00:00Herkes artık uzman bakın. Herkes ülkenin gerçeklerini biliyor. Karşılığında neler gelebileceğini de tahmin ediyor.
00:07Prof. Dr. Aziz Çelik, çalışma ekonomisi kendisi.
00:11Hocam saçlar ağrıdı ama bakın tahminler ne kadar yerli yerinde.
00:17Gerçekten hayret ediyorum her röportajdan hemen sonra.
00:22Hak ettiği asgari ücretlinin nedir ama ne olacak dendiğinde rakamlar ne kadar isabetli.
00:28Ve insanın ciddi anlamda bir toplum bu yönde eğitilebilir mi deselerdi bir 20 yıl önce.
00:36Bu kadar tahminler, bu kadar umutlar söndürülebilir miydi deselerdi.
00:41Hiçbirimiz inanmazdık, evet diyemezdik açıkçası.
00:45Siz ne düşünüyorsunuz? Hem sokak röportajları hem de henüz tarihi belli olmayan 3. toplantının arifesindeki milyonlarca işçi için.
00:53Son derece gerçekçi herkes yaşadığı gerçeği biliyor ve bu gerçek karşısında olması gereken asgari ücrete dair fikrini söylüyor.
01:07Dolayısıyla aslında çok böyle detaylı bilimsel hesap kitap yapmaksızın vatandaşın aslında geçim sıkıntısından hareketle söylediği miktarlar ortada.
01:18Asgari ücrete yaygın bir ücret olması nedeniyle de yani her çalışan, iki çalışanın birisi asgari ücretle çalışır durumda.
01:26Dolayısıyla asgari ücret beklentisi büyük bir beklenti haline gelmiş durumda.
01:29Yani sınırlı bir kesimi ilgilendiren bir ücretten söz etmiyoruz.
01:33Geniş bir beklenti söz konusu.
01:36Dolayısıyla bu beklentiyle beraber ben insanlarda bir öfke de olduğunu düşünüyorum.
01:41Yani istedikleri, bekledikleri asgari ücretle hükümetin dayatacağı asgari ücret arasındaki farkı da görüyorlar.
01:49Yani her ne kadar bakan enflasyonu ezdirmeyeceğiz dese de hem enflasyon verilerine güvenmiyorlar hem de açıklanacak olan miktarın geçim şartlarına uygun olmayacağını düşünüyorlar.
02:00Dolayısıyla ben vatandaşın asgari ücret konusunda son derece bilinçlendiğini düşünüyorum.
02:06Bu da asgari ücretin yaygınlaşmasıyla ilgili bir şey.
02:09Yani asgari ücret geçmişte sınırlı bir ücretti.
02:12Şimdi ise herkesi ilgilendiriyor.
02:14Herkesi ilgilendirdiği için de herkes yaşam standartına göre bunu değerlendiriyor.
02:20Ben de katılıyorum genel olarak vatandaşın kanaatine.
02:23Yani ben de Türkiye'de şu anki ekonomik gelişmişlik düzeyinde 45-50 bin lira bandında bir asgari ücretin
02:31hem geçim şartları için hem de ekonominin büyümesi dikkate alındığında mümkün olduğunu, kaçınılmaz olduğunu düşünüyorum.
02:40Şimdi şeye gelecek olursak asgari ücret tespit komisyonu biliyorsunuz iki toplantı yaptı demiyor ama
02:46asgari ücret tespit komisyonu maalesef zavallı bir komisyon.
02:50Yani herhangi bir yetkisi olmayan, asgari ücreti tartışmayan, asgari ücreti müzakere etmeyen ve asgari ücrete karar veremeyecek olan bir komisyon.
02:58Niçin böyle dediniz Sayın Hoca?
03:01Çünkü asgari ücret, asgari ücret tespit komisyonunda kararlaştırılmıyor.
03:05Asgari ücret tespit komisyonu asgari ücreti sonradan öğreniyor ve imzalıyor.
03:10Asgari ücret hükümet tarafından şey yapılıyor, ekonomi politikasına paralel olarak saptanıyor.
03:17Geçmiş yıllarda, çok eski yıllarda asgari ücret tespit komisyonunda müzakere yapılırdı.
03:22Mesela TÜİK veri getirirdi, bir işçinin yaşam maliyetine ilişkin bir miktar getirirdi.
03:28Bu tartışılırdı.
03:29Asgari ücret tespit komisyonunda geçmişte müzakere yapılırdı.
03:33Ama bir süredir, özellikle 2020'den bu yana asgari ücret tespit komisyonunda herhangi bir müzakere yapılmıyor.
03:40Asgari ücret siyaset tarafından belirleniyor ve bir lütuf olarak yapılıyor, sunuluyor.
03:45O yüzden ben asgari ücret tespit komisyonu toplantılarını önemsemiyorum.
03:48Asgari ücret tespit komisyonu toplantıları bir formaliteyi yerine getirecek.
03:53Ve mümkün olduğu kadar hükümet bu konuda bir takım kamuoyunu şey yapacak nedir, çeşitli görüşmeler yapıyoruz,
04:02şükürler alıyoruz gibi bir şey yaptıktan sonra asgari ücreti açıklayacaklar.
04:06Asgari ücret komisyonu bir toplantı yapmadan da asgari ücret bugün açıklanabilir, geçtiğimiz hafta da açıklanabilirdi.
04:12Önümüzdeki haftada muhtemelen asgari ücret toplantıyı takiben, asgari ücretin açıklanacağını ben tahmin ediyorum.
04:20Yani bu komisyon meselesi olmaktan çoktan çıkmış durumdadır.
04:23Komisyonluk bir durum söz konusu değildir.
04:27Hükümet önümüzdeki yıl izleyici ekonomi politikasına paralel olarak,
04:31yani enflasyon hedefini dikkate alarak ve ücretlerin de enflasyonu artırdığını inanarak asgari ücreti baskılayan bir şeyi, miktarı dayatmaya çalışıyor.
04:44Şu anda asgari ücret müzakerelerinde biraz panik yapmış vaziyetteler.
04:49Ben ilk defa asgari ücret komisyonu toplantısı varken Çalışma Bakanı'nın İşçi Konfederasyonlarının bir kısmını ziyaret ettiğini tanık oluyorum.
05:01Bu aslında biraz garip bir durum.
05:05Asgari ücret masası var bir yandan ama buna gelmeyen bir işçi tarafı var.
05:09Gelmeme sebepleri belli.
05:11Sizin yapmanız gereken bu gelmeme sebeplerini ortadan kaldırmak.
05:15Yani komisyonun yapısını değiştirmek, kurallarını değiştirmek.
05:17Bunu yapmıyorsunuz, yapmadılar bunu.
05:20Herhangi bir değişiklik yapmadılar.
05:21Ne komisyonun yapısında ne de asgari ücretin tespit sürecinde.
05:25Bunun yerine göstermelik bir takım görüşmeler yaptı.
05:28Bakan işte Türk İş'e gitti, Ak İş'e gitti, ne hikmetse diske gitmedi.
05:32Bunun sonucunda bunları alıp oraya götüreceğim dedi.
05:35Şimdi bu oldukça garip bir yöntem.
05:38Böyle arka kapıdan yapılan bir takım görüşmeler söz konusu.
05:41Bunun doğrudan doğruya taraflarla müzakere edilerek yapılması gerekir.
05:46Ama maalesef yapılmıyor.
05:47Dolayısıyla asgari ücret konusundaki hem bakanın görüşmeleri hem de komisyon görüşmelerinin bence bir kıymet harbiyesi yok.
05:54Hükümet izlediği ekonomi politikaya bağlı olarak asgari ücreti seçimde olmayacağı için
06:002026 yılında düşük bir asgari ücret olarak saptayacak.
06:04Şu anda bunun mizanseni yapılıyor diye düşünüyorum.
06:09Önümüzdeki hafta içerisinde de açıklanacağını tahmin ediyorum.
06:13Peki, hep o vatandaşa sorduğumuz 50 olmalı ya da 35-40 olmalı.
06:19Ama işte 30'u aşan bir tahmin bile duymadık az önce ya.
06:2327-28 duyduk, 25 bile duyduk.
06:27Sizin öngörünüz hangi doğrultuda?
06:31Ben söylemek isterim.
06:33Asgari ücret işçiyi ilgilendiren bir meseledir.
06:36Onun asgari ücretidir.
06:37Asgari ücret işletmeleri şirketleri için saptanmıyor.
06:42Yani şirketlerin durumunu dikkate alarak, onların vaziyetini dikkate alarak saptanmıyor.
06:46Asgari ücret adı üzerinde geçinmek için yeterli en düşük ücrettir.
06:50Dolayısıyla bu işçinin meselesidir.
06:53İşçinin tahmin etmesi, işçinin beklenti içinde olması gerekir.
06:56Ama bizde durum tersine dönmüş vaziyette.
06:59Uluslararası finans kuruluşlarının beklentisi oluyor.
07:02Şirketlerin beklentisi oluyor.
07:03Hükümetin beklentisi oluyor.
07:05Aslında bunlar beklentiden ziyade kamuoyunda ölümü gösterip sıtmaya razı etme işleri diye düşünüyorum.
07:13Yani %20 ile başladıklar pazarlığı hatırlayacak olursanız.
07:17Sonra bunu %25 civarlarına getirdiler.
07:20Bunun birkaç puan üstüne çıktığında bunu iyileştirme gibi sunacaklar.
07:23Dolayısıyla ben hükümetin dayatacağı asgari ücretin sınırlarının herkes tarafından tahmin edildiği düşünüyorum.
07:32Demin vatandaş da şey yaptı bunu.
07:34Fakat bunun ben adil olmadığının, meşru olmadığını düşünüyorum.
07:38Yani bu asgari ücret, hükümetin tasarladığı, getirmeyi planladığı asgari ücret adil de değildir, meşru da değildir, geçinebilir bir ücret de değildir.
07:47Paylaşımdan, pastadan alınacak pay açısından da adaletli bir şey söz konusu değildir burada.
07:55O nedenle ben, yani tahminleri zaten şeyler yapıyor, işveren kuruluşları, sermaye kuruluşları yapıyor.
08:02Ben onların tahminlerini tekrarlamak istemem.
08:04Benim olması gerektiğini düşündüğüm ve olabilecek asgari ücret şu anda 45-50 bin bandında bir asgari ücrettir ve bunun geçinebilir bir asgari ücret olduğunu düşünüyorum.
08:15Türkiye'nin ekonomik verileri açısından da mümkün olduğunu düşünüyorum.
08:18Şöyle ekleyebilirim bunu.
08:20Asgari ücreti bugün verse, verebilse, verse 38-39 bin lira yapıyor.
08:33Bunun üstüne ekonomik büyümeyi de koyduğunuz zaman pekala daha iyi bir asgari ücret.
08:37Yani 45-50 bin bandında asgari ücret, sizin de çok sık tekrarladığınız bir asgari ücret.
08:42E pekala, mümkündür ama bu bir tercihtir.
08:45Yani bu tercihi yapacaklar mı, yapmayacaklar mı?
08:47Yoksa böyle bir asgari ücret mümkün müdür, değil midir tartışması yok bence.
08:51Bu tercihi yapacaklar mı, yapmayacaklar mı?
08:53Tepe'ye meselesi var.
08:55Peki, çok teşekkür ediyoruz Sayın Hocam.
08:58Aktardıklarınız için, derdiniz bilgi için çok sağ olun.
09:01Umarız daha umutlu haberlerde buluşuruz.
09:04Bu hafta çünkü kritik bir hafta olacak.
09:05Sizin de ifade ettiğiniz gibi çok da gecikmeden rakamın açıklanması öngörülüyor siz gibi pek çok isim tarafından.
09:13Onun için merakta kalmaya devam edeceğiz.
09:17Ama ifade ettiğiniz gibi adil olmaması, meşru olmaması ve en önemlisi de geçinebilir bir fiyatın ortaya çıkmaması
09:26hali hazırda beklentilerimiz arasında maalesef şimdiden.
09:30Çok çok sağ olun efendim.
Yorumlar