00:00Sudan'da yaşanan iç savaşın ardından ülkede meydana gelen yıkımı ve o acıları ekranlarınıza taşımaya devam ediyoruz.
00:10Şu anda Hartum'dayız. Başkent Hartum'da bulunduğumuz bölge ise Riyad bölgesi olarak biliniyor.
00:15Özellikle yayından önce buradaki yerel kaynaklarla konuştuk. Bu bölgenin özelliğini sorduk.
00:21Duyduklarımız gerçekten tüyler ürpertici.
00:23Çünkü şu etrafımda kameraman arkadaşım Fatih'ten rica edeceğim.
00:26Şu etrafımızı göstersin. Şu bulunduğumuz neredeyse tüm binalar, birçok bina, özellikle sivillerin kullandığı binalar bile hapishaneye dönüştürülmüş ve birer işkence merkezine dönüştürülmüş.
00:39Şimdi o işkence merkezlerinde özellikle dışarıdan tutukladıkları askerleri, sivilleri o işkence merkezlerinde o kişilere işkence ediyorlardı.
00:48Ardından o işkencelere dayanamayıp hayatını kaybedenleri ise o mahkumlara, ölenleri o cesetlerini yine arkadaşlarına yani mahkumlara taşıttırıyorlardı.
00:59Peki özellikle bu neredeyse çöplüğe benzeyen yerde dikkatimizi çeken bir şey oldu.
01:04Şimdi kameraman arkadaşım Fatih'le rica edeceğim.
01:06Şu yatak dikkatimizi çekti.
01:08Bu yatağın ne olduğunu sorduk.
01:10Bu yatak o ölen kişilerin, ölen kişilerin üzerine koyup taşıttırdıkları yatakmış.
01:18Yani bir nevi sedye olarak kullanmışlar.
01:21Tabi o cesetleri taşıyan kişiler de yine aynı şekilde o mahkumlardı.
01:27Ölen kişileri taşıyıp bu bölgeye getiriyorlardı, bu noktalara getiriyorlardı.
01:32Şimdi çöplük gibi bir yer dedim özellikle dikkatimi çeken bir şey var yerde ben şunu kaldırıyorum böyle.
01:36Evet bir pasaport. Şöyle baktığımızda fotoğrafını kapatacağım.
01:41Çünkü kime ait olduğunu bilmiyoruz.
01:43Şöyle Sudanlı bir kişiye ait olan bir pasaport.
01:48Tabi bu hızlı destek kuvvetlerinden birisine mi ait yoksa burada tutuklanmış olan bir mahkuma mı ait olduğunu bilmiyoruz.
01:56Kameraman arkadaşımla birlikte şu yükseltilerin olduğu yere gideceğiz.
02:00Çünkü orası bu yerel kaynaklardan aldığımız bilgilere göre burası bir toplu mezar.
02:08Yanlış duymadınız burası toplu mezar.
02:12Yani binlerce kişinin gömüldüğü, binlerce kişinin buralara gelişigüzel gömüldüğü bir toplu mezar.
02:20Peki bu nereden biliyorsunuz diye sorduğumuzda ise bu Sudan Adli Tıp Kurumu buraya gelip burada inceleme yapmış.
02:29Ardından da burada her bir çukurda yaklaşık 15-20 kişinin olduğu tespit edilmiş.
02:35Yayının başında da belirttiğimiz gibi özellikle bu bulunduğumuz bölge hapishaneler bölgesi olarak nitelendiriliyor.
02:42Çünkü sivillerin yaşadığı evler, kamu binaları tamamen birer hücreye, birer hapishaneye ve birer işkence merkezine dönüştürülmüştü.
02:54Orada hayatını kaybedenler bu bölgelere getiriliyor.
02:57Az önce biz bulunduğumuz hemen bu yerde biraz arkasında buradan çok daha büyük bir yerde gördük.
03:02Orada yine çalışma işlemleri devam ediyor.
03:05Özellikle Adli Tıp Kurumları savcılıkla ortaklaşa bir çalışma yürütüyorlar.
03:10Ve bu çalışmalar neticesinde bu toplu mezarlar tespit ediliyor.
03:15Yayınımızın başında da altını çizdik.
03:18Her bir bu yükseltinin altında, bu yükseltini şu anda görmüş olduğunuz yükseltinin altında 15-20 kişi var.
03:2515-20 kişi işkenceden öldürülmüş, işkence edilerek hayatına son verilmiş.
03:3215-20 kişi bu yükseltinin altına gömülmüş.
03:35Bu yükseltiler neden böyle normal mezar gibi görünüyor diye sorduğumuzda ise
03:42hızlı destek kuvvetleri halk tarafından veya uluslararası kurumlar tarafından dikkat çekmesin diye
03:50normal mezar gibi yapmış buraları.
03:52Normal toprağı birbirine yaklaştırmış.
03:55Birer mezarmış gibi lanse etmeye veya göstermeye çalışmış.
04:00Ancak buralar araştırıldığında özellikle Sudan Adli Tıp Kurumları ve yetkili makamlarca burası
04:07araştırıldıktan sonra buraların birer toplu mezar olduğu ortaya çıkmış.
04:12Toplayacak olursak şimdi biz Sudan'da günlerdir savaşın izlerini aktarmaya devam ediyoruz.
04:19Özellikle başkent Hartum'da yaklaşık 2,5 yıl boyunca savaş devam etti.
04:24Ve bu yaşanan o 2,5 yıl boyunca birçok acıyla karşılaştık.
04:29Şu anda ise bulunduğumuz yer bir toplu mezar.
04:32Hızlı destek kuvvetleri tarafından öldürünen sivillerin ve askerlerin toplu olarak gömüldüğü bir mezar.
04:38Diyelim ve sözü başkent Hartum'dan yeniden İstanbul'a bırakalım.
04:42İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar