00:00Ngayong 2026, isa sa pinakamalaking pangarap ng marami ay ang maging debt-free.
00:06Pero paano nga ba makakalaya sa utang kung ang pangungutang ay halos one swipe and one click away na lang?
00:16One selfie na lang, sabi nga nila.
00:18Nakototoyan, mas pinadali at mas accessible na ngayon ang pag-utang dahil sa mga online loan platforms.
00:24Isang malaking temptation ito lalo na sa mga nasanay ng mangutang.
00:28Kung gusto mo talaga makawala sa financial stress, may mga pa yung financial advisor, content creator na si Ma'am Geraldine Fernandez.
00:35Good morning po. Welcome sa Rising Shine Pilipinas.
00:37Good morning, Ma'am Geraldine.
00:38Thank you so much.
00:39Ito na ang katanungan.
00:43Baakit po ba napakaraming Pilipino po ang nalulubog sa utang?
00:47Ano po ba yung mga common causes o mga patterns na madalas pong napapansin ninyo?
00:53Okay, I think culturally speaking, may amin na natin may pagka-people teaser.
00:58Ang mga Pilipinos na parang, even if wala sa budget, mangungutang para mag-birthday, yung kasal.
01:07Kung totoo sin, may simpler ways to celebrate.
01:12Okay.
01:13Doon naman sa kapag may existing loans o credit card debt, ano po yung pinakaunang hakbang para makaalis sa makalaya dito?
01:22Una sa lahat is stop. Stop using and pause muna kasi you need to plan.
01:28Kailangan mong planuhin yung numbers kasi ma-overwhelm ka at saka habit na siya.
01:35Kung baga parang naging addiction din yung pag-swipe nga.
01:38Diba parang can't help but swipe.
01:40Kaya yung iba, kumukupas na yung mga card eh. Kupas-kupas na eh.
01:44Alam mo, dapat gawin? Gupitin.
01:46O kaya yung iba ginagawa, nilalagay doon sa mga container ng tubit at sinalagay sa freezer.
01:51Para kailangan nilang tipakin bago nila magamit yung credit card.
01:55Uy, kasi mayroong mga ganun talaga na talagang hindi nila mapigilang mag-swipe.
01:59O lalo na kapag sa online, may mga paylater, paylater.
02:04O, brabis.
02:06Parang nabubuhay na lang talaga sa pagbabayad ng paylater.
02:09Pagdating ng sweldo, bayad sa paylater.
02:12O, yung iba ha, nakikita ko sa may mga social media platforms, okay lang po ba na hindi po magbayad?
02:18Kasi ganito-ganyan. Ayun, may nakikita ko ganito magbayad po kayo ha.
02:21Pero meron tayo tinatawag na good debt at bad debt.
02:23So, pwede po ba natin i-define ito? Paano po ba malalaman? Kung alin ang dapat i-prioritize po na bayaran?
02:30Hmm, okay. Yung depende din kasi sa income.
02:34If yung excess income, yung tipong budget muna, no?
02:38So, needs muna, syempre yun non-negotiable yun eh.
02:42The moment na umuutang ka for the needs, yung income yung problema.
02:47Pero if nag-budget ka, tapos may excess naman, habit problem siya.
02:52So, when it comes to debt management or planning, ang uunahin po natin is, as much as possible,
02:58alisin yung mga maliliit na ano, yung parang pag tinignan mo siya sa, ah, sa, worksheet,
03:06o sa tracker, ay ano, nuisance or parang eyesore, kumbaga, na parang kaya naman itong i-full, di ba?
03:14Bakit hindi pa i-full?
03:16Yun.
03:16Parang pinapaliit pa, eh parang kunti-kunti pa, pero kaya naman na palang buo eh.
03:21So, what you're saying, ma'am, is, like for example, merong in-offer si platform na ganito na pwedeng install mo eh.
03:28Kung kaya mo namang i-full,
03:30Correct.
03:31And stop using.
03:32Tapos, tigilan muna.
03:33Yes.
03:34Kasi kaya naman, hindi siya urgent.
03:37So, yung mga wants natin, pwede naman nating pag-ipunan.
03:42May tinatawag tayong delayed gratification.
03:44Ayun.
03:45Ay, maganda yun.
03:45Ah, okay.
03:46Pero ito po, marami po nagsasabi ng snowball at avalanche method.
03:51Ano po yung ibig sabihin nito?
03:52At paano sila nakakabula?
03:53Ah, okay.
03:53Yung snowball po is starting from the smallest balances, rolling over, parang nagkagawa ng snowball,
04:00rolling over to the biggest po.
04:01And then, avalanche is yung highest pa baba.
04:06Kasi kundi, pag hinulimun naman yung highest interest, pwedeng yun yung lumobo.
04:12And kahit na may excess income po tayo, baka hindi na natin kayang habulin.
04:16So, it's a matter of prioritizing kung ano yung dapat munang bayaran.
04:21Yes.
04:21Ah, okay.
04:22So, may mga ganun tayo.
04:24Pero ito ha, may meron po kasi mga tao, nangungutang para raw po mapataas ang kanilang credit limit.
04:30Ay, sana, o parang napaubo si Joshua.
04:33Teka lang.
04:33So, para kapag kailangan na nila ng mas malaking pera, pwedeng mas malaki po yung mautang nila.
04:38Kasi diba, the more na nagagamit mo yung credit card mo, or the more na nagagamit ka ng pay later,
04:44huli, huli kayo.
04:47Diyan, dyan.
04:47Pwede po ang credit limit ninyo.
04:52So, ano po bang ma-advise po sa mga ganito?
04:55When it comes to that, strategizing and planning pa din talaga.
05:00Kasi kapag wala kang, ano bang yung end goal mo, diba?
05:04Kasi pwede siyang, pag wala siyang end goal, magiging reckless, basta na lang, eh, basta nagagamit, basta nababayaran ko naman yung sasakot naman eh.
05:13So, hindi mo mamamalayan na, ay, anlaki na pala.
05:16So, dapat may purpose, bakit ka uutang, para saan yung iloloan mo, tulad yan, kung for credit score, diba, kung credit limit lang, parang hindi naman worth it.
05:30May interest pa yun sa, sana inipon na lang.
05:33Kaya, yun, oh, totoo, tama yun.
05:35Kasi ngayon may mga ginagawa, yun sa mga pay later, lalo na pagka 11-11, 12-12, or 1-1, 2-2.
05:42Ang ginagawa nila, nagbibigay siya ng temporary credit limit increase.
05:47So, speaking, o, o.
05:48May ganun, parang nabig na gamit mo, ah.
05:50Parang hindi pa alam yun, mayroon ko na nalaman yun.
05:52Oo, mayroon yung tipong, alamaw, ang credit limit mo is 10,000.
05:55Yes, sir.
05:56Bibigyan ka nila ng temporary limit increase na 13,000.
05:59Ay, lumaki.
06:00Okay, for this certain amount of time, nasasabihin pa na, you have 3 days left para gamitin itong temporary credit limit increase na ito.
06:06Mayroon pa siya, mayroon pa siya.
06:08Oo, mayroon siya.
06:09So, paano po, ito, panghuli ma, paano po tayo hindihan?
06:12Hindi magpapatukso.
06:14What?
06:15Paano ka, Joshua, hindi matutukso sa kailangan?
06:17Layuan mo, kumanta ka doon.
06:18Paano po hindi tayo matitempt na ganito?
06:19Ayun, I always believe na yung financial management, 90% psychological, 10% numbers, eh.
06:26Yung discipline talaga.
06:29Okay.
06:29Yung sa sarili.
06:30Self-control.
06:31Yes, kumbaga, di ba, kasabihan nga is, walang ibang tutulong, hindi sarili mo.
06:35Putuloy na mga daliri.
06:37What?
06:38Mawali yun na, sir.
06:39Okay, tapo niyo.
06:40Yan yung stole?
06:41Pwede siguro yun lang, i-uninstall yung ano muna.
06:43Yes, uninstall.
06:43It's a good, ano po.
06:44Temporarily.
06:44In yung first step, uninstall muna yung mga, ah, siya, yes.
06:49Uninstall muna.
06:49Aka na yung cellphone mo?
06:50Pero, bago mo i-uninstall, magbayad ka muna yung utang.
06:53Ayaw, masbayad muna kayo.
06:54Kasi yung ibang ginagawa, ganun eh.
06:56Oo, meron naman kasi, meron mga dyan, para may zero interest.
07:00Yes.
07:00Yun, okay, okay pa yun.
07:02Tapos, kailangan yung mga gamit na yun, talagang kailangan yun.
07:04Yun, oo, tama.
07:06Kasi, syempre, aminin na natin, maraming discounts online.
07:09Pero, ang tanong, kailangan mo ba?
07:10Kailangan mo ba?
07:11Is it a need or a want?
07:13Kailangan mo ba ng anong?
07:15So, tanongin mo muna ang sarili mo.
07:17Ayan na.
07:17Ay, saan po ba namin kayo pwedeng i-follow pa?
07:19Please invite them po.
07:21Oh, okay.
07:21You may follow me on Modern Bread Winner so that you can watch value-adding contents about finance.
07:28Yun.
07:28Maraming maraming salamat po.
07:30Thank you so much, ma'am.
Comments