- 2 days ago
Category
📺
TVTranscript
00:00.
00:09There's a style of the Philippines
00:11for making comics, when drawing.
00:15There's a lot of comics.
00:16There's a lot of talents
00:17that have different industries,
00:19different industries,
00:20different culture.
00:22The Pinoy is in the soul.
00:24There's no skin,
00:26no outer layer.
00:28The content.
00:30The Pinoy is in the world.
00:35When I describe the Filipino,
00:37we are currently one of the most successful in the world.
00:42It's true,
00:44but it's a lot.
00:46Our culture is a lot
00:49and our experiences
00:51in our lives.
00:53I'm Jigman Nikat.
00:55I'm going to try to help us
00:56and try to help us
00:58and proud to say
01:00I love Filipino.
01:01I love Filipino.
01:02Mga mata sa painting na para bang totoong nakatingin sa iyo.
01:21Damit na mga karakter na parang nalukot sa metal sculpture na ito.
01:30Mga drawings na halos mararamdaman mo na dahil buhay na buhay.
01:37At mga laroang mukhang mamahalin pero gawa lang pala sa lumang tsinelas.
01:47Lahat ng ito,
01:48gawa ng mga Pilipino artists.
01:49Lahat ng ito,
01:50gawa ng mga Pilipino artists.
01:52Noon pa man hindi na matatawaran ang galing ng kamay, mata, at pag-iisip ng mga Pilipino pagdating sa sining.
02:05Sa mga panahong minamaliit na mga kastila mga Pilipino, eto si Juan Luna at ang kanyang obrang spolaryum,
02:24na kinilala sa Europa bilang isa sa pinakamagaling may git 100 years ago.
02:41Para kay Ronald, ang pagiging artist ay hindi lang dahil sa galing sa pagdodrawing, pagukit o pagpipinta.
02:50Ang pagiging artist kasi parang kalagayan. Anytime nag-i-create ka yan, kasi may mga time na nag-i-imagine ka lang,
03:00nagko-conceptualize ka, it's part na ng proseso ng pagiging artist.
03:04Kaya kaya tinawag kong kalagayan kasi kahit anong time, hindi ka makatulong.
03:10Kailangan mo i-render yun.
03:12Kung nasa isip mo, kailangan mo isulat, o i-drawing, o i-sketch.
03:16Then after nun, nandiyan mo ilumunugab.
03:20Lalo na mga times na hindi mo nakita online mo na-experience.
03:25Overload mo ng information na mong ilabas.
03:30So, inalabas mo yun through sketching.
03:33Pag-aaralan mo na siya ulit na yung pataan mo siya.
03:36I-render nyo dun sa mga canvas, o sa mga clay.
03:39Gala mo ng pag-ahandang.
03:41Pangalawa, yung patience.
03:46Pamilya, sorbetero, maglulubo, magtataho, manging isda, saranggola, at marami pang iba.
03:57Mga obrang sumasalamin sa ating paligid, sa ating kultura.
04:02At gaya ni Mike Cacnew, naging parte rin ng ating kabataan.
04:07Na-inspiration of the subject and the subject matter by art.
04:11I grew up in a very rich in culture when I grew up in Malabon.
04:16And yun ang buhay ko eh.
04:18I used to eat taho, yung ice cream.
04:21Lugar na kinalakihang ko.
04:23Parang ang dada na pag-develop ng character ko sa lugar na yun.
04:28Na yun na preserve yung Filipino way of life.
04:32At the same time, ang pamilya ko naman ay religyosong tao.
04:36Yung pagmamahal sa magulang dun sa anak.
04:40At because dahil kami ay matatakotin sa Diyos,
04:43nakita ko yung paano yung meaning of love
04:48parent to a children at the same time.
04:51Yung na-e-express ko yung mahal sa aking mga nagagawa.
04:56Kung mga karakter na sikat nung 70s, 80s, 90s
05:01at hanggang sa kasalukuyan ang pag-uusapan,
05:04basta't dumapo sa isipan ng toy maker na si Elmer Padilla,
05:08kayang-kaya niyang gawin.
05:10Ang pinaka-Pinoy element sa kanya mga gawa,
05:13ang mga lumang tsinelas na salip magbara sa ating mga drainage,
05:17na hanapan niya ng paraan para mapakinabangan.
05:22Nakapansin ako ng laruan nung 9 years old ako.
05:26Gustong-gusto ko magpabili sa mama ko
05:28pero hindi niya ako nabilan dahil wala daw pera.
05:31Sapat lang yung pera namin sa pangkain.
05:34Kaya ang ginawa ko, yung toys na yun na gustong-gusto ko,
05:38inahawakan ko lang siya hanggang sa in-imagine ko na lang
05:42na sana magkaroon ako nito.
05:44Hanggang sa isang araw, nakapulot ako ng styro.
05:49Styro na basura?
05:51Styro po, na mga basura.
05:53Ginaya ko siya ukitin yung gustong-gusto kong laruan.
05:57Nung naukit ko na siya, gumamit naman ako ng watercooler.
06:01Hanggang sa nakuha ko yung itsura ng laruan na gusto kong ipabili sa mama ko
06:07na hindi kaya bilhin dahil sa hirap nga nabuhon.
06:10Hanggang doon, nagbumaling ako, sunod-sunod na ako gumagawa.
06:13Pumupunta ako sa mga bilihan ng mga toys.
06:16Hindi ako pumupunta doon para bumili, para tingnan lang yung mga laruan.
06:20Makawakan lang.
06:22Makawakan.
06:23Imagining ko lang.
06:24Tapos pag-uwi ko, ginagaya ko.
06:25Totooan ang mga magula ko pala yung mga kapitbahay na yun.
06:29Sino nga ba naman ang hindi makakakilala sa mga characters ng X-Men?
06:36Lalo na kay Wolverine.
06:39Pagdating sa US comics industry,
06:42Pilipino ang superstar dyan, si Lionel Yu.
06:47Ang maganda pa, dahil sa kanyang talent,
06:50pinagawa din siya ng isang Marvel character na Pilipina.
06:55Maraming talagang natuwa na merong Filipina na comics character sa Marvel.
07:01I was born in Cebu.
07:02Sa backstory niya, Cebu-based siya.
07:04So, nakatuwa lang.
07:06Tapos yung creation niya, marami silang questions about Filipino,
07:09yun, mga Filipino stuff.
07:11I was able to give them input about Filipino culture.
07:16Wave was co-created by me and Greg Pak.
07:20Along with yung editors nga sa Marvel,
07:23they wanted regional characters sa Asia.
07:27They pitched it to me.
07:28I'm really proud to be part of our creation.
07:33Noong 70s at 80s,
07:35masasabing isa sa pangunahing libangan ng mga Pilipino ang comics.
07:40Hindi lang yan.
07:41Sinasalamin din kasi ng comics ang buhay natin noon.
07:45At kung may nakakaalam sa kwento ng Filipino comics,
07:48isa na dyan, si Randy Valiente.
07:51Sa comics industry, sa tingin nyo, malaking parte ba siya ng Filipino culture?
07:56Sobrang laki.
07:57Ngayon nga, mayroon ng mga studies tayo sa academe
08:01na pinag-aaralan na ngayon ng comics.
08:03Kasi diba dati ang comics pambalot lang ang tinapa.
08:05Walang pumapansin dyan eh.
08:06Pero ngayon pinag-aaralan na siya ng mga historian, ng mga sociologist.
08:11Kasi, siguro, isa sa pinaka-obvious na naibaambag ng comics sa ating kultura
08:17ay yung pagbabasa.
08:19Yung lawak ng readership.
08:21Tinong ginagawa ng mga television noon?
08:23Pero noon, comics talaga yung nakakarating dun sa mga kasulok-sulukan.
08:26Kaya natututo sila.
08:28Kilalang madiskarte ang mga Pilipino kahit saan mapadpad.
08:34Ang pagiging maparang ito, natural, at ibat-ibang level sa atin.
08:40Marahil itong pinagmulan kung bakit nakakamangha ang creativity ng mga Pilipino.
08:46At kitang-kita ito sa dami na magagaling na artist sa Pilipinas.
08:51Ang nanay ko, a public elementary teacher.
08:55So, hapon, mag-istay ako doon kasi nandun yung mami ko.
08:58Mag-istay ako. Wala akong magawa.
09:00Binibisita ko yung mga classrooms dun sa...
09:03Yung mga walang klase.
09:05Pumupunta ko doon.
09:06Doon ako nag-adroin sa mga blackboards nila.
09:08So, yung mga blackboards, yun ang naging parang laruan ko.
09:12Doon ako naglalaruan ng mga gera, ng mga tao.
09:15Doon ako nakikipag-away doon mismo sa blackboard.
09:18Doon ako nakita na bago ako makapag-write ng buong alphabet.
09:24Alam ko nakakapag-drawing.
09:26Grade 5 si Ronald nang maisama siya ng kaklase
09:30sa isang libreng workshop ng artist na si Fernando Sena.
09:35Dahil marunong ng mag-drawing, dito naman siya natutong magkulay.
09:39Imaaga pa lang, nabijoin na kami ng mga contest,
09:42mga on-the-spot painting contest during na elementary.
09:46So, pag gating ng high school, gano'n na yun.
09:49Tuloy-tuloy na yun eh.
09:50So, na-develop na yung skill mo.
09:53Kasi yung teacher ko nung high school,
09:56nakita niya marunong ako mag-drawing.
09:58Sabi niya sa akin, hindi na kita ililipat sa ibang practical arts.
10:02Dito ko na lang sa akin.
10:03So, mula first year hanggang fourth year, wala akong ginawa na,
10:06kundi mag-drawing lang, mag-painting dun sa klase niya.
10:11So, pag gating mo ng college, high school pa lang, ready na ako na,
10:15alam ko na kung nito-take ko.
10:18Bata pa lamang si Mike, artwork na, ang nakapalibot sa kanya.
10:24Ang kanyang ama, ang kanyang naging inspirasyon, para gawin ang kanyang sining.
10:29Paano ka nagsimula sa sculpture?
10:32Ang environment ng house namin, full of artworks.
10:36So, from that, nagkaroon ako ng awareness of drawing,
10:40yung mga excess na mga materials of my father,
10:43na doon ko nag-start na copying his work, no?
10:48From figures and then from landscapes into fine arts in college.
10:53Doon, doon ako medyo nagkaroon ng entusiasam to go to sculpture.
11:00Kasi, during the time of my first and second year in UP,
11:03they teach all the fields of art.
11:06Na-discover ko yung sa sculpture.
11:08Parang mas more passionate ako sa field na ito.
11:12At meron akong patience, not like in painting.
11:16Doon, siyempre, in God's help, in God's grace,
11:19na-direct ako dito sa sculpture.
11:24Chinelas artist ang tawag kay Elmer.
11:27Ang medium niya kasi, mga luma at patapong chinelas.
11:31Pero sa natural na creativity ni Elmer,
11:34ang basura, nagiging art.
11:37Sa pamilya nyo ba, meron ding artist na kagaya mo?
11:41Kumbaga yung may talent na natural.
11:43Kasi yung talent mo, natural talaga eh.
11:45Yung na-discovery ko po gumawa ng mga laruan,
11:49sinabi na sa akin yun ng mga kuya ko, ate ko, at saka mga tita ko,
11:54lalong-lalo na yung mama ko,
11:56na ang kilos ko daw,
11:58kahintulad daw ng papa ko na mayapa na siya.
12:03Sobrang galing daw yun, magbuting-ting.
12:05Parang sinasabi nila na doon daw ako nagmana sa papa ko.
12:09Isang araw, na-discovery ko na yung mga palutang-lutang na chinelas.
12:14Kasi sa probinsya namin, tabing dagat na rin yun eh.
12:18Pag masamang panahon, sobrang dami mga chinelas na palutang-lutang
12:22na mga hindi na napapakinabangan.
12:25Nung nagkaroon ako ng pamilya asawa,
12:27nagpagsapalaran kami dito sa Maynila, galing kaming probinsya.
12:31Ginaya ko yung mga bagong labas sa mga Transformer movie,
12:36Alien vs Predator or Hellboy.
12:38Iniisip ko, benta ko lang kahit sa mababang halaga,
12:41halaga 50 pesos lang, basta kumita lang ng isang araw.
12:46Masaya na ako doon.
12:48Hanggang sa gumawa na ako ng 17 feet,
12:52na paggawa mismo ng hashbrow at saka mobile agent,
12:56kung yung tod.
13:01Si Lionel U, mas naunang matutong mag-drawing
13:04kaysa mag-recite ng buo ng alphabet.
13:07Ang earliest memory ko sa pagdodrawing
13:09is pinapasulat sa akin ng ABCD, di ba?
13:13Bago ko siya makomplete,
13:15ang dami ng drawing sa papel ko.
13:17So, siguro sa letter O pa lang,
13:19puno na yung papel.
13:21So, ganun ako kahiling mag-drawing.
13:22Medyo compulsion talaga,
13:24sobrang love ko talaga yung drawing.
13:26Nung high school ako,
13:28yung naging mentor ko later on,
13:30si Will Sportasio.
13:32So, pre-nomote niya yung X-Men.
13:33Sobrang na-excite ako na,
13:34wow, pwede pala mga Pilipino
13:37mag-drawing ng comics.
13:39Doon ako na-inspire
13:41na mag-i-pursue yung comics.
13:43So, nagpapatala ako ng mga works abroad,
13:46by mail.
13:47Dati, wala pa kasing internet.
13:48Later on, si Will Sportasio,
13:50nag-establish siya ng studio dito,
13:52mga circa 1996.
13:54And I was one of the artists
13:56na kinuha niya under his wing.
13:58I had to quit college
14:00kasi once in a lifetime opportunity.
14:02And then, nag-train ako under him.
14:04Dapat may trabaho na agad.
14:06Kaso nung time na yun,
14:07medyo bad timing kasi
14:09sobrang boom ng comics nung time na yun.
14:11Pero nag-decline.
14:12So, nung time na pumasok ako,
14:13medyo tapos na.
14:14Patapos na yung pinaka-boom.
14:16Medyo natakot din ako ng konti.
14:17Parang, wow, tama ba yung decision ko na
14:19nag-quit ako ng college
14:20tapos wala akong work for a year.
14:22And then, a year after,
14:24nahanapan ako ng project ni Will
14:26sa States, which is Wolverine.
14:27So, Marvel Comics yun.
14:28Yung yung number one book
14:30sa buong mundo ng time na yun.
14:31So, big deal.
14:32Sobrang swerte na dun ako napunta.
14:35Immediately after,
14:36lilipat ka ka sa X-Men
14:38with Chris Claremont.
14:40So, Chris Claremont
14:41is one of the biggest writers ever
14:43ng X-Men and then na comics.
14:45So, sobrang sunod-sunod na
14:48magagandang opportunities.
14:53Gifted ng natural talent sa pagdodrawing,
14:55lalo pang napalakas ni Randy
14:57ang kanyang talent
14:58dahil sa isang workshop.
15:00Isa pa akong product ng
15:02Art Summer Workshop
15:04noong 1988,
15:05second year high school.
15:06Pursigido kasi ako ng before pa
15:08kasi lumaking nga ako
15:09sa pagbabasa ng comics.
15:10Then, after a year, 1989,
15:12nakapasok na agad ako sa comics.
15:14So, high school student,
15:16isa sa pinakabatang artist
15:18noong time na yun sa publication.
15:20Advantage na ikaw na yung illustrator,
15:23ikaw pa yung gumagawa ng story.
15:25Oo, mas advantage yun.
15:27Na-discover ko yun
15:28nung nagsunod na ako
15:29ng mga mid-90s.
15:30Namabasa ko kasi yung kwento
15:32ng mga writers.
15:33Sabi ko parang
15:34parang, parang dapat ganito
15:36ginawa niyang twist
15:37o dapat ganito yung character.
15:38Parang,
15:39sa sarili pa lang,
15:40pinupon ako na yung mga
15:41nababasa ko galing sa writer.
15:42So, sabi ko,
15:43parang pwede ako magsulat.
15:45Ayun.
15:46Doon ko na nangyayos na ano,
15:47kapag ikaw ang writer
15:48at ikaw ang artist,
15:49mas maganda.
15:50Kasi mas mailalabas mo
15:51kung ano yung gusto mong
15:53obra
15:54yung gawa mo.
15:55Kilala din si Ronald
15:58sa mga artworks
16:00sa hood ng mga
16:01high-end sports cars.
16:03Minsan,
16:04mas mahal pa nga
16:05ang hood
16:06ng pinintahan niya
16:07kumpara sa buong presyo
16:08ng sports car.
16:10Nagkokalik kasi ako
16:11ng mga parts
16:12ng kotse.
16:13For example,
16:14yung mga hoods.
16:15Nagkokalik ako niya
16:16yung mga luma,
16:17yung mga galing
16:18sa mga,
16:19mga junk shot.
16:20Nag-enjoy ako na
16:21pintahan yung,
16:22yung hood ng kotse.
16:23So, mahilig akong
16:24magpintad sa iba't-ibang
16:26bagay.
16:27Hindi lang sa papel
16:28o sa canvas,
16:29kundi sa mga bags,
16:30sa mga pader.
16:32Paano mo nahanap
16:33yung pinaka lugar mo
16:35sa art?
16:36Paano mo siya natumbok?
16:37Hindi mo naman siya hinanap.
16:39Kumbaga,
16:40ikaw yung nakita.
16:42Siguro dahil sa,
16:43nakita lang na seryosa ka
16:46at sa trabaho mo
16:47at may nakikita sila sa'yo
16:49na kakaiba
16:50o may nakikita sila
16:51na hindi nila nakita sa iba.
16:52Saan mo kinukuha yung pinaka-inspiration
16:54sa pagpipinta mo?
16:56Actually,
16:57bago dumating dito sa stage
16:58na makikita mo
16:59ng trabaho ko ngayon,
17:00marami naman dinaanan din
17:02na maklase ng paintings
17:04o style
17:05bago ka dumating dun sa ikaw na.
17:08Ikaw na.
17:09So, yung mga movement,
17:10influence ng bawat
17:12tore na artist
17:13hanggang sa
17:14sa dami mo nang nakita mo na
17:16o napag-aralan,
17:17nakakagawa ka na
17:19ng sarili mong structure.
17:22na sinusunod mo na yung
17:26yung sarili mo
17:27kung paano ka bumi.
17:34Sa lahat ng gawa mo,
17:35ano yung pinaka-paborito mo?
17:37Yung top three ang paborito,
17:38yung saranggola,
17:39lobo.
17:40Siyempre,
17:41hindi mawawala sakin.
17:42Ako,
17:43I'm a man of,
17:44I'm a man of God.
17:45Same time,
17:46I'm a preacher.
17:47Yung bata nagdadasal
17:48sa katlamin niya yung
17:50Bible.
17:52Ah, sorry,
17:53medyo tatatch ako.
17:54Anyway,
17:55kasi yun ang life pa talaga.
17:56Pag binakita ko yung bata
17:59at nagdadasal sa Bible,
18:02ako yun.
18:03Kasi,
18:04everyday of my life,
18:06I thank God talaga.
18:07Kasi,
18:08I owe him everything
18:10what I,
18:11what I have now.
18:12Yung pinakasikat na ginawa ko dati
18:16na nasold out yung Predator,
18:20tapos sumunod yung Hellboy.
18:22At dito na po ako,
18:24nagkaroon ng medyong income
18:27sa Vault Spine.
18:29Si Iron Man po,
18:31yung natural lang,
18:32nagagawa ko siya ng mga limang oras.
18:34Anong pakiramdam na yung mga
18:37tumangkilik ng laruan na gawa mo,
18:40mga Hollywood stars,
18:42yun na Krim Semsworth,
18:43tsaka Mark Rofalo.
18:45Hindi ko naman sa katakalain
18:47na yung mga gawa ko na
18:48patapon lang mga chinelas
18:50na magugustuhan pala nila.
18:54Lalong lalo na si Mark Rofalo,
18:56isa rin pala siyang environment friendly.
19:00Kaya siya ang number one na
19:02naka-appreciate sa mga gawa ko.
19:04Kaya yun, dahil doon,
19:06sa mga Hollywood actor,
19:08nakarating yung mga gawa ko,
19:10talagang sobrang nagpapasalamat ako,
19:12tsaka binigyan ko na halaga yung mga gawa ko.
19:14Kung baga dati,
19:15parang tinatapon ko lang.
19:16Pag naalala ko na hawak ng mga
19:18Hollywood actor yung gawa ko,
19:20sinasabi ko na sobrang napakahalaga pala
19:23ng mga obra ko.
19:32Personal favorites,
19:33siguro yung X-Men pa rin
19:34kasi pangarap talaga yan eh.
19:36Like bata pa ako,
19:37batang 90s,
19:38X-Men talaga yung dream ko.
19:40So, siguro yun yung fulfillment ng dream ko,
19:44is drawing X-Men.
19:45Meron kaming ginawang properties
19:46na kami me-ari, creator-owned,
19:48superior, tsaka super crooks,
19:50which is na benta namin sa Netflix
19:53and super crooks is actually
19:55an anime in Netflix right now.
19:57So yun, personal favorites
19:58kasi life-changing.
20:00Magandang experience sa akin overall.
20:02Projects ko ngayon,
20:03right now,
20:04covers lang muna siya.
20:06So mga covers sa Star Wars,
20:08Darth Vader,
20:09X-Men for example,
20:11mostly Marvel Comics na covers.
20:13So yung go-to guy na
20:14may mga quick covers na kailangan.
20:16Sinuwerte ako na
20:19magaganda lahagi ang offer
20:22ng Marvel sa akin,
20:24even BC.
20:26Sa tingin mo ba naging,
20:28in a way, advantage sa pagiging Pilipino?
20:31First of all,
20:32we are very immersed in American culture.
20:34And magaling tayo mag-English.
20:37Naiintindihan natin yung sinasabi nila agad.
20:39Siyempre yung society natin
20:41is open to pop culture
20:44and to supporting artists.
20:46Anong pakiramdam na isa ka talaga sa mga
20:49superstar ng
20:51comics industry?
20:52Sobrang proud.
20:55Minsan di ko naman nararamdaman
20:56kasi parang
20:57wala lang
20:58ordinary na person naman ako.
21:00Good drawing lang ako dito.
21:01But yun, na-appreciate
21:03kasi siguro pag pumunta ko ng conventions.
21:05I'm proud na
21:07na-recognized ako sa industry namin
21:09and then
21:10na nakakontribute ako sa
21:12pag-ano ng
21:13Filipinos
21:14sa mundog.
21:18Ang local comics artist
21:20at writer na si Randy Valiente
21:22nakita kung gaano kahalaga
21:24sa pamumuhay ng mga Pinoy
21:26ang comics
21:27mula 70s
21:28hanggang sa huling bahagi
21:29ng 80s.
21:31Paano yung proseso nyo
21:32sa pagdodrawing?
21:35May mga artist
21:36kasi kaming na
21:37kausap na
21:39mula sa isip nila
21:41lilipat nila sa kamay
21:42at dire diretsyo na
21:43sa inyo
21:44paano nyo ginagawa?
21:45Ganon din siguro ako.
21:46Tingin ko naman
21:47lahat ng artist ganon.
21:49Pero isang bagay din tingin ko
21:51yung marami ka nakikita
21:53parang meron kang bangko
21:55ng mga images sa isip mo.
21:56Kung ikukumpara ko siguro
21:57sa social media nung ngayon
21:59parang ganon din siya
22:01yung entertainment value niya
22:03malaki din.
22:04Ngayon naman kahit
22:05sino tanongin mo sa mga
22:06tatay, nanay, lolo, lola natin
22:08alam na alam ang comics talaga.
22:11Dahil sa pagbabago ng panahon
22:13unti-unting nabawasan
22:15ng produksyon ng comics
22:16sa Pilipinas
22:17hanggang sa nabutan na tayo
22:19ng social media
22:20at iba't ibang forma
22:22ng mapapaglibangan.
22:24Dahan-dahan siyang nawala.
22:25Yung mga magagaling na artist
22:27at writer natin
22:28naglipatan na rin
22:29kasi na nagpasukan dito
22:30yung mga Walt Disney,
22:31yung mga Hanna-Barbera animation.
22:33Actually ano eh,
22:34saksi ako first hand.
22:36Ang magandang tanong,
22:38may babalik pa kaya
22:39ang comics sa Pilipinas
22:40sa mas malaking scale?
22:43Tingin ko,
22:45kaya natin palakihin ng comics
22:47na Pilipino
22:48pero ilalabas na natin siya ng bansa.
22:50Kaya magtataka tayo,
22:51bakit yung mga comics ng Amerika,
22:53yung Marvel DC
22:54o mga manga ng Japan
22:55hindi sila namamatay?
22:57Kasi nga, ang market nila,
22:59buong mundo,
23:00nilalabas nila yung comics nila
23:02sa ibang bansa.
23:03Halimbawa yung comics ng Japan,
23:05unang pinabliss as Japanese.
23:07Itatranslate nila into French,
23:09into German,
23:10into Spanish,
23:11tapos ikakalat sa buong mundo.
23:13Ang comics kasi natin,
23:14nandito lang tayo sa ating,
23:16ano eh,
23:17nasa kahon ng Pilipinas.
23:19Yung art ng comics,
23:21sa tingin nyo nandyan pa ba?
23:23So, hindi naman siya namamatay.
23:25Pero dahil nga,
23:26sa social media ngayon,
23:27nagiging aware na rin yung mga bata
23:28na pag-aralan yung mga classic natin
23:31na comics na
23:32meron palang estilo yung mga Pilipino.
23:34Ang Pilipino illustration kasi,
23:36mahilig tayong gumamit ng brush.
23:39Hindi tayo masyadong gumagamit ng pen.
23:41Yung brush na stroke na mga matatanda,
23:45wala nang masyadong makakaalam.
23:48Kaya kapag nag-watch up ako,
23:50tinuturo ko yung estilo
23:51ng mga matatandang illustrator natin.
23:54Kahit man lang doon,
23:55makapag-ambag ako,
23:57hindi man nila gawin yung ganong style.
23:59At least, aware man lang sila
24:00na ganito yung ginagawa
24:01ng mga matatanda natin.
24:04Para kay Lionel Yu,
24:06ang pagiging masipag
24:07at creative na mga Pilipino
24:09ang isa sa magdadala sa kanya
24:11sa world stage.
24:13Right now, more than ever,
24:14mas possible na talagang madiscover.
24:17Like, before ng time na amin,
24:19kailangan mo pang pumunta sa states,
24:22sa conventions,
24:23para lang i-meet yung editors,
24:26para ipakita yung gawa mo.
24:27So now, more than ever,
24:28kung may talent ka,
24:29kung meron,
24:30kung unique talaga yung gawa mo,
24:31kung maganda talaga yung work mo,
24:33there's no way that you can't be discovered.
24:35Maraming magagaling
24:36and marami pang madi-discover.
24:38Hindi lang comics,
24:39maraming talents na napupunta sa iba-iba pang industries,
24:42iba-iba pang sulok ng pop culture.
24:46And then, I think it's very positive
24:48and very bright.
24:49You have to go to a deeper study.
24:53You have to experiment.
24:55Kasi kapag hindi mo binigyan ng time
24:58and effort yung ginagawa mo,
25:00you cannot achieve what you want.
25:02Kailangan mo talaga dito
25:03ng number one determination.
25:06At the same time,
25:08ang challenges sa pagiging artist,
25:11kasi you have to be patient.
25:14Kasi kapag masyado tayo nagmamadali,
25:17hindi mo agad nakukuha yung ma-achieve mo sa art.
25:22And dito, sa larangan nitong pagiging sculptor,
25:27you take the risk.
25:29Kasi kapag hindi mo nakuha yung mga ups and downs na ito,
25:33wala, you cannot be a good sculptor.
25:38Sa tingin mo ba kung kaya mong bumili ng laruan
25:41ng panahon na yun,
25:42madi-discovery mo yung talent mo?
25:45Sa tingin ko, hindi po.
25:47Kasi aasa na lang po ako doon sa pera ko
25:50na bibili na lang ako.
25:51At saka hindi ko may lalabas kung ano talaga
25:53ang kakayahan ko sa buhay.
25:55Sa may mga talent po na kagaya ko,
25:57na mahilig din sa mga arts na ganito
26:00o sa ibang mga bagay na gusto nila mapakinabangan,
26:05ah, huwag nilang hayaan yung talent nilang ganon.
26:09Kasi tulad ko rin,
26:10ako hindi ako nag-iisip na makilala
26:13ang importante sa akin,
26:15mahalaga sa akin kung ano ang ginagawa ko.
26:17Nakakatulong para sa sarili ko
26:19at saka nakakatulong ako sa kalikasan.
26:21Kung ano man ang hilig nyo,
26:23eh tuloy nyo lang.
26:25Hindi naman hadlang siguro ang kahirapan natin
26:28para makamig natin ang gusto natin sa buhay.
26:32Ipaking creative ng mga Pilipino,
26:35yun yung isang malaking part
26:38sa proseso na ito, panggawa sa art.
26:41Na itatransform nila yung isang object
26:44o yung gamit dito
26:47dun sa isang hindi naman ginagamit.
26:50Siyempre, kailangan nyo ng dedikasyon.
26:54Kailangan nyo ng pag-aaral.
26:56Kailangan nyo ng pasensya,
27:00ng panahon.
27:02So, yun yung mga magsasabi sa'yo.
27:05Kung kailangan mong ituloyan o hindi.
27:09Ang pagkakakita mo lang siya
27:11parang malabi.
27:13Kasi ang art talaga ginawa yan
27:15para mag-create.
27:16Mag-create lang tayo.
27:18Ang artist kasi kung ano lang na
27:21kanya nakikita, kanya napapanood
27:23at kanya mga nababasa,
27:25yun yung lumalabas sa kanyang magawa.
27:27If you put a heart in your work,
27:30nagkakaroon ng mood,
27:34nagkakaroon ng life yung artwork.
27:38Namaste ng matum.
27:40Saat ang mga mag-vea yung mga mag-vea yung mga mag-vea yung mga mag-vea.
27:43Hoon ng mga mag-vea yung mga mag-vea yung mga-vea.
Be the first to comment