeng magka-complication.
06:57O pinakauna dyan is yung puso.
07:01Yung mga ugat natin, yung daluyan ng ugat natin,
07:04mas at risk tayo for heart disease.
07:06Punta ulit tayo doon sa kidney, diabetic kidney disease.
07:10Kasi kapag masyadong marami ang asukal sa ugat natin,
07:14mas na-damage nito yung mga daluyan ng dugo.
07:18That's the reason why minsan hindi nagpa-function yung kidneys natin
07:22dahil hindi niya na-filter yung dugo natin ng maayos.
07:26Another mata, nagkakaroon ng diabetic retinopathy.
07:29So minsan, kapag kunyari, may mga pasyente ako na,
07:33dok, nang lalaboy yung mata ko, pinapacheck ko yung sugar.
07:36Kasi baka mataas.
07:38So maraming komplikasyon yung diabetes.
07:41Hindi lamang doon sa timbang natin,
07:44kundi doon din sa mga internal organs.
07:46Madami mga apekto.
07:47Sinabang natakot ako bigla.
07:49Tayo kasi mga Pinoy, kapag wala ka pang nararamdamang masakit,
07:53hindi ka pa kikilos.
07:54So hindi ka pa magiging concern.
07:56Pero ito, dok, bilang panghuli,
07:58effective ba yung fad diets at quick weight loss programs
08:00laban sa diabetes?
08:02Okay.
08:02So doon tayo pupunta ulit sa sustainability.
08:06Kaya mo ba siyang paulit-ulitin nag-gagawa?
08:10Magiging habit ba siya?
08:12Kasi hindi lamang fad diet or hindi lamang one-time diet
08:16yung solusyon para sa diabetes.
08:19Ito ay lifestyle.
08:20Meaning, ginagawa mo siya araw-araw.
08:23Ito yung choice mo araw-araw.
08:25So for example, kapag nagpa-fad diet ka,
08:27nagka-crash diet ka,
08:29your body is prone to stress.
08:31Again, pag nasa-stress yung katawan mo,
08:33feeling niya dapat siyang kumapit doon sa taba
08:36kasi baka kailanganin niya.
08:38So kung hindi mo siya,
08:40if it's not sustainable,
08:42your diet is not sustainable,
08:43mas maaaring mas tataba ka pa
08:45rather than mawala mo yung weight.
08:48So sustainable diet,
08:49pagpa-plano ng diet is important.
08:52What works always is,
08:53kunyari,
08:54kailangan mo magbawas ng timbang,
08:55calorie deficit,
08:57tsaka physical activity pa rin.
08:59Ay, yung exercise,
09:00importante rin yan.
09:01Importante pa rin yan talaga.
09:02Kahit na hirap siyang gawin,
09:04importante pa rin siya.
09:05Lalo na pag nakaka-edad doon,
09:08kailangan na talaga mag-exercise lalo.
09:10Yung mga habit na yun,
09:11hindi mo ipagpapatuloy yan
09:12kung hindi mo rin na-enjoy.
09:14Kaya hanap ka ng mga habits na,
09:16sports,
09:17yung na-enjoy mo rin.
09:18And then yung maghanap ka
09:20ng kasama mong kumain,
09:21na na-enjoy din yung mga ganong klase
09:23ng pagkain.
09:23At saka masustansya yung mga kinakain.
09:25Masustansya.
09:25Masama mong mag-exercise din.
09:27Kasi minsan,
09:28pag nag-exercise din,
09:29tinatamad kang mag-isa eh.
09:30Oo, correct.
09:31Correct.
09:32Ayan,
09:32magpa-form na tayo
09:33ng fitness group.
09:34Fitness group na.
09:35Salamat,
09:36Tokpia Galban,
09:37Salimentelemed,
09:38ngayong umaga.
09:39Thanks, Tokpia.
09:40Maraming salamat.
09:41Maraming salamat po.
09:42Maraming salamat po.
Comments