Çanakkale'nin Eceabat ilçesinde Küçükanafarta Tarihi Mezarlığı'nda yapılan çalışmalarda, Rumeli'ye geçen ilk Türklere ait mezarlar keşfedildi. 8 bin 731 mezarın ortaya çıktığı alanda çalışmalar hâlâ devam ediyor. CNN TÜRK ekibinden İlayda Karaca ve kameraman Caner Emre Kınacı o mezarları görüntüledi.
00:30Şimdi ilginç bir durum aslında. Binlerce mezarlık var. Akılda çok soru var. Şöyle başlayalım. Hangi yüzyıla ait, nasıl keşifler yapıldı, çalışmalarınız neler?
00:45Biz burada Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı olarak çevre düzenlemesi uygulamasına başladığımızda mezar sayısının göründüğünden daha fazla olduğunu tespit etmemizle bu süreç başladı.
01:008731 adet mezar bu bölgede defnedilmiş durumda.
01:06Mezarların defin geleneğine baktığımız zaman da Türk İslam geleneğinin uygun olmasından dolayı bir özel bir tarihlendirme çalışması yaptık.
01:13Burada gördüğünüz mezar taşlarında özellikle yüksekliği 1,5-2 metre, 3 metre olan mezar taşlarının baş taşlarının kodundan, eksisinden yani yaptığımız kazılarla,
01:24yani bilimsel olarak minas tekni dediğimiz teknikle aslında baş taşının altındaki en altta bulunan yerde en son ışık alınan tarihi hesapladık.
01:36Ve bize 1300'lü yılları vermesiyle birlikte aslında özellikle sanat tarihi mezar taşlarıyla uzman olan tarihçilerle erken dönem Osmanlı çalışan profesör hocalarımızla yaptığımız teyitler sonucunda buradaki çalışmayı biraz daha taşlandırmış olduk.
01:56Hocam burada gösterelim mi? Bu baş taşı mıdır?
01:59Evet hocam şimdi normalde bizim İslam geleneğimize göre baş taşları daha böyle süslü, dekoratiftir.
02:05Ayak taşları olarak tanımlanan taşlar ona göre daha alçak ve üzerinde bezeme yoktur.
02:12Bizim burada bulunan 8731 tane mezarımızın üzerinde herhangi bir bezeme, işaret ya da dönem özelliği gösteren herhangi bir bezeme yok.
02:22Yazı bir desen hiçbir şey yok.
02:23Yani ahlat mezarlarına baktığım zaman ahlat merkezi bir yerleşim merkezi olduğundan dolayı bezeme sanatı çok fazla.
02:31Bütün baş taşlarında ve ayak taşlarında kitabeler var aslında.
02:36Ama burası Türklerin Balkanlara geçiş, yani Rumeliye'ye geçişlerindeki akıncı birliklerin geçiş güzergahlarından birisi olduğunu düşünüyoruz.
02:45Zaten bir yerleşim merkezi olarak düşünmüyoruz.
02:47Ama burada bu bölge için yaptığımız, devlet herşiflerinden yaptığımız çalışmada en erken tarihli belgemiz, yazılı belgemiz 1475 tarihli belge.
02:58Normalde bir yerle ilgili 1475 tarihli bir belgenin olması demek aslında ondan 100 sene önce, 150 sene önce de hayatın olduğunu gösteriyor.
03:07Bu lüminans tekniğiyle yaptığımız yaş analize, belgelerin, devlet herşiflerinde yaptığımız çalışmalarla doğru orantı olarak aslında burası Süleyman Paşa'nın askerlerinin ve akıncı birliklerinin Rumeliye'ye geçişindeki geçiş noktalarından, güzergahlarından birisi.
03:26Peki, şimdi biraz daha şöyle ilerleyelim ve aslında mezar taşlarını incelemek istiyorum.
03:32Bakın aynı aslında şu anda da olduğu gibi baş taşları, mezarlıkların ayak taşlarından daha kısa.
03:39Şöyle baktığımızda baş taşı daha uzun ancak ayak kısmının olduğu noktadaki taş daha kısa.
03:47Şimdi hocam şöyle bir incelediğimizde, mezar taşlarına baktığımızda neler söylersiniz?
03:52Özellikle şunu da sormak istiyorum, yani yıllar yıllar öncesine ait mezarlıklar, kabirler açıldı mı, mezarlıkların içi incelendi mi, o dönemin insanların ait bulgular elde edildi mi?
04:07Burada yaş analizi çalışması yaparken zaten kazı yapma zorunluluğumuz var.
04:11Baş taşının altından alacağımız numune için ya da karbonon dört testi için yapacağımız çalışmalarda,
04:18eksi 180'de, normalde biz de İslami geleneklerimize göre belden aşağısı derinlik açısından,
04:26bize eksi 130 ile 180 arasındaki derinliklerde definlerin enstitü bir şekilde yattığını gösteren bel gelinme çalışmalarımız mevcut.
04:35Yani aslında evet açıldı ve belirli incelemeler şu anda yapılıyor.
04:40Evet, yani bu definler çok eksi kodda olduğu için yani,
04:44normalde bizim Çanakkale Muharebeleri esnasındaki definlerimiz çok acele bir şekilde defin edildiği için eksi 45'te çıkar.
04:51Ama burası daha erken dönem olması, Çanakkale Muharebeleri'ndeki gibi bir günde 10 bin kişinin şehit düşmemesinden kaynaklı aslında bir akıncı birliğinin geçmesinden dolayı daha eksik kodda.
05:04Bu nedenden dolayı da definler sağlam bir şekilde, insücü şeklinde tek parça halinde yerlerinde bulunmaktalar.
05:11Peki, Serpil Hocam şimdi şuradaki mezar taşı böyle delikli, şekilli bir mezar taşı.
05:15Sizce o özellikle öyle mi yapıldı o dönemde yoksa işte yıllar geçtikçe taş kendi kendine mi o hale geldi?
05:24Aslında burada gördüğümüz mezar taşları kazılar esnasında gördük ki,
05:29mesela karşıdaki mezar taşı, bu mezar taşı, hemen arkadaki mezar taşı,
05:33taşın yapısından dolayı kimyasal çözülmeye maruz kalıyor.
05:37Bu nedenden dolayı bunlar tamamen kimyasal çözülmeden dolayı var olan dönüşümler.
05:43Son kez şurada beyaz mezar taşlarının olduğu bir nokta var, sanıyorum ki daha yeni.
05:49Oraya doğru da ilerleyelim istiyorum.
05:52Oraya da gösterelim, yani binlerce mezarın bulunduğu bir nokta.
05:57Aslında burada çevre düzenlemesini yaptığımız bölgelerde en erken tarihli kitabesi olan mezar taşımız 1500 tarihli.
06:04Biliyorsunuz ülkemizde mezarlara göstermemiz, yani atalarımızı tarihimize göstermemiz gereken bir takım temel sorumlulukları devlet olarak yerine gerçekleştirsek de,
06:17zamanla bir takım kötü niyetli insanların mezarların içerisinde bir şey var mı diye araştırmaları söz konusu olduğundan dolayı,
06:26burada gördüğünüz taşlarının hepsi aslında orijinal yerlerinde değiller.
06:29Bu restorasyon çalışması bittikten sonra biz bu taşlarının hepsini bir sergi alanı haline getireceğiz.
06:36Çok teşekkürler, çok sağ olun.
06:38Evet, Caner Emre Kınacı ile birlikte Çanakkale tarihi alandayız.
06:41Binlerce mezarlığın olduğu, aslında tarihimizin gerçekten bu noktada tekrar hissetmek mümkün.
06:49Öyle ki binlerce mezarlık var, her biri başka bir şey anlatıyor.
06:52Öyle ki keşifler, çalışmalar devam ediyor.
06:55Yapılan çalışmaların ve keşiflerin sonucunda ne anlatıyor bu mezarlıklar, işte o dönemin yaşam şekli, insanların yapısı hepsi bir cevaba kavuşacak.
07:06Ve daha sonrasında bu nokta halka açık olacak.
07:10İnsanlar da gelip tekrar burada bu tarihi görebilecekler diyelim ve sözü Çanakkale'den İstanbul'a bırakalım.
İlk yorumu siz yapın