- 11 saat önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00İntro
00:00İyi akşamlar CNN Türk ekranlarına hoş geldiniz.
00:11Ben Samet Güner.
00:12Her akşam olduğu gibi bu akşam da konuklarımızla birlikte gündemdeki önemli başlıkları konuşacağız.
00:18Malumunuz bugünün başlığı, bu haftanın başlığı, belki de 2026'nın başlığı İran olabilir.
00:24Çünkü ABD ile İran arasındaki gerilimin tonu her geçen gün artarken İran Dışişleri Bakanı Arakça bugün Türkiye'ye bir ziyaret gerçekleştirecek.
00:36Artık yeni güne girdik.
00:38Türkiye'deki bu kritik görüşme beklenirken ABD Savunma Bakanı Pete Hashtag'den İran bir anlaşma yapmak için her seçeneğe sahip açıklaması geldi.
00:49Konuşacağız Adnan Menderes Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanı, Prof. Dr. Muharrem Ekşi, stüdyoda konuğumuz, terör ve güvenlik uzmanı İbrahim Keleş'te stüdyoda bizimle birlikte bu sıcak gelişmeleri konuşacağız.
01:04İki konuğuma da hoş geldiniz diyorum.
01:06Hoş bulduk merhaba.
01:07Tabii önemli aslında konuşuyoruz geride kalan günlerde de bu derler ya pilav çok su kaldırır diye muhtemelen öyle olacak gibi.
01:16Çünkü geride kalan günlerde ha Amerika vurdu ha vuracak derken henüz bir Amerika'dan saldırı gelmedi.
01:23İran'ın ABD'ye karşı en büyük kozu ne diye sormak istiyorum.
01:28Olası bir ABD saldırısına karşı nasıl bir reaksiyon bekleniyor ya da nasıl okuyorsunuz diyerek önce İbrahim Hocamıza söz vermek istiyorum.
01:38Çünkü siyasi altyapısı, uluslararası ilişkiler altyapısı olduğu kadar askeri altyapı da belki de bu süreçte, bu gerginlikte en büyük koz Amerika için ama İran'ın cevabı ne olacak?
01:50Yani bana sorulan bir soru var da o sorunun cevabıyla birlikte girelim diye düşünüyorum konuya.
02:02Amerika İran'dan ne istiyor?
02:06Yani niye bu kadar yığınak yaptı?
02:10Derdi ne?
02:11Neden İran'a saldırmak istiyor?
02:15Değil mi bu soru benim de zihnimde var.
02:18Sanırım vatandaşların da sorusudur bu.
02:22Ne oluyoruz?
02:23Yani dünya hop oturup hop kalkıyor.
02:25Zaten 2026 bir başladı.
02:28Venezuela ile başladık.
02:30Rusya-Ukrayna savaşı zaten ortada.
02:35Suriye'deki çatışmalar, gelişmeler.
02:38Şimdi İran, Amerika.
02:41Yani şurada biz daha Ocak ayını bitirmedik.
02:452026'nın Ocak ayını bitirmedik.
02:48Bakın saydığım arka arkaya bunlar ilk aklıma gelenler sadece.
02:524 tane.
02:53Ve dünyayı hakikaten allak bullak etmiş durumda.
02:59İran'la Amerika niye uğraşıyor?
03:02Derdi ne?
03:03Benim tahminlerim şöyle.
03:04Ben 3 başlık altında böyle değerlendiriyorum.
03:07Amerika, İran'a diyor ki sen diyor nükleer silah geliştirme.
03:13Nükleer çalışmalarını durdur.
03:16Bugüne kadar zenginleştirdiğin uranyum zenginleştirmesinden vazgeç ve zenginleştirdiğin uranyumu da teslim et.
03:26İran'da diyor ki hayır diyor.
03:30Ben nükleer çalışmalarımdan vazgeçmeyeceğim.
03:34Ama bunun altyapısını izleyicilerimiz için ara soruyla sorayım.
03:38Bunun altyapısını ben nükleer silah yapacağım demiyor da İran.
03:41Demiyor.
03:41Enerji üreteceğim ben diyor.
03:43Ama geliştirdiği uranyum zenginleştirmesi %2 veya %3 oranında olsa nükleer enerji için gerek yeterli olacak.
03:54Ama bunlar şu anda %80-85'lere ulaştılar.
03:59Bunun ötesi nükleer başlık geliştirme aşamasıdır.
04:04Yani %3 nerede, %80-85 nerede?
04:08Böyle bir durum var.
04:09Diğer bir şey Amerika, İran'a diyor ki şu vekil güçlerin var ya diyor senin sağda solda.
04:18İşte Lübnan'da Hizbullah var.
04:21Irak'ta Haçlı Şabi güçleri var silahlı.
04:24Yemen'de var.
04:26Suriye taraflarında var.
04:29Bunları diyor artık sahip çık bunlara.
04:32Bunlar diyor tehdit oluşturmasın.
04:35Sen şu nüfuz alanını biraz daralt.
04:37Biraz kendi sınırlarınla uğraş.
04:41Bak başka yerlerle uğraşıyorsunuz.
04:44Sınırların içerisindeki halk ekonomiyle boğuşuyor.
04:47Ve meydanlara, sokaklara iniyor.
04:50Şu vekil güçlerini bir kenara çek.
04:53Bir kenarda kalsın onlar.
04:56Diğer bir konu ise
04:58Amerika'nın ise üçüncü madde
05:01balistik füze geliştirmeyi bırak diyor.
05:07Ve bu görüşmeler bunlar üzerinden gidiyor.
05:11Ama İran'da şöyle diyor.
05:13Bunu bugün söylemiyor.
05:15Geçmişi de çok söyledi.
05:17Ben de diyor kendimi savunmak durumundayım.
05:21İsrail'in var elinde nükleer başlıklar.
05:2490 ile 300 arasında değişen rakamlarda nükleer başlık var İsrail'de.
05:28Ama resmi olarak değil.
05:31İsrail hala kabul etmiyor onu.
05:33Ve İsrail Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun denetimine açık değil.
05:38Üyesi de değil zaten.
05:40Ama İran üye.
05:42Ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu
05:43İran'daki nükleer çalışmaları da denetleyebiliyordu.
05:47Yakın bir zamana kadar da denetledi.
05:51Burada şunu görüyoruz.
05:53Amerika'nın veya Trump'ın şu anki
05:55bu maddelere baktığımız zaman nükleer güç geliştirme dendiğinde
06:00benim aklıma bize F-35'ler niye verilmedi sorusu gelir.
06:06F-35'leri bize niye satmadılar?
06:08Halbuki biz onun üretici ülkelerinden biriydik.
06:11Konsorsiyumda biz de vardık.
06:13Parasını da ödedik.
06:14Ama alamadık.
06:16Gerekçe ne?
06:17Amerika'nın bir uygulaması var.
06:19İsrail'in bölgesinde, çevresinde İsrail'den daha güçlü
06:24bir ülke olmasına müsaade etmiyorlar.
06:28Bizi F-35'i İsrail istemediği için satmadılar.
06:31Suudi Arabistan'a satmak niyetine girdiler.
06:35İsrail buna çok şiddetle itiraz etti.
06:39En sonunda yine de Suudi Arabistan'a verecekler.
06:42Fakat bazı özellikleri eksik.
06:44Yani F-35'ler İsrail'in veya Amerika'nın kullandığı
06:49kapasitede değil o F-35'ler.
06:54Hocam ara soru gibi olacak ama sadece kısa bir cevap alayım.
06:57Baktığımız zaman Katar'a da saldırdı.
06:59Evet.
07:00İsrail güçleri.
07:02Şimdi orada da şu konuşuldu.
07:04İsrail'in saldırılarını, saldırı gücünü
07:07Amerika Birleşik Devletleri savunmasına destek olduğu için
07:11Katar'ın düşman olarak görmüyor.
07:13O yüzden savunma sistemleri devreye girmedi.
07:16Evet.
07:16Onu ben de söyledim.
07:18Ben de söyledim.
07:19Katar'da Amerikan Patriot füze bataryaları var.
07:24Ve bu füze bataryalarında dost-düşman ayrımı var.
07:27Evet.
07:28Amerika'nın ürettiği tüm hava savunma sistemleri ve uçakları
07:33İsrail'e verilmiş olan savaş uçaklarını ve hava savunma sistemlerini,
07:37füzelerini düşman olarak görmez.
07:41Onları dost olarak görür.
07:43O yüzden de siz dilediğiniz kadar tetiğe basın.
07:47Yok.
07:47Çalışmaz.
07:49Yani Amerika, İsrail'i böyle öncelikli kayrılan ülke pozisyonunda tutuyor.
07:56Ve ona diğer ülkelere sattığı uçaklarda veya hava savunma sistemlerinde
08:03kendi dost-düşman ayrımına göre, yazılımına göre İsrail uçakları dost görünüyor.
08:14Yani o Katar'a saldırı yapan F-35'ler Patriot bataryaları tarafından dost görülüyor onlar.
08:22O zaman Amerika'nın işbirliği yapmak çok makul, makul görünmüyor hocam.
08:26Tabii yani şimdi...
08:27Mesela bu başlığı detaylandırıyorsunuz daha net anlatmak için ama zaman doğru kullanmak adına
08:32yani bu noktadan sorumuza dönecek olursak Amerika, İran arasında nasıl bir süreç olabilir?
08:39Şimdi Amerika elinde bazı deneme, kademeleyip bazı adımları var.
08:45Önce halk hareketleri diye oldu.
08:49Aralık ayının sonunda başladı sokak gösterileri.
08:53Fakat bunlar bir netice vermedi.
08:57Şimdi suikast veya bir biçimde yönetimi değiştirme hedefindeler.
09:04Bunun için baskıyı artırdılar.
09:06Yani ekonomik baskılar olsun, yaptırımlar ve çevrede yığınaklanmayı artırdılar.
09:13Bunlar el yükseltme, adım adım el yükseltme adımları bunlar.
09:19Şu anda askeri kapasiteyi oraya yığıyor.
09:24Psikolojik baskıdır bu.
09:27Ama elindeki başka kartlar da var.
09:30Bunlar da ne yapacak?
09:32Ya Hamane'yi devreden çıkartacak.
09:34Rejimi değiştiremiyor.
09:35Yani yönetimi halk hareketiyle deviremedi.
09:38O zaman ne yapacak?
09:39Ajanlar vasıtasıyla, içerideki adamlar vasıtasıyla Hamane'yi muhtemelen hedefe koymuşlar.
09:49Bugün Time dergisinin kapağında o var.
09:53Geçmişte de Saddam Hüseyin'i, sonrasında da Muammer Kaddafi'yi koymuşlardı.
10:00Saddam Hüseyin idam edildi, Kaddafi linç edildi.
10:03Şimdi de Hamane'yi resmini koymuş Time dergisi.
10:08Bu da bize bir şey işaret ediyor.
10:10Time dergisi durup dururken böyle kapak çıkarmaz.
10:13O bize şunu söylüyor.
10:15Hamane'ye muhtemelen bir suikast planlaması yapacaklar.
10:19Ama başarsalar bile oradaki yapı biraz farklı.
10:25Venezuela'da Maduro'yu aldıkları zaman Venezuela'yı ele geçirmiş oluyorlar ama
10:30Ali Hamane'ye gittiği zaman arkasından gelecek olanlar var.
10:35Onun planlamasını yapmış İran.
10:37Peki bunun yanına bir saldırı düzenler mi Amerika?
10:40Düzenlerse İran'la yapar.
10:41Bir cümleyle alayım.
10:43Öyle devam ediyor.
10:43Eğer Amerika attığı adımların hiçbirinden netice alamadı, artık İran'a saldırmaya karar verdiği anda zaten muhtemelen devrim muhafızları karargahlarını hedef alacaklardır.
10:57Askeri tesisler, havalimanları ve ekonomik tesisler.
11:01Bunlara saldırı yaptığı takdirde İran şöyle cevap vereceğini söylüyor.
11:08Ben de diyor, Amerikan donanması hedefte.
11:13Ardından Amerikan üsleri var çevresinde.
11:18Katar'da, Suudi Arabistan'da, Irak'ta, Suriye'de, Birleşik Arap Emirliklerinde hatta Umman'da üsler var.
11:26Oraları vururum dedi.
11:28Ve orada o üslerde toplam 35 ila 40 bin civarında Amerikan askeri var.
11:35Dün Marco Rubio'da açıkladı, Dışişleri Bakanı.
11:38Buradaki askerlerin de hayati tehlikesinden bahsetti.
11:42Bir tehdit durumunda.
11:44Ama İran'da artık iyice köşeye sıkışmış.
11:47Yapacak fazla bir şey kalmıyorsa elindeki bütün güçlerini kullanır ki.
11:53Haziran'da bir tane füzeyi özellikle, bir seferlik kullandı onu üstelikte.
11:57Fettah füzeleri, Mach 13 hızında ve bunlar uzaya çıktığı zaman atmosferden geriye döndüklerinde hızları Mach 15'e kadar yükseliyor.
12:12Ve onları durduracak henüz bir hava savunma sistemi yoktur.
12:16Zarar verebilir Ozan.
12:17İran zarar verebilir evet.
12:19Siz nasıl okuyorsunuz süreci hocam baktığınız zaman yani bu aşamaya gelin de artık askeri yanak biraz önce hocamızın tabiriyle de söyleyeceğim.
12:27Donanmasını yığdı İran'ın çehresine.
12:30Amerika Birleşik Devletleri ha saldırdı ha saldıracak yönünde açıklamalar da yapılıyor.
12:35Seçenekler masada deniliyor ama saldırdığı senaryo nasıl olur?
12:40İran'ın tepkisini nasıl bekliyorsunuz?
12:43Tabi şunu da soracağım bir de Hürmüz Boğazı diye bir elinde kozu var.
12:48İran'ın orayı kapattığı anda geçmişten de tecrübelerimiz var.
12:53Amerika değil tüm dünya etkilenecek.
12:56İran'ın en büyük kozu ne diye sormuştunuz.
12:59Cevabı verdiniz Hürmüz ve füzeler aslında.
13:01Ama şu anda ne yaşanıyor?
13:06Televizyona bakan şunu görür.
13:09Amerika Birleşik Devletleri donanmasını, uçak gemileri, deniz filosunu Körfez'e yığmış.
13:16Zaten Körfez'de Amerika'nın dünyada 800 tane askeri üssü vardır.
13:21En fazla askeri üssünün yoğunlaştığı bölge Orta Doğu Körfez bölgesidir.
13:25Çünkü orası hem İsrail için o üsler kurulmuştur, İsrail'in güvenliği için.
13:32Hem de Körfez petrolü, doğalgazı ve sermayesinin kesintisiz bir şekilde Amerika'ya, dünya pazarlarına aktarılması için o üsler kurulmuştur.
13:45Buna rağmen Amerika hakikaten büyük bir gücü oraya yığmış durumda.
13:51Askeri konuşlanma yapıyor.
13:53Buna savaş, çatışma dinamiklerini anlamak üzere oyun teorilerinde tavuk oyunu deniyor.
14:03Taraflar, bu oyunun temel prensibi taraflardan birinin teslim olmasına dayanıyor.
14:10Eğer teslim olmazsa, şöyle düşünün bu oyunda.
14:14İki araç birbirine son surat hızla geliyor.
14:18Taraflardan biri direksiyonu kırmazsa.
14:20Korkak tavuk olmazsa.
14:22Korkak tavuk olmazsa sonuç kötü senaryo, çatışma olacak ve çatışma kaçınılmaz olacak.
14:30Bu oyunda beklenen o konuşlanmayı öyle bir yapacaksın ki, karşı taraf korkacak ve direksiyonu kıracak.
14:39Ama karşı taraf da o direksiyonu kırmanın utancı ve sonrası nedeniyle de son ana kadar kırmıyor.
14:50Ve o kırmadığı dönem çarpışana kadar gerilim had safhaya varıyor.
14:56İşte tam had safhadayken devreye Cumhurbaşkanı Erdoğan girdi ve İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'la, Amerikan Devlet Başkanı Trump'la birlikte üçlü bir telekonferans sistemiyle aslında bu tavuk oyununa bir ara verildi şu anda.
15:15Müzakere. Şu anda bütün dünyanın gözü Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ortaya koyduğu bu müzakerede.
15:23Niye Cumhurbaşkanı bunu yapıyor?
15:26Zaten Cumhurbaşkanı'nın tüm diplomasi pratiğine bakarsanız barış diplomasi, ara buluculuk var.
15:31Ama İran dediğinizde burada Türkiye'nin çok tarihsel bir hafızası da var.
15:38Buradaki bir savaş, İran gibi büyük bir devletteki bir savaş en fazla olumsuz olarak Türkiye'yi etkileyecektir.
15:48Hem göç olarak etkileyecektir, hem ekonomik olarak etkileyecektir ve bütün dünyayı da petrol ve altının artmasıyla etkileyecektir.
15:58Bunun yanında biraz önce hocamızın söylediği İran'ın vuracağı noktalarda açıklamalar da İsrail'i de vurma gazetinin altını çizmişti.
16:06Bir de İsrail'i vurma sürecine senaryo diyoruz. Umarız olmaz çünkü bölge için ne kadar kötü.
16:12Amerika İran'ı vurdu, İran hocamızın belirttiği gibi Amerikan üslerini vurdu bir de İsrail'i vurdu.
16:18Siz dediniz ki bu süreç başladığı zaman savaş, savaş yani anlatılmayacak kadar.
16:24Biz gittik bölgelerde çektik, ekranlarda izleyicilerimiz izledi ama içinde olduğunuz zaman savaş inanılmaz kötü bir şey.
16:31O sınırlar içerisinde bin kilometre uzakta da yaşansa direkt sizi, hayatınızı, tüm her şeyinize etkiliyor.
16:39Bir dediniz göç olabilir İran-Türkiye sınırından.
16:42İsrail'i de vurursa nasıl bir senaryo olur?
16:44Çünkü İsrail'in Türkiye tutumunu biliyoruz.
16:47Suriye'de öyle ya da böyle burun buruna direkt temas anlamında gelmediğimiz halde siyasi anlamda hep burun burunayız.
16:55Çekişmeler var.
16:56O senaryoyu bunu da ekler misiniz hocam?
16:58Şöyle zaten o meşhur 12 günlük İran-İsrail savaşı ardından Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'ı bombalaması sonrası
17:08Orta Doğu güçler dengesi değişti.
17:11Ve bu Orta Doğu güçler dengesinde İran'ın o bölgesel güç konumu çok büyük bir kayıp yaşadı.
17:20Neredeyse o bölgesel güç konumunu kaybetti diyebiliriz.
17:24Ve İran'ın zayıflamasını biz Suriye'de deneyimledik.
17:31Suriye'de İsrail'le karşı karşıya geldik.
17:33Dolayısıyla bizim için İran'ın bölünmemesi, İran'ın ne çok fazla güçlenmesi ne de çok fazla zayıflamaması gerekir.
17:45Türkiye'nin bölge politiğinde İran lazım.
17:50İran'ın denge siyasetinde önemli bir yeri var.
17:55İran'da bir kaos olması demek Türkiye'yi birçok yönden etkiler.
18:00Yani bu sadece göç ve ekonomi değil, bütün bölgeyi kaosa sürükleme bağlamında da etkiler.
18:09Ayrıca İran, dediniz ya kozu ne?
18:13Şimdi İran şöyle kendisine karşı büyük bir gücün, öyle büyük bir güç ki bu dünyanın süper gücü.
18:21Hegemonik gücü, uluslararası sistemi 2. Dünya Savaşı'ndan sonra inşa etmiş bir güç, bütün donanmasıyla yani Asya Pasifik'te Çin'e karşı olan donanmayı oradan körfeze getiriyor.
18:34Ve İran'da doğal olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin kendisine karşı saldırısını engellemek üzere açıklamalar yapıyor.
18:47O da kendi savunma planlarını yapıyor.
18:50Eğer beni vurursan işte propaganda videoları yayın diyor, İsrail'i vururum diyor, körfezdeki Amerikan'ın üstlerini vururum, senin uçak gemilerini vurabilirim.
19:01İlk sordunuz ya İran'ın kozu ne?
19:05İran 1979 İran İslam Devrimi'nden sonra Batı'nın kesintisiz bugüne kadar devam eden yaptırım ve ambargolarıyla karşı karşı oldu.
19:16Bu yaptırım ve ambargolar nedeniyle hava savunma sistemi ve savaş uçağı teknolojisini geliştiremedi.
19:23Bunun yerine kendi kendi teknolojisiyle geliştirebileceği ve çok fazla da uluslararası araçlara, malzemeye ihtiyaç duymayan füze teknolojisine odaklandı.
19:39Çünkü bunda da biraz Rusya, biraz Çin'den de teknoloji aldı.
19:43Ama füze teknolojisinde kendi kendine yeter hale geldi.
19:47Ve hakikaten bölgede çok ciddi bir füze gücü olduğunu 12 günlük savaşta ortaya koydu.
19:54Hatta o savaş sonrası Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bir talimatını hatırlayın.
19:58Türk savunma sanayi şirketlerine talimat verdi.
20:02Füze kabiliyetinizi geliştirin.
20:04Çünkü savaşları devletler, askerler kendileri için de izlerler, deneyimler.
20:10Kendilerini nasıl koruyacak?
20:12Çünkü savaş bir tecrübe alanı.
20:15Çünkü uluslararası ilişkilerin bir laboratuvarı yoktur.
20:18Fizik, kimya gibi.
20:19Biz mevcut olaylara, dünyadaki gelişmelere, yaşanan savaşlara, çatışmalara bakarak devlet liderleri, askerler, bürokratlar bunun kendileri için önlemini alırlar.
20:31Dolayısıyla hakikaten İran'ın çok ciddi bir füze sistemi var.
20:35Ve güçlü füzeleriyle o İsrail'in delinmez denen kubbesini deldi.
20:42Ve hatta orada İran çok temkinli de füzeleri attı.
20:47Hatta şimdiki açıklamalarda eğer ABD saldırırsa biz artık gerilimi azaltma gibi 12 günlük savaştaki gibi gerilimi azaltma politikası izlemeyeceğiz.
21:01Tam tersine bütün gücümüzle karşı koyacağız açıklamasını yapmak zorunda kaldılar.
21:07Bunlar ilk sorduğumuz soru.
21:0912 günlük savaşla biz kendimizi, tecrübemizi, gücümüzü de gördük dediler size.
21:13Gördüler.
21:14O yüzden mesela bu tür durumlarda aslında Amerika'nın İran'a saldırısını en fazla isteyen Sayın Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da dedi, İsrail.
21:25Ama dikkat ederseniz Netanyahu'dan pek sesle çıkmıyor.
21:29Çünkü o 12 günlük savaşta Netanyahu ve İsrail de gördük.
21:33İran, İsrail'e ciddi zarar verebilecek potansiyele, kabiliyete, imkana sahip.
21:42Dolayısıyla İran bu yüzden, İran'ın en büyük kozu ne dediniz?
21:47Bu füze gücüdür.
21:48İkincisi, Körfez bölgesi, dünya, petrol, enerji ticaretinin en önemli geçiş güzergahlarından biri.
21:57Yok olma tehlikesiyle, yani rejimi baş mimarı dediğiniz ruhani lideri vurmaktan bahsediliyor.
22:07Böyle bir durumda o rejimin dayanağı olan bütün güçlerin harekete geçmesi beklenir.
22:13O yüzden de İran'ın şu ana kadar tüm açıklamaları, konuşlanmaları saldırıdan daha ziyade Amerikan saldırısını engellemeye yönelik bir caydırıcılık tesis etmeye çalışıyor.
22:28İran o şekilde.
22:31Yine bir tane daha bir soru sordunuz.
22:33Amerika ne istiyor?
22:35Bir, İsrail'in istediğini istiyor.
22:37Hocamızın kendi içerisindeki.
22:38Dört tane söyledi.
22:40İşte en büyük tehdit olarak ne görüyordu?
22:42Şu füze stoğunu azalt.
22:45Füzeleri hatta şey veriyorlar onlara, yani bu bir devletin egemenliğine aykırı menzilini veriyor.
22:52Bunu iki yüz üç yüz menzille sınırla.
22:55Yani bunu bir devlete dediğinizde egemenliğini yok etme demektir.
22:58Ama bu deniyor.
23:00İşte nükleer kesinlikle zaten yasakla deniyor.
23:05Ama esas denmeyen bir şey daha var.
23:10Trump'ı düşünün Venezuela'ya niçin çöktü aslında?
23:15Kendisi ifşa etti bunu.
23:17Petrolü için.
23:19İran'da dünyada en fazla petrol ve doğalgaz rezervine sahip.
23:25Dolayısıyla bunu da unutmamak gerekiyor.
23:28Bu da var.
23:28Petrol de var.
23:30Belki bunun yanında küçük bir not.
23:32Hem okuduklarımızdan, analizlerden söylüyor.
23:35O petrolün Çin'le çalıştırılması.
23:38Yani enerjinin Çin'e gitmesi.
23:41Küçük bir not.
23:41Yanlışım varsa düzeltin.
23:43Değerli izleyicilerimiz.
23:43Şimdi yapay zeka geliştiriliyor ama yapay zekada gelinen teknolojiyle ihtiyaç enerji.
23:50Defakez okumuş ya da izlemişsinizdir bir noktalarda.
23:53Ama o enerjiye ve depolama alanına, teknoloji anlamında, depolama alanında kullanmak için hard disk gibi düşünebiliriz aslında.
24:02Enerjiye ihtiyacı var.
24:03Devamlı bir döngü lazım.
24:05Çin'de evet yeşil enerjiyi en çok üreten bir nokta.
24:11Yani güneş panelleri vesaireyle ama hala daha çok kömür ve petrol enerjisini kullanıyor.
24:18Öyle bir ülke enerjiye ihtiyacı var.
24:20Amerika, Trump biraz da onu mu kesmek istiyor?
24:23Hocam siz nasıl değerlendirirsiniz?
24:25Katkı sağlayarak da devam edebiliriz bu arada birbirimize lütfen.
24:28Tabii ki Amerika için, Trump için söyleyelim Amerika değil de Trump için söylersek,
24:36onun bu bölgede böyle bölgede huzursuzluk çıksın, çatışmalar olsun istemiyor.
24:43Bu bölge için çok fazla vakitte kaybetmek istemiyor.
24:46Çünkü onun derdi Pasifik bölgesi.
24:50Yani Çin.
24:51Niye böyle bir derdi var Pasifik'te neler oluyor diye baktığımızda işin boyutu ekonomik.
24:58Yani Amerikan doları rezerv para olarak yıllarca devletler tarafından tutuldu.
25:03Fakat şu anda Çin ne yapıyor?
25:05Mesela altın artıyor biraz evvel işlemci programda bir uzmanın da konuşmalarını dinledik.
25:12Çin şöyle bir politika yazıyor.
25:14Vaktiyle elinde bolca dolar vardı.
25:17Şimdi dolarları bozduruyor, altın alıyor.
25:21Ve diğer dünya devletleri de bunu yapmaya başladı.
25:24Böyle olunca Amerikanın doları rezerv para olmaktan çıktığı takdirde değersizleşiyor.
25:33Ve bu Amerikanın sonunu getirecek bir ekonomik çöküşü hazırlıyor.
25:39O yüzden de Amerika Çin'in mümkün olduğunca ekonomik olarak kendisine rakip olmasını istemiyor.
25:47Öngörüler şöyle.
25:48Şu anda dünyada Çin'in yurt içi gayri safi milli hastası 20 trilyon doların üzerinde.
25:58Amerikanınki 30, Avrupa Birliği ülkelerinin toplamı da 20 milyon dolar civarında.
26:05Ve 2050 yılına doğru yapılan hesaplamalarda Çin 50 milyar dolara doğru yükseliyor.
26:12Amerika'yı geçiyor zenginlikte ve askeri kapasitede de öyle.
26:19Zaten 2030 vizyonları vardı açıkladık.
26:22Evet, evet.
26:23Ve Amerika kendi geleceğini düşünüyor.
26:26Yani eğer Çin ekonomide geride bırakırsa Amerika'yı, dünya hegemonyasını Çin'e kaptırmış olacaktır.
26:35Şu anda biz Doğu ile Batı arasındaki bir çatışmaya şahitlik ediyoruz.
26:40Doğuda kimler var?
26:41Çin var, Rusya var, İran var, Kuzey Kore var.
26:47Hindistan'da ileride katılabilir mi?
26:49Katılabilir.
26:50Şu an Hindistan biraz İsrail tarafında, Amerika tarafında gözükse bile gerektiğinde çok rahat yön değiştirebilecek bir devlet.
27:00Evet, Doğu tarafı bloku böyle.
27:03Bir de Batı bloku var.
27:05Amerika ve Avrupa ülke, Avrupa.
27:09Şu anda sermaye, dünya sermayesi son 300-400 yılda Asya'dan Avrupa'ya akmıştı.
27:17Şimdi geri geliyor Asya'ya tekrar.
27:20Ve Avrupa ekonomide zorlanmaya başladı.
27:23Amerika zorlanmaya başladı.
27:25Çünkü sermaye Asya'ya akıyor.
27:28İşte bu gidişatı durdurabilmek için Amerika'nın agresif davranışlarına biz şahitli oluyoruz.
27:36Bu süreç tabii ki bir anda olmuyor.
27:39Yani büyük devletlerin yıkılması öyle bir anda olmuyor.
27:44Zaman istiyor.
27:45Fakat bazen de çok hızlı yıkılabiliyorlar.
27:48İşte Sovyetler Birliği'nin yıkılması hiç beklenmeyen bir şeydi.
27:53Ve çok hızlı gerçekleşti.
27:55Yerine Rusya Federasyonu oldu.
27:57Yani gelişmeleri yine Amerika'da okuyor.
28:00Ve bu gelişmeler ışığında baktığımızda Amerika diyor ki bu tarafta problem çıkaracak,
28:07ayağa takılacak diken kalmasın.
28:10Benim işim öte tarafta.
28:13O yüzden de İran'a saldırırsa bir başka sebep de bölgenin artık Amerika'nın meşgul etmemesi için.
28:22Bir de bir nokta, bir şey daha var.
28:25Amerika'nın şöyle bir mantığı var.
28:27Trump'ın diyelim bu Amerika'nın değil.
28:29Trump şöyle de düşünüyor.
28:31Eğer diyor İsrail'le İran yeniden kapışacak hale gelirlerse bunun bedelini biz ödüyoruz diyor.
28:38Bir ara İran'ın saldırıları sonrasında 12 Haziran ayındaki kapışma sırasında İsrail o kadar çok füze atmış ki stokları kalmamış.
28:51Ve Amerika'dan füze almışlar fakat para yok.
28:59Kim ödedi?
28:59Amerika'nın vergi mükellefleri ödedi.
29:02Trump da diyor ki aman diyor İsrail'le şey yapmasınlar, kapışmasınlar filan.
29:07Yoksa diyor bedelini bize ödetiyor İsrail bu sefer.
29:10Böyle bir ekonomik kayıpları da var.
29:12O yüzden İran'ı biraz böyle dizginleme niyetlerindeler.
29:17Rejimle uğraşır mı Amerika?
29:19Bana göre Amerika'nın umurunda bile değil.
29:21Rejimin ne olduğu çok önemli değil.
29:24Amerika demokrasi götüreceğim der.
29:27Ama en çok iş yaptığı ülkeler hep monarşi yönetimleridir.
29:32Suudi Arabistan gibi.
29:34Ama burada demek ki yönetimi kullanamıyor.
29:38Kendi istediği bir yönetimi getirmek.
29:39Burada anlamak istediğim aslında şey.
29:43Baktığımız zaman önümüzdeki geleceği.
29:45Bir haftaya, bir aya ya da yarım yıla, bir yıla.
29:49Baktığımız zaman Amerika bu gerilimi nasıl devam ettirecek?
29:53Oturup Hamene'yle mi anlaşacak?
29:55Yeni bir yönetim mi gelecek?
29:56Sizin dediğiniz gibi Hamene'ye suikast yaparsa bu tepki oluşturmayacak mı İran halkında?
30:01Çünkü İran halkının biliyoruz ki Şiilik'ten gelen yasla birlikte bir de geçmişe tutunma var.
30:08Orta Doğu, özellikle İran halkında.
30:11Bu ters tepmez mi?
30:13Amacı petrolü mü kullanmak?
30:15Çin'e mi göndertmemek?
30:16Hani buradaki Amerika'nın, Trump'ın dengesini anlamak zor.
30:22Çünkü nükleer dediniz zaten yanlış hatırlamıyorsam 8-9. toplantı iptal olmuştu.
30:2712 gün savaşından önce nükleer müzakereler yapılıyordu.
30:31İran bunu açığız dedi.
30:32Ne yapabiliriz diye şunu da sordu İran.
30:35Mealen açıklamalar şöyleydi.
30:37Amerika için ben ne yapabilirim?
30:39Minimalinde açıklamaları da vardı.
30:41E Trump'ın hedefi ne?
30:43Vurursa konuştuk biraz önce.
30:45Petrol sıkıntısı olacak.
30:47İsrail'e saldırabilir.
30:49İsrail'in istediği bir şey değil.
30:50Tam siz dediniz.
30:51İsrail sıkıntıya girerse ekonomik olarak Amerika'yı baskılıyor.
30:55Ne buradaki durumu anlamak gerçekten zor.
30:58Hani izleyicilerimiz adına sormuş olayım.
31:01Ne oluyor?
31:02Ne oluyor hocam?
31:03Amerika'nın derdi gerçekten ne?
31:06Kızışmayla bir şey kazanamıyor Venezuela değil burası.
31:08Değil.
31:09Şimdi Amerika tansiyonu yükseltiyor.
31:11Zor duyuyor.
31:12Sinirlenmiş gibi sordum ama okuyup anlayamadığımız bir süreç var.
31:16Şimdi bakın açıklamalar da zaten kafa karışıklığını ortaya koyuyor.
31:21İran demişti ki daha bir geçen hafta Amerika bize saldırırsa karşılık veririz dedi.
31:29Dün de Amerika Dışişleri Bakanı diyor ki İran bize saldırırsa karşılık vereceğiz diyor.
31:35Bakın aynı cümleleri iki tarafta kullanıyorlar.
31:39Çünkü Amerika'da emin değil.
31:42Bu işi yaparsam bana bedeli ne olacak emin değil.
31:46Sizler söylediniz biraz önce sorularıma cevap verirken hocam.
31:49Ne olacak 40 bin askerini mi kaybedecek bölgede?
31:52Amiral gemilerini mi kaybedecek?
31:54İsrail'i mi kaybedecek?
31:56İktidara geldiğinden beri eylemlerine, politikalarına bakarsanız düşük maliyetli operasyonlarla yüksek getiri elde etme politikası izleyen biri.
32:08Dolayısıyla Trump Venezuela operasyonuna da bakarsanız oraya da deniz filolarını yığmıştı.
32:16Yaptığı helikopterden indirmeyle alma.
32:21Operasyon düşük maliyetli.
32:23Şimdi İran'a topyekun bir saldırı Trump gibi birinden beklenmez.
32:30Çünkü mantığına uymuyor Trump'ın.
32:33Çünkü esas düşük maliyetle İran'dan istediklerini alabilmek.
32:39Ve bunun için de o korkak tavuk oyunundaki gibi İran'ı korkutmaya yönelik bir konuşlanma yapıyor.
32:47Büyük bir gücü oraya sevk ediyor.
32:50Ve istediği müzakere masasında ama teslim olmasını istiyor.
32:56Hani dediniz ya İran'da müzakereye hep açığız açıklaması geliyor.
33:01İran'ın diplomasinde bir sorun yok.
33:04Ama vurguladığı bir ibare var.
33:08Bize müzakerede dayatma yapmayın.
33:14Gelin konuları müzakere edelim.
33:16Diyorsunuz ki füze yapma.
33:20Ben bir devlet olarak, devlet egemenliği olarak kendimi savunmak üzere bunu yapacağım.
33:26Bu da gayet doğaldır.
33:27Bütün devletler kendilerini savunmak için ordu inşa ederler.
33:33Orduya silah inşa ederler.
33:35Bu gayet doğal.
33:36Ve bana saldırmadığı müddetçe de saldırmam.
33:41Nükleer silah diyorsunuz.
33:43Daha nükleer enerji santrali geliştirmeme izin vermiyorsunuz.
33:47Ama bana tehdit olan İsrail'in nükleer silahları var.
33:51Dolayısıyla ideal anlamda bir hakkaniyete dayalı bir müzakere yok.
33:57Ama Trump en temelde istediği böyle herkesin çok konuştuğu o büyük konuşlanmanın beklendiği üzere İran'ı dümdüz edebilecek silahlarla saldırması değil.
34:12Küçük operasyon ama operasyona bile gelmeden o yüzden Cumhurbaşkanı Erdoğan müzakere masasını bu sefer liderler üzerinden yaptı ki Cumhurbaşkanı Erdoğan özellikle lider diplomasisini de en iyi dünyada uygulayan ülkelerden biri.
34:30Trump da mesela bu lider diplomasisini çok önem veriyor.
34:33Hatta Dışişleri Bakanlıklarını bile Pentagon'u bile geriye bırakır derecesine bir önceki başkanlarla mükayese edildiğinde.
34:43Dolayısıyla müzakerede Trump şunu istiyor.
34:48Ya bu benim Orta Doğu politikamda İsrail vazgeçilmezim.
34:53Ve politikam şu Orta Doğu'da İsrail'in güvenliğini sağlamak benim temel politikam.
34:59Bu temel politika çerçevesinde sen İsrail'e hala tehdit oluşturuyorsun.
35:06Kazanımlarını geri ver.
35:09Askeri gücünü zayıflat.
35:11Özellikle de bu vekil aktörlerinden tamamen bağını kopar.
35:16Bu hakikaten İran halkı içinde öyle dünyanın en büyük petrol doğalgaz kaynaklarına sahip bir ülke.
35:23Halkı aslında çok zengin olması lazım.
35:26Ama o para kaynaklarının çoğunluğu o vekil güçlere silahlara gidiyordu.
35:31Bir de bunun yanında Amerika ambargoları yüzünden biz bile ticaret yapamıyoruz.
35:35Hani bırakın enerjiyi ticaret yapamıyoruz.
35:38Muhtemelen Trump şunu da diyor olabilir.
35:41Kapalı kapılar ardında da diplomasi yürür.
35:44Yani diplomasi sadece hep basın üzerinden sosyal medyadan yürümez.
35:48Trump'la birlikte sosyal medyayı çok fazla gördük.
35:51Yaptırımlar nedeniyle o muazzam kaynakları İran kullanamıyor.
35:59Yani petrolü, doğalgazı son teknolojiyle Amerikan şirketlerine izin verirsen gelip çıkarır.
36:06Hem ben kazanırım hem sen kazanırsın.
36:09Rejim devam etsin.
36:10Zaten Trump'ın şeyle hiç alakası yok.
36:12Halkın demokratik haklarını ver.
36:15İşte ahlak polisini kaldırır.
36:17Bunlarla ilgilenmiyor.
36:18İlgilenmiyor.
36:19Ruhani lider olsun, devam etsin.
36:21Benim istediğim İsrail'e tehdit oluşturma şu kaynaklarını gel birlikte işletelim.
36:27Nasıl Venezuela'ya hemen Eksan Mobil girdi.
36:31Amerikan enerji şirketleri.
36:33Burada da muhtemelen öyle.
36:36Burada kazan kazanı da muhtemelen sunuyordur.
36:39Eğer bu şirketler girerse bunlar yeni teknolojiyle elde edecekleri gelirden sen de pay alırsın.
36:47Hele bu payı vekil aktörlere vermeyip halkına verirsen halkın da memnun olur.
36:52Zaten İran halkıyla rejim arasında da sorunlar var.
36:56O yüzden o gösteriler çıkıyor.
36:58İran zengin olmasına rağmen halkı refah noktasında büyük sıkıntıları var.
37:04Mesela doğal gaz bakımından dünyanın önde gelen ülkelerinden biri diyoruz.
37:10Elektrik veremiyor.
37:13Cumhurbaşkanı açıklama yapıyor.
37:15Doğal gazı şu saatlerde açmayın, kullanmayın diye.
37:18Bu dünyanın en büyük üçüncü, dördüncü ülkesinden bahsediyoruz.
37:24Petrol, doğal gaz kaynakları bakımından.
37:27Dolayısıyla rejim de tamamen halkına dayanamadığı için, halkla arasında ciddi bağlantı sorunları olduğu için
37:36tarihte de askeri olarak şu anda İran en zayıf döneminde.
37:41O yüzden de Trump yoğun bir baskı politikasıyla İran'ı müzakere masasında en temelde müzakere masasında teslim olmaya itmeye çalışıyor.
37:53Olmazsa düşük maliyetli küçük operasyonlarla İran'ı teslim almaya yönelik operasyon muhtemelen planlanıyordur.
38:02Yoksa bütün İran'a saldırabilecek bir politikayı zaten Obama'dan beri Amerika'nın temel politikası No Boots on the land denilen Amerikan posta'nın askerini karaya sürmemek.
38:15Yani kara savaşını taa Obama'dan itibaren terk etmiş Pentagon.
38:19Kara savaşını yapmayacağım.
38:21Ama büyük bir hava operasyonunu da istemiyor.
38:24Çünkü maliyeti yüksek olacak.
38:26Bir de sen büyük bir operasyonla İran'a saldırdığında İran'ın elindeki hakikaten füze sistemi bölgeyi tehdit edebilecek.
38:37Bölgeyi kaosa sürükleyebilecek.
38:40O bölge de Amerika'nın ve dünyanın en önemli yakıtını barındırıyor.
38:45Ki Trump'ın en temel politikası neydi?
38:48Amerika düşüşte ben geleceğim yükselteceğim.
38:50Nasıl yükselteceksin?
38:52Yakıtın olacak.
38:52O yüzden de Venezuela'ya girdi.
38:55O yüzden Gronland'ı istiyor.
38:57Yani gelir gelmez iktidara Trump kaynak arayışına girdi.
39:01Yani hem petrol hem doğalgaz nadiri elementler bunlarla Amerikan gücünü yükseltmeye çalışıyor.
39:08Ama bu kaynak arayışı da hocam şey gibi değil mi?
39:10Mahalleye gelen bir kaba dayının ya da mafya diyelim daha doğru tabirle zor güç kullanan kişinin bu esnafa gelip bu dükkan benim birisinden farklı.
39:20Evet çökme zaten kendi söylemleriyle bunu yapıyor.
39:24Gelir gelmez Panama'yı istiyorum dedi.
39:27Yetmedi Amerikan körfezi ismini değiştiriyorum dedi.
39:31Gronland'ı istiyorum.
39:32Normalde daha önce dünya bunları görmemişti.
39:35Trump'la birlikte yeni deneyim diyoruz.
39:38Ha muhtemelen iktidara geldiğinde bir devlet lideri geldiğinde devlet bürokrasisi briefingler verir.
39:45O briefinglerde muhtemelen Trump şunu gördü.
39:48Dünyada hala Amerika Birleşik Devletleri askeri olarak tartışmasız bir üstünlüğe sahip.
39:54Bakın Venezuela'ya girdi orada en fazla Venezuela petrolünden faydalanan Çin'di.
40:02Şimdi dediniz İran petrolünden de en fazla faydalanan Çin ama Çin'de ses seda yok.
40:09Ses çıkaramıyor çünkü hakikaten Amerika askeri olarak çok üstün onlardan.
40:14Çin şey mi oldu hocam biraz esprili bir yaklaşım olacak ama koronavirüs zamanında pirinç stokluyordu.
40:20Petrol mü stokladı yoksa o yüzden mi sesi çıkmıyor?
40:22Sesi çıkmıyor çünkü Çin'in politikası henüz şu andaki gelişmişlik düzeyyle askeri gücüyle Amerika'yla doğrudan karşı karşıya gelebilecek düzeyde değil.
40:34Trump'dan önceki başkanların politikası Çin'i aynen Ukrayna'da Rusya'yı yaptığı gibi savaşa çekmekti ve savaş yoluyla savaşı uzatarak yavaş yavaş yıpratma politikası.
40:49Çin bu oyuna gelmedi ve gelmiyor.
40:51Bu ısrarla dikkat edin Çin dünyaya ekonomik olarak siyasi angajmana giriyor ama hiçbir yerde de askeri çatışmaya girmedi.
40:59Sadece kendi sınıfında Tayvan'da çatışırım diyor ama daha henüz Çin'in savaştığını görmedik.
41:05Bak Rusya savaşıyor, Amerika savaşıyor, İsrail savaşıyor, Türkiye savaşıyor.
41:11Bu ülkeler şu anda dünyadaki büyük güçler bunlar savaşan ülkeler.
41:16Çin büyük bir gelişme yapıyor, teknoloji de gelişti ama hala savaşmıyor.
41:21Türkiye savaşıyor demeyelim de hocam gerekli operasyonları...
41:24Yok savaşan bir ordu var 80'lerden beri terörizmle bu çok önemlidir bakın.
41:28Terörizme operasyonu yapan, terörizme savaşan.
41:31Terörizme operasyonu yapan, terörde mücadele ediyoruz.
41:36Terörde mücadele ediyoruz.
41:37Bu dünyada sizi askeri güç konumuna getiriyor.
41:42Kesinlikle.
41:43Ama Çin ne Venezuela'da sesi çıktı ne İran'da sesi çıkıyor.
41:49Ve o yüzden de mesela İran bu noktada Venezuela tecrübesinde de gördü.
41:55O 12 günlük savaşta da yalnız kaldığını gördü.
41:58Hatta en son bir açıklaması var.
42:01Amerika'nın İran'a saldırısını Avrupalı devletlerden hiçbiri durdurmak için diplomatik olarak hiçbir şey yapmıyor.
42:08Türkiye'yi işaret etti ve Körfez ülkeleriyle İran Dışişleri Bakanı görüşüyor dedi.
42:16Bu da önemli.
42:17Bakın Avrupalı devletler hemen ne yaptı?
42:20İran ordusunu hemen terörist kabul ettiler.
42:23Trump'ın hemen peşine dizildiler.
42:26Hocam karşısında dizildiklerini de gördük.
42:28Tam siz Çin ordusundan bahsederken İbrahim Hocam bir parantezle Çin ordusu, Amerika ordusu diyoruz ya
42:34İran ordusu ya da sahip oldukları askeri güç, know-how nasıl bir kıyaslama yaparsınız orada?
42:42Çin ordusu, Amerikan ordusu, İran ordusu.
42:44Çin Ağustos ve Eylül ayında bir gösteri yaptı.
42:48Ordusunu böyle robotik bir ordu gibi gösterdi.
42:53Böyle çakı gibi askerler.
42:54Mükemmel eğitimli, seçilmiş belli ki onlar eğitimlere de yaptırılmış.
43:02Böyle bir resmi geçit törenini izledik hep birlikte.
43:05Bir gövde gösterisiydi Çin'inkisi.
43:08Ama kapasite olarak baktığımız zaman bakın Çin'de şu anda 3 tane uçak gemisi var.
43:14Bir tanesi Varyak.
43:162003 yılında Rusya'dan aldılar ve hatta bizim boğazlardan geçmesi için de baya sıkıntı yaşandı o zamanlar.
43:22Çok büyük gemiydi hocam.
43:24Şöyle diyeceğim ben daha ortaokuldaydım.
43:26Çubuklu'da okudum.
43:28Hemen sahilde okulun önden gidişini gördüğümde bu kadar devasa bir deniz aracı görmemiştim.
43:35Hala gözümün önündedir o çocuk sametin bile.
43:38Evet onun motoru da yoktu.
43:40Çekerek götürdüler ta Çin'e kadar.
43:42Platform gibiydi zaten.
43:44Evet aynen öyleydi.
43:46Şu anda 3 tane uçak gemisi var Çin'in.
43:48Amerika'nın 12 tane var.
43:49Deniz hakimiyeti noktasında uçak gemisi adeta yüzen ada gibidir ve vurucu gücünü de üzerinde taşır.
43:59Yine sayılara ben çok takılmayı doğru bulmuyorum.
44:03Yani orduları kıyaslarken zaman zaman medyada da görüyoruz.
44:08Bu şeyde çıktı mesela hocamın dediği sayılar.
44:10Vietnam savaşında sayı olarak Amerikan askeri gücü devasa büyüklükte.
44:15Yani bir film Vietnam karınca.
44:19O yüzden sayılar çok ölçülü olmuyor.
44:22Bir de terörizmle mücadelede ve Türk savunma sanayinin ürettiği askeri araçlarda şunu gördük.
44:31Sayınızın yanında o orduyu askeri ve silahları sahada nasıl kullandığınızın mahareti de önemlidir.
44:40Hem Suriye'de PKK ile mücadelede kullandık hem sattığımız ihraç ettiğimiz ürünler Ukrayna'da ve Karabağ zaferinde kullanıldı.
44:52Dolayısıyla bu da çok önemli.
44:54Evet Çin'e baktığımızda çok büyük şişman bir fil görüyoruz.
45:00Ama o fili sahada icraatta daha henüz görmedik.
45:03Ama Amerika Birleşik Devletleri kurulduğundan beri zaten askeri gücünü hiç çekinmeden kullanan bir ülke.
45:13Hatta literatür de şu denir.
45:15Amerikan diplomasisi anti diplomasidir.
45:18Diplomasisi karşıdır.
45:19Örneğin İran üzerinden vereyim.
45:21İran'la müzakereye giriyor.
45:24Bunlar diyor taleplerim.
45:26Normalde müzakerede iki tarafta talepler gelir.
45:29O talepler karşılıklı konuşuyor.
45:31Yok benim istediğim bunlar bunları kabul ettin anlaşma imzalarız.
45:37Bu diplomasi değil bu anti diplomasi.
45:39İşte şu anda da Amerika İran'a bunu yapıyor.
45:43O yüzden Cumhurbaşkanı Erdoğan devreye girdi.
45:48Üç büyükler telekonferansını yapacak.
45:53Ama burada Çin askeri gücünü kullanmıyor dediniz ya.
45:56Bir de şu yok mu İbrahim Hocam şimdi baktığımız zaman bu noktada Muharrem Hocam şöyle bir de bir süreç yok mu?
46:04Askeri gücünü kullanmıyor.
46:06Siyasi bir söylemi yok.
46:08Ekonomik gücünü de kullanmayan bir Çin var.
46:11Çin'in çünkü Amerika'daki yatırımlarını biliyoruz.
46:14Hepimiz okuyoruz.
46:15Oradaki sahip oldukları hisseleri, belki tuttuğu paraları.
46:20Bunları da kullanmıyor.
46:21Hiçbir şey söylemiyor.
46:21Bir nedeni var.
46:22Biri Çin devleti diyor ki.
46:25İbrahim Hocam, bakın küreselcilerin en çok hakim olduğu devlet neresidir?
46:31Çin'dir.
46:34Üretilen ürünlere bakıyorsunuz.
46:37Küresel yani küresel çapta ürünler Çin'de üretilir hep.
46:42Ve Çin'in politikası hiçbir devletle sıcak çatışmaya girmek değildir.
46:48Ekonomik gücünü kullanarak satın almadır.
46:52Bu şekilde bir politikası var.
46:54Ve Çin'in dünyada bir tane müttefiki vardır.
46:57Başka hiçbir devlet onun müttefiki değil.
46:59O müttefik olan devlet de Kuzey Kore'dir.
47:03Onunla müttefikler sadece.
47:05Artık Rusya'da diyemez miyiz hocam?
47:07Yok, Rusya bile değil.
47:09Rusya bile değil.
47:11Çin ile Kuzey Kore müttefiktir.
47:13Ve Çin'in önceliği şu.
47:15Ekonomik olarak ihtiyacı olan her şeyi paraya bastırarak alıyor.
47:20Parası çok.
47:23Bu sayede de hegemonyasını ekonomik alandan götürmeye çalışıyor.
47:28Ama hiçbir ülkeyle savaşa girmeye niyeti yok.
47:32Özellikle Amerika ile asla savaşa girmez.
47:35Şu aşamada hiç girmez.
47:36Ha ordusunu güçlendiriyor.
47:38Fakat şurası bir gerçek ki Çin kendisi kendi ordusunu geliştirdikçe buna karşılık Amerika'da kendi ordusunu yükseltiyor.
47:47Ve aradaki makas hala açık.
47:50Böyle bir savaş durumunda Amerika Çin'i kilitleyebilir.
47:54Çin özellikle enerji bağlamında dışa bağımlı hala.
47:58Ve o yüzden de çok rahatlıkla Amerika Çin'i bloke eder hale getirir.
48:04O nedenle Çin şu an kendi ekonomik seviyesini olabildiğince yükselterek Amerika'nın da önüne geçerek bir biçimde Amerika'nın uluslararası arenadaki elindeki güçlü kozlarını devre dışı bırakmaya çalışıyor.
48:23İlk söz verdiğinizde söylediğim şeyi hatırlatarak ben cümlemi tamamlayayım.
48:30Amerika'nın dolarını tahttan indirmeye çalışıyor.
48:35Çünkü biliyor ki o doları ben rezerv para olmaktan çıkarırsam ve alışverişlerimi de Çin yuvanı üzerinden yapmaya başlarsam Amerika'ya en büyük darbeyi ben o zaman vururum.
48:47Ve şu an Çin özellikle bunun üzerinde duruyor ve Merkez Bankası da müthiş şekilde altın topluyor.
48:55Süremiz daralmışken tam geldiğiniz noktada konu biraz dağılıyor gibi ama bütün bu süreçler aslında bugünü konuşmamıza neden oluyor.
49:03Hocam siz dediniz ya Çin yuvanı üzerinden ticaret yapmak istiyorum.
49:07Biraz geriye saralım.
49:09Eksik söylersem lütfen tamamlayın hocam.
49:11Şimdi Saddam'a gittiğimizde Saddam zamanında petrolleri aslında farklı para birimleriyle satmak istedi.
49:18Saddam'ın durumu ortada.
49:20Libya'da aynı şekilde Kaddafi bu cümleleri söyledi.
49:24Yakın zamanda Venezuela'da böyle bir adım attı.
49:27Yani dolarla dönmesin başka para birimleri üzerinden bir ticaret yapalım.
49:33Hatta Kaddafi'nin sistemi o kadar makuldi ki yepyeni bir süreç para birimiyle daha doğru bir adımla ilerleyelim demişti.
49:40Örnek vermek gerekirse izleyicilerimizin kafasında oturması için Avrupa'daki Euro gibi bir sistem kuralım onun üzerinden ticaretimizi yapalım.
49:50Şimdi Çin de bu yönde ilerlemeye başlarsa Amerika bunu siz söylediniz yani anti demokratik askeri gücüyle kullanıyor.
49:58Bugün Çin adım attı ama askeri güç devreye girdi.
50:03Büyük bir bölgesel değil neredeyse global salacak küresel bir savaş çıktığı anda dolar yine değerlenmeyecek mi hocam?
50:12Savaş bölgesine gittiğinizde değerli izleyicilerimiz biz savaş muhabiri olarak gittiğimizde dolar işleyen para dolardır.
50:19Şu an bile günümüzde daha Ukrayna'da Euro'da var ama hala dolar güçlü para birimi.
50:25Bir anda Amerika bütün kozları eline geçirmiş olmayacak mı?
50:28Altın olmasına rağmen.
50:31Uluslararası sistemin 2. Dünya Savaşı'ndan sonra inşa edildiğinde ilk önce dolar altına endeksenmişti.
50:3870'ler de onlardan vazgeçtiler ama dolar Amerikan sisteminin ki şu andaki uluslararası sistem Amerikan sistemi olarak da çok rahatlıkla söyleyebiliriz.
50:51Dolar hakimiyetine dayanır.
50:54Trump'dan önce dikkat ederseniz hakikaten doları terk etme yaklaşımında bir artış söz konusuydu.
51:02Ama Trump'la birlikte bu kesildi ve çünkü Trump dolar dışında uluslararası ticareti kırmızı çizgisi yaptı ve dikkat ederseniz Türkiye'de dolar haricinde ülkeler komşu ülkeler birbirinin para birimiyle yapsın politikasını gidiyor.
51:21Türkiye de bunu terk etti.
51:22Çünkü Trump bunu kırmızı çizgi olarak koydu.
51:27Çin için bu o kadar çok önemli değil.
51:29Çünkü dedik ya Çin niye bu kadar hep sessiz kalıyor?
51:34Amerika aslında Venezuela'da da, Göranland'da yaptığı politikada, İran'da da aslında geniş bir şekilde Çin'i çevreliyor.
51:44Ama Çin şunu ortaya koydu.
51:47İki temel yaklaşım çerçevesinde hala ilerliyor ısrarlı bir şekilde.
51:51Yumuşak yükseliş, ürkütmeden yükseliş politikası hazır olana kadar doğrudan bir askeri angajmana, çatışmaya girmeme.
52:02Ve askeri olarak da Amerika ile şu anda karşı karşıya gelecek düzeyde görmüyor kendisini.
52:08İkincisi bu kadar sessiz kalmasında Çin ekonomik olarak öyle büyük bir güçte ki bu zararların hepsini telafi edebilecek güçte Çin.
52:20Hepsini telafi edebilecek güçte çok büyük.
52:22Mesela söylediniz ya doları dediniz.
52:24Dolar şu anda en fazla kimde var?
52:28Üreten bir Amerika'da, basan o.
52:31Bir de Çin'de var.
52:33Çin dünyada, dünya ekonomisinin en büyük gücü Amerika ve Çin.
52:38Bu iki ekonominin en fazla kimle ticaret yapıyor?
52:42Birbiriyle.
52:44Yani muazzam bir karşılıklı bağımlılık var.
52:48Trump iktidara geldiğinde ne demişti?
52:51Ya Çin'le ticaret yapıyoruz.
52:53Yarısı neredeyse Amerika'nın ticaretinin.
52:56Ama en fazla Çin kazanıyor.
52:59O yüzden cümrük vergilerini artıracağım demişti.
53:03Süremizi tamamlıyoruz gibi bir otuz saniye toparlarsınız.
53:06Dolayısıyla Çin sessiz kalmaya devam edecek.
53:09Çünkü hakikaten bütün bu zararları hala o büyük güçte.
53:13Yetmişlerden beri dünyanın üretim deposu oldu.
53:16O yüzden de hepsini telafi edebilecek güçte.
53:19Ama Trump geldiğinden beri kaynak arıyor.
53:22Nadir elemetler petrol, doğalgazla birlikte bir kaynak imparatorluğu kurmak istiyor.
53:27O yüzden Venezuela'ya girdi.
53:29O yüzden Güranland'ı istiyor.
53:31O yüzden İran'ın petrol ve doğalgaz rezerv kaynaklarına Amerikalı şirketlerin esasında girmesini istiyor.
53:38Biraz da İsrail'in güvenliği bu.
53:41Hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
53:43Son otuz saniye son cümlelerinizi almak isterim.
53:46Ukrayna'yı da unutmayalım.
53:48Ukrayna'nın yerel kaynaklarına da çöktü.
53:51Beyaz Saray'da zorbalıya zorbalıya çöktü desek bilmiyorum başlığımız olabilir mi?
54:01Ne olur.
54:02Öyle ama yapılana baktığımız zaman öyle.
54:06Fakat şurası bir adım sonrasına da bakmak lazım.
54:10Sizin biraz evvel bir cümleniz vardı da yani Trump'ın bir seneli içerisinde neler yapabileceğine dair bir öngörü.
54:18Yok öngörümüz yoktur.
54:20Trump'ın neler yapacağına dair hiçbir öngörümüz yoktur.
54:23Adam gözüne kestirdiği yeri burası bizim olmalı diyor.
54:27Güranland için söylediği cümleleri unutmayalım.
54:30Kesinlikle unutmayalım ama Trump'ın yaptığı söylediği her şey hepimize, tüm dünyaya ne yazık ki dokunuyor.
54:37Muharrem Hocam çok teşekkür ediyorum, İbrahim Hocam çok teşekkür ediyorum katkılarınız için.
54:42Siz değerli izleyicilerimize teşekkür ediyorum bu saate kadar bize eşlik ettiniz.
54:47Ben Samet Güner, hoşçakalın, CNN Türk'te kalın.
Yorumlar