00:00Dahil sa clean note policy ng Banko Sentral ng Pilipinas,
00:04notes and coins that are unfit for circulation shall be demonetized.
00:08Pero hindi daw lahat ng lumang bariya at bills na meron tayo pwedeng mapalitan.
00:13Alamin natin ang tawang Mars information tungkol dyan
00:15mula sa Deputy Director for the Currency Issue and Integrity Office ng BSP, Ms. Grace Malik.
00:21Hello po, good evening. Welcome to Mars.
00:24How beautiful, Mars.
00:25Maganda, thank you. And beautiful din po kayo.
00:27At magandang balita din at saka bagong informasyon ang mga bibigay niyo sa amin
00:31tungkol dito sa mga bills.
00:33This year po, ano-ano po ba ang itsura ng notes and coins na unfit for circulation?
00:37May example ako dito. Ipapakita, no?
00:39Yung mga unfit for circulation, ito yung mga nadumihan, at saka limp, no?
00:46Limp. Kasi pag ginawakan mo na siya ng paganyan,
00:49hindi na niya na-maintain yung kanyang horizontal position.
00:51So, makikita natin na...
00:53Lanta na siya, parang gano'n.
00:55At saka madumi.
00:57Pero ang sinasabi natin, unfit kasi,
00:59meron pa siya kompleto, buo.
01:01Walang kulang, walang bawas.
01:03Pero, merong madumi.
01:05Medyo...
01:05Or faded na po.
01:07Itong 518 pesos faded na.
01:09Yung 100 may dumi naman po.
01:11Ito, medyo madungis na.
01:13Madungis na.
01:14Kung ayaw niyo pong madungis,
01:16ako naman, okay naman po sa akin.
01:17Hindi naman po choosy.
01:18Ma'am, pag sinabi natin,
01:20unfit for circulation,
01:21hindi na nila ito pwedeng gamitin?
01:23Hindi.
01:23Ang unfit for circulation,
01:25ay may value pa ito.
01:27Okay.
01:27Kaya lang,
01:28in-encourage natin yung mga holders
01:30na pwede nila itong i...
01:32ano sa bangko.
01:33Papalitan na po.
01:34Papalitan.
01:35Okay.
01:35Kasi ang gusto ang...
01:37Ano ng Banko Central Advocacy ay
01:39lahat na perang iikot at iiral
01:41ay yung malinis
01:42para madaling makita ang peke.
01:45Okay.
01:47So, pag nakatanggap kayo
01:48ng luma at ano,
01:49papalitan nyo na lang.
01:51Pwede silang pumunta sa banko.
01:52Mayroong kasing...
01:54ano yun eh.
01:54Pwede silang dumulog sa banko,
01:56magpakalit ng mga unfit.
01:58Pero may value pa ito.
01:59Okay.
02:00May value.
02:01Kasi ang dami kong ganyan eh.
02:02So, yung pala,
02:03pwede kong pala siyang...
02:03Kasi natakot din ako, Mar, sana.
02:05Di ba?
02:06May value.
02:06Unfit for circulation.
02:08So, ano ba?
02:08Okay.
02:09So, papalitan.
02:10Ang sinasabi lang nating unfit
02:11kasi yun nga, madumi.
02:13Ang gusto natin, malinis.
02:15Lahat ng ano natin,
02:16nang umiikot ay maganda at malinis.
02:17Sana.
02:19Ito po bang campaign ninyo?
02:20Ay bago ba ito?
02:21Hindi.
02:21Matagal na.
02:23That has been
02:24Clean Out Paris yan.
02:25Tagal na.
02:25Since 1970s pa ito.
02:28Gusto na lang campaign namin.
02:29Kaya lang baka mamaya
02:30hindi naman dumadating
02:32at na nakaka-reach out.
02:34Yung information.
02:36So, thank you for this exposure.
02:37Oo, mga thank you rin.
02:38Tagal na palang ganito
02:40yung policy natin.
02:41Okay.
02:41Sa coins naman po?
02:43Ito naman,
02:44meron naman tayong tinatawag
02:45na mutilated.
02:46Sa coins,
02:47ito yung mga unfit,
02:48mga nasunog,
02:48pero walang,
02:49walang,
02:50walang willful mutilation.
02:52Okay.
02:53Ito ay...
02:53Accidental mutilation siya.
02:55Ito ay,
02:56may value pa rin.
02:57Okay.
02:58At pwedeng papalitan din
02:59sa mga,
02:59sa bangko.
03:00Okay.
03:01Ah, nice, nice.
03:02So, yan,
03:03may value yan.
03:04Ito,
03:05may sira,
03:06nasunog.
03:07Halos punit-punit na po.
03:08Oo, ito,
03:08nadurog yan.
03:09Yun, may punit na talaga
03:10yung sa itaas.
03:11Ito,
03:12itong mga,
03:13ito sinasabi natin
03:14mutilated,
03:15pero ito ay may value pa rin,
03:17may halaga pa rin.
03:17Ah, talaga ba?
03:18Kasi po,
03:19yung iba,
03:20magbayad ka ng ganyan,
03:21hindi nila tatanggapin.
03:21Hindi, hindi, oo.
03:23I-encourage din naman kasi natin
03:24na huwag nilang gamitin
03:28porque ipasok lang sa ano?
03:29I-diretso na sa bangko na lang.
03:31I-circulate.
03:32Sa bangko sentral.
03:33Pag mutilated,
03:34pwedeng ipadala sa bangko sentral,
03:36dalahin sa bangko sentral
03:37upang mapalitan
03:37at ma-examine, ano?
03:39So, may requirements tayo.
03:40Pag ang mga pera
03:41ang sira-sira,
03:42kulang,
03:43nakain ng anay,
03:44nakain ng kung ano man,
03:46na lub-lub sa tubig,
03:47nababad sa tubig.
03:49So, minsan,
03:50nagkakaroon ng
03:51diferensya ang pera.
03:53May kulang,
03:53may nawawalang parte.
03:55O, kasi ito,
03:55wala na siya yung serial number
03:56sa, dito sa part na to.
03:58Meron pa,
03:59meron siya ditong konti,
04:01pero yung daliba.
04:01Ito, nakikita pa rin.
04:03So, ang requirement lang kasi
04:04para ma-redeem
04:05or mapapalitan
04:06ang mutilated notes ay
04:08dapat meron siyang
04:10three-fifth surface area
04:12or 60% surface area
04:14ang natipira.
04:14Okay, okay.
04:15Meron siyang portion
04:16ng signature,
04:17at saka dapat
04:19meron siyang security thread.
04:22Right.
04:22Yes.
04:23So, ito,
04:24full value,
04:25mapapalitan.
04:26Wow.
04:27So, yung mga nasunugan po,
04:29nasunugan,
04:30pero wag hunin yung
04:31sirain
04:32kasi importante itong mga
04:34gilid-gilid na yan.
04:35Pero yan kailangan
04:40diretsyo sa
04:40banko central.
04:41Hindi na pwede sa
04:42kahit anong banko.
04:43Kung malayo.
04:43I-a-appela mo pa yan
04:44sa banko.
04:45Medyo eh.
04:46Kung malayo ang,
04:47halimbawa,
04:47malapit ka dyan sa
04:48banko na yan,
04:49you can ask the
04:50assistance of the bank
04:51para madala sa
04:52banko central.
04:52But, bukod tayo si
04:54banko central lang
04:55makapag-reside.
04:56Right.
04:56Okay.
04:57Nice.
04:58Ano po ba yung
04:59tamang procedure
04:59ng pagpapalit?
05:01Ano lang,
05:02isabit lang yung pera,
05:04dumulog sa banko central,
05:05isabit yung pera,
05:07at kuminsan,
05:07may ini-interview kami,
05:09ano ba ang cost?
05:10Bakit ganoon?
05:11Kasi kuminsan,
05:12baka naman sinadyang punitin,
05:13sinadyang sirain.
05:14Eh,
05:15ang pagsira ng pera
05:16ng willful,
05:17ito ay against
05:18presidential decree
05:19247.
05:20At kung sino man
05:21ang napatunayan
05:22na nagsira ng pera,
05:24nagsunog ng pera
05:25willfully,
05:27ay meron siyang
05:28kaparosahan.
05:29Pag siya ay,
05:29of course,
05:30due process.
05:31Pag siya ay napatunayan
05:32and found guilty,
05:34ang kanyang kaparosahan
05:35is a fine of
05:36not more than
05:3620,000
05:37or
05:38five-year imprisonment.
05:40Wow.
05:41Oh my goodness.
05:42O kaya hindi mo
05:42dapat ang susulat.
05:44It is.
05:44Hindi na susulat sa pera,
05:45hindi pinupunit ang pera,
05:47hindi kung mga
05:48anuman ang pera
05:49sinisira.
05:51Dinidiscourage namin
05:51yung mga
05:52na gumagamit
05:52ang stapler
05:53kasi once na
05:54na-staple mo
05:54yung pera,
05:56nagkakaroon ng butas.
05:57Pag magkaroon na yun
05:58ang butas,
05:58ito na yung umpisa
05:59ng pagkasira.
06:00Ng pagkasira niya,
06:00pagkapunit niya.
06:01Oo nga.
06:02So this is for the one
06:03na ganito,
06:04mutilated siya.
06:04Yung unfit,
06:05diretso lang sa banko,
06:07sa teller ba yan,
06:08sa manager?
06:09Sa teller.
06:10Pwede kayong pumasok
06:11sa ano.
06:12Ang mga banko
06:13ay,
06:14ano,
06:14mapapalitan nila yan.
06:16But of course,
06:16ang sinasabi natin,
06:18pag magdala ka ng pera
06:19sa banko,
06:19syempre kailangan,
06:22ano ka din,
06:22baka kasi di ba
06:23may mga nagpapukunwat.
06:25Modus.
06:25May mga modus.
06:26So may mga security measures
06:28din yung mga banko
06:29kung papaano nila
06:30tatanggapin yan.
06:32Ito na yung punit
06:33na wala na po
06:34bang halaga ito.
06:35Ito na yung example
06:36ng mga walang halaga.
06:37Ito.
06:39Unang-una,
06:40ito ay,
06:41ito,
06:42less than 60% area.
06:44Wala na po yung terma.
06:44May signature siya.
06:46Ito,
06:46ito may signature,
06:47may portion pa.
06:48Pero kasi,
06:48ang kanyang surface
06:49ay less than 60%.
06:51Ito,
06:52sinadyang tinanggal
06:53ang security thread.
06:54Ito ay wala ng halaga.
06:56At ito naman,
06:57ay wala ng pirma.
06:59Oo.
07:00So itong pera na ito,
07:01itong salabi na ito,
07:02ito ang mga example
07:03ng mga walang halaga.
07:04Wala na talaga.
07:05Sa coins naman,
07:07ang mga coins
07:07na willfully mutilated.
07:09Oo.
07:10Yan.
07:11Merong signs of perforation.
07:13Yes.
07:14Sinuklipings.
07:15Parang ganun.
07:16Filings.
07:17Ito yung mga example
07:18ng mga coins
07:19na hindi na mapapalitan.
07:21Hmm.
07:22Ano yan.
07:23Ito napapalitan pa
07:24kasi aksidental.
07:25Yes.
07:25Pero ito talagang,
07:26makikita mo
07:27sinadyang sirain.
07:29Oo nga.
07:29Right, right.
07:30At,
07:31pwede ka pa makulong.
07:32Pwede makulong.
07:33Di ba?
07:33Huwag nakita ka nag,
07:35ano dito,
07:35nagpapakulito.
07:35Presidential Decree 247.
07:37Yan.
07:37Tandaan.
07:38Alright.
07:39Maraming salamat po.
07:40Baka meron po kayong
07:41gustong announcement
07:42dun sa ating mga kapuso
07:43yung mga nanunood po natin
07:44mga Mars at Pars.
07:45Okay.
07:46Ang aming pinapakiusapan
07:48at pinapakiusap
07:49sa mga publiko
07:50na pwede ba
07:51alagaanan sa lapi
07:52dahil ito ay ginagastusan
07:53ng gobyerno natin.
07:55So, yun yung ating salapi
07:56bawal magsulat,
07:57bawal magstapler,
07:58bawal siyang gustutin.
07:59Kung pwede lang
08:00alagaan na mabuti
08:01dahil pag siya inasira
08:03at nagkaroon ng mga
08:04diferensya tulad itong
08:06napakita natin kanina
08:07eh malamang
08:08mawawalang kayo ng salapi.
08:10Bukod doon,
08:11ugaliin po natin
08:12salatin nating pera
08:13dahil ang genuine
08:14ay meron siyang
08:15maligasgas na salat.
08:17Pag medyo smooth na,
08:19wala ka na
08:19naramdaman ng maligasgas,
08:21magduda ka na sa pera.
08:23Pag nagduda
08:24sa salapi.
08:25Sa genuineness ng salapi,
08:26dumulog lamang po
08:27sa Banko Sentral,
08:28ipa-examine yung pera
08:29dahil hindi po
08:30napapalitan ng Banko Sentral
08:32ang mga peke.
08:33Tama naman.
08:34Ayan.
08:35In short,
08:35respetuhin ang pera.
08:37Ayan.
08:38Pinaghirapan natin yan.
08:39At ng gobyerno.
08:41Ma'am,
08:41for more information,
08:41may website po ba?
08:43Sa ano lang,
08:44BSP website.
08:46Ano naman?
08:47Ipa-flash talaga.
08:48Yes po.
08:49Thank you ma'am.
08:50Salamat po.
08:51Happy New Year.
08:52Happy New Year.
08:53Happy New Year.
08:54Up next,
08:55lightning laglaga na
08:56with Clint and
08:57Paris Dennis
08:58sa pagbabalik ng
08:59Mars!
Comments