00:00In turn, may isa ko na sa ating bansa tulad po ng bagyo.
00:03Isa sa ating inaalala ang malalakas at malalaking patak ng ulan
00:07na ating naranasan lalo na ngayong panahon ng pagyong Tino at Uwan.
00:13At sa araw pong ito, mahalagang mapag-usapan natin
00:15yung patungkol sa volume ng ulan at paano ang pinaghahandaan
00:18ng pagkakawalan ng tubig o pagkakapawala po ng mga tubig mula sa dam.
00:23Ating pong makakakwentuhan si Ma'am Rosalie Pagulayan,
00:26isang senior weather specialist. Pagandang maga po Ma'am.
00:30Thank you very much.
01:00Thank you very much.
03:12So, hopefully, dahil pabuti na rin naman po yung ating panahon, with less na po yung rainfall na na-record, hopefully, ay hindi po magbubukas itong panahon.
03:42Pero nakaantabay po ang pag-asa at ang dam operators sa lahat po ng mga kaganapan, magiging meteorological condition natin for the day.
03:53And for Magat, ito po ay nasa Isabela. Ang kanya current elevation po ay nasa 190.95. So, open po yung 6 gates niya at 12 meters.
04:05So, siguro maraming magtataka bakit napakalaki naman ang gate opening.
04:10So, ang Magat Dam po kasi is napakalaki nung kanyang tinatawag na watershed at yung kanya pong dam, yung reservoir area ay maliit.
04:20Kaya napaka-sensitive po niya. At kung titignan po natin yung mga na-record na pag-ulan, caused by, actually, galing pa po ito kay Tino, then kay Uwan po.
04:33So, continuous kasi yung pag-ulan within the watershed.
04:36Kaya po masyadong marami yung naitalang pag-ulan within the watershed. Kaya po kailangan pong magbukas.
04:43So, paalala lang din po namin ano, na bago pong magbukas ang ating pong mga dams, meron pong mga kaukolang wiring yan.
04:51So, hindi po siya basta-basta bubuksan.
04:55Dahil, of course, alam naman natin that dams are also, also play a critical role pagdating po dun sa mga future water utilization natin.
05:03Alright, Ma'am Rosalie, paano naman po yung pag-inform natin dun sa mga communities na malapit po doon sa mga areas na pagbababaan po ng mga tubig?
05:14Siyempre, kailangan din po protected rin po sila. Ano po yung standard operating procedure po natin sa ganito po?
05:21Okay, so maganda pong katanungan niya. So, magandang ma-inform talaga yung ating pong mga community.
05:27So, number one po, once na pumasok po ang bagyo dito sa Philippine area of responsibility, ang mga dam operators natin naman po ay meron sila nung tinatawag na typhoon markings.
05:41So, meron po yung areas pa typhoon marking 3, 2, 1.
05:46So, bawat area po, typhoon marking areas, ay may kaukulan po yan na mga actions on the part of the dam operators and of course sa pag-asa.
05:54So, ang number one po na ginagawa natin sa once na nandoon na po pumasok po ang bagyo within Philippine area of responsibility,
06:03we continuously give yun pong ating mga dam operators ng ano po ba yung tala ng panahon, yung meteorological condition,
06:12at at the same time yun pong tinatawag na forecast rainfall.
06:15So, pagka ibibigay natin yung forecast rainfall sa kanila, so they will compute ano po yung tinatawag na inflow.
06:22So, ibig sabihin po, kung may pag-ulan na ganito, ano po yung corresponding na response naman nito pong ating mga reservoirs.
06:31So, once po na expected talaga na talagang tataas, so nagkakaroon po ng tinatawag na pre-release.
06:39So, lahat po ng pagpapakawala ng tubig, lahat po yan ay meron pong kaakibat na warning.
06:45Like, on the part of the dam operators, they give this dam discharge warning.
06:52So, ito po ay meron pong written na ito po magbubukas ng gate, lahat po ng information na ganyan, at kung anong oras.
07:01So, ang number one po na hindi natin gagawin, hindi ginagawa ng mga dam operators, ano yung magbukas ng gate sa gabi?
07:08So, yan po. Ayaw natin ma-cut off guard yung ating pong mga community.
07:14So, yan po, no? So, they will give the dam discharge warning.
07:17So, kaakibat po yan yung pong written warning na pinibigay sa ating mga lokal na pamahalaan.
07:24And at the same time, meron po yung mga sirens.
07:26So, may siren po yan na patutunogin nila.
07:30May mga succession po yan a few hours before pagka po na magpapakawala na and continuous kung tataas po yung pagpapakawala ng tubig.
07:42On the part of pag-asa naman po, meron tayong ini-issue na yung tawag po natin hydrological situationer.
07:49So, kahit mababa pa po yung ating pong mga kailugan, ay meron na po tayong ganyang warning.
07:54So, ang importante po kasi is para po maiwasan.
07:59Kasi minsan may mga tao po hindi maiwasan. May mga activities sila sa ilog.
08:04Yung akala nila mababa.
08:06So, baka po magulat sila biglang tataas kasi merong tubig na additional inflow.
08:12So, yan po, meron tayong hydrological situationer para po maabisuhan yung mga tao na mag-stop din po muna sila ng kanilang activities doon po sa ating kailugan.
08:23Okay, bilang panghuli po, sinabi niyo po yung oras ng nagpapakawala ng tubig.
08:30Meron po kasi mga kababayan tayo, sinisisi sa pagtas ng bahay, yung pagpapakawala ng tubig sa mga dams.
08:36Kailan po ba dapat ito nagbubukas ng mga gates ng dams?
08:42Kasi minsan, kagaya nito, na-forecast na po four days before na may paparating na bagyo.
08:48And then, hindi pa binubuksan yung mga dams at bubuksan ito pag malapit na or kapag napupuno na siya kung saan minsan nang nasisisi yung mga dam operators.
08:56Apo. Apo, no?
09:00So, ito po, yung talagang pagpapakawala po ng tubig, at least six to eight hours po yan.
09:07Yun po yung talagang lag time at lagi po pong sinasabi.
09:11Ito po, uulitin ko uli, hindi po pwedeng magbukas ang gates ng ating po mga dams ng gabi.
09:18Kaya po, sinisiguro ng ating mga dam operators and of course, ng pag-asa na hindi po yan mangyayari kaya po maaga.
09:26Actually, kung makikita po natin, ano, November 7 ng 9 a.m.,
09:32nandun na po yung nag-start na po yung pagpapakawala ng tubig like in the case of Magat.
09:38So, hindi pa po mataas yung elevation, hindi pa po ganun kataas ay meron na po talagang,
09:45nag-start na po yung pre-release na tinatawag natin.
09:49So, ano po ba yung rason na ito kaya nagpe-pre-release habang mababa pa si ilog?
09:53Kasi gusto po natin na magkaroon ng enough na buffer, ito pong mga dams natin for additional inflow.
10:01Nagkataon lang, sir, na talagang napakalaki po ng pagulan nito pong idinulot po ni Bagyong Uwan.
10:10So, actually, kung titignan po natin, ano, meron pong isang oras na, ano, hindi ko lamang po na maipakita dito.
10:17Pero base po dun sa mga naitalang pagulan within the watershed of Magat,
10:22meron po actually na isang oras na almost 50.
10:26Nag-range po siya ng moderate na siya.
10:30So, napakalaki po yan for a one hour na pagulan sa watershed.
10:34Especially, ito pong Magat, as I've said earlier, napakasensitive po niya.
10:39So, malaki yung kanyang watershed, pero maliit yung kanyang reservoir.
10:44So, yun po, ano, ang ano lamang po ay maging sensitive siguro yung mga tao na pag meron na pong ganitong mga pagulan
10:52o meron tayong bagyo, ay manatili po yung pag-antabay sa mga pinapalabas po na mga information ng pag-asa at saka ng dam operators.
11:03So, gusto ko rin pong ipaalala na hindi lamang po ang tinitignan natin yung pagpapakawala ng tubig.
11:08So, meron din po tayo kung widespread po yung pagulan.
11:14So, hindi lamang po itong mangyayari doon sa watershed but also downstream.
11:20So, pwede po yung mga tinatawag nating pagulan doon mismo sa ilog na mismo.
11:25Doon po sa mga ilog natin, hindi na po yung tubig ay hindi lamang po nanggagaling doon sa pinapakawala ng dam but also,
11:35yun po mga, sabi nga natin, natural flow kasi doon po mismo pumapatak doon sa kailugan na mismo.
11:43So, yun po yung gusto natin ding ipaalala sa atin pong mga kababayan,
11:47not only the outflow from the dams but also yung mga pagulan po within your area.
11:55Maraming salamat po ka sa mga paalala at sa mga impormasyong hindi pong binahagi sa amin.
11:59Nakapanayin po na doon si Ma'am Rosalie Pagulayan.
12:02Thank you po Ma'am. Good morning po muli.
12:04Thank you po. Thank you rin po.
