00:00Sa nakatakdang pagbisita ni Pangulong Bongbong Marcos sa Cebu bukas,
00:04planong idulog ni Cebu Governor Pam Baricuatro
00:07ang issue ng mga proyekto kontrabaha sa lalawigan.
00:11Saksi si Ian Cruz.
00:16Nilunod ng baha ang maraming lugar sa Cebu at maraming sa binagyo
00:20ang kinailangang i-rescue sa mga bubungan.
00:24Meron pa mang mahigit apat na raang flood control project noon
00:27na ginastusan ng halos 27 billion pesos.
00:33Panawagan ni Cebu Governor Pamela Baricuatro
00:36imbisigahan kung saan napunta ang pondo para sa flood control project.
00:42Discuss with President Marcos regarding sa katong 26 billion funds.
00:48Para naku, it's not enough na resilient ang mga Cebuanos.
00:53Justice has to be also looked into.
00:56Nga nung nahitabu ni Caron, tagaantag justus di siya ang mga Cebuanos.
01:02Nga nung nahitabu ni Nato Caron, kanyang flash flood diri sa toang province.
01:07Inisita ni Public Works Secretary Vince Dizon
01:09ang mga lunsod ng Talisay at Mandawi sa Cebu kahapon.
01:13Hindi raw kinahaya ng mga dike at revetment
01:16ang malaking tubig na bumuhos.
01:18Sabi ni Dizon, di sapat ang mga flood control projects
01:22lalo sa may Mananga at Butuanon River.
01:26Dalawang rivers ang talagang umapaw ng todo-todo.
01:32Yung Mananga River na nag-originate sa mga bundok sa Cebu City
01:36pababa ng Talisay.
01:38At yung Butuanon River nanggagaling din sa mga bundok sa Cebu City
01:45pababa naman papuntang Mandawi.
01:47So yung mga nakita nating mga grabe ang pinsarang dinulot
01:52dun sa dalawang ilog na marilaki.
01:54Kung titignan sa isumbong mo sa Pangulo website,
01:57may labing siyam na flood control projects sa Mananga River
02:00na nagkakahalaga ng 2 billion pesos.
02:04Lahat dapat tapos na base sa date of completion.
02:08Ang Butuanon River naman,
02:10may labing pitong flood control projects
02:12na may halagang 1.4 billion pesos.
02:15Ang dike can only take you so much.
02:19Ibig sabihin, pag normal na baha o normal na ulan,
02:22okay, kaya ng dike yan.
02:24Pero yung mga ganitong klaseng mga once in 20 year na bagyo,
02:29eh hindi kaya yan.
02:30Puro dike, puro revetment.
02:32Ang problema, hindi lang yun ang plant control.
02:36Ang isa sa mga pinaka-importanting plant control
02:38eh yung pagkukontrol nung dalaw ng tubig
02:41na nanggagaling sa upstream ng isang ilog
02:45pababa.
02:46Yun ang wala.
02:47Sabi rin ni Dr. Maharlagmay,
02:49Executive Director ng UP Resilience Institute
02:51and NOAA Center,
02:53hindi dike ang solusyon sa baha.
02:57May mas efektibo at murang solusyon kontra baha,
03:00lalo na ang nararanasan lamang
03:03minsan sa isang buhay.
03:05Panghuling konsiderasyon nga raw ito.
03:08Una, dapat daw maibalik ang forest cover
03:10na nawalan itong nagdaang dalawang dekada.
03:13Dapat magkaroon ng retention basin
03:15na pwedeng imbaka ng tubig.
03:17Dapat may flow-through o maraming mini dams.
03:21Dapat may mga rainwater harvesting
03:23at mga pumping station para mailabas ka agad sa ilog
03:27papunta sa dagat ang tubig.
03:28Yung dike na yun, magiging mas efektibo pa
03:30kasi nabawasan na yung baha.
03:33So yung ngayon na palaging dike,
03:35mas malaki na yung baha,
03:36eh aapaw.
03:37Pero kapag in-exhaust mo muna,
03:39ginamita mo muna ng paraan,
03:42naglagay ka ng mga iba-ibang mga solusyon,
03:44patong-patong na solusyon,
03:46tsaka ka mag-iisip ng dike
03:47para maging efektibo siya,
03:50mas mura at mas sustainable.
03:53Sabi ni Dizon,
03:53sa inisyal na nakita nila,
03:56papalo sa 50 billion pesos
03:58ang flood control project sa Cebu
04:00mula taong 2016 hanggang 2025.
04:04Ang Cebu Province
04:05ay kalawang probinsya
04:06ang may pinakamaraming flood control project sa bansa
04:09base sa isumbong mo sa Pangulo website.
04:12Para sa GMA Integrated News,
04:14ako si Ian Cruz,
04:15ang inyong saksi.
04:18Mga kapuso,
04:19maging una sa saksi.
04:21Mag-subscribe sa GMA Integrated News
04:23sa YouTube para sa ibat-ibang balita.
Comments