02:09Çavdar ekmeği de çavdar sidosunun içinde atılı bir vaziyetteydi.
02:17Burada düşüncemiz şu, ekmeğin daha bereketi arttırması veyahut da nazar değmemesi,
02:29herhangi bir şekilde zarar görmemesi, doğal sebeplerden zarar görmemesi düşünülerek konulduğunu düşünüyoruz biz de.
02:36Bulunan ekmekler mayasız ekmekler olup bir kalıba basılarak elde edilmişler.
02:44Bu nedenle de bugüne kadar bu şekilde figürlü ekmekler ilk defa rastlanılıyor.
02:52Daha önce başka bir örneğini hiçbir yayında göremedik.
02:56O yüzden de şuna inanıyoruz.
02:59Daha önce ekmeklerin amor şekillerde olması bir koruma ihtiyacı olmadığını gösteriyor.
03:07Fakat bu ekmeklerin figürlere sahip olması da eserlerin korunması için böyle bir çalışma ihtiyacını doğurdu.
03:18Dolayısıyla iki yıllık bir ARGE çalışmasından sonra ekmeklerin sağlamlaştırılmasını izleyiciye, ziyaretçiye sunulabilmesini sağladık.
03:29Kazı alanında bir önce fırın olduğu düşünülüyor.
03:35Fakat daha sonra tah lambarı olduğu anlaşılıyor.
03:41Ve yapılan çalışma sırasında burada ilk başta ne olduğunu anlayamadıkları parçalar gelmeye başlıyor.
03:52Ve kazı ekibi bilinçli bir şekilde bunları hemen toprağıyla birlikte nemli bir şekilde kaldırıp bize ulaştırdılar.
04:01Ve yapılan analizler sonucunda bunun ekmek olduğu anlaşıldı.
04:06Çavdar ekmeği oldu ve o analizler doğrultusunda ekmekle ilgili Türkiye'de herhangi bir çalışma yapılmamıştı.
04:17Ve biz bunu yurt dışında da böyle çalışmalar olmadığını yaptığımız araştırmalarda gördük.
04:23Pompeji'de çıkmıştı ama herhangi bir konservasyonla ilgili herhangi bir bilgiye ulaşamadık.
04:30Ve bu sefer ekmeği kendi neminde korumaya devam ettik.
04:36Ara ara kontrollerini yaptık.
04:39Ve kendimiz malzemeler üzerinde, cüruf parçalar üzerinde testler yaptık.
04:47Birçok malzemeyle deneyler gerçekleştirdik.
04:50Çok uzun süren bir çalışma oldu.
04:52Yaklaşık iki yıl.
04:53Ve bu iki yılın sonunda elde ettiğimiz sonuçlarla ekmeğe hangi malzemeyle ve nasıl müdahale edeceğimizi tespit ettikten sonra biz iki yılın sonunda kutuları tekrar açıp yavaş yavaş çıkardık.
05:09Ve konservasyonunu ve restorasyonunu gerçekleştirdik.
05:14İlk önce konservasyonunu yaptık.
05:16Ondan sonra restorasyonunu gerçekleştirdik.
05:18Şimdilik elimizde olan parçalar bunlar.
05:22Devamı gelmeye devam ediyor.
05:24Ama şu açıdan rahatız artık.
05:27Hangi yöntemle müdahale etmemiz gerektiğini.
