00:00For the climate resilient communities to talk about the Department of Human Settlements and Urban Development Undersecretary Henry Yap.
00:09Yung sekiyap, hanggang tanghali po at welcome sa Bagong Pilipinas ngayon.
00:14Sir, after the mga nagdaang bagyo ngayong taon,
00:17ano po yung mga posibleng dahilan sa matinding pagbaha sa ilang mga lugar sa bansa?
00:22Nakita po natin sa example ng Cebu,
00:24ang mga bundok po natin ay kukonti na lang yung mga forest cover.
00:30Dahil dito, mabilis po yung pagbaba ng tubig galing sa uplands natin.
00:36Unfortunately, nung nagbagyo, yung amount ng ulan nung time na yon,
00:41180 millimeters.
00:43Lagpas po yan, sa isang araw, 180 millimeters.
00:47Ang average po ng Cebu, 130 millimeters lang sa isang buwan.
00:50So, napakalakas po nung amount nung rainfall.
00:55Dahil marami na po area na wala ng vegetation,
01:00mabilis mong buwaba yung tubig natin.
01:02Nasa bayan pa po nung bagyo,
01:04so yung wind, yung tidal surge natin sa dagat natin,
01:08napigilan yung pagbaba ng mga tubig.
01:11So, nagkaroon po ng clogging yung water natin doon sa mga settlement areas,
01:16kung saan maraming mga bahay,
01:17at saka mga gusali.
01:19Yun ang nag-cause ng mga damages natin.
01:22Yusik, ano po kaya yung mga hakbang na maaaring gawin ng pamahalaan
01:25para maiwasan po na maulit yung mga ganitong insidente tuwing may isa ko na?
01:30Well, kailangan natin tingnan ulit yung mga permits na na-issue natin doon sa uplands natin.
01:35Ang reason kasi, pag nag-depend lang tayo sa mga flood control,
01:40sa iba ba, hindi natin sinasolve yung main source ng problem.
01:44Yung problem kasi natin nagsisimula sa bundok.
01:46So, pwede natin tingnan kung paano natin magkakaroon ng reforestation,
01:51maiwasan na yung mag-issue ng mga permits doon sa area for different uses,
01:57and then at the same time, tingnan natin ano yung mga areas na kung saan bababay yung tubig natin.
02:01Baka doon, pwede natin i-widen yung channel, i-adjust according to the volume na na-expect natin.
02:07And then, pagdating sa baba naman, tingnan natin yung ating settlements.
02:12Isang possible magiging problema natin dahil sa lakas ng tubig,
02:17although dilimis natin yung kalsada, yung mga drainage naman natin e-clog pa rin.
02:21So, pagdating na susunod na ulan, wala pa rin solusyon yun kasi hindi natin nakita yung mga nasa ilalim.
02:27Superficial yung paglinis ng kalsada natin.
02:31So, kailangan integrated yung approach natin sa pag-solve nito.
02:36Isa rin namin tinitingnan, yung mga, ang ating mga rivers kasi,
02:40tsaka channels natin, merong kailangan na easement.
02:43Isa yung naging problema natin dahil hindi natin na-control yung settlements doon.
02:48Dumikita po sila sa gilid ng ilog or ng mga channels natin.
02:53So, nung nag-overflow yung tubig na yun,
02:55naturally, mag-spill over doon sa settlements kaya ang daming mga bahayan ang nasira doon.
03:01So, ang suggestion po namin, itong mga critical slopes,
03:04tsaka yung mga no-build zone, dapat patuparin ng LGU na huwag payagang bumalik yung mga nanirahan doon
03:11para maiwasan na mangyaring ulit yung ganong problema.
03:14So, kasi sir, katulad niyan, kahapon ni-launch po yung flood control project na mag-tangton.
03:22Siya na yung parang magiging opening doon sa lahat ng mga flood control projects.
03:25Kahapon doon po sa San Dionisio, ni-launch po yan ni Presidente.
03:28So, kasi ako dati sa pag-cover ko sa matagal na panahon,
03:31may mga nakatira sa gilid ng estero, sa ilalim ng tulay.
03:35So, paano po natin mamonitor na ganun, na wala nang makakabalik talaga doon
03:39para hindi rin naman talaga sila maging biktima ng pagbaha pagka, syempre,
03:43panilikasin sila ay nalumikas dahil hindi nila maiwan yung kanilang bahay
03:46and kumaga illegally settled sila doon.
03:49So, ano po yung dapat gawin ng disood doon?
03:52Pinag-utos ni Presidente, magkaroon tayo ng whole of government approach
03:55kung saan magtutulung-tulungan ang mga iba-ibang ahensya ng gobyerno.
03:59So, tulad ng disood, saka ng NHA, saka ng local government,
04:04magtulungan sa pag-identify ng mga areas for relocation
04:08para hindi na magkaroon ng, hindi na sila bumalik doon sa area na doon.
04:13Inatasan din tulad ng public works na linisin din yung mga channels na yun
04:17kasi yun na nakadagdag din, nababara kasi yung ating mga drainage system.
04:22So, yun ay kailangan din linisin para naman mas mabilis at maayos yung drainage natin.
04:30Pakatlon, kailangan din ang tulong ng private sector
04:32kasi hindi lang kaya ng gobyerno ito eh.
04:34Nagsisimula yan sa pag-maayos na paglilinis ng ating mga bakuran, di ba?
04:39Ang tendency natin, itatapon lang natin yung mga duminan.
04:44Then, pag-i-end up din siya sa creek, sa river,
04:46then later or pag malakas na yung ulan, nag-clog din yung mga yun.
04:49So, integrated ang ating solution dyan.
04:51Yusek, paano naman po tinutulungan ng D-SUD ang mga LGU sa pagsusulong ng mga komunidad
04:57na matatag at handa po sa epekto ng climate change?
05:01O, parte ng mandato namin yung papatupad ng Comprehensive Land Use Plan.
05:06Ang Comprehensive Land Use Plan ay isang plano kung saan ina-identify natin anong allowed uses sa isang area.
05:13Lahat ng mga local government natin, ang mga cities and municipalities,
05:17kailangan magpatupad or mag-approve ng Comprehensive Land Use Plan.
05:21Unfortunately, hindi pa po lahat ng ating mga local governments may updated na land use plan.
05:27Pangalawa, nakita po namin, doon sa mga ngaunang mga CLUP na-approve,
05:32hindi po siya climate-adapted.
05:34Ibig sabihin, ginawa po yan, hindi nila nakonsider yung risk dala na ang climate change.
05:39So, isa rin itong naglabas kami ng advisory about three weeks ago.
05:44So, dahil dito sa mga ulan, saka mga bagyo, pati na rin yung ating earthquake,
05:50na pag-aralan ulit nila yung mga bagong risk na na-discover ng pag-asa ng Mines and Geoscience Bureau
05:58para ma-identify ano yung mga areas na pwedeng payagang tayo,
06:01anong pabahay or ng mga settlements,
06:04tapos aling daan dapat i-identify na dapat hindi payagang magtayo doon sa mga areas na yun.
06:09So, may mga umiirad po bang programa o proyekto sa D-SUD na tumutulong naman sa mga LG para po magpatupad
06:17ng climate resilient housing designs at syempre urban planning.
06:22Pwede nyo po bang ibahagi ang ilan sa mga ito, sir?
06:24Meron po, two-prong yung aming approach.
06:26Una, meron kaming technical assistance.
06:28Parti nung aming regional office contribution ay tumulong sa mga LGs na nangailangan
06:33ng mag-gawa nitong CLU-P.
06:36Hindi kasi lahat ng ating mga municipalities at mga cities natin may kapasidad na gumawa.
06:42So, those LGs na hindi kaya mag-hire ng consultant,
06:46pwede sila tulungan ng D-SUD.
06:48Pangalawa, naglabas po ang ating kagawaran ng mga guidelines.
06:52Meron tayong urban design guidelines,
06:54meron tayo sa open space guidelines at iba-ibang mga framework tulad ng
06:59green and resilient settlements framework.
07:02Ito po ay intended para tulungan at iigiya yung ating mga LGUs.
07:07Sometimes natatakot sila kasi very technical yan.
07:10But actually, ang mga local government officials,
07:13pag na-explain ng ating mga regional office,
07:15hindi naman ganun ka-technical yan.
07:17Kailangan lang maintindihan nila yung rational behind those guidelines.
07:21Yusef, paano naman po tinitiyak ng D-SUD na ang relocation sites
07:24para sa mga pamilyang inilikas mula sa danger zones ay diktas?
07:28Meron din pong sapat na infrastruktura
07:30at meron pong access sa mga pangunahing servisyo?
07:34Okay.
07:34Right now,
07:35dito natin pumapasok yung whole of government approach natin.
07:38Dati alam natin may kakulangan, kulang yung interaction between agencies.
07:42Ngayon, we are making sure,
07:44bago tayo mag-identify ng area,
07:46nag-uusap-usap yung ibang ahensya.
07:48Tapos,
07:49tulad niyan,
07:50meron kaming lagdaan na agreement with DepEd,
07:55about two months ago,
07:56kung saan,
07:57pag mag-a-identify kami ng rest location site,
08:00ibabangkitin na rin namin sa DepEd
08:03para alam nilang mag-anticipate na magtayo,
08:06let's say, ng houses,
08:07ah, sorry, ng schools, no?
08:09Para hindi lang,
08:10pagdating doon ng mga maninirahan,
08:13eh wala namang skwelahan,
08:14magkakaproblema yung mga bata natin,
08:17yung mga estudyante.
08:18So,
08:18we're now working with other agencies
08:20para there is whole of government to support each other
08:22para kumpleto yung ating livable communities.
08:26So, sir,
08:26sa partnership niyo po with the private sector,
08:28ano po yung pinakapapel ng pribadong sektor
08:31para naman po doon sa pagtataguyod
08:33na magkaroon ng matatag
08:34at saka ligtas na community
08:36pagdating po doon sa pagpapabahay?
08:38Isa rin po yun.
08:40Ang local government natin,
08:42nag-i-issue po sila ng licenses, no?
08:45Kung saan gusto magtayo yung mga private sector.
08:47Isa po doon sa tulong natin
08:49is to make sure na yung papayagan ng LGU,
08:51yung tamang lugar kung pwedeng tayoan.
08:54Kung nakita po natin na yung permit na biligay nila
08:58hindi sang-ayon doon sa intended requirement,
09:02then tinacall natin yung attention
09:04kasi dapat hindi binibigyan ng locational clearance.
09:07Yung gano'n, no?
09:07So, meron tayong function to assist the local government
09:11to make sure na tama yung implementation nila.
09:14May point up lang ako.
09:15Sir, meron na po ba kayong monitor
09:17or binomonitor niyo yung mga housing units
09:19na hindi nagagamit?
09:20Kasi, ay, mga 3 years ago,
09:23meron po ako na-cover sa 13 Martires Cavite
09:25na malaking housing siya,
09:276 phases,
09:292 phase lang yung occupied.
09:31Pero, buo po yung mga bahay doon.
09:33So, meron po ba kayong gano'n
09:34na na-inventaryo niyo na yung mga gano'n?
09:37Opo, ang NHA po,
09:38ang in-charge natin sa housing production,
09:40meron na po silang inventaryo
09:42kung ilan yung mga bahay na natapos na,
09:45na nagawa na,
09:46pero hindi pa na-occupy.
09:47Nagbigay na rin ng instruction
09:49ng ating presidente,
09:49i-prioritize itong mga pabahay na ito
09:52doon sa mga nangayalangan.
09:54Dati kasi,
09:55nung tinayo yan,
09:56naka-allocate yan
09:56for specific purposes.
09:58But, since kukunti na lang
10:00yung nag-a-apply doon,
10:01ino-open up na ngayon,
10:03ayon sa NHA,
10:05ino-open up na nila
10:06for other beneficiaries,
10:08para hindi na masayang
10:09yung mga naitayo na mga bahay before.
10:12Sa ibang usapin naman po,
10:14hingi na rin po kami ng detalye
10:15doon sa 700
10:17na pamilyang nakatanggap
10:18ng titulo
10:19sa ilalim ng expanded
10:20pambansang pabahay
10:22ni Pangulong Marcos Jr.
10:23Yeah.
10:24Continuing ang ating programa
10:26pag-award ng mga titles natin,
10:28alam natin,
10:29importante yung security of tenure.
10:31Dito,
10:31kinakabahan yung ating mga
10:32families
10:35dahil pag wala pong titulo,
10:37akala nila,
10:37anytime pwede silang paalisin.
10:39So,
10:40at ginagawa po natin
10:43sa mga ahensya natin,
10:44pinapa-fast track natin
10:46yung pag-identify
10:47ng kanilang awardees,
10:49pag-issue ng certificate
10:50of eligibility,
10:52and then,
10:52pag-convert nun
10:53to titles.
10:54Malaki rin tulong kasi
10:55ng title.
10:56Once a family has a title,
10:58mas comfortable na siya,
11:00di ba?
11:00Tapos,
11:01ang malaking tulong nyo,
11:02yung security of tenure,
11:04dahil,
11:04alam niya,
11:05sa kanya na ilupa,
11:06pwede na niyang i-allocate
11:07yung iba niyang pondo
11:08sa ibang mga requirements
11:09sa pamilya niya.
11:11Kasi pag,
11:11hindi siya sure about yun,
11:13anytime pag may magde-demolish
11:15or anytime na may problema,
11:17ang fear niya,
11:18lagi silang ialis
11:19dun sa lugar na yun.
11:19So,
11:20importanteng-importante
11:21yung pag,
11:22pag-bigay natin
11:24ng mga titulo
11:24sa mga mga pamilya.
11:26Pero sir,
11:26kung sa isang pamilya,
11:28di ba,
11:28sa atin,
11:29sa pamilyang Pilipino,
11:30yung anak,
11:31nakatira pa sa magulang.
11:32So,
11:33kapag ganun,
11:33pwede po ba magkaroon,
11:34mag-apply sila pareho,
11:36parehos na may pamilya na yung anak,
11:37mag-apply sila pareho
11:38ng pabahay,
11:39magkakaroon sila
11:40na magkahihwala yung titulo.
11:41Pwede po yun,
11:42but ang priority natin,
11:44kasi pinapalista natin
11:45yung family
11:46at yung members.
11:47So,
11:48dito lang po
11:48apasok yung prioritization.
11:50Kung may extra tayo,
11:52then i-allocate natin
11:53to an attached member
11:55ng family.
11:56Pero kung limited lang
11:58yung ating allocation,
11:59then iwasan muna natin,
12:00bigyan muna lang
12:01yung mas maraming
12:01mga ibang pamilya.
12:03Okay, sir,
12:04minsan yun na lang po
12:04sa ating mga kababayan
12:05na nakatutok sa atin ngayon.
12:07Okay,
12:08gusto ko lang
12:08gamitin yung panahon na ito,
12:11i-request yung mga LGUs natin,
12:12na makipagtulungan
12:14sa departamento natin
12:17o sa kagawaran natin.
12:18We stand ready
12:19to help you
12:20in the preparation
12:21of your
12:22climate-responsive plans.
12:24Gusto ko rin naman
12:25hingin din
12:26ng inyong tulong,
12:27tulad nito
12:27nangyari sa Cebu,
12:29marami tayo
12:29mga areas
12:30na no-build zone.
12:31Baka pwede naman
12:33gawin ng mga
12:33local government
12:34huwag nang papayagang
12:35bumalik yung mga
12:36pamilya doon
12:38sa no-build zone
12:39para maiwasan na ulit
12:40yung mga sakunang
12:42na nakita natin
12:43the last weeks.
12:45Thank you very much po.
12:46Alright,
12:46maraming salamat po
12:47sa inyong oras.
12:48D. Sud Senior
12:49Undersecretary
12:50Henry Yap.
12:51tim elemento
12:5220
12:5322
12:5322
12:5523
12:5522
12:5623
12:5623
12:5724
12:5824
12:5924
13:0025
13:0025
13:0424
13:0523
13:0525
13:0625
13:0826
13:0927
13:1026
13:1025
13:1328
13:1425
13:1525
13:1629
13:1726
13:1727
13:1826
13:2027
